Bijlage - Eindrapport Fietsparkeerplan binnenstad
Tekst van het document
MAART 2022 EINDRAPPORT
FIETSPARKEERPLAN BINNENSTAD ARNHEM
2
INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding
2.
3.
4.
5.
4
1.1.
Aanleiding
4
1.2.
Recente ontwikkelingen
4
1.3.
Werkwijze en opbouw rapport
5
Context en achtergrond
7
2.1.
Doelstelling
7
2.2.
Ontwikkelingen binnenstad
8
2.3.
Ontwikkelingen fietsgebruik
9
Bestaande situatie
11
3.1.
Capaciteit
11
3.2.
Aantal geparkeerde fietsen
12
3.3.
Weesfietsenbeleid
14
3.4.
Opgave
15
Fietsparkeeroplossingen per doelgroep
Fietsparkeernormen
28
5.7.
Monitoring, communicatie en handhaving
28
5.8.
Kwantitatief resultaat
30
Actieplan fietsparkeren
31
6.1.
No regret maatregelen (tot 2025)
31
6.2.
Lange termijn (na 2025)
33
Bijlagen
34
1 Verslag participatie 2 Onderbouwing verwachte groei 3 Probleembeschrijving per deelgebied 4 Addendum Fietsparkeernormen Colofon
35
16
4.1.
Kwaliteit voorzieningen
16
4.2.
Kwaliteitseisen bewaakte fietsenstallingen
20
4.3.
Stallingen voor binnenstadsbewoners
21
Strategie fietsparkeren
6.
5.6.
22
5.1.
Raamwerk fietsparkeren
22
5.2.
Bewaakte stallingen
23
5.3.
Buurtstallingen
25
5.4.
Bromfietsvoorzieningen
26
5.5.
Voetgangersgebied
27
3
1. INLEIDING
1.2. Recente ontwikkelingen
1.1. Aanleiding
raadsbesluit 'Fietsstalling HUB Rozet', waarbij de raad heeft besloten te
De Arnhemse binnenstad is het kloppend hart van de stad. Daar wordt
komen tot een nieuwe inpandige bewaakte stalling in de zuidelijke
gewerkt, gewinkeld, gewoond en ontmoeten mensen elkaar. De
binnenstad. Een tweede recent en bepalend raadsbesluit is dat de
Arnhemse binnenstad staat echter onder druk. Waar tot voor kort de
capaciteit van fietsparkeren bij het Gele Rijders plein niet wordt
recreatieve winkelfunctie dominant was in de binnenstad, werkt Arnhem
uitgebreid en dat de stalling op maaiveld blijft met als inzet een tijdelijke
al enkele jaren aan de transformatie van 'place to buy' naar 'place to
stalling met de basis op orde. Een motie is aangenomen die vraagt om bij
meet'. De koers hiervoor is in 2015 ingezet met de nota 'De Arnhemse
het fietsparkeerplan alternatieven te zoeken voor het fietsparkeren op het
Binnenstad 2015'.
maaiveld op het Gele Rijdersplein. Hierbij uit te gaan van ruime
Van ‘place to buy’ naar ‘place to meet’, heeft ook consequenties voor de mobiliteit in en naar de binnenstad. Keuzes hierover zijn in 2017 in de
Het eerste wapenfeit voor het nieuwe Fietsparkeerplan is het recente
openingstijden (24 uur per dag, 7 dagen per week), goede bereikbaarheid voor de fiets en aantrekkelijke inpassing in de omgeving.
nota “De Arnhemse binnenstad binnen bereik, aantrekkelijk en leefbaar” opgenomen. De bereikbaarheid is namelijk cruciaal voor het functioneren van de binnenstad. Daarnaast is bereikbaarheid van de (binnen)stad een belangrijke economische factor voor het Arnhemse vestigingsklimaat. Met het opstellen van een fietsparkeerplan wordt beoogd een aantrekkelijk en duidelijk fietsparkeer systeem te creëren, enerzijds om binnenstadsbezoekers te stimuleren per fiets naar de binnenstad te komen, anderzijds om te voorkomen dat grootschalig fietsparkeren in de openbare ruimte leidt tot overlast. Het fietsparkeerplan biedt een kader hoe het fietsparkeren in de binnenstad kan worden verbeterd. Bij de vaststelling van de nota 'de Arnhemse binnenstad binnen bereik' zijn meerdere moties aangenomen die vragen om vernieuwd fietsparkeerbeleid voor de binnenstad. In de Accentnota Fiets (2020) is fietsparkeerbeleid een belangrijk onderdeel van de 'Fietsvriendelijke binnenstad'.
Afb 1: Locatie en gelijkvloerse ingang Stalling Rozet
4
Een iets minder recente, maar grote uitbreiding betrof de komst van 1040
deze ontwikkeling horen fietsen die langdurig gestald worden. In deze
nieuwe fietsparkeerplekken in 2017. Deze kwamen voort uit de opdracht
studie is wel voorgesorteerd op het feit dat deze ‘verkleuring’ van de
vanuit het coalitieakkoord uit 2014 dat er 1000 extra fietsklemmen in de
binnenstad gaat plaatsvinden. De exacte omvang en uitvoering is echter
binnenstad wordt geplaatst. Het zoeken naar voldoende geschikte locaties
nog niet bekend en dus niet meegenomen.
was hierbij niet eenvoudig. Uitgangspunt hierbij was om de kern van het voetgangersgebied zoveel mogelijk te ontzien van rijdende en geparkeerde fietsen. Het verder toevoegen van fietsparkeerplekken op basis van behoefte leidt tot verrommeling van de openbare ruimte en verminderde toegankelijkheid en aantrekkelijkheid. Arnhem heeft behoefte aan een integraal fietsparkeerbeleid waarin beleidsmatig uiteen wordt gezet hoe de stad met fietsparkeren wil omgaan. Hierbij zijn naast vragen zoals hoeveel ruimte moet er beschikbaar zijn, ook relevant waar zijn bewaakte stallingen of capaciteitsuitbreidingen nodig, hoe kunnen teveel geparkeerde fietsen in de winkelstraten worden voorkomen en wat moet bijvoorbeeld de lijn zijn ten aanzien van openingstijden van bewaakte stallingen? Eén van de belangrijkste ontwikkelingen voor de nabije toekomst is de invulling van de omgevingsvisie. Het centrum van Arnhem en de schil er omheen is één van de drie verstedelijkingsgebieden die genoemd zijn in de omgevingsvisie. Dat betekent dat hier een deel van de vraag naar woningen met bijbehorende functies, kantoren en creatieve functies zal gaan landen. De omvang is op dit moment niet bekend maar het zal meer worden dan nu het geval is. Het aantal winkels zal afnemen. Deze verschuiving in programma heeft ook gevolgen voor het fietsparkeren. Als
Afb. 2: Voorbeeld uitnodigend fietsparkeren
1.3. Werkwijze en opbouw rapport Als start van het onderzoek is voor de gehele binnenstad het aantal en type fietsvoorzieningen geteld. Ook is het aantal fietsen op diverse
er woningen gerealiseerd worden, komen er ook fietsen bij die langdurig
tijdstippen geteld. De knelpunten zijn in beeld gebracht door de cijfers
gestald worden. Goede voorzieningen in of nabij de woningen zijn
zowel kwantitatief (capaciteit per tijdstip) als kwalitatief (juist voorziening
daarvoor nodig. Dat geldt ook voor het toevoegen van kantoren. Ook bij
op de juiste plek) te analyseren.
5
De focus van het fietsparkeerplan ligt bij de bezoekers van de binnenstad, waarbij ook aandacht is voor het fietsparkeren van bewoners en werkenden. Omdat de openbare ruimte van iedereen is, kan dit niet zonder de inbreng van bewoners van de binnenstad, winkeliers, horeca en fietsersbond. De bedoeling is om samen met de stad tot een beleidsvisie te komen waarin actuele ontwikkelingen zoals de fietsenstalling HUB Rozet en fietsenstalling Gele Rijdersplein (AKU fontein) een plaats krijgen. Daarom is naast een interne projectgroep een externe klankbord groep samengesteld met een afvaardiging van Platform Binnenstad Arnhem, Arnhem6811, Arnhems Hart en Fietsersbond waarin gesproken is over de knelpunten, doelen en ambitieniveau en een samenhangend fietsparkeerconcept. Met de klankbordgroep heeft ook een schouw door de binnenstad plaatsgevonden. Tijdens een online bewonersavond is het concept fietsparkeerplan gepresenteerd en met de aanwezigen in groepjes besproken. De bevindingen van deze overleggen zijn weergegeven in bijlage 1. Om te komen tot een actieplan voor de korte en lange termijn zijn eerst relevante beleidskaders voor het fietsparkeren beschreven en wat de doelstelling is van het fietsparkeerplan (H2). Vervolgens is de huidige situatie beschreven inclusief een analyse van de fietsparkeertellingen (H3).
