Bijlage - Plan van aanpak Preventie met Gezag in Arnhem-Oost

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Preventie met gezag in Arnhem-Oost Perspectief en normering binnen de pedagogische wijk Plan van aanpak “Preventie met Gezag”

3

Inhoud 5

Voorwoord

6 Drugswijken worden opvoedwijken 8

Arnhem Oost in beeld:

10 De pedagogische wijk in actie(s): van visie naar aanpak voor preventie met gezag 28 Van Preventie met gezag naar de versterking van de justitiële wijkfunctie 36 Scope 37

Omgeving

38 Planning

Colofon Tekst: Frederieke Schilling en Annelotte de van der Schueren Fotografie: Suzanne Valkenburg Ontwerp: Diep Arnhem

39

Monitoring en evaluatie

40

Begroting

41

Communicatie

43

Risico’s

44

Bijlagen

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

2

5

Voorwoord

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

4

De strijd tegen de georganiseerde misdaad begint in de

Het is het enige wat helpt. We staan samen met u aan het be-

huiskamers in onze wijken, was mijn onmiddellijke reactie

gin van deze ontwikkeling. Er is structureel aanzienlijk meer

op het alarmerende onderzoek van Pieter Tops en Jan Tromp

geld nodig om echt het verschil te gaan maken, juist nu de

naar ondermijnende criminaliteit. Ik zag de urgentie en de

pioniersfase zich bewezen heeft en de jongeren vertrouwen

onontkoombaarheid van handelen.

krijgen. Het is een kwestie van leven op dood in onze wijken!

Ik spoorde de ouders aan om kinderen met bezittingen die duidelijk onrechtmatig verkregen bij de politie aan te melden, zoals ons dat als opvoeders betaamt. En ik riep de

Ahmed Marcouch

politie op om op hun beurt deze ouders met open armen op

Burgemeester van Arnhem

het bureau ontvangen. Het water staat ons aan de lippen, onze jeugd dreigt steeds jonger in handen te vallen van de criminaliteit. Ik zie bij de stations steeds jongere drugsdealertjes staan, hun ronselaars wanen zich onaantastbaar. Daarom doen we beiden: we handhaven, controleren gebiedsgewijs met geïntegreerde teams, zetten drugsproducenten het huis uit, weigeren vergunningen èn daarnaast stellen wij de norm door kinderen uit hun buurt te houden, doordat wij iets beters voor ze hebben. Repressie en preventie kunnen niet zonder elkaar. Zonder opvoeding is straffen eindeloos en zonder straf is opvoeding tandeloos. Vandaar de aanpak die nu voor u ligt, in nauwe samenspraak

‘De strijd tegen de georganiseerde misdaad begint in de huiskamer en in de wijk’

met het ministerie als vormingsprogramma van wieg tot eerste baan. ‘It takes a village to raise a child’, zeggen wij in Arnhem. Dus docenten, jongerenwerkers, straatcoaches, wijkagenten en andere opvoeders bieden wij een pedagogische omgeving; thuis, op straat en op school, 24 uur per dag om in onderling contact volgens dezelfde principes de jongeren op te voeden en weg te houden van criminelen.

Preventie met gezag Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Drugswijken worden opvoedwijken

7

Juist hier is preventie (perspectief en het goede voorbeeld voor kinderen en jongeren) èn repressie (bijsturen, normeren en aanpakken) met gezag levensreddend – letterlijk. Zonder forse investeringen in leefbaarheid en veiligheid is de aanpak in deze wijken incompleet. De straatcoaches zijn de ‘toezichthouders’ in de wijk, terwijl de jongerenwerkers jongeren vormen en de wijkagenten aanspreken en corrigeren. Allen brengen dezelfde opvoedboodschap en versterken elkaar door samen te werken. De politie en het openbaar ministerie zullen de wijkcriminelen aanpakken. Door de combinatie van preventie én repressie krijgt de pedagogische driehoek meer impact.

te verhandeling1 dat in Arnhem jongeren warmer en directer bij de hand worden genomen om ze perspectief te bieden, waarbij de belangrijkste uitdaging ligt in de koppeling van repressieve en preventieve begeleiding. Hij schetst daarbij het toekomstbeeld dat jongeren worden opgevoed in netwerken die hen perspectief bieden. Deze aanpak past in een groter, integraal geheel: juist in Arnhem-Oost pakken we ongelijkheid aan, knappen we versneld woningen op en investeren we in onderwijs, werk en gezondheid, zodat de gehele omgeving van kinderen en jongeren van achterstand naar vooruitgang wordt gebracht. Tegelijkertijd houden we niet rigide vast aan de grens van een wijk of school, maar bewegen we op straat en online

De pedagogische wijk Voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren is een pedagogische omgeving van levensbelang. In deze omgeving zijn mensen met een goede invloed: je kunt van hen leren, ze zijn een voorbeeld of rolmodel, en ze sturen je bij waar dat nodig is. In Arnhem hanteren we de aanpak van de “pedagogische wijk”. We zorgen ervoor dat pedagogische krachten aanwezig en actief zijn in de gouden driehoek van school, thuis en straat.

mee met de jongeren zodat geen waterbed-effect optreedt in en om Arnhem.

Lange adem nodig Met het Breed Offensief Tegen Ondermijnende Criminaliteit (BOTOC)2 hebben we bewezen dat systeeminterventies vanuit zowel preventie als repressie met gezag wérken. Partners hebben elkaar gevonden in een keten die wijken beschermt tegen de gevolgen van drugscriminaliteit. Scholen, jongeren-

De opvoeders in de gouden driehoek verbinden de punten

werkers, politie en justitie nemen hun verantwoordelijkheid.

van de driehoek door samen op te trekken. Op school is niet

Deze beweging kan enkel worden voltrokken door vol te hou-

alleen een goede leraar, maar ook een jongerenwerker of

den; dit is een zaak van de lange adem.

ander die oog heeft voor het gedrag en het opgroeien van

De pedagogische wijk vergt een langdurige inspanning die

kinderen en jongeren. Deze heeft contact met thuis, kent

uiteindelijk leidt tot een generatie jonge Arnhemmers die

het gezin en ondersteunt waar nodig. Tegelijk worden de

hun kansen optimaal hebben kunnen ontplooien in een veili-

ouders betrokken bij school. Op straat, zowel on- als offline,

ge en stimulerende omgeving.

ontmoeten school, jongerenwerker, straatcoach, wijkagent,

De problemen in Arnhem-Oost

kind, jongere en ouder elkaar. Zo weten we wat er gebeurt in

Het televisieprogramma de Publieke Tribune3 van 26 juni jl.

het leven van onze opgroeiende jeugd.

schets een prachtig beeld van nut en noodzaak van deze

In de pedagogische wijk leren kinderen en jongeren om

Arnhemse systeeminterventies: Programma’s | BVN

krachtige persoonlijkheden te worden. Ze ontplooien zich

In de wijken in Arnhem-oost staat de leefbaarheid struc-

door te doen waar ze goed in zijn, bijvoorbeeld in sport en

Juist hier en nu

tureel onder druk: meer criminaliteit, meer schooluitval

cultuur. De wijk werkt hier actief aan mee. Jongeren wordt

In dit plan van aanpak beschrijven we de noodzakelijke

en achterstanden, meer werkloosheid, meer gezondheids-

geleerd een haalbaar doel te stellen en daarvoor een serieuze

interventies. Deze passen in de integrale aanpak van Arn-

problemen, meer geldproblemen, en dat alles tegelijk. Veel

inspanning te doen.

hem-Oost. We weten dat ze werken omdat we ze al uitvoe-

kinderen groeien hier op zonder rolmodellen, of kennen zelfs

ren. Daarnaast stellen we enkele verdiepende, versterkende

niemand die werkt. Kinderen en jongeren kunnen zich niet

Prof. Dr. Hans Boutellier (bijzonder hoogleraar veiligheid &

ontwikkelen omdat thuis of in de buurt ‘leefstress’ alomte-

veerkracht aan de VU Amsterdam) concludeert in een recen-

en verstevigende interventies voor.

genwoordig is. Zonder rolmodellen voor een goed leven, trekken juist de rolmodellen uit de drugscriminaliteit de aandacht van de jongeren in Arnhem-Oost. Jonge aanwas ziet meer perspectief in de drugshandel dan in het volgen van een opleiding. Ouders zijn niet in staat om bij te sturen omdat zij hiervoor simpelweg onvoldoende vaardigheden hebben. Zo worden de kwetsbare structuren in de wijk ondermijnd.

