Bijlage 2a - Ontwerp Begroting 2024 (geamendeerde versie)

-10.340

In deze begroting is de lijn gevolgd om de beleidsontwikkelingen die een investering betreffen zoveel mogelijk op te nemen in de meerjareninvesteringsplanning en de bijbehorende kapitaallasten in de (exploitatie)begroting te verwerken. In voorgaande begrotingen zijn investeringen in sommige gevallen nog als incidentele last in de exploitatie opgenomen. De investeringen in mobiliteit, verduurzaming vastgoed en cultureel vastgoed worden in deze begroting dan ook als investering met kapitaallasten verwerkt. De financiële ontwikkelingen ten opzichte van de vorige begroting zijn onderverdeeld in de thema's Duurzaam Arnhem, Groen Arnhem, Kansrijk Arnhem en Verbonden Arnhem. Deze worden in de volgende paragrafen inzichtelijk gemaakt. Daarbij zijn in elke tabel, indien van toepassing, eerst de ontwikkelingen zoals opgenomen in de Perspectiefnota, benoemd. Daaronder zijn de ontwikkelingen die zich na de Perspectiefnota hebben voorgedaan, weergegeven. In iedere paragraaf is eerst een tabel opgenomen met beleidsontwikkelingen die gedekt worden door bestaande budgetten of reserves. Daarna is een tabel opgenomen met ontwikkelingen die gedekt worden vanuit de algemene middelen.

Een DUURZAAM Arnhem Ontwikkelingen een DUURZAAM Arnhem met dekking

2024

2025

2026

2027

I/S

Bedragen x € 1.000

Reservering middelen Spoorzone Oost

12.011

1.000

I

Middelen Stadsontwikkelfonds

-10.501

-1.000

I

Middelen Gebiedsontwikkeling Kronenburg

-1.100

I

Middelen Zuidelijke binnenstad

-410

I

Flexwonen Merwedeterrein

-300

I

Dekking Stadsontwikkelfonds

300

I

Inzet middelen uit Klimaatfonds

-5.000

Dekking Klimaatfonds

5.000

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een DUURZAAM Arnhem

15 Ontwikkelingen in het financieel kader

-5.000

-5.000

I I

0

-5.000

-5.000

0

0

-5.000

-5.000

0

Spoorzone Oost Om invulling te geven aan de opgave tot en met 2030 is in afstemming met het Rijk een businesscase opgesteld voor de realisatie van circa 5.400 woningen in het gebied. De dekking van deze gebiedsontwikkeling komt vanuit het Rijk, de Provincie en gemeentelijke middelen. Een deel van de gemeentelijke middelen is reeds beschikbaar binnen bestaande budgetten en wordt bij elkaar gebracht binnen de nieuw te vormen bestemmingsreserve Spoorzone Oost. Dit betreft middelen vanuit de bestemmingsreserves Stadsontwikkelfonds (€ 9,5 miljoen), Gebiedsontwikkeling Kronenburg (€ 1,1 miljoen) en Zuidelijke binnenstad (€ 0,4 miljoen). Flexwonen Merwedeterrein Voor het project Flexwonen Merwedeterrein wordt een aanvullend budget van € 0,3 miljoen in 2024 begroot. Doordat een aanzienlijk deel van de grond afgevoerd dient te worden zijn er extra kosten voor grondwerkzaamheden. Daarnaast is er een aanvullend planbudget nodig om het project tot realisatie te brengen. Zowel de kosten voor onderzoeken als de afstemming met de omgeving en corporaties vraagt meer aandacht en tijd dan waarmee aanvankelijk is rekening gehouden. Deze extra lasten worden gedekt vanuit het Stadsontwikkelfonds. Klimaatbudget Om de energietransitie een impuls te geven is in de Begroting 2023 € 15,0 miljoen vrijgemaakt dat is toegevoegd aan het Klimaatfonds.

Snelle en effectieve maatregelen zijn nodig om de klimaatcrisis te bestrijden. In de energietransitie is de afgelopen jaren al flink geïnvesteerd en deze zal de komende jaren worden geïntensiveerd. We verwachten in de jaren 2024, 2025 en 2026 jaarlijks € 5 miljoen te besteden. Om die reden wordt de begrote toevoeging van € 10 miljoen in 2023 en van € 5 miljoen in 2024 teruggedraaid en wordt het Klimaatbudget direct in de exploitatie begroot. Dit sluit daarmee aan bij het ritme waarmee de uitgaven worden gedaan. Het klimaatbudget wordt binnen de kaders voor het klimaatfonds besteed. Ontwikkelingen een DUURZAAM Arnhem tlv Algemene middelen

2024

2025

2026

2027

I/S

Bedragen x € 1.000

Eenmalige dotatie aan de BR Voorstudies

-500

Eenmalige bijdrage aan stadsontwikkelfonds tbv gemeentelijke planontwikkelingskosten grootschalige gebiedsontwikkelingen Publiek onrendabele top Spoorzone Oost

-12.000

I -1.000

I

-1.000

I

Publiek onrendabele top Spoorzone Oost: tbv park en mobiliteit

-600 S

Lokaal, sociaal, duurzaam, circulair en diervriendelijk Inkopen

-270

-270

-270

I

Aanvangsfase Verhuurdersvergunningen (Wet Goed Verhuurderschap)

-600

-75

-75

-75 S

Makelpunt

-100

-100

-100

-100 S

Community manager Merwedeterrein (motie 23M03)

-50

-50

-50

-50

I

Handhaving verbod permanente bewoning vakantieparken

-50

-50

-50

-50

I

Wasbare proefluiers (amendement 22A38)

-63

Verduurzamen vastgoed: vrijval

2.500

16 Ontwikkelingen in het financieel kader

I 3.000

I

Verduurzamen vastgoed: kapitaallasten

-118

Energieprijzen eigen gebruik vastgoed

-1.500

-236

Totaal ontwikkelingen een DUURZAAM Arnhem

-371 S I

Beëindiging spaarelement rioolheffing

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

-375

700

700 S

-12.751

220

-220

-546

-12.751

220

-220

-546

Eenmalige dotatie aan de BR Voorstudies Wanneer een ruimtelijke ontwikkeling wenselijk is en er nog geen beleid, programma of gebiedsvisie als kader daarvoor is vastgesteld, is er voorstudiebudget beschikbaar om de haalbaarheid te onderzoeken. Deze voorstudie zal in een korte periode worden uitgevoerd en zal leiden tot een raadsbesluit waarna de plankosten kunnen worden geactiveerd. Als er voor het einde van het boekjaar geen dergelijk raadsbesluit wordt genomen, of wanneer de ontwikkeling wordt gestopt blijven de kosten voor rekening van het voorstudiebudget. Voor voorstudies is een jaarlijks budget van € 100.000 beschikbaar. De bestemmingsreserve Voorstudies is volledig uitgeput. Vanwege de verstedelijkingsopgave en een toenemend aantal initiatieven voor nieuwe ontwikkelingen wordt voorgesteld om éénmalig € 0,5 miljoen toe te voegen aan de BR Voorstudies. Eenmalige bijdrage aan stadsontwikkelfonds tbv gemeentelijke planontwikkelingskosten grootschalige gebiedsontwikkelingen De omgevingsvisie en verstedelijkingsstrategie geven kaders en richting voor een verdere gezonde groei van de Arnhem in de komende 20 jaar. Hierbinnen is de urgente woningbouwopgave prominent aanwezig. In 2020 hebben we ons de ambitie gesteld om voor 2040 16.000 woningen toe te voegen. Op dit moment, drie jaar later, zijn er in Arnhem nog zo’n 14.000 woningen benodigd.

Aan de ontwikkeling hiervan zijn plankosten verbonden die naar verwachting in de ordegrootte van € 2 á € 4 miljoen gaan vallen. De plankosten worden conform de spelregels van grondbeleid onderdeel van de business case of grondexploitatie. Anders dan in het verleden, zijn de binnenstedelijk gebiedsontwikkelingen niet langer winstgevend voor gemeentes, maar vragen deze extra investeringsmiddelen vanuit een publieke onrendabele top. Ter dekking van de plankosten voor de onrendabele top wordt in 2025 € 1,0 miljoen toegevoegd aan het stadsontwikkelfonds. Publiek onrendabele top Spoorzone Oost In de huidige businesscase voor de ontwikkeling van Spoorzone Oost waarin 5.400 extra woningen worden gebouwd, zijn behalve middelen uit bestaande gemeentelijke budgetten nog aanvullende middelen nodig. Daarom wordt in 2024 € 12,0 miljoen en in 2025 € 1 miljoen extra toegevoegd aan de bestemmingsreserve Spoorzone, waarmee de totale reservering in 2024 uitkomt op € 23 miljoen en in 2024 op € 24 miljoen. Voor de inrichting van de openbare ruimte wordt een investeringsbudget van € 19 miljoen vrijgemaakt. Dit leidt tot structurele kapitaallasten van € 0,6 miljoen vanaf 2027 en aanvullend € 0,3 miljoen vanaf 2028. Lokaal, sociaal, duurzaam, circulair en diervriendelijk inkopen Arnhem heeft grote ambities op het gebied van lokaal, sociaal, duurzaam, circulair en diervriendelijk inkopen.