Hoofdstuk 4 geeft een overzicht van de verschillende parkeeroplossingen inclusief ruimtebeslag en toepassingsgebied. Op basis van de probleemanalyse en beschikbare oplossingsrichtingen is vervolgens de strategie voor het fietsparkeren voor de binnenstad (H5) bepaald. Het rapport eindigt met een actieplan voor korte en langere termijn inclusief inzicht in de kosten. De langere termijn acties geven de ambitie weer. Realisatie is nog afhankelijk van onderzoek op haalbaarheid en financiering.
6
2. CONTEXT EN ACHTERGROND
het eindpunt wordt opgevangen in een hoogwaardige en gastvrije
2.1. Doelstelling
onnodige overlast van geparkeerde fietsen moet worden voorkomen. Er
Arnhem wil een gastvrije stad zijn en het winkelklimaat en
spelen veel belangen en opgaven in de openbare ruimte. Het moet
verblijfskwaliteit van de binnenstad versterken. Arnhem stimuleert
toegankelijk, veilig en aantrekkelijk zijn. Verblijfskwaliteit wordt steeds
duurzame mobiliteit door betere fietsvoorzieningen. Fietsparkeren is daar
belangrijker, voor zowel bezoekers als voor bewoners. Klimaatopgaven,
een belangrijk onderdeel van: de binnenstad is een belangrijke
vergroening moeten een plek krijgen. Kabels en leidingen in de
bestemming voor Arnhemmers en bezoekers uit de omliggende regio. Het
ondergrond beperken de mogelijkheden op maaiveld. en ook fietsen
fietsparkeerplan moet voorzien in een visie en agenda hoe te komen tot
moeten een plek krijgen. De optelsom van opgaven is soms groter dan de
een gastvrije binnenstad waar fietsers graag komen. Dit kan alleen als
daadwerkelijke ruimte. Dan moeten er keuzes gemaakt worden.
bezoekersstalling. De ruimtelijke kwaliteit is randvoorwaardelijk en
integraal het fietsparkeren wordt bezien voor zowel bezoekers, bewoners als werkenden. Met het opstellen van een fietsparkeerplan wordt beoogd een aantrekkelijk en duidelijk fietsparkeersysteem te creëren, enerzijds om binnenstadbezoekers te stimuleren per fiets naar de binnenstad te komen, anderzijds om de overlast van grootschalig fietsparkeren in de openbare ruimte voor te zijn. Fietsparkeren is de eerste ontmoeting van de binnenstad en zou daarmee het visitekaartje moeten zijn. Het fietsparkeerplan biedt een kader hoe het fietsparkeren in de binnenstad kan worden verbeterd. Er moeten voldoende plekken zijn waar fietsen veilig kunnen worden geparkeerd. Ook door de toename van (duurdere) elektrische fietsen is een hogere kwaliteit stallingen gewenst. Het fietsparkeerplan geeft antwoord op de vraag hoe Arnhem het fietsparkeren in de binnenstad wil organiseren, welke kwaliteit wordt wenselijk geacht? Fietsparkeren is ook gekoppeld aan de aanvoerroutes voor fietsers naar de binnenstad. Een fietser mag verwachten dat zij aan
Afb.3: koppeling fietsroutes aan ‘eindpunt’ in de binnenstad (bron: Accentnota fiets, 2020)
7
Met het fietsparkeerplan kan invulling worden gegeven aan de nog niet beantwoorde moties en is ruimte voor actuele ideeën en wensen uit de stad. Met dit plan als onderlegger kan de komende jaren aan de hand van de uitvoeringsagenda gewerkt worden naar het eindbeeld voor 2030.
2.2. Ontwikkelingen binnenstad Eén van de aanleidingen voor dit fietsparkeerplan is de ‘verkleuring’ van de binnenstad en de omgevingsvisie. De vraag naar fietsparkeren zal toenemen terwijl ook de druk vanuit andere thema’s toeneemt. In deze paragraaf is aangegeven hoe de verwachte ontwikkelingen effect hebben op het fietsparkeren. De binnenstad kent nu (2021) 345.000 bezoekers per week, waaronder ook de 16.000 werknemers in de binnenstad, ten opzichte van 327.000 in 2018 (6% stijging). De verwachting en ambitie is dat de huidige detailhandel met minder oppervlakte een minimaal gelijkblijvend aantal
Afb 4: Drukke Ketelstraat op zaterdagmiddag
bezoekers trekt. De vrijkomende ruimte wordt vooral ingezet voor wonen en kantoren en voor uitbreiding van culturele activiteiten. Voor de relatie tussen openbare ruimte en fietsparkeren betekenen deze ontwikkelingen in ieder geval: 1. Het winkelhart concentreert zich verder tot de ‘oude’ stad met een smal straatprofiel. Hier is veel aandacht voor de kwaliteit van de openbare ruimte en ruimte voor voetgangers en geen ruimte voor fietsparkeren in de openbare ruimte.
2. Horeca heeft zich geconcentreerd rond de locaties Korenmarkt, Jansplein en Oude Stationsstraat (Pathé theater) en langs de Rijnkade. 3. Het stadstheater Arnhem wordt ingrijpend verbouwd waardoor deze nationaal toonaangevende theater- en dansgroepen kan huisvesten. Bezoekers van voorstellingen komen geconcentreerd op één moment en één locatie. 4. Vrijkomende ruimtes, veelal in de schil rond het oude winkelhart, komen beschikbaar voor wonen en werken. Bewoners en werknemers parkeren langer hun fiets en stellen andere eisen aan fietsparkeervoorzieningen dan bezoekers. Voor de nieuwe woningen
8
kan de vraag worden opgevangen door goede stallingsvoorzieningen
Opgeteld groeide het aantal ebikegebruikers tussen 2013 en 2017 met 74% tot meer dan twee miljoen Nederlanders. de groep met de grootste gebruikstoename van e-bikes (met 150%) zijn jongere parttime werkende vrouwen met kinderen. Bij fulltime werkenden, zowel mannen als vrouwen, is het gebruik met 130% in die periode eveneens flink toegenomen.
te eisen via bijvoorbeeld fietsparkeernormen. 5. De ontwikkelingen in dit rapport betreffen de feitelijke trends naar aanleiding van de uitgangspunten uit ‘De Arnhemse Binnenstad 2015 en ‘De Binnenstad Binnen Bereik’. Inmiddels is duidelijk dat de verstedelijkingsopgave daar bovenop komt en via de uitwerking van de omgevingsvisie deels in de binnenstad landt. Dit zal leiden tot een grotere stijging van het aantal inwoners en werkenden waarbij de
Ook bij scholieren en studenten steeg het gebruik van de elektrische fiets fors, al blijft dit nog een kleine groep. Slechts 2% van alle ebikegebruikers behoort tot deze groep.
druk op de openbare ruimte naar verwachting nog hoger zal worden, dan bij deze studie vanuit is gegaan. 6. Het aantal fietsen in binnenstad zal dus gaan stijgen ten gevolge van de diverse hierboven beschreven ontwikkelingen.
2.3. Ontwikkelingen fietsgebruik
Afb 5: Toename E-bike verkoop
Een belangrijke ontwikkeling in de heuvelachtige omgeving van Arnhem is de enorme toename van het aantal verkochte E-bikes. Met de komst van
In de provinciale omgevingsvisie is het uitgangspunt om het fietsgebruik
meer E-bikes, stijgt de acceptabele fietsafstand van 7,5 tot 15 kilometer.
in de provincie de komende jaren te laten stijgen van de huidige 28% nu
Hierdoor wordt de binnenstad van Arnhem voor een groter
naar 35% in 2030. Arnhem zit onder dit percentage. Uitgaande van zowel
voorzieningengebied per fiets bereikbaar. In de Accentnota fiets is
de groei van het aantal inwoners in Arnhem als ook een toename van het
aangegeven dat de groei van het fietsgebruik in Arnhem de laatste jaren
fietsaandeel zal de vraag naar fietsparkeervoorzieningen in de binnenstad
is achtergebleven bij veel andere steden in Nederland. In 2018 komt 22%
in 2030 met zo’n 20 tot 40% toenemen. In bijlage 2 zijn de
van alle bezoekers van de binnenstad op de (brom)fiets1. Van de
achterliggende uitgangspunten voor deze groei opgenomen.
binnenstadsbezoekers die in Arnhem wonen gaat 32% op de fiets. Ter vergelijking: in Nijmegen gaat 65% van de Nijmegenaren per fiets naar de binnenstad en campus Heyendaal2 en gebruikt 40% de fiets bij korte afstanden (tot 7,5 kilometer).