1

Studie en strategie: It takes a network …Over weerbaar opvoeden bij sociale achterstand in Arnhem van Hans Boutellier bijlage 4

2 Projectplan Arnhem Breed Offensief Tegen Ondermijnende Criminaliteit in bijlage 2 en de voortgangsrapportage en planning 2022 Arnhems Breed Offensief Tegen Georganiseerde Ondermijnende Criminaliteit in bijlage 3

3 ‘Een Tweede Kans: Snel geld, status en erbij willen horen verleidt jongeren tot criminaliteit. Ruim een derde van de veroordeelde jongeren gaat binnen twee jaar weer de fout in en dat aantal neemt toe. Hoe zorg je ervoor dat jongeren die uit de gevangenis komen niet meer terugvallen in hun oude gewoontes? En op hoeveel nieuwe kansen heb je als mens eigenlijk recht? Jongeren, ouders en hulpverleners gaan hierover in gesprek met de Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch.’

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

6

9

De bereidheid om de drugshandel in te stappen is groot

vaak door ouders gedoogd. Professionals zien een grote

onder (kansarme) jongeren in deze wijken. Jongeren zitten in

rol van familieverbanden in het betrokken raken bij drugs-

een achterstandssituatie en ervaren gebrek aan perspectief.

gebruik en -handel. Naast familie komen jongeren ook via

De straatcultuur en drugscriminaliteit bieden dit perspectief

scholen en het schoolplein in contact met dealers en worden

wel. Er zijn jongens die carrière willen maken en doorgroeien

daar soms gerekruteerd om te gaan dealen. De online leef-

naar een eigen (coke)handel. Zij zijn voornamelijk te vinden

omgeving heeft de werkwijze in de drugshandel veranderd,

in Malburgen en Presikhaaf. Deze harde wereld met een

waardoor heterdaad aanhoudingen lastiger zijn geworden.

groot risico op gewelddadige conflicten schrikt anderen af. In

Online worden kwetsbare jongeren zelfs actief geworven.

de Geitenkamp zijn straatdealers minder ambitieus. Net als bij het onderzoek Kweekvijver blijkt uit de analyse Tevens is onder leiding van Henk Ferwerda een uitgebreide

dat het percentage drugsmisdrijven relatief laag is (2%), wat

analyse gemaakt door Bureau Beke van de positie van jon-

niet overeenkomt met wat de professionals in de wijk zien.

geren in de wijken in relatie tot de criminele structuren in de

De professionals geven aan dat drugscriminaliteit in Arn-

wijk en daarbuiten. Het onderzoek ‘Misdadige invloed’ heeft

hem-Oost aantrekkelijk is voor jongeren en dat zij hier vaak

als doel inzichtelijk te maken op welke wijze de criminali-

al bij betrokken zijn. Het verschil tussen ‘verhalen en verba-

teit gepleegd door jongeren in drie wijken in Arnhem-Oost

len’ moet volgens het onderzoek worden verklaard door het

(Malburgen, Presikhaaf en Geitenkamp) in relatie staat

feit dat drugscriminaliteit slachtofferloze misdrijven zijn.

tot en beïnvloed wordt door (bovenlokale) fluïde criminele

Burgers doen nauwelijks aangifte, waardoor cijfers worden

netwerken. Dit onderzoek laat eenzelfde beeld zien als het

bepaald door de investeringen van de politie.

6

startonderzoek ‘Kweekvijver’ en onderbouwt op basis van kwantitatieve informatie de problematiek in de wijken in

Het onderzoek laat zien dat er sprake is van een groot, actief

Arnhem-Oost.

crimineel netwerk waaronder ook jongeren en jongvolwassenen uit Arnhem-Oost.

De analyse bestaat uit straatinformatie van professionals in de wijken en systeeminformatie van de politie. De analyse

In het kader van de BOTOC-aanpak in Arnhem is door Bureau

laat een netwerk zien van 484 personen die met elkaar zijn

Beke onderzoek gedaan naar drugsmisdrijven in Arnhem in

verbonden, waarvan 285 Arnhemmers. 114 personen uit de

de periode 2018-2020. Dit onderzoek is op 4 onderwerpen

netwerkanalyse hebben een binding met de drie wijken in

gericht: wat de kenmerken drugscriminaliteit in Arnhem zijn,

Arnhem-Oost.

wat de hotspots van drugsmisdrijven zijn, wat de oorsprong van verdachten van drugsmisdrijven is, en wat de betrokken-

De wijken Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf in Arn-

heid is van jongeren bij drugsmisdrijven in het algemeen en

hem-Oost worden op basis van dit onderzoek geschetst als

in Arnhem-Oost.7

erg verschillend, maar tegelijkertijd worden veel overeenkomsten gezien. Wat betreft inwonersprofielen en wijkdynaDe Rekenkamer Arnhem heeft in 2021 onderzoek4 gedaan

veel straathandel waar in de stad. Deze straathandel is

mieken is iedere wijk anders: de Geitenkamp is een volkswijk

naar de aanpak door de gemeente van ondermijning en

zichtbaar en veelzijdig, waardoor het makkelijk is om aan

met overwegend autochtone Nederlanders, terwijl Malbur-

concludeert dat wat betreft de omvang van ondermijning

drugs te komen en eraan te verdienen. Ook de tussen- en

gen en Presikhaaf een grote diversiteit aan migratieachter-

Arnhem niet onderdoet voor de G4-steden. Voor een stad van

groothandel van drugs in Arnhem-Oost lijkt de afgelopen

gronden kennen. De kwetsbaarheid komt overeen in de wij-

iets meer dan 160.000 inwoners is dat een problematische

jaren toegenomen, gebaseerd op het aantal geweldsdelicten

ken en uit zich in relatief lage inkomens en armoede, kleine

constatering. Arnhem kent 69,7 misdrijven per 1000 inwo-

en brandstichtingen met een vermoedelijke oorzaak in een

en slecht onderhouden huurwoningen en een concentratie

ners in 2020, 20,3% van de Arnhemmers voelt zich wel eens

drugsconflict en vondsten van grote hoeveelheden drugs.

van bewoners met financiële zorgen en sociale of psychische

onveilig in eigen buurt. Arnhem neemt de 4e plek in voor

De negatieve gevolgen van de drugsmarkt zijn merkbaar,

problemen. Deze wijken staan vaak hoog op de ‘verkeerde

overlast en onveiligheid in de Leefbaarometer bij de G-40

inwoners ervaren overlast en onveiligheidsgevoelens door

lijsten’: veel eenzaamheid, lage sociale cohesie, verloedering

gemeenten.

aanwezige straatdealers en hun klandizie.

van de leefomgeving en gevoelens van onveiligheid. Kortom,

4

Rapport ‘De wet van de stimulerende achterstand` Onderzoek Ondermijning - Rekenkamer Arnhem 2021 bijlage 9

5

Onderzoeksrapportage: ‘Kweekvijver’ - Startbeeld voor de wijkgerichte aanpak tegen druggerelateerde ondermijning onder jeugdigen in Arnhem-Oostvan Shanna Mehlbaum 2021 bijlage 5

een voedingsbodem voor jonge inwoners voor een carrière in In 2021 heeft Mehlbaum Onderzoek een rapport opgesteld,

De aantrekkingskracht van de handel in drugs op jongeren

getiteld ‘Kweekvijver’5, in opdracht van de gemeente Arnhem

is groot, zo blijkt uit het onderzoek. Minderjarige jongeren

de criminaliteit.

waarin de drugsgerelateerde ondermijning onder jeugdi-

worden geronseld als loopjongen, om drugs of wapens te

De jongeren die opgroeien in deze kwetsbare wijken begin-

gen in Arnhem-Oost in kaart is gebracht ten behoeve van

bewaren of om op kleine schaal te dealen in eigen kringen.

nen regelmatig jong met drugsgebruik. Drugs verhandelen

de wijkgerichte aanpak die destijds is opgezet in het kader

Het gaat volgens de bevraagde professionals om tientallen

betekent in Presikhaaf en Malburgen een uitweg naar rijk-

van het Breed Offensief Tegen Ondermijnende Criminaliteit

jongeren in Arnhem-Oost. Het crimineel kapitaal in de wijken

dom en status. Jongeren onttrekken zich op straat aan het

(BOTOC).