Om hier een impuls aan te geven wordt in 2024, 2025 en 2026 jaarlijks € 0,3 miljoen geïnvesteerd. Hiermee wordt bewustwording gecreëerd en de gewenste aanpak in onze organisatie en in onze werkprocessen geborgd. Tevens draagt deze impuls ertoe bij dat er meer inzicht komt in gemaakte contractuele maatschappelijke afspraken met leveranciers en hierdoor ook beter gemonitord en gestuurd kan worden. Aanvangsfase Verhuurdersvergunningen (Wet Goed Verhuurderschap) In de Begroting 2023 is de ambitie opgenomen om stadsbrede verhuurdersvergunningen in te voeren. Bij een stadsbrede invoering vallen ongeveer 15.000 adressen onder een vergunningsregime. Er is structureel € 0,3 miljoen beschikbaar voor de uitvoering van de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving. Gelet op de organisatiekosten van het opzetten van een vergunningverlening- en handhavingsregime en de capaciteit die het vergt om in de beginfase adressen te inventariseren, aan te schrijven en registreren wordt eenmalig € 0,6 miljoen vrijgemaakt en € 75.000 structureel.

17 Ontwikkelingen in het financieel kader

Makelpunt Makelpunt Arnhem is sinds april 2022 online. Inmiddels worden er circa 140 locaties op de site aangeboden en de verwachting is dat dit veel verder wordt uitgebreid met scholen, sportpanden en diverse andere locaties. De huidige aanbieders zijn enthousiast en zien de meerwaarde van Makelpunt Arnhem. In de subsidievoorwaarden is ook opgenomen dat iedereen mee doet met het Makelpunt. Tot en met 2023 wordt dit vanuit ontmoeten en verbinden financieel ondersteund. Om ook na 2023 Makelpunt Arnhem in de lucht te houden wordt een structurele last van € 100.000 opgenomen. Community manager Merwedeterrein (motie 23M03) Op het Merwedeterrein worden 149 flexwoningen gerealiseerd. Gelet op de locatie, nabij het kwetsbaardere Presikhaaf 1, heeft de raad met motie 23M03 het college opgedragen om een sociaal beheerder/community manager in te zetten in het gebied. Deze persoon dient zich te ontfermen over de nieuwe huurders en legt actief de verbinding met de rest van de buurt. Er worden nog afspraken met woningcorporaties gemaakt over de financiering van de ‘sociale componenten’ van de flexwoonontwikkeling bij het Merwedeterrein, en er liggen subsidiekansen liggen bij de Provincie Gelderland. Om er zeker van te zijn dat er met ingang van 2024 dekking is voor een sociaal beheerder, wordt hiervoor tot en met 2027 een budget van jaarlijks € 50.000 in de begroting opgenomen.

Handhaving verbod permanente bewoning vakantieparken Op Vakantiepark Arnhem wordt al een aantal jaar gehandhaafd op het voorkomen van permanente bewoning. Het aantal permanente bewoners is geslonken naar 42. Ook op de andere vakantieparken vindt permanente bewoning plaats om te voorkomen dat op sommige parken bewoning toeneemt is actief toezicht noodzakelijk. Hiervoor wordt tot en met 2027 jaarlijks € 50.000 vrijgemaakt. Wasbare proefluiers (amendement 22A38) Om de hoeveelheid eenmalige luiers die in het restafval belanden te verminderen, wordt zoals ook in de raadsbrief d.d. 16-05-2023 aangegeven (zaaknummer 196737) in 2024 een proefproject gehouden met de uitgifte van een gratis proefluier aan nieuwe ouders bij de aangifte van een geboorte. Op die manier brengen we wasbare luiers actief onder de aandacht bij alle nieuwe ouders en maken we het makkelijk om de wasbare luiers te proberen en te blijven gebruiken. De kosten voor deze proef bedragen eenmalig € 63.000 in 2024. Verduurzamen vastgoed Zoals eerder in dit hoofdstuk is aangegeven is er in de Begroting 2023 op een aantal posten voor gekozen om incidentele middelen in te zetten in plaats van structureel geld vrij te maken. Het investeringsbudget voor het verduurzamen van gemeentelijk vastgoed is één van deze posten. Voor een totaal investeringsbudget van € 8,0 miljoen worden in deze begroting de kapitaallasten opgenomen.

Energieprijzen eigen gebruik vastgoed De energieprijzen zijn in 2022 en 2023 fors gestegen. Het is onzeker in hoeverre deze stijging structureel is. Voor 2024 is de verwachting dat de energieprijzen nog hoog zullen blijven. Daarom wordt in 2024 € 1,5 miljoen extra aan energielasten in de begroting opgenomen voor het eigen gebruik in gemeentelijk vastgoed. Beëindiging spaarelement rioolheffing In de Begroting 2022 is een spaarelement aan de rioolheffing toegevoegd waarmee een voorziening is gevormd voor toekomstige vervangingsinvesteringen. Daarnaast werden hiermee ongewenste tariefschommelingen voorkomen. Op basis van het investeringsplan is een verdere toevoeging aan de voorziening na 2025 niet meer noodzakelijk. Deze heeft dan een omvang van € 2,8 miljoen. Ook is er geen noodzaak meer voor de voorziening om ongewenste tariefschommelingen te voorkomen. Daarmee kan vanaf 2026 het spaarelement van € 0,7 miljoen uit de rioolheffing vervallen.

18 Ontwikkelingen in het financieel kader

Een GROEN Arnhem Er zijn geen ontwikkelingen met dekking binnen het Thema Een GROEN Arnhem. Ontwikkelingen een GROEN Arnhem tlv Algemene 2024 2025 middelen

2026

2027

I/S

Bedragen x € 1.000

Willemsplein

-284 S

Verkeersveiligheid

-24

-47

Snelfietsroute Arnhem-Huissen Energieprijzen eigen gebruik openbare ruimte

-71

-95 S

-205

-205 S

-2.300

Prijsindexaties parkeergarages

282

Bewaking parkeergarages

-130

Kwaliteitsimpuls overige locaties, waaronder Bakenhof en Overmaat/Rijkerswoerd

-100

Werklocaties

I 282

282

282 S I

-100

-100

-200

-200

I -200

I

Veerpolderstraat

-652

Bijdrage aan coördinatie milieubeleid ODRA

-50

-50

Regeling rookgaskanalen

-125

-125

I

Uitvoering parkenvisie

-500

-500

I

Toevoeging Groenfonds

-350

-350

I

Woonwagenlocatie Bethaniënstraat (incl. grondwal)

I -50

-50 S

-2.540

I

Bomen: continuering extra budget

-20

-41 S

Mobiliteit: vrijval incidentele budgetten

4.500

3.600

3.600

I

Mobiliteit: kapitaallasten

-213

-426

-596

-767 S

-2.202

2.084

2.640

-1.359

-2.202

2.084

2.640

-1.359

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een GROEN Arnhem

Willemsplein Het Willemsplein is een belangrijke plek in de stad en een groot OV knelpunt. De komende jaren zal dit aangepast worden om het ook in de toekomst goed te kunnen blijven gebruiken. De totale investering zal tussen de € 10 en € 20 miljoen bedragen. De dekking hiervoor komt deels vanuit het regulier mobiliteitsbudget en zal mogelijk ook vanuit het Klimaatfonds en de budgetten voor vergroening en groot wegenonderhoud komen. Voorlopig wordt een aanvullend investeringsbudget van € 6,0 miljoen in de begroting opgenomen. De kapitaallasten bedragen hiervoor structureel € 284.000. Verkeersveiligheid Bij Arnhem als duurzaam bereikbare stad ligt ook de focus op verkeersveiligheid. De komende vier jaar wordt extra geïnvesteerd in verkeersveiligheidsknelpunten en de realisatie van schoolzones. Hiervoor wordt het investeringsbudget tot en met 2027 jaarlijks met € 500.000 verhoogd0. De kapitaallasten hiervoor lopen op van € 24.000 in 2024 tot structureel € 95.000 vanaf 2027. Energieprijzen eigen gebruik openbare ruimte De energieprijzen zijn in 2022 en 2023 fors gestegen. Het is onzeker in hoeverre deze stijging structureel is. Voor 2024 is de verwachting dat de energieprijzen nog hoog zullen blijven. Daarom wordt in 2024 € 2,3 miljoen extra aan energielasten in de begroting opgenomen voor het eigen gebruik in de openbare ruimte.