1
Binnenstadsmonitor 2018
2
Ambitiedocument mobiliteit 2019-2030, bouwsteen voor de omgevingsvisie
9
Voorbeeld: ontwikkeling fietsparkeren in Haarlem
Verwachte groei aantal fietsers naar binnenstad 160% 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0%
In Haarlem is het aantal fietsparkeerplekken in de binnenstad tussen 2011 en 2017 bijna verdubbeld: van 3.500 naar 6.100. Dit is aangevuld met een aantal fietsparkeervakken op
38%
straat, zo komt het aantal fietsparkeerplekken op circa 6.600. Dit blijkt niet voldoende om
6%
het groeiend fietsgebruik en daarmee het groeiend aantal geparkeerde fietsen te accommoderen. Tijdens piekmomenten op zaterdagmiddag kan het voorkomen dat er
100%
106%
106%
2018
2021
2030
o.b.v. huidige modal split
inwonersgroei
verandering modal split
8.900 fietsen geparkeerd staan in de binnenstad. Dit betekent een tekort van circa 2.300 parkeerplekken.4
In Arnhem is het aandeel brommers en scooters van oudsher hoog. Diefstalcijfers in Arnhem laten ten opzichte van 2010 een dalende trend
Afb 6: Verwachte groei aantal fietsers naar de binnenstad Deze verschuiving in mobiliteitskeuze is geen wensdenken. Net als in alle Nederlandse binnensteden, is in Arnhem een duidelijke daling van het autobezit in de binnenstad zichtbaar tegenover een stijging van het autobezit in de gehele stad3. De mobiliteitsvraag van binnenstadsbewoners zal op een andere wijze worden ingevuld. Andere steden hebben een vergelijkbare groei van aantal fietsers en fietsparkeerders doorgemaakt.
3
De Arnhemse binnenstad binnen bereik, pag 8
4
Kosten en financiering fietsparkeren, Decisio, 2020
zien, waarbij het diefstalpercentage van scooters wel substantieel hoger (66% tov 2010) blijft dan dat van fietsen (44% tov 2010). Een deel van de scooters wordt komende jaren mogelijk vervangen door E-bikes. Daar is juist een toenemende trend in diefstal5. In de eerste helft van 2021 is vergeleken met 2020 de diefstal van E-bikes (landelijk cijfer) toegenomen met 38% tegen een daling van de diefstal van stadsfietsen met 32%. Veilig stallen is een belangrijke kwaliteit voor bezoekers van de binnenstad.
5
https://www.mobiliteitsplatform.nl/nieuws/diefstal-van-e-bikes-neemt-toe
10
3. BESTAANDE SITUATIE Onderzoeksbureau Trajan heeft in oktober 2021 het aantal en type
Soort
Stalling
Stalling
fietsvoorzieningen in de binnenstad geteld én het gebruik op vier
voorziening
GRP
Musiskwartier
verschillende dagen gemeten. De resultaten zijn beschreven in het
Brommervak
20
16
0
36
rapport ‘Fietsparkeren binnenstad Arnhem, 2021’. Een samenvatting van
Gemengd vak
36
0
34
70
Nietje
1.137
0
0
1.170
3.1. Capaciteit
Privé cap in
109
0
0
109
Bewaakte stallingen De binnenstad kent twee bewaakte fietsenstallingen, het Gele Rijdersplein
openbare ruimte Rek
1.372
408
696
2.476
(GRP) en de fietsenstalling Musiskwartier (Johnny van Doornplein).
Totaal
2.707
424
730
3.861
Beiden hebben dezelfde openingstijden met toezicht:
Afb 7: Aantal stallingsplaatsen (capaciteit) naar soort
de belangrijkste inzichten is in dit hoofdstuk beschreven.
werkdagen van 08.00 tot 19.00 uur;
donderdag van 08.00 tot 22.00 uur;
zaterdag van 08.00 tot 18.00 uur;
zondagen van 11.00 tot 18.00 uur.
maaiveld
Totaal
Het Gele Rijdersplein is ook buiten de openingstijden toegankelijk zonder toezicht, ook voor scooters en scootmobielen. De fietsenstalling Musiskwartier is een inpandige stalling waardoor deze vanwege beheersbaarheid en openbare orde buiten de openingstijden afgesloten is. Vanuit brandveiligheid zijn inpandige stallingen niet toegankelijk voor scooters (op fossiele brandstof). Deze stalling heeft een vrij steile helling waardoor deze stalling ook minder geschikt is voor zware fietsen zoals Ebikes.
Afb 8: Fietsenstalling Gele Rijdersplein
11
Bij het Centraal Station zijn aan de centrumzijde 4.000
voorzieningen zijn aan de randen van het kernwinkelgebied gesitueerd
fietsparkeerplaatsen beschikbaar in de door NS geëxploiteerde bewaakte
om het fietsen in het voetgangersgebied niet te stimuleren.
stalling. Bij de capaciteitsberekening van de station stalling is ervan uitgegaan dat ook de bezoekers van bioscoop Pathé en overige
3.2. Aantal geparkeerde fietsen
voorzieningen aan het stationsplein en Oude Stationsstraat gebruik
In het najaar 2021 is het aantal (brom)fietsen per deelgebied (afbeelding
maken van de stationsstalling. Gebruik hiervan is de eerste 24 uur gratis,
10) in de binnenstad en de Steenstraat geteld. De tellingen vonden plaats
daarna € 1,25 per dag. Toegang is mogelijk met een OV Chipkaart. Vanaf
op dinsdag 16 oktober 2021 in de middag en nacht, op zaterdag 19
2022 start een pilot om de OV Chipkaart te vervangen door bankpas en
oktober in de middag en avond en voor de omgeving Markt is aanvullend
NFC (telefoon). Bij de telling door Trajan is de Oude Stationsstraat wel
op een vrijdag het aantal (brom)fietsen geteld.
meegeteld, de fietsen in de stationstallingen niet.
Afb 9: (Brom)fietsen geparkeerd in rekken in de Korte Straat Klemmen en nietjes De ruim 2.700 voorzieningen in de openbare ruimte bestaan voor het grootste deel uit nietjes en rekken (veelal van het type ‘Tulip’). Bij het Nieuwe Plein en Janspoort zijn een aantal vakken specifiek voor
Afb 10: Onderscheiden deelgebied bij de (brom)fietstelling
bromfietsen gereserveerd (zonder aanbindmogelijkheid). Nagenoeg alle
12
Dinsdag-
Dinsdag-
Zaterdag-
Zaterdag-
middag
nacht
middag
avond
GRP
173
75
357
472
424
Musis kwartier
120
nvt
279
nvt
730
Op straat
3.148
1.892
3.951
3.460
2.707
Totaal
3.441
1.967
4.587
3.932
3.861
Capaciteit
De voorzieningen worden niet altijd goed gebruikt. De stallingen worden matig gebruikt. Terwijl tijdens piektijden juist veel buiten de bestaande stallingen wordt geparkeerd. In onderstaande grafiek is het percentage aangegeven dat binnen en buiten de voorziening staat (alle momenten en alle voorzieningen gezamenlijk).
Afb 11: Resultaat telling oktober 2021 Uit deze tabel blijkt dat de totale capaciteit op werkdagen voldoende is. Bij nadere analyse van de cijfers zijn hierbij als aanvullende conclusies te trekken:
De telling is uitgevoerd in oktober 2021. Hoewel de meeste coronamaatregelen in deze periode waren opgeheven, geeft een
Afb 12: Percentage buiten de voorziening gestalde fietsen
aantal projectgroepleden aan dat de cijfers in de zomer en vóór
corona hogere aantallen zouden laten zien.
De knelpunten verschillen per deelgebieden in de binnenstad. Zo is het
Ongeveer 70% van de klemmen en nietjes op straat wordt door
aantal fietsen dat buiten de voorzieningen is gestald logischerwijs het
bewoners (nacht) ingenomen. Hoewel dat niet direct uit de cijfers
grootst in het kernwinkelgebied, omdat hier (te) weinig voorzieningen zijn
is te destilleren is de verwachting dat tijdens de piektijden op
én de concentratie van voorzieningen is. In afbeelding 13 zijn per
zaterdagmiddag en -avond, een groot deel van de geparkeerde
deelgebied de cijfers opgenomen. Bijlage 3 geeft per gebied een
fietsen van bewoners is. Bij de toekomstige opgave van meer
knelpuntenanalyse met een overzicht van de verwachte (ruimtelijke)
woningen in het centrum zal dit dus nog verder toenemen, tenzij
ontwikkelingen in combinatie met een nadere analyse van de cijfers.
in een andere oplossing wordt voorzien.
Het aantal getelde brom/snorfietsen ligt tussen de 280 – 380, terwijl minder dan 100 plekken beschikbaar zijn voor brom/snorfietsen.