in Oost is groot en Arnhem zelf is klein; elke jongere kent

toezicht van hun ouders en worden beïnvloed door negatieve

direct of ‘via via’ wel iemand die actief is in de drugscrimi-

rolmodellen die succesvol lijken te zijn in het handelen van

Het onderzoek Kweekvijver laat zien dat Arnhem een aan-

naliteit. Online wordt via Telegram of Signal veelvuldig en

drugs. Op de Geitenkamp is de motivatie anders. Daar gaat

zienlijke drugsmarkt kent. Professionals in het veld nemen

openlijk geronseld.

het om levensonderhoud en wordt het handelen in drugs

6 Onderzoeksrapportage -Misdadige invloed- de invloed van criminele netwerken op jongeren in drie Arnhemse wijken- van Bureau Beke 2022 bijlage 6

7

Drugskaart Arnhem van Bureau Beke 2022 bijlage 7

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Arnhem Oost in beeld

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

8

11

Doelstelling van de systeeminterventies:

We verbeteren en vullen de huidige uitvoering van jeugdbe-

Arnhem zet in op een brede integrale aanpak waarbij

leid in de wijken aan en interveniëren richting jongeren die

kinderen en jongeren worden begeleid zodat wordt

dreigen af te glijden naar (drugs)criminaliteit, of een grote

voorkomen dat zij afglijden naar een crimineel netwerk,

kans lopen op afglijden. Deze interventies zijn de afgelopen

terwijl tegelijkertijd grenzen worden gesteld om de

2 jaar geïntroduceerd met o.a. een aanzienlijke financiële bij-

criminele carrière zo onaantrekkelijk mogelijk te maken.

drage van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het gaat

Dit doen we door met de pedagogische wijk het gehele

dan om: Alleen Jij Bepaalt (AJB)-trajecten (sport) voor risico-

netwerk rondom jongeren te activeren en zo in te richten

jongeren en de BOTOC-projecten die bestaan uit intensieve

dat jongeren succesvol participeren in de Arnhemse

trajectbegeleiding, een preventief interventie team (PIT) in

samenleving. We werken intern domeinoverstijgend en

het primair onderwijs, de stichting Arnhemse straatcoaches,

in nauwe samenwerking met externe partners in het

begeleiding naar werk, versterking samenwerking van de

onderwijs-, sociale-, justitiële- en zorgdomein. Het gaat

driehoekpartners en de persoonsgebonden aanpak (PGA) in

om ouders, docenten, schooldirecteuren, toezichthouders,

het veiligheidshuis.

jongerenwerkers, wijkagenten, buren en hulpverleners die de jongeren omringen.

Wat gaan we doen? We zetten bestaande en nieuwe systeeminterventies in om succesvolle veranderingen teweeg te brengen. De volgende

Wat doen we al?

systeeminterventies zijn onderdeel van de integrale aanpak

Op alle scholen in het voortgezet onderwijs loopt het pro-

van de pedagogische wijk.

gramma Veilig in en om School (VIOS). We zorgen voor een schoolklimaat waarin optimaal kan worden gepresteerd. Dit wordt uitgevoerd door een kernteam per school: jongerenwerk, politie, sociaal wijkteam, school, zorg en straatcoaches.

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

De pedagogische wijk in actie(s): van visie naar aanpak voor preventie met gezag

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

10

Het geven van een nieuwe impuls aan het Jeugd- en jongerenwerk door een persoonsgerichte preventieve aanpak van jongeren is een opdracht van het Project BOTOC. De focus ligt op het voorkomen dat jeugd uit de Geitenkamp, Presikhaaf en Malburgen in de ondermijnende georganiseerde criminaliteit terecht komt en op het bieden van kansen/perspectief aan deze jeugd. De effectiviteitsmonitor8 laat zien dat de interventies resultaat hebben. We zetten deze aanpak voort in het kader van preventie met gezag.

13

Aanpak Elke jongere krijgt één begeleider. De begeleider zet hulp-

Tijdens de begeleiding vergroten we de deelname van de jon-

bronnen in ter versterking van de positie van de jongere. Om

gere in de samenleving, de sociaal-emotionele ontwikkeling,

in aanmerking te komen voor de aanpak voldoet de jongere

executieve vaardigheden (impulsbeheersing, concentratie,

aan in elk geval de criteria kwetsbaarheid (emotioneel,

wendbaarheid en prioritering) en metacognitieve vaardighe-

intelligentie, karakter) en een kwetsbare thuissituatie/om-

den (plannen en reflecteren).

geving. Aanvullende criteria zijn: zorgen vanuit school of het wijkteam, voortijdige schoolverlaters, veroordelingen of het veroorzaken van overlast in de wijk.

Doelen

Doelgroep

Ieder jaar per jongerenwerkorganisatie 30 jon-

Kwetsbare jongeren in Arnhem-Oost in de leeftijd van

geren van 11 tot 23 jaar oud, die volgens jonge-

11 tot 23 jaar oud die een risico lopen om in de (drugs)

renwerkers van de betreffende organisatie een

criminaliteit te belanden.

verhoogd risico tot afglijden hebben, begeleiden in een traject van 6-12 maanden waarin we doelen stellen met betrekking tot school, werk, familie en vrienden (persoonlijk ontwikkelingsplan (POP)) en het behalen van deze doelen.

Betrokken partners AM Support, Presikhaaf University, mogelijk Rijnstad, Gemeente Arnhem.

Gemotiveerde en geschikte jongeren binnen de trajectbegeleiding doorverwijzen naar het programmaonderdeel Prospect4Cash voor begeleiding naar de arbeidsmarkt.

Verbonden programmaonderdelen Prospect4Cash, BaseQamp, VIOS

Gemotiveerde en geschikte jongeren binnen de trajectbegeleiding doorverwijzen naar het programmaonderdeel BaseQamp voor het versterken van de mentale weerbaarheid. Thuissituatie en gezinssituatie integreren in de aanpak waar mogelijk.

Kosten 90 jongeren à 3500 euro per traject. Daarnaast 15.000 euro om (bijvoorbeeld) invulling te geven aan de online aanwezigheid van jongerenwerkers. 330.000 euro totaal per jaar.

Aanwezigheid van jongerenwerkers in alle leefdomeinen van jongeren: thuis, op straat, op school en online. De effectiviteit van de trajectbegeleiding monitoren en periodiek evalueren in samenwerking met een onafhankelijke onderzoeker van Mehlbaum onderzoek en de lessen hieruit meenemen in de aanpak. Bijdragen aan en versterken van de samenwerking met (justitiële) partners in de wijk en de andere programmaonderdelen door intensief overleg met relevante partners op casus- en themaniveau.

8 Evaluatierapportage ‘Ver schoppen’ - beschrijving van de intensieve trajectbegeleiding in het kader van het Arnhemse preventieprogramma BOTOC van Shanna Mehlbaum 2022 bijlage 8

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Jongerenwerk 3.0

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Project

12

De straatcoaches leveren flexibel en slagvaardig toezicht in de wijk en rond scholen en signaleren vroegtijdig situaties waarbij jongeren betrokken kunnen zijn of worden bij overlast of criminaliteit.

15

Aanpak Straatcoaches zijn zichtbaar aanwezig in de wijken, rond

een aanspreekpunt voor bewoners, ondernemers en

scholen en bij het jongerenwerk. Ze spreken overlastgevende

scholen als zij overlast ervaren van jongeren. Doordat

jongeren aan en moedigen jeugdigen die zich positief

straatcoaches bekend zijn met de straat- en jongerencultuur

gedragen aan. Ze surveilleren, de-escaleren, dringen

en de problemen die jongeren ervaren, kunnen ze effectief

overlast terug, signaleren vroegtijdig situaties die tot

verbinding maken met de jongeren en hen indien nodig

overlast of criminaliteit kunnen leiden, werken samen

aanspreken op hun gedrag. Zij hebben groepen en individuen

met ketenpartners en ze onderhouden netwerken met

in beeld en zijn een informatiebron voor ketenpartners.

belangrijke partijen en sleutelfiguren in de wijk. De focus ligt

Zo nodig verwijzen zij jongeren door naar de juiste

op de drugshandel door jeugdigen en het drugsgebruik van

hulpverlening.

jeugdigen in Arnhem-Oost. Daarnaast zijn de straatcoaches

Doelen Meer (toe)zicht, signalering en sturing op risicojeugd in en om school en in de wijk.

Doelgroep Inwoners van de wijken de Geitenkamp, Malburgen en Presikhaaf, specifiek jongeren die overlast veroorzaken dan wel betrokken zijn bij (druggerelateerde)

Jongeren uit de anonimiteit halen, zodat wij ze

criminele activiteiten.

herkennen en zij herkend worden. Bijdragen aan een schone en veilige leefomgeving.