19 Ontwikkelingen in het financieel kader

Prijsindexaties parkeergarages Zoals aangekondigd in de Perspectiefnota 2024-2027 is voor de Begroting 2024 bekeken of de prijsindexatie van de parkeergarages gedekt kan worden vanuit de bestemmingsreserve Bereikbaarheid. Dit blijkt te kunnen waardoor een structureel voordeel van € 282.000 voor de algemene middelen ontstaat. Bewaking parkeergarages Vanwege de toenemende overlast door daklozen in de parkeergarages zijn er maatregelen getroffen om de overlast tegen te gaan. In de dienstverleningsovereenkomst met P1 zijn afspraken gemaakt met betrekking tot het schoonmaken en beheren van de parkeergarages. Daarnaast worden er extra kosten gemaakt voor de beveiliging van de parkeergarages. Hiervoor wordt in 2024 € 130.000 begroot. Kwaliteitsimpuls overige locaties, waaronder Bakenhof en Overmaat/Rijkerswoerd Voor de kwaliteitsimpuls werklocaties wordt voor de jaren 2024 tot en met 2026 jaarlijks een aanvullend budget van € 100.000 begroot. Deze middelen worden onder andere ingezet voor de kwartiermaker voor de Nieuwe Haven en de ambities zoals omschreven in het ambitiedocument Het Broek. Werklocaties In de Begroting 2023 is € 200.000 vrijgemaakt in 2023 en 2024 voor de uitvoering en/of cofinanciering van de korte termijn activiteiten uit de uitvoeringsagenda van het implementatieplan Nieuwe Haven.

Om constructief te werken aan toekomstbestendige werklocaties wordt ook voor de jaren 2025, 2026 en 2027 een extra budget van jaarlijks € 200.000 begroot. Veerpolderstraat Voor het project Veerpolderstraat, waar de realisatie van 37 huurappartementen en de ontwikkeling van een zorgvoorziening voor dementerende ouderen gerealiseerd wordt, zijn we met bewoners in gesprek om hun zorgen bij de ontwikkeling te bespreken en te kijken naar planaanpassing om aan deze zorgen tegemoet te komen. Inzet is een aangepast plan waarin meer ruimte is voor groen en spelen. Hierdoor dalen de opbrengsten van de grondverkoop met € 446.000 in 2024. Voor de aanleg van groen en spelen wordt een extra budget van € 206.000 begroot. Bijdrage aan coördinatie milieubeleid ODRA Door de ODRA wordt extra ingezet op coördinatie en afstemming van het gezamenlijk milieubeleid. Hiervoor wordt de formatie uitgebreid. Als gevolg hiervan stijgt de bijdrage aan ODRA voor Arnhem met € 50.000 structureel. Regeling rookgaskanalen In de Perspectiefnota is opgenomen dat we werken aan de uitvoering van afspraken uit de Luchtagenda en daarvoor willen deelnemen aan een subsidieregeling voor het verwijderen of onklaar maken van rookgaskanalen. Voor de cofinanciering van deze subsidieregeling wordt in 2024 en 2025 € 125.000 begroot. Uitvoering parkenvisie Op dit moment wordt de parkenvisie opgesteld.

De Parkenvisie geeft een ruimtelijk beeld voor de toekomst op gebied van cultuurhistorie (rijksmonument), biodiversiteit, klimaatbestendig en gezondheid (recreatie) voor het beheer van bossen en parken. In het kader van de parkenvisie loopt nu voor Sonsbeek, Zijpendaal en Gulden Bodem een aanvraag voor een monumentenvergunning. De parkenvisie zal dit jaar worden vastgesteld en naar de raad worden gestuurd. Voor de uitvoering van de parkenvisie wordt in deze begroting voor 2024 en 2025 vast € 500.000 vrijgemaakt. Toevoeging Groenfonds In 2024 en 2025 wordt € 350.000 toegevoegd aan de bestemmingsreserve Groenfonds voor de aankoop van grond voor natuurontwikkeling in het kader van groen en ontmoeten die voorzien is in 2025. Woonwagenlocatie Bethaniënstraat (incl. grondwal) In de voorbereiding van de herinrichting van de Bethaniënstraat is gebleken dat hier meer middelen voor nodig zijn. Hiervoor wordt in 2024 € 2,5 miljoen extra in de begroting opgenomen. Dit wordt ingezet voor de extra kosten voor de sanering van de grondwal en een aanpassing van het inrichtingsplan. Daarnaast worden met deze toevoeging aan het budget de kostenstijgingen opgevangen.

20 Ontwikkelingen in het financieel kader

Bomen: continuering extra budget Voor 2025 en 2026 wordt een extra investeringskrediet van € 600.000 begroot om het bestaande bomenbeleid en de groene ambities te kunnen blijven realiseren. De kapitaallasten die hiervoor in de begroting worden opgenomen, bedragen € 20.000 in 20256 en structureel € 41.000 vanaf 2027. Mobiliteit Zoals eerder in dit hoofdstuk is aangegeven, is er in de Begroting 2023 op een aantal posten voor gekozen om incidentele middelen in te zetten in plaats van structureel geld vrij te maken. Hiertoe behoort ook een deel van de middelen die zijn toegekend aan mobiliteitsdoeleinden. Het gaat om de volgende onderwerpen: verlagen maximum snelheid, verminderen aantal rijbanen en de wandel- en fietspromenade Rijnkade. Hiervoor worden in deze Begroting 2024 de kapitaallasten in de begroting opgenomen van € 213.000 in 2024 oplopend tot structureel € 767.000 vanaf 2027 en de investeringen in het meerjareninvesteringsplan meegenomen.

Een KANSRIJK Arnhem Ontwikkelingen een KANSRIJK Arnhem met dekking

2024

2025

2026

2027

I/S

Bedragen x € 1.000

Motie Online bewustwordingsaanpak voor jongeren (21M105)

-168

I

Dekking Online bewustwordingsaanpak jongeren uit BR Beschermd en weerbaar

168

I

Investeren in jongerenwerk zwaardere doelgroepen Geitenkamp

-75

-75

I

Vlindertuin Geitenkamp

-75

-75

I

Immerloo Schuldenvrij

-250

-250

I

Dekking jongerenwerk en Vlindertuin Geitenkamp en Immerloo Schuldenvrij uit middelen Arnhem Oost

400

400

I

Implementatie subsidiehuis

-60

I

Dekking implementatie subsidiehuis uit BR WMO & Jeugdzorg

60

I

Preventieve jeugdbescherming Veilig, Aanwezig, Vertrouwd. Uitbreiding pilot

-180

-180

-180

-180

I

Dekking uit BR Wmo en jeugdzorg: VAV uitbreiding pilot

180

180

180

180

I

Inzet ervaringsdeskundigheid binnen maatschappelijke opvang

-75

-75

-75

I

Dekking uit BR Beschermd en weerbaar: Inzet ervaringsdeskundigheid binnen maatschappelijke opvang

75

75

75

I

Uitbreiding capaciteit Kruispunt en De Duif

-120

-120

-120

I

Uitbreiding gezinsopvang

-200

-200

-200

I

Dekking uitbreiding capaciteit Kruispunt, De Duif en gezinsopvang uit BR Beschermd en weerbaar

320

320

320

I

Buurtconciërges

-425

I

Buurtconciërges dekking uit WIF

425

I

Buurtconciërges overheveling dekking uit WIF

-425

I

Totaal ontwikkelingen Perspectiefnota

-425

0

0

0

Verlenging zorgaccounthouder (wachtlijsten GGZ)

-75

I

Dekking verlenging zorgaccounthouder uit BR Wmo en Jeugdzorg

75

I

Integraal accommodatiebeleid

-200

21 Ontwikkelingen in het financieel kader

-100

I

Dekking integraal accommodatiebeleid uit middelen Scholen en ander vastgoed als verbindende plek in de buurt

200

100

I

Uitbreiding buurtsportcoaches

-113

-113

I

Dekking uitbreiding buurtsportcoaches uit BR Jeugdfonds

113

113

I

Vervanging hockeyveld HCM

-26

-26

-26

-26 S

Vervanging kunstgrasveld Arnhemse Boys Schuytgraaf

-17

-17

-17

-17 S

Sportdag op Papendal

-40

-40

-40

-40 S

Dekking HCM, kunstgrasveld Arnhemse Boys, sportdag Papendal in bestaande budgetten sport

83

83

83

83 S

Huisvesting bijzondere doelgroepen

-1.500

-1.500

-1.500

-1.500

I

Dekking uit BR Huisvesting bijzondere doelgroepen

1.500

1.500

1.500

1.500

I

Opvang dakloze EU-burgers (motie 23M41)