13
capaciteit
zaterdagmiddag
zaterdagavond
dinsdagmiddag
Dinsdagnacht
scooters (piek zat middag)
Knelpunt Zat middag
Knelpunt zat vond
belangrijkste knelpunten/ doelgroep
3.3. Weesfietsenbeleid
Kernwinkelgebied
74
393
271
293
159
59
-319
-197
winkels, bewoners
Johnny van Doornplein
359
297
168
203
129
47
62
191
winkels
Koningsdagevenementen. Ook dit is nu niet uitgevoerd. In de telcijfers is
Stalling Musis
730
280
0
120
0
-
450
730
winkels
het aandeel weesfietsen hierdoor wellicht iets hoger dan gebruikelijk. De
Oude Stationsstraat
40
274
365
205
116
23
-234
-325
station, horeca
Korenmarkt
120
223
382
204
140
32
-103
-262
horeca
Gele Rijdersplein
232
290
394
222
153
53
-58
-162
horeca, winkels
GRP stalling
424
357
472
173
75
*
67
-48
winkels, horeca
Koningsstraat/ Bakkerstraat
152
380
276
317
184
27
-228
-124
bewoners, winkels
verwijderen. In de uitvoering blijkt namelijk dat het continue handhaven
Rijnstraat/ Weverstraat
292
440
285
400
198
47
-148
7
bewoners, winkels
op weesfietsen en wrakken efficiënter is dan enkele keren per jaar
Bestuurskwartier
28
2
1
20
0
0
26
27
werken
continue de binnenstad op te schonen van weesfietsen. Alleen de
Weerdjesstraat
115
65
75
82
48
3
50
40
bewoners
exploitatiekosten voor de AFAC en 2Switch is niet structureel
Rijnkade
171
151
207
122
127
16
20
-36
horeca, bewoners
Steenstraat
461
473
440
354
287
23
-12
21
bewoners, winkels
Markt
316
293
81
145
65
16
23
235
bewoners, horeca
Trans
139
129
108
120
81
17
10
31
bewoners
Koningsplein
216
130
107
147
75
11
86
109
bewoners
Het afgelopen jaar is minder inzet geweest op het verwijderen van weesfietsen. Door corona was de beschikbare capaciteit van handhavers lager. Ook was het gebruikelijk om jaarlijks het gebied rond de Korenmarkt schoon te vegen ten behoeve van de
capaciteit bij AFAC (fietsdepot) is 4.000 fietsen per jaar. Uitgaande van de bewaartermijn van 3 maanden, kunnen per kwartaal dus 1.000 weesfietsen en fout gestalde fietsen worden verwijderd. Er is nog capaciteit over om intensiever te handhaven. Op het station heeft eind december een opschoonactie plaatsgevonden. Het voornemen is om continue weesfietsen, wrakken en verkeerd geparkeerde fietsen te
opnieuw starten. In de reguliere budgetten is 1fte beschikbaar om
Afb 13: Telresultaat per deelgebied
gefinancierd. Tot nu toe vindt financiering van deze twee aspecten plaats op basis van incidentele (leefbaarheids)budgetten. CROW fietsberaadpublicatie 233 geeft aan dat het percentage weesfietsen voor een gemengd gebied zo’n 10% van de capaciteit inneemt en bij een winkelgebied 15%. Uitgegaan wordt dat met het opnieuw inzetten van een regime van handhaving op weesfietsen 10% aan capaciteit bespaard wordt ten opzichte van de tellingen in 2021.
14
Stationsstraat, Gele Rijdersplein, Kernwinkelgebied, Rijnstraat/Weverstraat, Koningsstraat/Bakkerstraat en Johnny van Doornplein is het verschil tussen piekvraag en de capaciteit zo’n 1.000 plekken. Voor deze buurten is aandacht nodig voor de juiste stallingstypen voor de juiste doelgroep. Zo ontbreken voorzieningen voor bewoners maar wordt de Musiskwartier stalling nog onderbenut.
In de Steenstraat wordt vooral in het oostelijk gedeelte veel buiten de voorzieningen geparkeerd.
Verschillende doelgroepen stellen specifieke eisen aan de stallingsmogelijkheden. Het tekort aan scootervoorzieningen is 200 (zaterdagavond) tot 300 plekken (zaterdagmiddag). Wellicht zal op termijn een deel van de scooters worden vervangen door E-bikes.
Uitbreiding stallingscapaciteit richting 2030 met 20% tot 40% voor de nog verwachte groei aan fietsen voor bezoekers en groei van Arnhem
Afb. 14: Weesfietsen kosten in gemengd gebied zo’n 10% van de capaciteit
3.4. Opgave
Door ‘verkleuring’ van de binnenstad verandert de vraag naar
en omstreken. Dit komt neer op 750 – 1.500 extra plekken. Mogelijk is de groei nog groter omdat de huidige situatie is weergegeven van de situatie in oktober. In de zomer is het mogelijk drukker. Ook is de verdichting niet opgenomen die via de uitwerking van de omgevingsvisie deels in de binnenstad landt.
stallingen, zowel qua aantal als qua type, locatie en tijdsduur (ook naar 24 uurs stalling).
Weesfietsen nemen een deel van de capaciteit op straat in, de omvang voor Arnhem is nu niet onderzocht.
Binnenstadsbewoners maken veel gebruik van de nietjes en klemmen waardoor voor bezoekers weinig ruimte overblijft. Juist tijdens bezoektijden (weekenden) zijn de bewoners ook thuis en houden de nietjes en klemmen bezet.
Vooral aan de noordzijde van de binnenstad is de beschikbare stallingscapaciteit op straat te laag. In de gebieden Korenmarkt, Oude
15
4. FIETSPARKEEROPLOSSINGEN PER DOELGROEP 4.1. Kwaliteit voorzieningen Fietsparkeren is sterk in ontwikkeling. De diversiteit van het type fiets neemt toe. Naast de ‘normale’ stadsfiets, komt een toenemende groep met de duurdere E-bike, maar ook fietsen in afwijkende maten, kratjesfietsen, bakfietsen en sportieve fietsen etc. Ook is het gebruik van scooters/bromfietsen in Arnhem van oudsher groot. Deze verschillende typen fietsen vragen om specifieke voorzieningen. Ook het bezoekmotief is bepalend voor de parkeerbehoefte. Een bezoeker van het theater of restaurant heeft een andere behoefte dan iemand die even snel een
Voorbeeld: aanpak fietsparkeren Drift Utrecht Voor de Universiteitsbibliotheek in Utrecht blokkeerden studentenfietsen de smalle straat voor de hulpdiensten terwijl op het binnenterrein een ondergrondse stalling beschikbaar is. In overleg met de Universiteit is een mix aan maatregelen genomen; bankjes op straat bij de voordeur in de zon, communicatie bij iedere start van het collegejaar, verwijzing naar de inpandige stalling, uitbreiding op het Universiteitsterrein én uitbreiding nietjes op 100 meter afstand.
boodschap komt doen. Kort of lang parkeren heeft dus ook invloed op de eisen die aan de voorzieningen worden gesteld. Per gebied is de juiste mix aan voorzieningen plus het bijbehorende kwaliteitsniveau van belang. Het ontwerp en inrichting komt heel nauwkeurig. Wanneer fietsers de bestemming bijvoorbeeld eerst voorbij moeten fietsen voordat ze kunnen stallen, wordt de kans op succes sterk beperkt. Ook de zichtbaarheid en kwaliteit van de looproutes zijn van belang. Gerichte communicatie, branding en handhaving werkt ondersteunend bij het gebruik van de juiste voorzieningen per doelgroep. Ieder type gebied vraagt zo zijn eigen mix aan oplossingen. Op de volgende pagina zijn de verschillende stallingstypen aangegeven inclusief het toepassingsgebied.