Betrokken partners Gemeente Arnhem (opdrachtgever), Stichting

Terugdringen van overlast door jeugdigen, zowel van individuen als van groepen.

Arnhemse Straatcoaches (opdrachtnemer), Politie (samenwerkingspartner bij overlastgevende situaties en criminaliteitsvermoedens), Handhaving (samen-

Informatiebron vormen voor (justitiële) partners

werkingspartners), Straathoekwerk, Teams Leefom-

op casus- en fenomeenniveau.

geving, Sociale Wijkteams.

Voorkomen van criminaliteit.

Verbonden programmaonderdelen Aanpak risicojeugd veiligheidshuis, ingrijpen & aanpakken, VIOS.

Kosten 600.000 per jaar (10 fte straatcoaches + directie + aanschaf materiaal).

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Stichting Arnhemse Straatcoaches

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Project

14

17

Aanpak BaseQamp biedt jongeren die tussen wal en schip (dreigen

BaseQamp maakt verbinding tussen jongeren uit de zoge-

te) vallen een veilige omgeving met uitdagende impacttrai-

naamde kwetsbare wijken en collegae uit de Veiligheidske-

ningen (body, mind, soul). Deze trainingen geven de jonge-

ten door middel van een unieke impact methodiek en samen-

ren(-werkers) en professionals een fundament om op terug

werking vanuit diversiteit en inclusiviteit.

kunnen vallen. Door heartpower (soft)- en headpower (hard) skills te trainen en met elkaar in lijn te brengen, nemen je eigen Veiligheid, Vertrouwen en Veerkracht toe. Het verstevigt de Verbinding met jezelf (body, mind, spirit) en daarmee met anderen in jouw team en omgeving.

BaseQamp maakt onderdeel uit van Ecosysteem-Partners in Veiligheid, Transitieteam, Bestuursstaf Defensie en biedt een unieke mogelijkheid voor kwetsbare jongeren uit alle lagen van de bevolking om bij Defensie/ Veiligheidsketen of daarbuiten aan de slag te gaan. Hierbij zet je een significante eerste stap om je verder (binnen de veiligheidssector) te ontwikkelen.

Doelen

Doelgroep

BaseQamp is complementair en draagt bij aan verste-

Kwetsbare jongeren in Arnhem-Oost in de leeftijd van

viging van de ‘reguliere’ aanpak Jeugd & Veiligheid:

17 tot 23 jaar oud die een risico lopen om in de (drugs) criminaliteit te belanden.

Door betere verbinding met jezelf, betere verbinding met de omgeving Omdenken: Jongeren die potentieel problema-

Betrokken partners

tisch kunnen zijn voor de veiligheidsketen gaan

Defensie, gemeente Arnhem, jongerenwerkorganisa-

juist met deze keten aan de slag;

ties, Stichting Arnhemse Straatcoaches en de politie.

Counter narrative: tegengaan van overlast-gevend/crimineel/ondermijnend gedrag en radicalisering.

Verbonden programmaonderdelen Jongerenwerk 3.0, Prospect4cash, Stichting Arnhemse Straatcoaches en de aanpak risicojeugd veiligheidshuis.

Resultaten Een positieve narrative binnen de Arnhem-Oost wijken;

Kosten Een traject kost ongeveer 2.500 euro per jongere,

Vermindering overlast-gevend/ crimineel/ondermijnend gedrag en radicalisering;

er zijn 30 plekken voor jongeren nodig, totaal met bijkomende kosten bedraagt dit tot 100.000 euro per jaar.

Creëert rolmodellen binnen de wijken, de jongeren zelf en professionals;

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

BaseQamp

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Project

16

19

Aanpak De aanpak kenmerkt zich door vroegsignalering, een scherpe

organiseert de PIT-coach een maatwerktraject, waarbij

analyse, maatwerktrajecten, externe en interne samen-

school en de ouders belangrijke partners zijn. Uitgangspunt

werking en de lange adem. De analyse vormt de basis van

van een dergelijke maatwerkaanpak is ‘doen wat nodig is’: zo

een traject bij het PIT. Met informatie van de hulpverlening

vroeg mogelijk bijsturen van probleemgedrag waardoor het

en door huisbezoeken en gesprekken met ouders en school

kind met relatief lichte interventies geholpen kan worden bij

wordt een beeld verkregen van de omgeving van het kind en

het opbouwen van een gezonde sociaal-emotionele ontwik-

de (on)mogelijkheden van diens netwerk. Een essentieel on-

keling. Indien het kind al in een traject zit, sluit de PIT-coach

derdeel van de werkwijze is onderzoek van zogenaamde so-

aan. De PIT-aanpak heeft een ‘lange adem’: PIT-coaches zijn

ciale leerbaarheid bij bovengemiddeld heftig en externalise-

betrokken zo lang als nodig is, er zijn geen beperkingen in de

rend gedrag gebaseerd op inzichten uit de neurowetenschap.

tijd. Na het traject wordt twee jaar vinger aan de pols gehou-

Dit onderzoek geeft van ieder kind een uniek sterkte/zwakte

den, om terugval te voorkomen.

profiel, waaruit bijvoorbeeld duidelijk wordt hoe goed een

Het Preventief Interventie Team (PIT) is bij twee basisscholen in ArnhemOost gestart als pilot in het kader van de BOTOC-aanpak in samenwerking met het Sociaal Wijkteam en de PIT-afdeling van de gemeente Amsterdam. De aanpak richt zich op het begeleiden van kinderen die bovengemiddeld heftig/externaliserend gedrag vertonen en hun gezinnen. In Amsterdam is deze aanpak effectief gebleken, waar het bij ongeveer 70% van de kinderen lukt om ze goed bij te sturen en hun gedrag te normaliseren.

kind in staat is emoties te herkennen in iemands gezicht en

De PIT-coaches zijn ondergebracht bij de sociale wijkteams in

dus adequaat kan reageren op non-verbale signalen, zijn

Arnhem. Hierdoor kunnen ze snel en inhoudelijk handelen als

of haar emoties kan beheersen en of een kind in staat is tot

er hulp of ondersteuning moet komen voor kind en/of gezin.

empathisch gedrag. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door de

Inhoudelijk worden ze aangestuurd, opgeleid en onder-

Universiteit Leiden.

steund door de gemeente Amsterdam en de universiteit Leiden in de vorm van: werkbegeleiding door een gedragsdes-

Op basis van de kennis en mogelijkheden van de omgeving

kundige, casuïstiek-bespreking met Amsterdamse PITters, en

en de aanbevelingen die voortkomen uit het onderzoek,

mentorschap.

Doelen

Doelgroep

Verbeteren van leerprestaties en gedrag bij kinde-

Kinderen vanaf 6 jaar met een verhoogd risico op af-

ren met ernstige gedragsproblemen op basisscho-

glijden naar druggerelateerde criminaliteit vanwege

len in Arnhem-Oost.

externaliserend probleemgedrag op primair onderwijs-scholen. Kinderen (en gezinnen) die volgens

Vroegsignalering van de kinderen die probleemgedrag vertonen op basisscholen en/of vanwege

de docent en/of Intern Begeleider extra aandacht verdienen.

andere redenen een verhoogd risico is op afglijden naar de criminaliteit. Verbinding tussen en regie over (reeds ingezette) interventies bij de doelgroep.

Betrokken partners De belangrijkste samenwerkingspartners zijn de school en de ouders. De andere partners zijn de reguliere partners in het jeugdveld. Denk aan jeugdbescherming, Veilig Thuis, De Raad voor de Kinderbescherming, Leerplicht, sociaal wijkteam, jongerenwerk, politie, het Veiligheidshuis en andere lokale aanbieders van welzijn en zorg.