-500

-500

I

Dekking dakloze EU-burgers uit BR Wmo jeugdzorg

500

500

I

0

0

0

0

-425

0

0

0

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een KANSRIJK Arnhem

Verlenging zorgaccounthouder (wachtlijsten GGZ) De zorgaccounthouder die de gemeente extern inhuurt, bemiddelt sinds een jaar bij het terugdringen van de wachtlijsten GGZ in de Jeugdzorg en is daarin succesvol gebleken. Bij de behandeling van de Perspectiefnota heeft het college toegezegd om het contract te verlengen tot 1 oktober 2024. De kosten van de verlenging worden geraamd op € 75.000. Dit wordt gedekt vanuit de bestemmingsreserve Wmo en Jeugdzorg. Integraal accommodatiebeleid In de afgelopen jaren is de wens ontstaan om integraal te kijken naar het gebruik, beheer en exploitatie van maatschappelijke accommodaties. Dit willen we faciliteren middels een status quo analyse op gebiedsniveau. Zo kunnen we groeien naar een stad waar bijvoorbeeld MFC’s, buurthuizen, sportclubs en scholen centrale plekken in de wijk zijn door gericht beleid en inspanningen en betere afstemming op elkaar. De verwachting is dat de kaders van het integraal accommodatiebeleid eind 2024 gereed zijn. Hiervoor wordt de huidige inzet voor sociaal beheer verlengd tot en met 2025. Hiervoor wordt in 2024 € 200.000 begroot en in 2025 € 100.000. Dit wordt gedekt vanuit de middelen voor Scholen en ander vastgoed als verbindende plek in de buurt. Uitbreiding buurtsportcoaches De gemeente Arnhem werkt al sinds jaren met buurtsportcoaches.

Deze professionals in wijken zetten sport als middel in om bij te dragen aan gemeentelijke doelstellingen zoals een gezonde leefstijl, het tegengaan van eenzaamheid onder ouderen en het tegengaan van overlast onder jongeren. In een aantal wijken is er behoefte aan (meer) buurtsportcoaches. De buurtsportcoaches worden voornamelijk ingezet in de in de wijken waarop ook in het kader van de Arnhem Oost aanpak wordt ingezet. Omdat een verschuiving van de inzet van de buurtsportcoaches ten koste gaat van de inzet in die wijken, wordt voor de komende twee jaar het aantal buurtsportcoaches uitgebreid. Hiervoor wordt jaarlijks € 112.500 begroot. Vervanging hockeyveld HCM, vervanging kunstgrasveld Arnhemse Boys Schuytgraaf en sportdag op Papendal Gezien het ledenaantal van HCM en het aantal jongeren uit de omliggende wijken dat hockeyt, is het vanuit de gemeentelijke beweegdoelstellingen noodzakelijk dat dit veld gerenoveerd wordt. Hiervoor is een investering nodig van € 500.000. Dit leidt tot structureel hogere lasten van € 26.000. Arnhemse Boys heeft de wens om een natuurgrasveld om te zetten in een (duurzaam) kunstgrasveld. Een kunstgrasveld is namelijk nagenoeg continu bespeelbaar, waar een natuurgrasveld maar zeer beperkt bespeeld kan worden in verband met de kwaliteit van het veld. Hierdoor zal Arnhemse Boys veel meer jeugd kunnen faciliteren.

Hiervoor is een investering benodigd van € 115.000, wat leidt tot € 17.000 structurele kapitaallasten vanaf 2024.

22 Ontwikkelingen in het financieel kader

Naar aanleiding van de motie 21M103 ‘een Arnhemse Sportdag’ is voor 2022/2023 (één schooljaar) budget beschikbaar gesteld voor uitvoering van deze motie (€ 40.000 incidenteel). Gekozen is voor een langduriger traject van dertig weken gedurende het schooljaar 2022-2023, waarbij elke week een andere groep basisschoolleerlingen (groep 6 t/m 8) langs komt op Papendal voor een dagvullend pedagogisch verantwoord lesprogramma, breder dan enkel sport. Om dit concept navolging te geven wordt vanaf 2024 € 40.000 begroot. Dit wordt samen met de vervanging van de sportvelden gedekt vanuit de huidige middelen binnen sport. Huisvesting bijzondere doelgroepen Vanuit de ambities uit de Nota Wonen en Zorg wordt het aantal passende en betaalbare woningen voor bijzondere doelgroepen uitgebreid. Het kan gaan om bijvoorbeeld het ontwikkelen van een tussenvoorziening voor statushouders, uitbreiding van woningen voor extreme overlastgevers, het realiseren van flexwoningen, aankopen en verbouwen van panden (al dan niet voor specifieke doelgroepen, en/of ten behoeve van een betere spreiding over de wijken). Hiervoor wordt incidenteel € 1,5 miljoen per jaar van 2024 tot en met 2027 begroot voor onder andere projectkosten, plankosten, voorinvesteringen, of voor onrendabele toppen. Ter dekking wordt een nieuwe bestemmingsreserve bijzondere huisvesting gevormd.

Deze wordt in 2024 gevoed met € 6,0 miljoen vanuit de bestemmingsreserve Wmo & Jeugdzorg. Opvang dakloze EU-burgers (motie 23M41) Voor de opvang van dakloze EU-burgers wordt in 2024 en 2025 elk jaar € 500.000 begroot. Dit wordt gedekt vanuit de bestemmingsreserve Wmo en Jeugdzorg. Ontwikkelingen een KANSRIJK Arnhem tlv Algemene middelen

2024

2025

2026

2027

I/S

-2.151

-2.270

-1.380

1.447 S

371

370

345

317 S

-1.299

-1.293

-1.172

-1.128 S

Bedragen x € 1.000

Actualisatie WSW Compensatie minimumloon WSW in septembercirculaire Actualisatie BUIG VGGM: Basis op orde JGZ / AGZ

102

I

VGGM: Programma Beter Bedrijfsvoeren

247

I

Vrijval dotatie aan BR jeugdfonds

1.000

Sportbedrijf tekort begroting

-2.800

1.000

I I

Huur- vs subsidieindexatie maatschappelijke partners

-559

Inkomensregelingen

-960

I

Individuele studietoeslag

-400

I

Vroegsignalering

-340

I

Schuldhulpverlening particulieren

-440

I

Bijna gratis OV voor Gelrepashouders

-25

-25

-25

-25 S

Grip op eigen financiële situatie inwoners

-125

-125

-125

-125 S

Verlenging maatregelen energiecrisis

-500

-500

I

Gedeeltelijke dekking uit Energiearmoedefonds

400

400

I

Ervaringsdeskundigen

-100

Sportpark Paasberg

-105

Doorontwikkeling/implementatie Koersnota 2.0 Wijksturing

-150

Formatie functionele gegevensbescherming (JZ)

-120

Leefbaarheid en voorzieningen Malburgen-Oost Noord / Amusementsorkest DWS

23 Ontwikkelingen in het financieel kader

0

0

0

I

I -105

-105

-105 S I

-120 -132

I -132

-132 S

Aankoop Maatschappelijke accommodaties

-19

Incidentele subsidies welzijn

-19

-19

-19 S

-1.000

I

Gedeeltelijke dekking uit BR jeugdfonds

500

I

Taakstelling subsidies welzijn

-545

-545

-545

-545 S

Duurzame opvang vluchtelingen

-500

-500

-500

-500

I

Ecovrede

-30

-30

-30

-30

I

Vertraging oplevering sporthal Middachtensingel

-4

-4

-4

-4 S

-500

-500

-500 S

-9.552

-4.397

-4.191

-1.348

-9.552

-4.397

-4.191

-1.348

Inzet op handhaving structureel (motie 23M57)

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een KANSRIJK Arnhem

Actualisatie WSW De begroting WSW is geactualiseerd. Hierbij wordt uitgegaan van een structurele looncompensatie van tussen 7% en 10% afhankelijk van de inschaling. De actualisatie leidt tot een nadeel van € 2,5 miljoen in 2024 dat afloopt en in 2027 omslaat in een structureel voordeel van € 1,4 miljoen. Compensatie minimumloon WSW in septembercirculaire Voor de septembercirculaire 2023 van het gemeentefonds is een compensatie van de verhoging van het minimumloon voor de WSW aangekondigd. Voor Arnhem zal het aandeel hierin uitkomen op € 371.000 in 2024 aflopend tot structureel € 317.000 vanaf 2027. Actualisatie BUIG Op basis van de meicirculaire van het gemeentefonds en de realisatie over 2023 is de BUIG geactualiseerd. Deze wordt ten opzichte van de actualisatie bij de Perspectiefnota naar beneden bijgesteld. Hierdoor ontstaat een structureel nadeel van € 1,3 miljoen vanaf 2024. Voor de volgende actualisatie bij de Perspectiefnota van volgend jaar wordt bekeken hoe de voorspelbaarheid vergroot kan worden waarmee fluctuaties in de raming tussen Perspectiefnota en Begroting beperkt kunnen worden.