16
Kenmerken
Doelgroep
Bezoek duur
Maximale loopafstand tot bestemming
Toepassing
Ruimtegebruik
50 m
• Kort parkeren • Gebruik alleen waar flexibel gebruik ruimte nodig is (marktpleinen, laad- en losplaatsen). • Ook voor scooters
Haalbare capaciteit: minimaal 65 cm breed per fiets*
Voorzieningen op straat6
Fietsparkeervak
• Markering op straat • Geen aanbindmogelijkheid, evt tussenwandjes om omvallen te voorkomen • Dubbel ruimte gebruik
Winkel, horeca
Kort
• Bij kleine hoeveelheden fietsen en veel kortparkeren. • Aantrekkelijk bij supermarkten door steun bij zware fietstassen. • Soms beter inpasbaar dan fietsenrekken. • Ook voor scooters (tussen nietjes) • Bij voldoende ruimte op straat. • In hoog-laagrek grote hoeveelheid fietsen op beperkt oppervlak. • Mix kort en lang parkeren3 • Bij zeer weinig ruimte op straat. • Blinde gevels, niet te dicht bij woningen • Vanwege verminderd gebruiksgemak niet voor kortparkeren en niet voor buitenmodelfietsen/kinderzitjes
Fietsnietje
• Op straat • Aanbindmogelijkheid
Winkel, horeca
Kort, Middellang
Fietsenrek
• Op straat • Aanbindmogelijkheid (afh. van type rek)
Winkel, horeca, bewoners, werknemers
Kort, Middellang, Lang
Fietsenrek (etagerek)
• Op straat • Aanbindmogelijkheid
Bewoners, Middellang, Werknemers, OV Lang reizigers
50
Fietsvlonders
• Tijdelijk • Op een parkeervak
Tijdelijk, bewoners
Lang
< 50 m
• Nabij woningen • Proefperiode voor onttrekken parkeerplaats
Fietstrommels
• Afgesloten • Abonnement • Op straat
Bewoners
Lang
150 m
• Nabij woningen buiten centrum, vooroorlogse 4 a 5 fietsen per trommel (2,0 x 2,5 m) woonwijken
Bronnen: CROW leidraad fietsparkeren, Fietsparkeerstrategie binnenstad, Rotterdam, 2020, Fietsparkeren Utrecht, 2021, Fietsenstalling HUB Rozet
50 m
50 m
hart-op-hart > 65 cm (1 fiets per 65 cm)*
Eén laag: hart-op-hart 65 cm (eis Fietsparkeur) Hoog-laag: hart-op-hart minimaal 37,50 (eis Fietsparkeur)*bij voorkeur 40 cm Hoogte: 2,75 m Lengte: 1,90 m (totale lengte inclusief manoeuvreren: 3,55 m) Hoog-laag: hart-op-hart 37,50 cm (eis Fietsparkeur)* 1 auto parkeerplek, 8 fietsen
6
17
Geclusterde voorzieningen
Pop up stalling
• Openbaar • Flexibel • Inzet afstemmen op gebruik • Bewaakt of onbewaakt
Winkelpubliek, Bezoekers, cultuur
Kort, middellang
100 m
• Bij piekdrukte bezoekers op centrumlocaties • Bij Evenementen • Ook voor scooters
Bewaakte stalling maaiveld
• Openbaar • Bewaakt (mens of camera) • Beheerregime nodig
Winkelpubliek, cultuur, werknemers
Middellang, lang
100 - 250 m
• Bezoekers en werknemers binnenstad, forensen bij station • Langer parkeren
Bewaakte stalling inpandig
• Openbaar • Bewaakt (mens of camera) • Beheerregime nodig
Winkelpubliek, cultuur, werknemers
Middellang, lang
100 - 250 m
• Bezoekers en werknemers binnenstad, forensen bij station • Langer parkeren
Buurtstalling
• Afgesloten • Abonnement • Op straat of inpandig
Bewoners, werknemers
Lang, extra lang
150 m
• Bij woningen of werkplekken in de binnenstad, niet per individuele woning/werkplek
Individuele afgesloten stalling
• Afgesloten • Op eigen terrein of inpandig
Bewoners, werknemers
Lang, extra lang
150 m
• Bij woningen of werkplekken in de binnenstad
Afb 15: Overzicht typen fietsvoorzieningen en het toepassingsgebied.
18
Voorzieningen op straat
Geclusterde voorzieningen
Communicatie en handhaving
Gebruik etage rekken openbareUtrecht) ruimte Fietsvlonders (Bron: in gemeente
19
4.2. Kwaliteitseisen bewaakte fietsenstallingen
deuren;
Zorgen voor meer fietsgebruik naar de binnenstad begint met goede fietsroutes en prettige en gastvrije, veilige stallingsvoorzieningen.
is goed toegankelijk, het liefst op de begane grond met automatische
is overdekt, goed bruikbaar door een logische interne routing.
Daarmee wordt een volwaardig of zelfs beter alternatief gecreëerd
Schoon, heel en veilig zijn randvoorwaarden voor een prettige en
waarvoor men de auto laat staan. Geclusterde voorzieningen zijn nodig
sociaal veilige beleving;
omdat de transitie van ‘place to buy‘ naar ‘place to meet’ een
de vrije hoogte is minimaal 3 meter ten behoeve van etagerekken en er wordt voldoende ruimte gereserveerd voor buitenmodelfietsen en
kwaliteitsslag in de openbare ruimte vergt, terwijl de druk op de openbare
elektrische scooters;
ruimte bij een verdere groei van aantal fietsen alleen maar groter wordt.
personele bewaking tenminste gedurende de openingstijden van de
Bewaking van deze geclusterde voorzieningen is belangrijk omdat
bestemmingen in de omgeving. Naast bewaking zijn serviceverlening
hiermee de neiging om de stalling te gebruiken substantieel toeneemt,
en een gastvrije ontvangst de belangrijke taken van het personeel;
met name voor de gebruikers van (duurdere) E-bikes. Bewaking biedt
dubbelgebruik wordt zoveel mogelijk gestimuleerd door een
daarnaast de mogelijkheid om extra services toe te voegen die de
automatisch toegangssysteem in combinatie met camera-bewaking op
aantrekkelijkheid, gastvrijheid en functionaliteit van stallingen verder
afstand. Hierdoor kunnen buiten openingstijden ook
verbetert.
bewoners/werknemers gebruik van de stalling maken en is deze
Om bezoekers in de binnenstad op te vangen zijn dus aantrekkelijke bewaakte stallingen op strategische locaties nodig. Deze stallingen dienen als overstappunt naar de binnenstad of naar specifieke bestemmingen zoals theater of daghoreca. Vanuit de bezoeker is de service nodig van een goede en prettige stalling, vormgegeven volgens de laatste (fietsvriendelijke) opzet, inclusief alle aanvullende voorzieningen die nodig zijn om de overstap aantrekkelijk te maken, bijvoorbeeld door
toekomstbestendig voor deelmobiliteit. Na de pilot bij de Stationsstalling met toegang door NFC en de bankpas, wordt gekeken of ditzelfde systeem voor de overige binnenstadsstallingen kan worden ingezet. Gedurende de openingstijden is de aanwezigheid van personeel belangrijk. Hun rol wijzigt van controleur meer richting serviceverlening en gastheer/gastvrouw. Zo zijn ook de klanten die niet via de automatische toegang binnen willen komen, toch welkom.
beschikbaarheid van buggy's, toiletten, scootmobiels en een gastheer of vrouw. Kortom een bewaakte fietsenstalling:
is gesitueerd tussen een doorfietsroute en het bestemmingsgebied;
heeft een verzorgingsgebied van 100 tot 250 meter;
is goed vindbaar en herkenbaar;
20
4.3. Stallingen voor binnenstadsbewoners Uit de telling blijkt dat het overgrote deel van de fiets voorzieningen in de nacht bezet zijn. Huidige binnenstad bewoners hebben vaak geen goede fietsparkeervoorziening. Hierdoor is het voor deze bewoners vaak niet mogelijk om een (zware) E-bike inpandig te stallen. Voor nieuwbouw kan aan de hand van fietsparkeernormen worden voldaan aan de toekomstige groei. Voor bestaande bewoners kan worden voorzien in een buurtstalling waar een abonnement voor wordt afgesloten. Eisen aan geclusterde bewonersstallingen zijn:
Afgesloten;
Fietsend bereikbaar;
24/7 beschikbaar met een abonnement
Voorzien van oplaadpunten;
Ruimte voor buitenmodelfietsen.
Afb. 16: Buurtstalling in oud winkelpand
21
5. STRATEGIE FIETSPARKEREN 5.1. Raamwerk fietsparkeren Om in te spelen op de transitie van de binnenstad van ‘place to buy’ naar ‘place to meet’ is een raamwerk voor het fietsparkeren opgesteld. Onderdelen van dit raamwerk zijn in de rest van dit hoofdstuk verder uitgewerkt. De laatste paragraaf geeft de getalsmatige bijdrage van elk van de onderdelen weer. Aan het raamwerk 2030 liggen een aantal principes ten grondslag. Zo zal de noordzijde van de binnenstad nog intensiever worden gebruikt. Detailhandel wordt geconcentreerd rond de zogenaamde hoofdas. Wonen in dit gebied blijft vooral op de 1e verdieping. Het gebied ten zuiden daarvan ‘verkleurt’ naar meer wonen. Daar wordt ook wonen op maaiveld mogelijk. Door de intensivering van de hele binnenstad wordt de extra fietsparkeervraag vooral inpandig opgelost. Om de fietsparkeerbehoefte voor 2030 op te vangen bestaat het raamwerk uit: a.
Een ring van eenduidige, herkenbare en bewaakte stallingen voor bezoekers om de huidige tekorten en toekomstige groei op te vangen zonder dat de openbare ruimte verder onder druk komt te staan; indien mogelijk worden deze mede gebruikt door bewoners en werknemers;
Afb 17: Raamwerk fietsparkeren binnenstad Arnhem d. Speciale brommervoorzieningen met aanbindmogelijkheid ‘in het
b. Pop-up stallingen kunnen tijdelijk en tijdens de piekmomenten
c.
zicht’ van de stallingen, zodat (brom-) en snorfietsers worden verleid
capaciteit toevoegen; nu is dat nog niet nodig, mogelijk wel op
om daar te parkeren in plaats van voor de ingang van de
termijn of bij evenementen;
winkelstraten;
Buurtstallingen voor (huidige) binnenstadsbewoners om ruimte in de
e.