Verbonden programmaonderdelen Jongerenwerk, straatcoaches en de aanpak risicojeugd veiligheidshuis

Kosten 210.000 euro per jaar (1,8 fte pitcoaches)

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Preventief Interventie Team (PIT)

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Project

18

21

Aanpak over je schouder moeten kijken, onzekerheid en angst. Jongeren worden geselecteerd door hun begeleiders van het

De begeleiding van de groep jongeren zal worden uitgevoerd

jeugd- en jongerenwerk 3.0 en voeren betaald werk uit. Door

in een coproductie tussen medewerkers van HTR-werkt en

dit werk kunnen jongeren op een eerlijke manier geld verdie-

de begeleiding door het jeugd- en jongerenwerk. Het betreft

nen, werknemersvaardigheden leren en zich oriënteren op de

‘coaching on the job’ om werk te vinden, uit te voeren en

arbeidsmarkt. De tarieven zijn conform cao en een loongroep

vervolgens ook te behouden.

hoger dan normaal, waarmee voor jongeren een financiële

De kwartiermaker van het bedrijf is verantwoordelijk voor de

prikkel ontstaat (goed betaald werk). Een jongere kan een

organisatie van het werk en de verdere invulling (personeel,

voorbeeld worden voor andere jongeren in de wijk, wanneer

materiaal, huisvesting en financiën).

zij zien dat ‘regulier’ werken loont. Met drugs geld verdienen brengt immers ook risico’s met zich mee; het betekent altijd

Vanuit de BOTOC-aanpak is een initiatief gestart met het bedrijf HTRwerkt om jeugdigen betaald aan het werk te krijgen in de eigen wijk als tegenhanger van het kunnen ‘verkrijgen’ van crimineel geld. Aanleiding waren gesprekken met de jeugd- en jongerenwerkers in de wijk, die aangaven dat we weinig perspectief kunnen bieden als alternatief voor werk dat op straat gemakkelijk te krijgen is (=drugs dealen). Doelen

Doelgroep

In dit project worden 30 tot 40 jongeren per jaar

Jeugdigen in de leeftijd van 16 tot 21 jaar.

begeleid met de volgende doelen: De leefbaarheid in de wijk te verbeteren; Voorkomen van criminaliteit door inkomsten te genereren;

Betrokken partners Jongerenwerkorganisaties, Gemeente Arnhem. Eventueel ook mbo- of vo-scholen om geschikte stage-

Meer jeugdigen die betaalde baan of stage vin-

plekken te vinden.

den; Leren van werknemersvaardigheden en onder begeleiding te leren tijdens het werk; Talent herkennen, coaching in omgaan met te-

Verbonden programmaonderdelen Jongerenwerk 3.0, Straatcoaches, aanpak risicojeugd Veiligheidshuis, VIOS, BaseQamp

genslagen en toch door te zetten; Beroepskeuzeontwikkeling; Samenwerking met relevante partijen op wijk- en stadsniveau; Toeleiding naar werk en voorkomen van instroom in de participatiewet; Mogelijk voorkomen of verminderen van voortijdig schoolverlaten; Stijging van het aantal ondernemers die zich verbindt aan deze aanpak.

Kosten 255.000 euro per jaar (180.000 verloning jongeren, 75.000 aansturing).

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Prospect4Cash

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Project

20

Deze aanpak is gericht op het betrekken van middelbare scholen bij de Arnhemse preventieve aanpak van ondermijnende jeugdcriminaliteit in het kader van de pedagogische wijk. Scholen vervullen binnen deze aanpak een belangrijke rol. Een aantal middelbare scholen in Arnhem heeft de gemeente eerder om hulp gevraagd bij het omgaan met leerlingen die met de problematiek in Arnhem(-Oost) te maken hebben. De aanpak VIOS voorziet enerzijds scholen van handelingsperspectief bij het omgaan met ondermijnende jeugdcriminaliteit. Anderzijds betrekt VIOS scholen bij de wijkgerichte aanpak in Arnhem. Bij negen van de twaalf voscholen in Arnhem is VIOS al gestart, waaronder de scholen Maarten van Rossem en ’t Venster.

Aanpak

de zichtbaarheid en samenwerking met partijen in de wijk

Voor de pedagogische wijk is de rol van school één van de

vergroot. Zo kunnen bijvoorbeeld meidenwerk (begeleiding

punten van de gouden driehoek (onderwijs, straat en thuis)

van meisjes in kwetsbare situaties), straatcoaches of straat-

en dus cruciaal. Scholen kunnen signaleren welke jongeren

hoekwerk actief worden betrokken rond de school.

risicovol gedrag vertonen en vervolgens in samenwerking met partners in de wijk deze jongeren actief begeleiden. De

2. Een schoolveiligheidsplan op iedere school

aanpak VIOS voorziet in de behoefte om scholen binnen de

Dit plan betekent maatwerk per school en zal werkender-

driehoek te betrekken.

wijs vorm worden gegeven. In het plan staan in- en externe werkafspraken, voorlichting, interventies etc. en staat be-

De aanpak VIOS bestaat vervolgens uit drie hoofdlijnen:

schreven wie wat doet en wat er van elkaar verwacht wordt.

1. Een stevige interne en externe (lokale)ketensamenwerking

Ook wordt gewerkt aan een incidenten protocol. Zo is voor

Iedere school heeft een kernteam waar in ieder geval school,

leerlingen, ouders en de school duidelijk hoe de veiligheid op

politie, wijkteam, leerplicht en indien van toepassing jon-

school wordt vormgegeven.

gerenwerk actief is. Tijdens netwerkbijeenkomsten worden 3. Kennis en vaardigheden vergroten over veiligheidsthema’s Leerlingen, ouders en schoolpersoneel worden geïnformeerd

Doelen In het kader van de pedagogische wijk streeft VIOS ernaar dat het schoolgebouw een plek wordt waar iedereen uit de wijk samenkomt. Voor leerlingen (en hun ouders), schoolpersoneel, buurtgenoten en professionals in de wijk is de school als een plek waar je graag bent. De school is een veilige plek voor

over en getraind op omgang met wapens, drugs(gebruik/ handel), loverboys, sexting en de straat(cultuur). Door middel van een ‘menukaart’ met voorlichting en lessen over alle veiligheidsthema’s krijgen scholen zicht op aanbod van trainingen zoals die van het AJB-programma of de inzet van een leerlingen- en ouder-panel. Dit krijgt een standaardplek in het jaaraanbod van de scholen.

jongeren waar zij zich dagelijks kunnen ontwikkelen, ook na de lessen. Om dit te bereiken is er een samenwerkingsconvenant voor de aanpak m.b.t. jongeren, alcohol, drugs, deviant- en wet overtredend gedrag opgesteld door de gemeente Arnhem in samenwerking met de Arnhemse schoolbesturen, de politie, jongerenwerkers, Iriszorg en het sociaal wijkteam. Met dit document bekrachtigen de partners dat zij verantwoordelijk-

Betrokken partners Iedere school krijgt een kernteam vanuit VIOS met de ondersteuningscoördinator (of andere relevante medewerker van de school), de wijkagent, (indien aan de orde) jongerenwerk actief op school, het sociaal wijkteam, leerplicht en (zolang als nodig is) de kwartiermaker van de gemeente.

heid nemen en samenwerken bij constateringen van

Dit kernteam:

alcohol & drugs misbruik door jongeren of deviant- en

• Komt structureel bij elkaar;

wet overtredend gedrag.

• Vormt de basis voor en stuurt op de uitvoering van

Dit document legt de basis om te werken aan

de interventies;

ketensamenwerking, signalering en preventie op

• Heeft een signaleringsfunctie, vanuit een gezamenlij-

actuele veiligheidsthema’s op scholen.

ke strategie, waardoor een stevige ketensamenwerking ontstaat; • Inventariseert wat er op veiligheidsgebied in en om

Doelgroep Jongeren op middelbare scholen die (bijna) afglijden naar criminaliteit.

school aan de hand is. En verbindt daar acties aan; • Organiseert maatwerk voor risicojongeren Door een coördinator veilig leerklimaat (CVL) zorgt binnen de school voor de aanpak VIOS. Voor het Maarten van Rossem en ’t Venster is tijdelijk een CVL

Verbonden programmaonderdelen Jongerenwerk 3.0, Sociaal Wijkteam, Stichting Arnhemse Straatcoaches en de gemeente Arnhem.

aangesteld. De CVL is: •Betrokken bij de aanpak van complexe casuïstiek binnen het thema veiligheid; • De spin in het web, “bewaker” van het maatwerk plan van aanpak en stuurt en monitort op de uitvoering hiervan;

Kosten 150.000 euro per jaar voor het organiseren van veiligheidsdagen, kernteamoverleggen en ook de inzet justitiële programma’s op de scholen zoals bijvoorbeeld de interventies van HALT.

• De verbinder voor de ketenpartners buiten de school; • De centrale professional in opdracht van de directie in de school waar docenten en ook andere professionals bij terecht kunnen voor advies of actie met betrekking tot het thema veiligheid.