VGGM: Basis op orde JGZ / AGZ en Programma Beter Bedrijfsvoeren In de Perspectiefnota is voor de programma's Basis op orde en Beter Bedrijfsvoeren waarmee VGGM haar dienstverlening voor de toekomst op een hoger niveau wil brengen, rekening gehouden met extra lasten in 2024 van respectievelijk € 600.000 en € 498.000. Hierbij werd aangegeven dat er nog discussie gevoerd werd over deze bedragen. De uiteindelijke bijdragen zijn lager uitgekomen, waarmee voor Arnhem een voordeel ontstaat van € 102.000 en € 247.000 in 2024. Vrijval dotatie aan BR jeugdfonds Actualisatie van de BR Jeugdfonds leidt tot de conclusie dat de begrote dotatie van jaarlijks € 1 miljoen in 2024 en 2025 in beginsel niet noodzakelijk lijkt voor de dekking van het programmaplan Perspectief op Jeugd. Deze dotatie kan teruggedraaid worden ten gunste van de algemene middelen. Wanneer ook de toevoeging voor 2023 wordt teruggedraaid, blijft voor de ambities op dit beleidsterrein in totaal € 4 miljoen aan middelen beschikbaar in deze reserve. Sportbedrijf tekort begroting Mede als gevolg van de gestegen energielasten is een tekort op de begroting van het Sportbedrijf ontstaan. Het is onzeker in hoeverre deze stijging van de energielasten structureel is. Daarom wordt vooralsnog het tekort incidenteel in 2024 ingeboekt. Dit levert een nadeel voor de algemene middelen op van € 2,8 miljoen.

Huur- versus subsidie-indexatie maatschappelijke partners De huurders van onze gebouwen hebben te maken met ongekende kostenstijgingen. De gemeente Arnhem hanteert de kostprijsdekkende huur systematiek voor haar huurders. Jaarlijks indexeren wij de huurprijs per 1 mei met de CPI index..Bij de Perspectiefnota is besloten om dit jaar af te wijken van deze CPI index en voor de huurindexatie uit te gaan van de kerninflatie, welke is vastgesteld op 6,4%. 24 Ontwikkelingen in het financieel kader

Er is een inventarisatie gedaan van de huursommen in de verschillende beleidsterreinen. Daarbij is een berekening gemaakt van het verschil tussen de verwachte subsidie indexatie en een huurindexering op basis van de kerninflatie van 6,4%. Uitgangspunt is dat bij cultuur en sport de partners exploitatiesubsidie ontvangen van de gemeente die wordt geïndexeerd in 2023 met 3,1%. Voor de MFC’s, de kinderboerderijen en de buurthuizen wordt een volledige compensatie van de huurprijs gerekend, waarbij een exploitatiesubsidie dus niet van toepassing is. Voor deze laatste drie groepen wordt de subsidie in 2024 incidenteel aanvullend geïndexeerd voor in totaal € 559.000. Inkomensregelingen Er wordt meer beroep gedaan op diverse onderdelen van de openeinderegeling Bijzondere Bijstand. Dit leidt tot hogere kosten bij Bijzondere Bijstand, Bijzondere Bijstand voor Beschermingsbewind en de Gelrepas. Bij de Gelrepas zien we de effecten van de verbeterslag die in 2021 is gemaakt met de digitalisering en professionalisering van de pas. Meer inwoners gebruiken de Gelrepas en ze besteden daarbij ook een groter bedrag. De totale lasten voor de inkomensregelingen stijgen in 2024 incidenteel met € 960.000.

Individuele studietoeslag Vanaf april 2022 bestaat er de wettelijk regeling individuele studietoeslag, voor mensen die geen inkomen naast hun studie kunnen verdienen door een structurele fysieke beperking. Deze kan met terugwerkende kracht worden aangevraagd. De aanvragen vallen hoger uit dan eerder geraamd, waardoor in 2024 een incidenteel nadeel van € 400.000 ontstaat. Vroegsignalering We zien dat er bij verschillende crediteuren van vaste lasten (energie, huur, water en zorgverzekeringen) meer meldingen van betalingsachterstanden binnenkomen. Om meer inwoners met betalingsachterstanden te kunnen benaderen met ons hulpaanbod, gaan we in 2024 de helft meer inwoners bellen en de helft meer huisbezoeken afleggen dan in 2022. Dit betekent 600 extra huisbezoeken en 600 extra telefoongesprekken. Hiervoor wordt incidenteel € 340.000 vrijgemaakt. Schuldhulpverlening particulieren In 2022 is een aanbesteding gestart voor schuldhulpverlening. Vanwege het risico op hogere prijzen is in de Begroting het budget met € 250.000 verhoogd. Uit de aanbesteding bleek dat de prijzen 40% zijn gestegen. We onderzoeken we of het mogelijk is om vanaf 2025 onderdelen van de schuldhulpverlening weer in eigen beheer te kunnen uitvoeren om een betere regie op de schuldhulpverlening te houden en daarmee een betere dienstverlening aan onze inwoners te kunnen bieden.

In voorbereiding daarop wordt in deze begroting een incidenteel budget van € 440.000 in 2024 begroot om een eventuele overname van de activiteiten van de huidige aanbieder voor te kunnen bereiden. Bijna gratis OV voor Gelrepashouders In de Begroting 2023 is het voornemen opgenomen om Gelrepashouders voor € 1,- per rit gebruik te kunnen laten maken van het openbaar vervoer. Bij de uitwerking hiervan heeft de provincie Gelderland als opdrachtgever en opbrengstverantwoordelijke aangegeven een beter voorstel te hebben dat aansluit bij de bestaande tarieven. In het nieuwe voorstel kunnen Gelrepashouders voor € 15,- per jaar vervolgens gratis van het openbaar vervoer gebruik maken binnen de gemeentegrenzen. Voor de aangepaste regeling wordt vanaf 2024 aanvullend structureel € 25.000 begroot. Grip op eigen financiële situatie inwoners In deze tijden van bestaanszekerheidscrisis willen we voortdurend inzetten op het zo vroeg mogelijk vinden van inwoners met geldzorgen en voorkomen dat geldzorgen problematische schulden worden. In de afgelopen jaren zijn deze activiteiten incidenteel gedekt. Vanaf 2024 wordt hiervoor een structureel budget van € 125.000 in de begroting opgenomen. Verlenging maatregelen energiecrisis De energiecrisis heeft veel effect gehad op de bestaanszekerheid van inwoners.

Voor 2022 en 2023 is mede daarvoor een crisisaanpak georganiseerd en zijn verschillende regelingen gestart of uitgebreid om de gevolgen van de energiecrisis te beperken. Om deze aanpak ook in 2024 en 2025 voort te kunnen zetten, wordt voor beide jaren een incidenteel budget van € 500.000 begroot. Een bedrag van € 400.000 hiervan wordt jaarlijks uit het energiearmoedefonds gedekt.

25 Ontwikkelingen in het financieel kader

Ervaringsdeskundigen Ervaringsdeskundigen weten als geen ander hoe het beleid en het handelen vanuit de overheid en uitvoerende instanties uitwerkt in de praktijk. Welke knelpunten er zijn en welke impact dit heeft op hun dagelijkse leven. Om van deze ervaringen te leren, wordt een pilot gestart waarin een pool van ervaringsdeskundigen wordt gevormd (ervaringsraad) die meedenkt en advies geeft in de ontwikkeling van beleid. De focus zal daarbij in eerste instantie komen te liggen op bestaanszekerheid, maar met de intentie om dit te verbreden naar andere terreinen. Voor deze pilot wordt in 2024 een bedrag van € 100.000 begroot. Sportpark Paasberg In de begroting was een taakstelling opgenomen van € 150.000 op buitensport voor extra opbrengsten die zouden worden gegenereerd door de Paasberg in te zetten voor nieuwbouw. Na het besluit om de Paasberg niet voor nieuwbouw in te zetten kan deze taakstelling niet geheel worden gerealiseerd, daarom wordt het restant van structureel € 105.000 afgeboekt. Doorontwikkeling/implementatie Koersnota 2.0 Wijksturing De nieuwe Koersnota ‘Van Wijken Weten’ wordt in 2023 opgeleverd. Voor de implementatie van het verandertraject dat uit deze nota voort komt, wordt in 2024 € 150.000 in de begroting opgenomen.

Formatie functionele gegevensbescherming (JZ) Op basis van een extern onderzoek op het gebied van informatieveiligheid en privacy is geconstateerd dat de formatie voor de Functionaris voor Gegevensbescherming binnen Arnhem op dit moment ontoereikend is. Om deze met 1 fte uit te breiden, wordt in 2024 en 2025 € 120.000 begroot. Leefbaarheid en voorzieningen Malburgen-Oost Noord / Amusementsorkest DWS De leefbaarheid en sociale cohesie in Malburgen-Oost Noord vraagt aandacht, bijvoorbeeld rond de Veerpolderstraat. De woningbouwplannen daar laten we samen gaan met een impuls in de voorzieningen rond het MFC onder andere met een plek voor Amusementsorkest DWS. Voor het benodigde investeringskrediet van € 1,9 miljoen worden vanaf 2025 structurele kapitaallasten van € 103.000 in de begroting opgenomen. Hiernaast wordt een aanvullende subsidie van € 29.000 begroot voor de servicelasten van de huurders. Aankoop Maatschappelijke accommodaties Maatschappelijke accommodaties zijn een belangrijk middel om de leefbaarheid in wijken te behouden. Om invloed te kunnen uitoefenen op het behoud en/of toevoegen van maatschappelijke accommodaties is het van belang om een budget beschikbaar te hebben om deze accommodaties aan te kunnen kopen en/of aan te passen. Hiervoor een eenmalig een investeringskrediet van € 1,0 miljoen begroot.