De kern van het voetgangersgebied (de hoofdas) vrij te houden van
rekken en nietjes voor kort parkeren beschikbaar te krijgen én om
(geparkeerde) fietsen en fietsers mede van belang voor de
goede stallingsmogelijkheden voor de (duurdere fietsen van)
toegankelijkheid voor minder validen;
bewoners te bieden;
22
f.
Fietsparkeernormen voor de binnenstad om de fietsparkeerbehoefte
Stalling Gele Rijders Plein
van nieuwe woningen, kantoren en andere voorzieningen op te
In het kader van de restauratie van de AKU fontein heeft de
vangen;
gemeenteraad recent ervoor gekozen om de capaciteit van de stalling niet
g. Continue inzet op monitoring, communicatie en handhaving op weesfietsen en fietsparkeerverboden.
5.2. Bewaakte stallingen
uit te breiden via een half verdiepte fietsenstalling. Bij de renovatie wordt voorlopig de huidige fietsparkeercapaciteit teruggebracht met als kenmerk de basis op orde. De behoefte aan verruiming en kwaliteitsverbetering van de stallingsruimte is hier echter zeker tijdens
Zowel voor de korte als voor de langere termijn zijn hoogwaardige
piektijden groot. Vanuit het oogpunt van kosten voor beheer en
geconcentreerde stallingsvoorzieningen nodig voor bezoekersparkeren
exploitatie, gaat voor de langere termijn de voorkeur uit naar één stalling
omdat het verder oplossen van fietsparkeren in de openbare ruimte van
voor 750 fietsen. Echter ook in dit deel van de stad is ruimte schaars.
de binnenstad leidt tot onwenselijke verrommeling van de openbare ruimte. Deze stallingen zijn vooral aantrekkelijk voor de funshoppers en
Het zoekgebied voor extra capaciteit is langs het fietspad Gele
recreatieve bezoekers die langer dan een uur in de stad verblijven.
Rijdersplein tussen Willemsplein en Janspoort of meer richting
Toegevoegde services, aanwezigheid van gastheren/vrouwen en
kernwinkelgebied (afbeelding 19).
eventueel een koffiebarretje bieden extra’s die bezoekers waarderen. Locaties zijn niet gemakkelijk voorhanden terwijl de locatiebepaling voor een fietsenstalling zorgvuldig moet gebeuren om voldoende aantrekkelijk te zijn, met de volgende locatie-eisen:
A Locatie-eisen geclusterde stallingen is gesitueerd tussen een doorfietsroute en het bestemmingsgebied;
Zoekgebied
B C
heeft een verzorgingsgebied van 100 tot 250 meter; is goed vindbaar en herkenbaar; is goed toegankelijk, het liefst op de begane grond met automatische deuren; de vrije hoogte is minimaal 3 meter ten behoeve van etagerekken en er wordt voldoende ruimte gereserveerd voor buitenmodelfietsen en elektrische scooters;
Afb 19: Zoekgebied en ruimteclaim voor fietsparkeren Gele Rijdersplein
Afb 18: Locatie-eisen geclusterde stallingen
23
Vanuit de wens om de vraag in één stalling op te lossen, zal onderzocht
onverminderd groot. Ook is er de wens om het plein minder door
moeten worden of het haalbaar en realistisch is om op termijn een
geparkeerde fietsen te laten domineren.
verdiepte fietsenstalling te integreren in het openbaar gebied. Deze ruimteclaim zou op termijn mogelijk in samenhang met de ontwikkelingen rond het busstation Willemsplein kunnen worden voorzien (eventueel met een befietsbare helling verdiept of verhoogd). Vanwege de complexiteit van alle mobiliteitsbewegingen en ondergrondse infrastructuur op deze plek, is een oplossing allerminst zeker. Een kortere termijnoplossing is om voorlopig de ruim 400 plekken van de gerestaureerde GRP stalling aan te vullen met 350 plekken in vrijkomende winkelpanden (optie A circa 450m2). Bij een geheel nieuwe inpandige stalling komt de zoekopgave bij gebruik van etagerekken ongeveer op 600 tot 800m2 (A + B). De volledige zoekopgave op maaiveld (zonder etagerekken) voor 750 plekken lijkt in dit gebied onmogelijk (A+B+C is circa 1.000 – 1.200 m2).
In de bestaande stalling Musiskwartier is nog ruimte beschikbaar en voor de langere termijn is extra uitbreiding aan stallingsplekken nodig. De acties voor de lange en korte termijn zijn daarom aan elkaar gelinkt. Kwaliteitsverbetering van de stalling zorgt ervoor dat deze beter benut wordt. Het is onzeker of de kwaliteit en serviceniveau voldoende verbeterd kan worden om, met beperkte inzet op handhaving, voldoende binnenstadsbezoekers te verleiden de stalling te gebruiken. Toch zijn de investeringen in de stalling toekomstvast. In dit deel van de stad is namelijk ook behoefte aan voorzieningen voor langparkeren voor bewoners en werknemers. Voor abonnementhouders is deze ruimte wel geschikt omdat dit regelmatige gebruikers zijn die bedrevenheid ontwikkelen met het stallen. Daarom wordt ingezet op twee sporen:
Wanneer op korte termijn winkelpanden vrijkomen, kan een
verbetering stalling Musiskwartier op korte termijn én zoeken in de
fietsenstalling in combinatie met een bezoekersfunctie zoals bijvoorbeeld
omgeving naar een ruimte voor 750 - 1000 fietsen op maaiveld (700 –
koffiebarretje, bandenreparatie en wellicht in combinatie met een
1000 m2 met plafondhoogte > 3 meter). Door goede monitoring van
buurthuisfunctie worden ingericht. Kanttekening hierbij is dat hiervoor
Musis en omgeving kan de zoekruimte in de loop van de jaren worden
commerciële huurprijzen moeten worden betaald. Om tijdig in te kunnen
bijgesteld.
spelen op vrijkomende panden moet deze opdracht neergelegd worden bij iemand die zich bezighoudt met vrijkomende panden en transformaties in de binnenstad. Voldoende fietsparkeercapaciteit op deze plek is belangrijk door de toenemende horecafunctie van het Jansplein Stalling Musiskwartier en omgeving Rond het Johnny van Doornplein zijn/komen grote publiekstrekkers zoals de HEMA en Coolblue. Verwacht wordt dat deze plek aantrekkelijk blijft voor publiekstrekkers. De vraag naar stallingsgelegenheid blijft
24
om op maaiveld voor de inpandige stalling te parkeren. Op iets langere termijn kan een nieuw toegangssysteem (NFC/bankpas) worden ingevoerd. Dat is het moment dat abonnementen voor bewoners en werknemers kunnen worden uitgegeven. Deze termijn hangt af van de snelheid van invoering bij Arnhem Centraal. Toekomstige stalling Rozet De eisen aan de nieuwe stalling en mobiliteit hub Rozet zijn al opgesteld en conform de eisen genoemd in 4.2. Naast de openbare stalling met ruimte voor 650 is een aparte ruimte voor de bewoners gereserveerd. Het succes van deze stalling kan verder worden vergroot door een nieuwe rechtstreekse looproute naar de Weverstraat te realiseren. Hierdoor wordt de stalling nog aantrekkelijker voor de binnenstadsbezoeker. Het realiseren van die doorsteek is nadrukkelijk de inzet.
Afb 20: Verbeteren toegankelijkheid en uitstraling van de stalling
5.3. Buurtstallingen
De stalling kan op korte termijn beter worden benut door aanpassingen in
het lastig om in de openbare ruimte een geschikte plek te vinden.
de toegankelijkheid en uitstraling. Mogelijk kan de helling worden
Daarnaast hebben fietstrommels niet altijd voldoende draagvlak onder
uitgevoerd met een borstelbaan naar beneden en tandriembaan naar
bewoners en ondernemers, omdat ze vaak in het zicht staan en ten koste
boven, waardoor de stalling ook voor zwaardere fietsen beter toegankelijk
gaan van de loopruimte, terrasruimte, of andere, voor een aantrekkelijke
wordt. De uitstraling van de stalling kan verbeterd worden door ‘branding’
binnenstad ('place to meet') relevante ruimteclaims.
van de stalling, de zichtbaarheid van de entree, ruimtelijke uitstraling en inrichting te verbeteren. De kernwaarden ‘groen en creatief’ zijn hierbij voor Arnhem goede aangrijpingspunten. Het plein kan vrijgemaakt worden van (brom)fietsplaatsen door tussen de Coolblue en de bushalte specifieke scootervoorzieningen te plaatsen. Een second best locatie is aan de overkant van de busbaan in combinatie met het verbeteren van de looproute tussen de Musisstalling en de kop van de Ketelstraat. Door extra aandacht op de uitstraling en kleurgebruik, wordt verleiding kleiner
Fietstrommels passen we niet toe in de binnenstad. In de binnenstad is
Voor bewoners in de binnenstad moeten buurtstallingen de komende jaren een prominentere rol krijgen zodat bewoners de mogelijkheid hebben meer en betere / duurdere fietsen te kopen en op termijn minder afhankelijk van de auto worden. De acceptabele loopafstand tussen fietsparkeerplek en woning is bij gebruik van een rek of nietje doorgaans ongeveer 50 meter. Voor buurtstallingen zijn bewoners bereid tot ongeveer 150 meter te lopen. Dat betekent dat in de ‘schil’ rond het
25
kernwinkelgebied de wens is om vele kleinere buurtstallingen te realiseren.