23

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Veilig In en Om Scholen (VIOS)

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Project

22

25

Aanpak Op basis van de behoefte van de school en de wijken is deze De activiteiten van de verlengde schooldag kennen de vol-

aanpak ingericht, om zo een passend aanbod voor leerlingen

gende uitgangspunten:

samen te stellen. Scholen kunnen een beroep doen op de

- een sociaal veilige plek in en om school;

gemeente bij het aanvragen van middelen om interventies

- een school telt veel leerlingen uit een achterstandswijk;

en activiteiten in te zetten. Hierbij wordt gekeken naar de

- verbinding tussen (voor)school, thuis en vrije tijd;

doelen en resultaten van de activiteiten, de doelgroep en

- een verlengde leer- en ontwikkeltijd;

aantallen leerlingen, hoe de leer-/schooltijd wordt verlengd

- een effectieve ketensamenwerking rondom school met een

door de activiteiten, hoe de ketensamenwerking rondom

heldere werkwijze en maatwerk per school.

school en de wijk wordt versterkt, en de monitoring van resultaten.

Met de verlengde schooldag worden activiteiten op en rond basisscholen georganiseerd, gericht op het versterken van cognitieve, executieve, sociale en emotionele vaardigheden van leerlingen en het inhalen van achterstanden hierin als gevolg van de Covid-19-pandemie. Activiteiten vinden plaats op het gebied van sport, cultuur, muziek en kennen begeleiding op sociaal-emotioneel niveau. In Arnhem-Oost zijn deze achterstanden en de algehele sociale problematiek het grootst, hierdoor lopen jongeren een groot risico op vroegtijdig schoolverlaten, één van de indicatoren tot afglijden in de (georganiseerde) criminaliteit. Dit programma wordt in de komende jaren verder uitgewerkt in de ‘Rijke Schooldag’, ondersteund door OCW en Gemeente. Een aanvullende ambitie is een dagelijkse gezonde maaltijd voor alle leerlingen.

Doelen

Doelgroep

Het doel van de aanpak is om zoveel mogelijk kin-

Leerlingen van basisscholen in Arnhem, voorname-

deren die in achterstand opgroeien zich zo positief

lijk in wijken waar de opgelopen achterstanden het

mogelijk te laten ontwikkelen. Dat gebeurt door een

grootst zijn: Presikhaaf, Malburgen, Geitenkamp, het

sluitend netwerk om kinderen en jongeren heen te

Arnhemse Broek en Klarendal.

bouwen waarbinnen ze veilig kunnen opgroeien, zich op zowel cognitief als sociaal emotioneel gebied kunnen ontwikkelen en hun talenten kunnen ontdekken en ontwikkelen. Gemeenten en scholen werken daar-

Betrokken partners

in samen met een breed palet aan maatschappelijke

Schoolbesturen; Flores, Delta, Quadraam, COG en

partners, waarmee ze een rijk aanbod opbouwen met

Onderwijsspecialisten. Gemeente Arnhem, Pre-

onder meer sport, cultuur en huiswerkbegeleiding.

sikhaaf University, AM-supportteam Malburgen,

Daarnaast is er ook veel aandacht voor veiligheid in

Stichting Arnhemse Straatcoaches, Rijnstad, Rozet,

en om school, in samenwerking met het programma

Sportbedrijf Arnhem, ROC Rijn IJssel, ArtEZ.

VIOS.

Verbonden programmaonderdelen Jongerenwerk 3.0, Stichting Arnhemse Straatcoaches, VIOS.

Kosten op dit moment subsidie van 2,5 miljoen voor 20212023, met een subsidieplafond van 250.000 per school.

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Verlengde schooldag

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Project

24

27

Aanpak Het programma is bewezen effectief: Aanbod van een unieke combinatie van sport en gedragsontwikkeling. Door ondersteuning vanuit AJB is er instroom van

• Gedragsproblemen nemen af en deelnemers hebben minder delinquente vrienden;

nieuwe leden, het is een effectief maatschappelijk project en

• AJB heeft een positief effect op het prosociaal gedrag en

de sportvereniging krijgt de kans om de trainersstaf verder te

hun omgang met autoriteit;

professionaliseren op het gebied van jongerenbegeleiding bij

• Deelnemers komen tot drie keer minder in aanraking met

complexe doelgroepen door cursussen.

de politie als verdachte en worden tot drie keer minder veroordeeld voor een misdrijf dan jongeren uit een controlegroep. In maart 2019 is Alleen jij bepaalt erkend door het Nederlands

‘Alleen jij bepaalt wie je bent’ biedt jongeren van 12 tot 18 jaar uit het praktijkonderwijs of de basis- en kaderberoepsgerichte leerweg van het VMBO een gestructureerde vrijetijdsbesteding. In Arnhem zijn bij Presikhaaf University en AM-support in 12 trajecten 150 jongeren actief via Alleen Jij Bepaalt. Zij bieden een veilige en positieve gestructureerde vrijetijdsbesteding middels voetbal en bieden steun bij de weg naar volwassenheid. Lees ook de studie van de Universiteit van Amsterdam over de effectiviteit van Alleen jij bepaalt.

Jeugd Instituut als effectief justitieel programma.

Doelen Met sporten een fundament leggen voor een mooie toekomst;

Doelgroep Jongeren van 12 tot 18 jaar uit het praktijkonderwijs of de basis- en kaderberoepsgerichte leerweg van het VMBO.

Minder overlast van rondhangende jongeren in de wijk. Een vergelijkbaar project in de UK zorgde voor 20% minder vandalisme en 28% minder geweld in de wijk waar de jongeren wonen;

Betrokken partners Gemeente en het jongerenwerk.

Meer structuur, een goede vrijetijdsbesteding, kameraadschap, een positief netwerk en ondersteuning bij het maken van de juiste keuzes in het leven;

Verbonden programmaonderdelen Jeugd-Jongerenwerk 3.0, VIOS.

Deelnemers zijn gedisciplineerder en vertonen beter gedrag. De sfeer op school verbetert en betere prestaties van de jongeren liggen binnen

Kosten

handbereik.

Vanuit het ministerie van J&V en de gemeente.

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Alleen Jij Bepaalt (AJB)

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Project

26

29

De lokale driehoek (gemeente-Openbaar Ministerie-politie)

In het kader van de aanpak “Preventie met gezag” moet de

wil het pad naar de misdaad afsluiten door de pakkans van

versterking van de justitiële wijkfunctie in de wijk onderdeel

criminelen te vergroten en criminelen met ernstig misdaden

uit gaan maken van de gebiedsgerichte preventieve aanpak

en de samenleving op een grove manier ontwrichten zo lang

van ondermijning en (latent) crimineel gedrag in wijken

als mogelijk uit de wijken halen.

voorkomen en begrenzen.

Preventie gaat hand in hand met repressie èn repressie met nazorg, de slechte voorbeelden leiden ertoe dat de norm in

De gemeente Arnhem en de partners in de strafrechtketen

de wijk vervaagt en misdaad normaliseert. We laten zien dat

hebben samen afgesproken dat versterking van deze justiti-

misdaad niet loont!

ële wijkfunctie in Arnhem zal worden vormgegeven langs de volgende lijnen:

Een belangrijk deel van de jeugdcriminaliteit bestaat uit grensoverschrijdend gedrag dat samenhangt met het verkennen van grenzen en het nemen van risico’s passend bij de puberteit. Jeugdcriminaliteit kan echter ook bestaan uit zeer ernstige (gewelds) delicten of veelvuldige recidive waarbij sprake is van de ontwikkeling van een voortdurende criminele levensstijl. Het is dan van belang om stevig en consequent te kunnen ingrijpen en maatwerk te leveren dat gericht is op tastbare normbevestiging en correctie van crimineel gedrag.

‘We laten zien dat misdaad niet loont!’

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Van Preventie met gezag naar de versterking van de justitiële wijkfunctie

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

28

Versterking Persoonsgerichte aanpak

31

Jonge aanwas T/m 17 jaar en in de afgelopen 3 jaar minimaal 10 registraties

Waar nodig zal gekozen worden voor nieuwe, eventueel

in BVH als betrokkene of verdachte waarvan minimaal 3 keer

onorthodoxe, interventies. En er zullen eervolle wegen uit de

als verdachte, hebben een leeftijd van maximaal 17 jaar.

criminaliteit voor jongeren worden gecreëerd.