Hiervoor worden de kapitaallasten van structureel € 19.000 vanaf 2024 in de begroting opgenomen. Subsidies welzijn De grote uitdagingen voor Arnhem zoals de woonopgave inclusief huisvesting voor bijzondere doelgroepen, de leefbaarheid en veiligheid in veerkrachtige wijken, een inclusieve samenleving en de (jeugd)zorgvraag van inwoners vragen om preventief en flankerend welzijnsbeleid. Zo willen we onder andere dat de wijken voldoende voorzieningen hebben, kinderen en jongeren die gezond en veilig opgroeien en dat Arnhemmers zich vrij en veilig kunnen bewegen. Om ons welzijnsbeleid toekomstbestendig te maken wordt voor 2024 € 1,0 miljoen voor incidentele subsidies vrijgemaakt. Dit wordt deels gedekt door een onttrekking uit het Jeugdfonds van € 500.000. Daarnaast wordt een structurele taakstelling op de welzijnssubsidies van € 545.000 in deze begroting tegen geboekt. Duurzame opvang vluchtelingen Ook de komende jaren maken we werk van een gastvrije opvang waarmee vluchtelingen snel onderdeel kunnen worden van de Arnhemse samenleving. Arnhem beschikt inmiddels over ruim 2.500 opvangplekken voor vluchtelingen. Voor het overgrote deel zijn dit tijdelijke plekken. De ambitie is om permanent een aantal van 2.000 plekken aan te houden. In 2027 kan deze ambitie bereikt worden door vanaf 2024 jaarlijks het aantal permanente plekken met 400 uit te breiden.

Om dit te realiseren en vluchtelingen snel hun plek te laten vinden in de Arnhemse samenleving wordt vanaf 2024 tot en 2027 jaarlijks een budget van € 500.000 begroot.

26 Ontwikkelingen in het financieel kader

EcoVrede De huisvesting van EcoVrede is in 2022 en 2023 bekostigd vanuit het armoedebudget. Hiervoor wordt vanaf 2024 tot en met 2028 een jaarlijks budget van € 30.000 begroot. Vertraging oplevering sporthal Middachtensingel Als gevolg van capaciteitsproblemen bij Liander wordt sporthal Middachtensingel later opgeleverd. Dit leidt tot hogere kosten, waardoor de kapitaallasten vanaf 2024 met € 4.000 toenemen. Inzet op handhaving structureel (motie 23M57) In de Begroting 2023 is voor 2023 en 2024 een budget van € 500.000 opgenomen om intensiever te kunnen handhaven. Bij de behandeling van de Perspectiefnota is motie 'Perspectief voor handhavers in leefbare wijken' (23M57) aangenomen. Hierin wordt het college opgeroepen om, bij voldoende structurele ruimte vanuit de meicirculaire, de incidentele inzet op handhaving vanaf 2024 structureel te maken. De meicirculaire biedt deze ruimte. Daarom wordt vanaf 2025 een structureel budget van € 500.000 voor handhaving in de begroting opgenomen.

Een VERBONDEN Arnhem Ontwikkelingen een VERBONDEN Arnhem met dekking

2024

2025

2026

2027

I/S

Bedragen x € 1.000

Cultuurhistorische Waardenkaart

-60

I

Dekking cultuurhistorische Waardenkaart uit invoeringsbudget Omgevingswet

60

I

Totaal ontwikkelingen Perspectiefnota

0

0

0

0

Voorbereidingskosten project eigen huisvesting

-500

I

Dekking voorbereidingskosten eigen huisvesting uit BR Zuidelijke Binnenstad

500

I

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een VERBONDEN Arnhem

0

0

0

0

0

0

0

0

Voorbereidingskosten project eigen huisvesting Diverse ontwikkelingen maken (her)oriëntatie op toekomstige gemeentelijke huisvesting noodzakelijk. In onze raadsbrief van 23 mei 2023 hebben we de uitgangspunten geformuleerd voor het op te stellen huisvestingsplan die we eind 2023 aan de raad willen voorleggen. Hiervoor is een projectmanager aangesteld die een projectteam zal samenstellen. Voor de voorbereiding en inrichting wordt in 2024 een startbudget van € 500.000 begroot. Dit wordt gedekt vanuit de bestemmingsreserve Zuidelijke Binnenstad. Ontwikkelingen een VERBONDEN Arnhem tlv Algemene 2024 2025 2026 2027 I/S middelen Bedragen x € 1.000

Burgerzaken: Actualisatie kosten verkiezingen

-158

-163

Burgerzaken: Doorontwikkeling

-500

-500

Burgerzaken: Leges

485

555

687

685 S

Burgerzaken: Formatie agv paspoorthausse/leges

-485

-555

-687

-685

Loket Zuid

-72

-72

-72

-72 S

Klantenservice

-328

-328

27 Ontwikkelingen in het financieel kader

-163

-188 S I

I

I

Uitvoering moties 23M09gg (Vergoeding aanpassing paspoort) en 21M218 (Kosteloze naamsverandering)

-68

-68

Raadsondersteuning

-50

-50

Visie Dienstverlening

-150

-150

Lekker Werken aan de Ambities van Arnhem

-400

-350

-275

I

Inclusieve en diverse gemeentelijke organisatie

-50

-50

-50

-50 S

Bedrijfscontinuïteitsmanagement (Informatieveiligheid)

-120

Uitvoering Woo-vragen

-400

-250

-100

-100 S

Incidentele formatie

-200

-100

-100

I

-360

-360

-360 S

Opgave huisvesting creatieve en culturele sector motie (23M47)

I -50

-50 S I

I

Cultuurprogrammering (motie 23M47)

-500 S

Kwartiermaker toekomst rijksmonumentale Synagoge

-50

I

Bewustwording en kennisvergroting slavernijverleden

-100

I

Toegankelijkheidsfonds (19M21)

-75

Leefbare Wijken Monitor

56

Uitwerking Street art (motie 23M37)

-70

-70

-70

-70

I

Holocaustbewustwordingsprogramma (motie 23M67)

-30

-30

-30

-30

I

12.500

2.300

2.700

Vrijval BR cultureel vastgoed

-75

I I

Verwerking cultureel vastgoed in begroting

I -2.400 S

Lokale heffingen

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een VERBONDEN Arnhem

400

400

400

400 S

10.135

84

1.830

-3.420

10.135

84

1.830

-3.420

Burgerzaken: Actualisatie kosten verkiezingen Her huidige budget voor het organiseren verkiezingen is de afgelopen jaren niet geactualiseerd. In die tijd zijn er wel diverse veranderingen geweest in de wijze waarop verkiezingen worden georganiseerd. Om de begroting weer op een realistisch niveau te brengen wordt het budget voor verkiezingen in 2024 verhoogd met € 158.000 oplopend tot structureel € 188.000. Burgerzaken: Doorontwikkeling Burgerzaken heeft te maken gekregen met een structureel hogere aanvraag van het aantal reisdocumenten, maar ook veranderende taken vanuit het Rijk. Om hierop in de toekomst ook goed in te kunnen spelen wordt de afdeling burgerzaken doorontwikkeld. Hiervoor wordt in 2024 en 2025 een incidenteel budget van € 500.000 begroot. Burgerzaken: Leges en / Formatie agv paspoorthausse/leges Naar verwachting zal het aantal aanvragen van reisdocumenten op een blijvend hoger niveau uitkomen. Dit zorgt voor extra legesinkomsten van € 485.000 in 2024 oplopend tot structureel € 685. Om aan het grotere aantal aanvragen te kunnen afhandelen wordt met het oog op de doorontwikkeling van burgerzaken de hogere legesinkomsten tot en met 2027 ingezet voor extra formatie. Loket Zuid Met de heropening van Loket Zuid in september 2022 is bij wijze van proef gestart met een informatiebalie.

De informatiebalie is in april 2023 geëvalueerd en op basis daarvan wordt hiervoor nu een structureel budget van € 72.000 voor Loket Zuid in de begroting opgenomen.