5.4. Bromfietsvoorzieningen Bij gebrek aan voldoende brom- en snorfietsstallingen, worden bromfietsen vaak gestald op de plekken zo dicht mogelijk bij het voetgangersgebied of voor de winkel. Zodra ergens een fiets of bromfiets buiten een vak of rek is gestald, werkt dit als een magneet op andere fietsen en bromfietsen. Fietsenrekken zijn bovendien niet bruikbaar voor bromfietsen. Als een bromfietser zijn voertuig vastzet aan een fietsenrek, kost dat bovendien meerdere plekken. Om de verrommeling van de openbare ruimte tegen te gaan en ervoor te zorgen dat fietsenrekken bruikbaar blijven voor fietsers is het wenselijk dat bromfietsvakken met aanbindmogelijkheid worden toegevoegd. Om
Afb 21: Voorbeelden van buurstallingen in bestaande (woon)omgeving.
het gebruik van brom- en snorfietsen niet verder te stimuleren is de inzet om in de buurt van bewaakte stallingen (waarín ze meestal niet gestald
Bij buurtstallingen kan gedacht worden aan bestaande tussenruimtes of
kunnen worden) strategische locaties te zoeken, net iets verder van de
vrijkomende panden. Onbekend is of in de binnenstad voldoende locaties
bestemming dan de fietsenstalling. Door de aanbindmogelijkheid én het
geschikt kunnen worden én welke financiële bijdrage bewoners voor een
gevoel van toezicht en drukte rondom een fietsenstalling geeft een gevoel
stalling over hebben. Om hierover meer inzicht in te krijgen wordt op de
van vermindering van de kans op diefstal. Dit geeft voor eigenaren van
korte termijn eerst een onderzoek uitgevoerd bestaande uit een behoefte
bromfietsen een extra reden om daar te parkeren.
peiling, mogelijke locaties zoeken en daaruit volgend de (financiële) haalbaarheid van opschaling. Of buurtstallingen of fietstrommels bij de Steenstraat een voldoende oplossing is, is niet duidelijk. Studenten die hier hoofdzakelijk wonen, zullen naar verwachting niet willen betalen voor een stalling. Om hier de behoeften te peilen zou een gebruikersonderzoek meer inzicht kunnen verschaffen.
Afb. 21: Bromfietsparkeervak met aanbindmogelijkheid in oud winkelpand 26
5.5. Voetgangersgebied
parkeren. De vraag is of deze onderborden bij de grenzen van de
In het bestaande voetgangersgebied wordt veel gefietst vanwege de
straten waar deze extra toevoeging wordt gedaan voldoende
omvang van het gebied en omdat het door deze grote afstanden lang
opvallen.
duurt om op de plek van de bestemming te raken. Bij lage
c.
Voetgangersgebied verkleinen en in zijn geheel strikter handhaven.
voetgangersaantallen, zoals aan de randen, leidt dit gemengd gebruik
Het nadeel hiervan is dat het verblijfsgebied minder aantrekkelijk
niet tot problemen. Alleen fietsers die zich qua snelheid en rijgedrag niet
wordt voor voetgangers (en fietsers).
aanpassen aan voetgangers vormen een irritatie. Bij de drukke en smalle
d.
Optie b waarbij buiten de hoofdas de fietser te gast is. Naar voorbeeld
winkelstraten van de hoofdas, zijn fietsers en geparkeerde fietsen niet
van de gemeente Delft wordt door middel van fietser te gast borden
wenselijk. Vestiging van fietskoeriersbedrijven in de binnenstad is
aan de randen van het voetgangersgebied aangegeven dat
onwenselijk.
voetgangers prevaleren boven fietsers in het voetgangersgebied. Deze borden zijn verduidelijkingsborden en hebben geen juridische
Tijdens winkeltijden, is het raadzaam om deze hoofdas strikter als
grond om fietsers te bekeuren.
fietsvrij gebied te bestempelen en dit fietsverbod ook te handhaven. In het gebied rond Koningsplein en Weverstraat is een absoluut fietsverbod niet haalbaar en ook (nog) niet noodzakelijk. Op welke wijze dit verschil tussen drukke straten en de rest van de binnenstad is te communiceren en af te dwingen is nog niet duidelijk. De volgende mogelijkheden zijn er: a.
Het voetgangersgebied (tijdens openingstijden winkels) met bebording in tact laten en alleen de drukke straten handhaven. (=huidige situatie). Klachten over de huidige situatie zijn echter dat onduidelijk is waar het wel en niet acceptabel is om te fietsen. Ook zijn daardoor de omgangsvormen tussen voetgangers en fietsers onduidelijk. De huidige omvang van het gebied is te groot om overal
b.
Afb 22a: RVV L1002-E bord
Afb 22b: fietser te gast toepassing in Delft.
te handhaven en daarbij geloofwaardig te zijn. Daarvoor zijn er teveel
Advies is om te kiezen voor optie d omdat hiermee geen discussie kan
functies in het gebied.
ontstaan over openingstijden en deze het meest tegemoet komt aan de
Voetgangersgebied tussen 11:00 en 18:00 en donderdag tot 21:00
wens om gebruikers erop te wijzen dat de voetganger prevaleert. Opgave
uur. Een fietsparkeerverbod en onderbord ‘fietsen verboden’ alleen in
is hoe het verschil tussen beide delen van het voetgangersgebied kan
de drukke straten toevoegen. Het verschil met de huidige situatie is
worden aangegeven. Deze extra attendering is mogelijk door bijvoorbeeld
dat is aangegeven waar het echt ongewenst is om te fietsen en te
27
subtiele markering in het wegdek. Fiets(parkeer)verboden gelden
stringenter met autoparkeren wordt omgegaan, heeft dat ook gevolgen
uiteraard niet voor driewielfietsen en handbikes.
voor het aantal fietsen. Daarom behoort fietsparkeren eigenlijk integraal thuis in de Nota parkeernormen. De autoparkeernormen kennen hun juridische geldigheid in de vastgestelde nota Parkeernormen uit 2011. Daarom wordt geadviseerd om zo snel als mogelijk is, de Nota parkeernormen aan te vullen met fietsparkeernormen voor de binnenstad. In bijlage 4 is een addendum opgenomen om de nota parkeernormen uit te breiden. Dit addendum is een inhoudelijk advies dat via publicatie nog juridische status moet krijgen.
5.7. Monitoring, communicatie en handhaving Stallingen moeten op een logische en zichtbare plek ten opzichte van de bestemmingen liggen om überhaupt gebruikt te gaan worden. Als aan die voorwaarde wordt voldaan, zijn bezoekers bereid om hun fiets netjes ergens te stallen. Wel moet duidelijk zijn wat de bedoeling is en moet dit ook in de fysieke omgeving herkenbaar zijn. Zonder deze aanwijzingen kiezen fietsers voor de gemakkelijkste weg. Eén geparkeerde fiets groeit Afb 23: E-bikes veilig stallen in de stalling Musis kwartier
dan snel aan tot een rij fietsen en bromfietsen. Een herkenbare
5.6. Fietsparkeernormen
aan het juiste gebruik van de beschikbare capaciteit.
uitstraling, huisstijl, goede bewegwijzering en communicatie draagt bij
Het toepassen van fietsparkeernormen is een goed instrument om bij functiewijzigingen in de binnenstad ervoor te zorgen dat ontwikkelaars
Voor het geheel aan fietsparkeren en de uitstraling van de stallingen is
ruimte voor de geparkeerde fiets reserveren in de bouwplannen. Bij de
het nodig om een eigen huisstijl te ontwerpen en in alle onderdelen van
huidige groeiprognose van 1.000 inwoners tot 2030, stijgt de behoefte
communicatie door te zetten, zoals de wegwijzer richting de stallingen,
aan fietsparkeerplaatsen met 1.500 tot 3.000 fietsparkeerplekken in de
uitstraling stallingen, labels weesfietsen, AFAC uitingen, kleding
binnenstad. Hoe eerder fietsparkeernormen worden ingevoerd, hoe
personeel, communicatie strategie en communicatie uitingen7.
beperkter het fietsparkeerprobleem zal toenemen. Fietsparkeernormen en
Aandachtspunten bij deze uitwerking zijn het gebruik van de kernwaarden
autoparkeernormen hangen met elkaar samen. Zodra in een gebied 7
Bron: https://amsterdam.nl/stijlweb/downloads/fietscommunicatie/
28
van Arnhem ‘groen en creatief’ en de wens om op bepaalde hotspots de communicatie-uitingen in het Engels te plaatsen.