De persoon van de verdachte en (de dynamiek binnen) het

Deze jongeren worden gescreend om te bepalen of zij ook

systeem waarin een jongere verkeert, zullen in de aanpak

daadwerkelijk tot de doelgroep behoren waar wij de focus

als uitgangspunt genomen worden. Crimineel gedrag komt

op willen leggen. Het analyseren, duiden en prioriteren van

immers altijd voort uit de persoon en de situatie waarin

de jongeren doen de betrokken organisaties samen. Er is

deze zich bevindt. Daarom zal brede integrale analyse plaats

ruimte voor de inbreng van nieuwe personen die volgens de

vinden, waarbij alle organisaties en personen uit het systeem

politie passen binnen de beschreven doelgroepen, maar niet

van de jongere betrokken worden. In de aanpak zal worden

terugkomen in de netwerkanalyse. De maximale capaciteit

samengewerkt met de jongere en diens sociale omgeving

bedraagt om en nabij de 50 personen. Mogelijk zal nog gepri-

en de aanpak wordt gebaseerd op de levensloopbenadering.

oriteerd moeten worden binnen deze 50 personen.

Preventie en de justitiële wijkfunctie komen samen in deze aanpak. We verstevigen de aanpak risicojeugd in het Veiligheidshuis die vanuit het project BOTOC in gang is gezet. Doelen met aandacht voor het systeem en de leefgebie Het voorkomen of doorbreken van criminele car-

den van de jongere;

rières bij jongeren gericht op het tegengaan van de ontwrichtende effecten van de drugseconomie

Het bieden van maatwerktrajecten voor (potenti-

in de wijk door vroegsignalering, het bieden van

eel/ex) criminele jongeren, waarbij er ook - indien

zorg, hulpverlening en opvoedondersteuning

nodig - aandacht is voor het systeem van de

waarbij de weerbaarheid van jongeren en hun

jongere.

omgeving wordt vergroot; Door inzet op deze doelgroep precedentwerking Het bieden van goede (na)zorg aan jongeren die

scheppen wat preventief werkt.

zijn aangehouden vanwege ondermijnend crimineel gedrag (drugshandel);

Een manier van werken ontwikkelen in het principe van “what works”.

Een betere afstemming en ketensamenwerking rondom jeugd in de domeinen zorg en veiligheid Als iedere organisatie voor zich aan de slag gaat met de

van de jongere betrokken worden. In de aanpak zal worden

(o.a. jeugd- en jongerenwerk/hulpverlening/TLO/

aanpak van jongeren die dreigen af te glijden richting onder-

samengewerkt met de jongere en diens sociale omgeving

school/straatcoaches/ gemeente/politie/justitie/

Doelgroep

mijnende criminaliteit, wordt er op dezelfde manier gewerkt

en de aanpak wordt gebaseerd op de levensloopbenadering.

justitiële ketenpartners);

Jongeren tussen de 12 en 21 jaar betrokken bij onder-

zoals we dat altijd hebben gedaan. Van die aanpak weten

Waar nodig zal gekozen worden voor nieuwe, eventueel

we dat het voor veel jongeren niet gelukt is om misdaadcar-

onorthodoxe, interventies. En er zullen eervolle wegen uit de

rières te voorkomen of te doorbreken. We willen los van de

criminaliteit voor jongeren worden gecreëerd.

mijnende (drugs)criminaliteit. Het versterken van de samenwerking tussen gemeente en de jeugdstrafrechtketen (de gecertificeerde instellingen (jeugdbescherming en jeugd-

verkokering in de aanpak. En naar een innovatieve integrale persoonsgerichte aanpak, gericht op het bieden van perspec-

Regie, focus en gezamenlijkheid zijn de uitgangspunten

reclassering en de justitiële jeugdinrichtingen

tief (waarbij zorg- en hulpverlening outreachend zijn) en het

waar we mee aan de slag gaan!

t.b.v. (na)zorg));

stellen van grenzen. Jongeren moeten realistische kansen Het realiseren van een aanpak waar zorg en

krijgen, maar zonder dat er sprake is van vrijblijvendheid.

De onderzoeksresultaten van de eerdergenoemde netwerka-

Jongeren die ondanks de hen geboden kansen toch de fout in

nalyse van Bureau Beke vormen de basis voor de persoons-

veiligheid samenkomt en regie wordt genomen,

gaan, zullen worden gecorrigeerd en bestraft. In de commu-

gerichte aanpak in het Veiligheidshuis. Op dit moment zijn

maatwerk ook op casusniveau;

nicatie zal dit steeds aan elkaar verbonden worden.

er in totaal 43 individuen in beeld. Deze jongeren worden

9

onderverdeeld in de volgende 2 groepen:

Er is sprake van stevige casusregie. De deelnemers van het overleg zijn gedreven en deskun-

De persoon van de verdachte en (de dynamiek binnen) het systeem waarin een jongere verkeert, zullen in de aanpak

Rising stars

dig, hebben doorzettingsmacht en bestuurlijke

als uitgangspunt genomen worden. Crimineel gedrag komt

18 t/m 21 jaar en in de afgelopen 3 jaar minimaal 10 registra-

rugdekking van de organisaties;

immers altijd voort uit de persoon en de situatie waarin deze

ties in BVH als betrokkene of verdachte waarvan minimaal 3

zich bevindt. Daarom zal brede integrale analyse plaatsvin-

keer als verdachte, hebben een leeftijd van maximaal 21 jaar.

den, waarbij alle organisaties en personen uit het systeem

Het realiseren van een adequate en snelle reactie na melding van strafbare feiten door een jongere

9 Onderzoeksrapportage -Misdadige invloed- de invloed van criminele netwerken op jongeren in drie Arnhemse wijken van Bureau Beke 2022 bijlage 6

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Project

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

30

Hoofdresultaat is een functionerende aanpak

preventieve, civielrechtelijke en repressieve aanpak;

binnen het veiligheidshuis; Het creëren van handvatten voor de lokale aan Het signaleren en adresseren van knelpunten bin-

pak als het gaat om veiligheid en leefbaarheid in

nen bestaande werkprocessen die noodzakelijk

kwetsbare buurten (bruikbaar voor de aanpak

zijn voor een sluitende jeugdaanpak;

van jeugdproblematiek, drugsaanpak en preventieve aanpak ondermijning);

Onder de vlag van het veiligheidshuis kunnen de partners hun bijdrage leveren aan het inzichtelijk

De Raad voor de Kinderbescherming en de (jeugd)

33

Verbonden programmaonderdelen

Kosten Justitiële partners

De volledige sociale en justitiële keten werken samen

Om de aanpak goed invulling te geven zal het OM

binnen dit programmaonderdeel. Preventie én

zaaksofficieren aantrekken die behalve beschikken

repressie gaat juist hier letterlijk en figuurlijk hand in

over digitale expertise, ook over specifieke

hand. Alle partners zijn verbonden!

persoonsgerichte kennis, kennis van de wijk èn van jeugdige (drugs)criminelen. Deze officieren kunnen ook in het Veiligheidshuis of andere externe overleggen participeren om de noodzakelijke

Kosten Gemeente

maatwerkplannen op de aanpak van jeugdige

De kosten voor de personele inzet zijn 1,8 fte,

drugscriminelen inhoud te geven en daadwerkelijk te

hetgeen neerkomt op 85.000 euro per jaar. De

realiseren.

maken van de minderjarige doelgroep en deze

reclassering zullen meer systemisch gaan analy-

flexibele inzet van professionals, zoals bijvoorbeeld

constructief aanpakken (zowel repressief als

seren en adviseren.

ervaringsdeskundigen, wordt geraamd op 15.000

Jeugdigen vanuit de aanpak worden door de politie

preventief). Hier komen zorg en veiligheid samen

euro per jaar. De kosten voor het toepassen

gelabeld en met contextuele informatie, waaronder

op zowel thema-, fenomeen- als casusniveau;

van maatwerktrajecten buiten de reguliere

een sfeer proces-verbaal, aan de officier aangeleverd.

inkooptrajecten kost per traject 4.000 euro. Een

In bijlage 1 van de politie Arnhem leest u terug

Om te bezien of de beoogde aanpak ook daadwerkelijk

bedrag van 50.000 euro is nodig om de flexibiliteit te

wat de politie nodig heeft om tot een effectieve

blemen in de uitvoering van plannen van aanpak

jongeren uit de criminaliteit houdt, zal monitoring, evaluatie

behouden om passend maatwerk te leveren.

en doelmatige aanpak te komen en de ambities

(bv het niet tijdig kunnen regelen van huisves-

en effectmeting plaatsvinden door Bureau Beke. Uitkomsten

De ontwikkeling van de verschillende leefgebieden

voorwaardelijk te maken.

ting) geagendeerd worden;

daarvan worden aangeboden aan andere gemeenten.

om buiten de bestaande kaders de leefgebieden

Er wordt een klankbordgroep ingericht waar pro-

Er worden de benodigde convenanten afgesloten met relevante partners; Er worden contacten gelegd en afspraken

Resultaten en inspanningen

zoals wonen en dagbesteding zal een investering van

De RvdK zal 1,5 fte aanvragen voor de RvdK Overijssel

150.000 euro vragen, uitgaande van een bedrag van

en Gelderland. Mede met het oog op de pilot

15.000 euro per traject.