28 Ontwikkelingen in het financieel kader

Klantenservice Voor de verbetering van de bereikbaarheid en de kwaliteit van de dienstverlening van de klantenservice wordt hiervoor in 2024 en 2025 een aanvullend budget van € 328.000 begroot. Uitvoering moties 23M09gg (Vergoeding aanpassing paspoort) en 21M218 (Kosteloze naamsverandering) Om de moties ‘Vergoeding extra kosten aanpassing paspoort of identiteitsbewijs en rijbewijs in uitzonderlijke zwaarwegende gevallen’ (23M09gg) en ‘Kosteloze naamsverandering van nakomelingen van tot slaaf gemaakte mensen’ (21M218) rondom de wijziging van naam en/of geslachtsregistratie uit te voeren, wordt tot en met 2025 een extra budget van € 68.000 in de begroting opgenomen. Raadsondersteuning Ter dekking van de personeelslasten van de communicatieadviseur van de raad wordt vanaf € 50.000 structureel in de begroting opgenomen. Visie Dienstverlening Om de dienstverlening aan inwoners willen we kansen op het gebied van dienstverlening naar de inwoner, instellingen en bedrijven beter benutten. Hiervoor wordt een visie op gemeentelijke dienstverlening ontwikkeld.

Een visie die antwoord geeft op kaderstellende vragen als: Wat mogen inwoners van ons verwachten? Hoe sluiten we aan bij Europese en landelijke dienstverleningskaders? Hoe ver gaan we met onze digitalisering? Hoe bieden we ruimte aan toegankelijke dienstverlening voor iedereen? Welke normen hanteren wij en hoe borgen we dat we deze ook echt halen? Voor deze ontwikkeling wordt in 2024 en 2025 een budget van € 150.000 begroot. Lekker Werken aan de Ambities van Arnhem Onder de noemer “Lekker Werken aan de ambities van Arnhem” wordt gewerkt aan een werkklimaat waarin de organisatie op een goede en prettige manier aan de ambities van de stad kan werken, in een werkomgeving die ervoor zorgt dat dat effectief en efficiënt kan. Dit vertaald zich met name in de opleiding van medewerkers. Hiervoor wordt in 2024 € 400.000, in 2025 € 350.000 en in 2026 € 275.000 begroot. Inclusieve en diverse gemeentelijke organisatie Gemeente Arnhem is rijk aan een diversiteit aan collega’s. Al die diversiteit, waarin iedereen uniek is, verrijkt onze organisatie. Om blijvend in te kunnen zetten op diversiteit en de verbinding onder collega’s wordt vanaf 2024 structureel € 50.000 in de begroting opgenomen. Bedrijfscontinuïteitsmanagement (Informatieveiligheid) Met oog op de informatieveiligheid dient het bedrijfscontinuïteitsmanagement goed te worden ingericht volgens de geldende normen.

Dit managementsysteem is gericht op het in stand houden van de bedrijfsvoering bij verstoringen of calamiteiten. Hierbij valt te denken aan uitval van systemen en applicaties, maar ook aan de gevolgen van cyberincidenten of een brand. Voor de implementatie hiervan wordt in 2024 incidenteel € 120.000 begroot. Uitvoering Woo-vragen Om de vragen die in het kader van de Wet open overheid (Woo) worden gesteld in de toekomst beter en efficiënter te beantwoorden wordt dit proces efficiënter ingericht. Daarbij wordt ook de structurele capaciteit voor de beantwoording van de vragen vergroot. Hiervoor wordt in 2024 € 400.000 begroot, aflopend tot structureel € 100.000 vanaf 2026. Incidentele formatie vastgoed en cultuur We staan deze raadsperiode voor verschillende opgaven op het gebied van vastgoed en cultuur. Om deze opgaven goed op te kunnen pakken, wordt de formatie voor vastgoed in 2024 tijdelijk met 1 fte uitgebreid en wordt de formatie voor cultuur in 2024 tot en met 2026 met 1 fte uitgebreid. Totaal wordt voor 2024 € 200.000 aan extra incidentele formatie begroot en voor 2025 en 2026 € 100.000.

Opgave huisvesting creatieve en culturele sector (motie 23M47) In het rapport Huisvesting Culturele en Creatieve sector Arnhem door Bureau Buiten (2019) wordt een verwachte mismatch tussen vraag en aanbod van huisvesting (ateliers, werkruimtes, oefenruimtes) voor de creatieve en culturele sector in Arnhem gesignaleerd. Doordat de huidige aanpak waarbij de markt deze mismatch zou moeten oplossen niet volstaat, nemen we zelf de taak over om deze mismatch op te lossen. Hiervoor wordt een

29 Ontwikkelingen in het financieel kader

investeringsbudget van € 7,0 miljoen vrijgemaakt. De kapitaallasten hiervoor bedragen structureel € 360.000 vanaf 2025. Cultuurprogrammering (motie 23M47) In de Begroting 2023 is voor 2023 tot en met 2026 een jaarlijks budget van € 500.000 opgenomen voor cultuurprogrammering. Bij de behandeling van de Perspectiefnota is motie 'Huisvesting creatieven en cultuurbudget' (23M47) aangenomen. Hierin wordt het college opgeroepen om te kijken of € 500.000 extra middelen voor culturele programmering structureel gemaakt kan worden. De Begroting 2024 biedt deze ruimte. Daarom wordt vanaf 2027 een structureel budget van € 500.000 voor cultuurprogrammering opgenomen. Kwartiermaker toekomst rijksmonumentale Synagoge Vanuit de toekomstverkenning religieus erfgoed is naar voren gekomen dat duurzaam behoud van de synagoge (het rijksmonument) in gevaar is. Gezien het belang van dit bijzondere erfgoed willen we op tijd samen met de eigenaar (de joodse gemeente) op zoek naar een oplossing. Hiervoor wordt tijdelijk een kwartiermaker aangesteld. Hiervoor wordt in 2024 € 50.000 begroot. Bewustwording en kennisvergroting slavernijverleden in 2024 wordt incidenteel € 100.0000 begroot voor de ontwikkeling van een programma dat volgt op de publicatie van het wetenschappelijk onderzoek ‘Sporen van slavernijverleden in Arnhem’.

Dit programma behelst activiteiten die de bewustwording en kennis vergroten over het Koloniaal en Slavernijverleden van Arnhem, bij inwoners, organisaties en collega’s. Over ons gedeelde verleden en de doorwerking naar het heden. Toegankelijkheidsfonds (19M21) De raad heeft bij het vaststellen van de Arnhemse Standaard Toegankelijkheid (AST) bij motie verzocht te onderzoeken of een toegankelijkheidsfonds een bijdrage kan leveren aan het succesvol implementeren van de AST. Een fonds gericht op het verbeteren van de toegankelijkheid van bedrijven met veel consumentenbezoek zoals horeca, detailhandel en dienstverlening met een baliefunctie. Hiervoor genoemde partijen kunnen een aanvraag indienen voor een gedeeltelijke financiering uit het toegankelijkheidsfonds voor hun aanpassingen ter bevordering van toegankelijkheid, zodat de drempel voor deze organisaties om aanpassingen te doen lager is. Hiervoor wordt in 2024 en in 2025 een aanvullend budget van € 75.000 in de begroting opgenomen. Leefbare Wijken Monitor Voor de uitvoering van de leefbare wijken monitor was in 2024 een bedrag van € 56.000 begroot. Doordat deze werkzaamheden in 2023 zijn uitgevoerd, vervallen deze lasten in 2023. Uitwerking Street art (motie 23M37) In navolging van de motie Graffiti als kunstvorm (23M37) voor 2024 tot en met 2027 een budget van jaarlijks € 70.000 in de begroting opgenomen.

Hiervan is € 60.000 bestemd om jaarlijks 3 grote muurschilderingen te maken en € 10.000 voor het aanstellen van een straatcurator. De straatcurator kiest onpartijdig op basis van aandachtspunten en voorwaarden van de gemeente welke kunstenaar een muurschildering maakt. Holocaustbewustwordingsprogramma (motie23M67g) Voor de uitvoering van de motie Holocaustbewustwordingsprogramma en bezoek herinneringsinstellingen (23M67g) wordt voor 2024 tot en met 2027 jaarlijks € 30.000 begroot voor het ontwikkelen van een lesprogramma en een bezoek aan kamp Westerbork, Auschwitz of Srebrenica. Vrijval BR cultureel vastgoed - Verwerking cultureel vastgoed in begroting Zoals eerder in dit hoofdstuk is aangegeven, is er in de Begroting 2023 op een aantal posten voor gekozen om incidentele middelen in te zetten in plaats van structureel geld vrij te maken. Voor de financiering van het stadstheater is bij de besluitvorming een constructie gekozen waarbij een bedrag is gereserveerd in de bestemmingsreserve cultureel vastgoed waaraan jaarlijks een toevoeging wordt gedaan. Deze toevoeging wordt jaarlijks geïndexeerd voor de stijging van de bouwkosten. In deze begroting wordt deze voor de investering in het stadstheater volgens de gebruikelijke werkwijze de structurele kapitaallasten opgenomen. De reservering kan daarmee vervallen.