Afb 25: Communicatiestrategie toegepast bij stalling Ceintuurbaan Afb 24: Voorbeeld eenduidige communicatie In 2021 is voor het eerst sinds een tijd een goed overzicht verkregen van Op het moment dat in de openbare ruimte iets wijzigt, wordt met een
de mismatch tussen vraag en aanbod. In paragraaf 5.8 is aangegeven
communicatiecampagne de bedoeling van fietsparkeren op deze locatie
hoe de mismatch en het tekort kan worden weggewerkt. Jaarlijkse
uitgedragen. Door de inzet van fietscoaches of binnenstadsgastheren en -
monitoring is belangrijk om dit beeld bij te kunnen stellen. Ook het effect
vrouwen, kan de bekendheid met fietsparkeren worden verbeterd. Het
van de coronacrisis, de ontwikkeling van de binnenstad en onvoorziene
sluitstuk van communicatie is de handhaving op weesfietsen en verkeerd
ontwikkelingen kunnen tot bijstelling leiden. De binnenstad monitor wordt
gestalde fietsen.
gebruikt om de tevredenheid over stallingsvoorzieningen te monitoren. Aan de hand van de jaarlijkse monitoring kunnen bijstellingen in de fietsparkeeragenda worden doorgevoerd.
29
5.8. Kwantitatief resultaat
juiste plek, voor de juiste doelgroep én ondersteund met communicatie
In 2021 is voor het eerst sinds een tijd een goed overzicht verkregen van
en handhaving moet voor 2030 leiden tot een evenwicht.
de mismatch tussen vraag en aanbod. In deze paragraaf wordt getalsmatig aangegeven in welke mate de voorgaande maatregelen voor de korte en lange termijn bijdragen aan de oplossing. Jaarlijkse monitoring is belangrijk om de acties tussentijds bij te kunnen stellen. getalsmatige inschatting
Maatregelen LT
200
Stalling Bartok
650
200
Toevoeging GRP stalling
450
GRP vervanging KT
120
Stalling bestuurskwartier
500
Onderzoek buurtstalling
100
Effect fietsparkeernormen
Afh van programma 1500 - 3000
Maatregelen KT Musis toegankelijker, icm communicatie Signing en communicatie (stationsstalling)
Structureel weesfietsenactie Scooterplekken toevoegen Totaal extra
getalsmatige inschatting
200 200 1020
1600
Afb 26: Verwacht effect van de maatregelen De opgave (beschreven in 3.4) beslaat voor de korte termijn zo’n 1.000 plekken en voor de lange termijn voor binnenstadsbezoekers 750 – 1.500 plekken. De opgave voor nieuwe inwoners van de binnenstad wordt voorkomen door inzet van fietsparkeernormen. Het effect van de fietsparkeernormen beslaat afhankelijk van het programma zo’n 1.500 – 3.000 plekken. Deze maatregelen staan overigens niet op zich. Zo zal betere signing en communicatie bij het station alleen werken in combinatie met handhaving. Een mix aan kwalitatief hoogwaardige voorzieningen op de
30
6. ACTIEPLAN FIETSPARKEREN
4. Bromfietsvoorzieningen toevoegen op strategische locaties; 5. Uitbreiding van handhaving op weesfietsen en fietsparkeerverbod
Onderstaand zijn de maatregelen samengevat weergegeven in korte en
doorlopend in de binnenstad. Deze inzet is onderdeel van de
lange termijn maatregelen. De korte termijn maatregelen zijn concreet en
communicatiestrategie, waarbij bij veranderende situaties eerst
kunnen worden gezien als ‘no regret’. De effecten van deze korte termijn
gastvrouwen en gastheren worden ingezet om de bedoeling uit te
maatregelen hebben invloed op de te nemen langere termijn
leggen voordat gehandhaafd wordt.
maatregelen. Dit komt ook tot uiting in het financiële overzicht. Voor de
6. Cursus gastvrijheid en serviceverlening voor personeel stallingen;
no regret zijn deze ingeschat op basis van voorbeelden uit andere steden
7. Jaarlijkse monitoring van gebruik en aan de hand daarvan flexibel de
en expert judgement. De langere termijn maatregelen zijn zeer globaal
openingstijden van stallingen bijstellen en de noodzaak van pop-up
ingeschat.
stallingen bepalen.
6.1. ‘No regret’ maatregelen (tot 2025) 1. Eenduidige branding fietsenstallingen inclusief communicatiestrategie bij wijzigingen in binnenstad zoals de toevoeging van voorziening, andere regels voor parkeren en fietser te gast, kwaliteitsverbetering etc. mogelijk in relatie tot de kernwaarden van Arnhem, ‘groen en creatief’. 2. Bewegwijzering naar stallingen en signing richting stallingen realiseren op basis van de huisstijl onder punt 1. Zichtbaarheid van de Stationsstalling ook koppelen aan de branding van fietsparkeren en in tijdspanne koppelen aan de maatregel om met NFC/bankpas toegang tot de Stationsstalling te verkrijgen (dit laatste valt buiten het kader van dit fietsparkeerplan); 3. Voorstel uitwerken hoe de Stalling Musiskwartier beter toegankelijk en meer uitnodigend kan worden gemaakt; mogelijke maatregelen die worden uitgewerkt, zijn: het installeren van borstelbaan/tandriembaan, uitstraling buiten en binnen verbeteren, buggy uitleen en automatisch toegangssysteem toevoegen zodat de stalling buiten openingstijden geschikt is voor abonnementhouders;
8. Bij de renovatie van AKU fontein wordt de huidige capaciteit voor de fietsenstalling gehandhaafd. Hierbij ontstaat al een kwaliteitsverbetering. Daarnaast kan in via het project AKU-fontein worden onderzocht of de volgende verbeteringen en uitbreidingen mogelijk zijn: gebruik van etagerekken eventueel in combinatie met hoge groene haag, cameratoezicht buiten openingstijden en verbetering van de beheerdersruimte zodat deze aan Arbo eisen voldoet. De stallingen bij de AKU fontein worden als tijdelijk beschouwd. Om op korte termijn voldoende hoogwaardige stallingsruimte beschikbaar te krijgen, worden mogelijkheden voor een inpandige stalling bij het Gele Rijdersplein onderzocht. 9. Onderzoek buurtstallingen bestaande uit een behoefte peiling, mogelijke locaties zoeken en daaruit volgend de (financiële) haalbaarheid van opschaling en koppeling met abonnementen in stallingen; 10. Addendum Fietsparkeren binnenstad juridisch verankeren; 11. Gebruikersonderzoek Steenstraat oost; 12. Optimalisatie nietjes en rekken, mogelijk wat extra plaatsen of plekken die niet worden gebruikt weghalen of vervangen door
31
scooterparkeren. Dit levert her en der extra ruimte op en geeft Korte termijn maatregelen
minder verrommeling. Ook samenhang zoeken met geleidelijnen en toegankelijkheid voor minder validen. 13. Regievoering fietsparkeren beleggen inclusief sturing op handhaving weesfietsen, monitoring en het uitvoeringsprogramma. Dit gaat in afstemming met cluster Openbare Ruimte afdeling beheer vakgroep parkeren die de huidige openbare stallingen Gele Rijdersplein en Musiskwartier beheert en exploiteert.
1 Communicatie strategie en branding
communicatieplan opstellen, complete huisstijl voor stallingen, bewegwijzering, website, weesfietsenacties, coaches,
Signing alle stallingen (stationsgebied bewegwijzering naar stalling en signing 2 wordt gefinancierd vanuit richting stallingen obv huisstijl stationsproject) automatische deur, automatische toegang Plan maken toegankelijkheid en 3 (150.000), tandriembaan, uitstraling, kwaliteit Musiskwartier camera's uitgaande van 200 plekken (uitgangspunt 4 Scooterplekken toevoegen nietjes)
De totale éénmalige kosten om alle korte termijn maatregelen te kunnen uitvoeren, zijn geraamd op €220.000,-. De jaarlijkse beheer- en
Uitgangspunten
5
Continue weesfietsenactie (centrum), handhaving (alleen centrum)
exploitatiekosten bedragen €81.000,-.
20.000
10.000
40.000 50.000
continue weesfietsenacties in het centrum met af en toe uitbreiding door fietscoaches/gast- vrouw of heer op straat
6 Service stallingen/opleiding
zodra automatische toegang beschikbaar, services toevoegen + cursus servicegerichte dienstverlening
7 Jaarlijkse monitoring en bijsturing
in dashboard parkeren opnemen
8
mogelijkheden in het zoekgebied verkennen Onderzoek naar inpandige stalling GRP en beoordelen op bruikbaarheid