Jeugdstrafrechtketen Oost Nederland gaat de RvdK

In totaal is voor een passende PGA een bedrag van

in Overijssel en Gelderland hierbij samenwerken.

300.000 euro nodig.

gemaakt met betrokken organisaties/partners.

Het creëren van handvatten voor de lokale aan-

De 3RO zal 3 fte aanvragen voor versterking

Hierbij wordt aangesloten op bestaande structu-

pak als het gaat om veiligheid en leefbaarheid in

van de 3 lijnen: de repressieve BCC-methodiek

ren en ketens in de wijk en in het veiligheidshuis

kwetsbare buurten (bruikbaar voor de aanpak

(Reclassering Nederland), het vroegtijdig werken

waardoor zorg en veiligheid elkaar beter gaan

van jeugdproblematiek, drugsaanpak en preven-

aan perspectief (Reclassering IrisZorg & Reclassering

vinden en versterken;

tieve aanpak ondermijning);

Nederland) en oog voor verslaving en het netwerk (Reclassering IrisZorg). Voor de genoemde

Er vindt een adequate en snelle reactie plaats na

De Raad voor de Kinderbescherming en de (jeugd)

aanpak is de inzet van reclasseringswerkers met

melding van een jongere ter voorkoming van of

reclassering zullen meer systemisch gaan analy-

expertise op het gebied van advisering, toezicht,

na het plegen van een strafbaar feit;

seren en adviseren.

gedragstrainingen en werkstraffen nodig. Daarbij is de inzet van alle (wetenschappelijk) onderbouwde

De PGA wordt verder ontwikkeld, opgezet en

Om te bezien of de beoogde aanpak ook daadwer-

reclasseringsinterventies, ook buiten een

we voeren deze uit of laten hem uitvoeren; dat

kelijk jongeren uit de criminaliteit houdt, zal moni-

strafrechtelijk kader mogelijk.

betekent het aanbieden van zorg/straf-traject

toring, evaluatie en effectmeting plaatsvinden door

De William Schrikker Jeugdbescherming en

voor een persoon, gericht op gedragsverbetering

Bureau Beke. Uitkomsten daarvan worden aangebo-

Jeugdreclassering en de Jeugd- Gezinsbescherming

in samenspraak met het systeem, betrokken part-

den aan andere gemeenten.

willen graag de interventie “Straatkracht” in gaan

ners en collega’s;

zetten. Ook wordt met hen gesproken over de meer preventieve interventie “Kansrijk”, eerder risicovol

Ook de context gebonden aanpak wordt verder

gedrag kunnen herkennen en waar nodig begeleiding

ontwikkeld, opgezet en uitgevoerd; dat betekent

Betrokken partners

het versterken van de veiligheid/weerbaarheid in

Om vernieuwing te genereren hebben we power

een buurt of groep (b.v. bestuurlijke maatregelen,

nodig vanuit de verschillende organisaties. De uit-

Bureau HALT heeft naast haar justitiële taken die ook

groepsaanpak) in samenspraak met het omge-

voering moet hierop gestuurd worden. De betrokken

voor de justitiële wijkfunctie zullen worden ingezet

vingsadvies) in samenspraak met het systeem,

partners zijn: Openbaar Ministerie, Politie, Veilig-

een preventief aanbod ‘Halt in de wijk’ voor scholen

betrokken partners en collega’s;

heidshuis, Jeugdbescherming, 3RO ((Jeugd)reclasse-

wat zij in het kader van bijvoorbeeld Veilig in en om

ring en Iriszorg), Raad voor de Kinderbescherming

Scholen (VIOS) aan kan bieden.

Er vindt doorlopend methodiekontwikkeling plaats;

(RvdK), Werk en Inkomen, Penitentiaire inrichting, Sociale wijkteams, Regionaal Bureau Leerplicht en de OGGZ, de Stichting Arnhemse Straatcoaches en de

Door het opdoen van ervaring verbinden we de

verschillende vormen van jeugd- en jongerenwerk.

bieden.

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

Resultaten en inspanningen

Preventie met gezag in Arnhem-Oost

32

De politie Arnhem heeft de ambitie om komende periode 25%

zien en begrijpen. Met het rapport “Misdadige invloed ” is de

meer verdachten aan te houden die vallen binnen de doel-

analyse niet “af ”. Er is structurele informatie nodig over (de

groep jonge aanwas in het kader van Preventie met Gezag.

impact van) criminele netwerken (met weerslag) in de wijken

Beide basisteams van de politie in Arnhem hebben inmiddels

in Arnhem- Oost en het systeem waarin kwetsbare jongeren

een interne reorganisatie doorgevoerd vanuit de eerder

uit die wijken verkeren en wie en wat daarin een cruciale

gestelde prioritering BOTOC die maakt dat er efficiënter en

rol spelen. Systeem- en straatinformatie zullen daartoe bij

effectiever wordt ingezet op druggerelateerde criminaliteit.

elkaar moeten komen. Hierin hebben verschillende discipli-

Er is een speciaal rechercheteam met focus op jeugd en

nes een rol. Niet alleen wijkprofessionals, zoals wijkmana-

drugs en er is een vaste officier toegewezen op het thema

gers, medewerkers van wijkteams of jongerenwerkers, maar

drugscriminaliteit onder jeugdigen. Hierdoor verwachten we

bijvoorbeeld ook woningcorporaties, scholen en de partners

gezamenlijk meer invulling te geven aan deze gezamenlijk

in de justitieketen. De aanwezigheid van voldoende wijk-

gestelde prioriteit voor ondermijnende drugscriminaliteit

agenten als oren en ogen in de wijk is onontbeerlijk en ook

door jeugdigen. Zoals eerder vermeld leest u in bijlage 1 van

een jeugdagent speelt hierin een belangrijke rol.

de politie Arnhem terug wat de politie nodig heeft om slag-

Informatiedeling ten behoeve van analyse zal met in acht

vaardig en effectief te kunnen zijn.

neming van privacyregels gebeuren.

Doorbreken van de financiële aantrekkingskracht van drugscriminaliteit

Voor politie en OM geldt dat ieder strafrechtelijk onder-

De enorme sommen geld die met de illegale productie en

criminele wereld. Welke personen houden zich bijvoorbeeld

handel van drugs gepaard gaan, oefenen een grote aantrek-

op in of bij een synthetisch lab en wat is hun rol? Wie wonen

kingskracht uit op jongeren.

er in het pand waar een hennepkwekerij wordt opgerold en

De aantrekkingskracht van lonende misdaad zal weggeno-

wat zijn hun verhoudingen en sociale, financiële en justitiële

men moeten worden. Dat willen we doen door het zicht op

omstandigheden.

zoek benaderd zal gaan worden als een inkijkoperatie in de

en de aanpak van criminele geldstromen te verbeteren door brede kennismobilisatie en proactieve financiële opsporing,

Kosten en investering:

waarbij het “follow the money” principe leidend wordt. Crimi-

We hebben hoge ambities in Arnhem om de repressieve aan-

nele geldstromen zullen worden blootgelegd en wederrech-

pak in lijn met de preventieve interventies naar een hoger

telijk verkregen voordeel zal afgepakt worden.

level te brengen. Politie en OM merken op dat de ambities ter

Ook zal bekeken worden hoe ten aanzien van jongeren met

versterking van zowel de preventieve interventies als de ver-

signalen van crimineel verworven vermogen, de samenwer-

sterking van de justitiële wijkfunctie voor hen enkel haalbaar

king met het RIEC versterkt kan worden.

zijn als er voldoende financiering is voor de capaciteit zoals zij in de bijlagen10 hebben begroot.

Brede en doorlopende analyse We willen de wereld van jonge criminelen en de aantrekkingskracht die de criminele drugswereld op hen uitoefent

Een andere manier van opsporen

het feit dat er sprake is van fluïde netwerken, waarbij door

Drugscriminaliteit is veelal geen geïsoleerd verschijnsel in

jongeren in verschillende samenstellingen wordt geacteerd

kwetsbare wijken, maar onderdeel van het sociale leven

én met het feit dat de rol van mobiele telefoons – en specifiek

van een deel van de inwoners. Opsporen zal ondersteunend