Hierdoor valt in 2024 € 12,5 miljoen vrij, in 2025 € 2,3 miljoen en in 2026 € 2,7 miljoen. Voor de dekking van de kapitaallasten wordt vanaf 2027 aanvullend € 2,4 miljoen in de begroting opgenomen.

30 Ontwikkelingen in het financieel kader

Toeristenbelasting Na de coronacrisis is het aantal overnachtingen in Arnhem toegenomen. Deze stijging was voorzien, maar tot nu toe nog niet in de begroting opgenomen. Op basis van het aantal overnachtingen in 2022 is een reële raming gemaakt van de verwachte inkomsten uit de toeristenbelasting. Op basis hiervan worden vanaf 2024 de inkomsten structureel met € 400.000 verhoogd.

Jaarlijkse bijstellingen Jaarlijkse bijstellingen

2024

2025

2026

2027

I/S

-28.083

-28.007

-27.974

-27.839 S

Ontwikkeling belasting en legesopbrengsten

1.722

1.722

1.722

1.722 S

Ontwikkelingen Meerjareninvesteringsplanning

-443

-196

478

-1.037 S

-26.804

-26.481

-25.774

-27.154

-5.186

-5.182

-5.184

-5.184 S

-1.000

-1.000

-1.000 S

Bedragen x € 1.000

Prijs- en volumeontwikkeling 2024

Totaal ontwikkelingen Perspectiefnota

Prijs- en volumeontwikkeling 2024 Onzekere prijsontwikkelingen 2025 Ontwikkeling belasting en legesopbrengsten

-276

-276

-276

-276 S

Ontwikkelingen Meerjareninvesteringsplanning

-21

-365

-986

-935 S

-5.483

-6.823

-7.446

-7.395

-32.287

-33.304

-33.220

-34.549

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal jaarlijkse bijstellingen

Prijs- en volumeontwikkeling 2024 In de Perspectiefnota 2024-2027 is een groot deel van de prijs- en volumeontwikkelingen voor 2024 al ingeraamd (jaarlijks circa € 28 miljoen). Hiervan heeft € 7,0 miljoen betrekking op de stijging van de loonkosten voor ambtenaren als gevolg van de nieuwe cao en de verwachte loonontwikkeling van 5,2%. Voor de indexatie van de zorgcontracten is in de Perspectiefnota € 6,6 miljoen geraamd, voor de indexatie van subsidies € 4,0 miljoen, gemeenschappelijke regelingen € 3,2 miljoen en overige indexaties € 5,2 miljoen. Daarnaast is voor de areaalontwikkeling € 2,1 miljoen geraamd op basis van de groei van het aantal inwoners en woningen in Arnhem. Na de Perspectiefnota is op basis van actuele informatie berekend dat aanvullend voor € 5 miljoen structureel aan prijs- en volumeontwikkeling nodig is. De oorzaak hiervan ligt met name in de aangepaste begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen en de zorgcontracten. Gezien de forse kostenstijgingen bij de gemeenschappelijke regelingen en subsidiepartners en de (bestuurlijke) afhankelijkheden hierin wordt voor de Begroting 2025 onderzocht of het mogelijk is om de gemeenschappelijke regelingen en gesubsidieerde instellingen tijdig een kader mee te geven dan wel met hen in gesprek te gaan over de mogelijkheden voor compensatie van autonome kostenstijgingen vanaf 2025.

Bij de gemeenschappelijke regelingen doen we dit in samenspraak met de andere betrokken gemeenten. Onzekere prijsontwikkelingen 2025 Er bestaat een grote onzekerheid over de prijsontwikkeling voor komende jaren. De jaren 2022 en 2023 kennen een bovengemiddelde inflatie. Voor het jaar 2024 houden we rekening met gestegen energiekosten bij bijvoorbeeld vastgoed, openbare ruimte en Sportbedrijf. Met name voor de energieprijzen hebben de toekomstige ramingen een grote onzekerheid. In deze Begroting gaan we ervan uit dat de stijging van de energieprijzen zoals die zich op korte termijn voordoet, niet volledig een structureel karakter zal hebben. Om een prudent financieel beleid te voeren wordt vanaf 2025 € 1,0 miljoen structureel geraamd voor onzekere prijsontwikkelingen. Bij de komende Perspectiefnota zal dit betrokken worden in de raming van de totale prijsontwikkeling voor 2025. Ontwikkeling belasting en legesopbrengsten In de Perspectiefnota 2024-2027 is al rekening gehouden met de afgesproken indexatie van de OZB van in totaal 5% en de verwachte areaalontwikkeling waardoor de opbrengst OZB vergroot wordt.

31 Ontwikkelingen in het financieel kader

Na de Perspectiefnota zijn de effecten van de nieuwe Omgevingswet duidelijker geworden. Op 1 januari 2024 treedt deze Omgevingswet in werking. Ook de Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) gaat in per 2024. Als gevolg van de (Wkb) zal voor een deel van de bouwwerken geen bouwtoezicht meer worden uitgevoerd. Hiervoor worden dan ook geen leges meer geheven en dalen de baten voor wat betreft leges Omgevingswet vanaf 2024 met € 275.720. Ontwikkelingen Meerjareninvesteringsplanning De ontwikkelingen in het kader van de Meerjareninvesteringsplanning (zowel in de Perspectiefnota als aanvullend daarop) laten het volgende beeld zien: Ontwikkelingen Meerjareninvesteringsplanning 2024 2025 2026 2027 I/S Bedragen x € 1.000

Actualisatie MIP

2.187

2.226

872

-255 S

Indexatie MIP

-2.112

-2.758

-2.498

-1.717 S

Planningsrealisme MIP

-538

-29

1.118

I

Totaal ontwikkelingen Meerjareninvesteringsplanning

-464

-561

-508

-1.972

Het Meerjareninvesteringsplan (MIP) is geactualiseerd. Hierbij is gekeken naar de planning van de verschillende investeringen. Bij de Perspectiefnota is het MIP reeds geïndexeerd. De indexering van de investeringsprojecten voor onderwijs en mobiliteit is daarbij verrekend met de bestemmingsreserves Onderwijs en Bereikbaarheid waar de overige mutaties op deze investeringen ook mee worden verrekend. Naar aanleiding van de motie 23M44 Een realistisch basis voor onderwijshuisvesting is dit nader bekeken en geconcludeerd dat deze indexaties, net als de overige indexaties van het MIP, ten laste van de algemene middelen hadden moeten komen. Het totale beeld van het MIP laat een oploop zien in de loop van de jaren. Reden hiervoor is dat investeringen getemporiseerd worden. Met name door schaarste van bouwmaterialen en personeel lopen diverse investeringsprojecten vertraging op en verschuift daarmee ook de planning van de volgende investeringen.

Robuustheid van de begroting De Begroting 2024 laat een structureel sluitend beeld zien, waarbij de weerstandsfactor in alle jaren voldoet aan de norm zoals is vastgelegd in de verordening financieel beleid en beheer. Dit geldt ook voor de solvabiliteit. De solvabiliteit komt uit op 24% in 2024 en neemt de komende jaren toe. In de paragraaf Risicomanagement en weerstandsvermogen wordt dieper ingegaan op de robuustheid van de begroting, de robuustheid van het weerstandsvermogen en de robuustheid van de balans. Daarbij worden de financiële kengetallen voor de komende jaren in beeld gebracht en toegelicht.

32 Ontwikkelingen in het financieel kader

Leeswijzer Na het lezen van de hoofdlijnen van deze begroting, vindt u voor uw leesgemak een korte toelichting op de bouw van deze begroting. De begroting is een onderdeel uit de P&C-cyclus. In de begroting wordt het gemeentelijk beleid op hoofdlijnen toegelicht. Dit doen we aan de hand van de drie w-vragen: • wat willen we bereiken? • wat gaan we doen? • wat mag het kosten?

Opbouw van de Begroting 2024 In deze leeswijzer wordt aangegeven hoe de indeling van de Begroting eruit ziet. Deel 1 - hoofdlijnen van beleid en ontwikkelingen in het financieel kader In de stedelijke en wijkprogramma's worden de prioriteiten van het beleid aangegeven. Een samenvatting van de prioriteiten krijgt een plek in hoofdstuk 1. In het hoofdstuk Ontwikkelingen in het financieel kader worden de belangrijkste financiële ontwikkelingen weergegeven. Ook wordt in dit hoofdstuk een verklaring van de mutaties gegeven. Deel 2 - beleidsbegroting De beleidsbegroting is opgebouwd uit vier onderdelen: Acht wijkprogramma's (W) Sinds 2017 zijn acht wijkprogramma's ingesteld. De 24 wijken zijn geclusterd in acht gebieden: Noord-West, Noord-Oost, Presikhaaf, Centrum/Spijkerkwartier/Arnhemse Broek, Malburgen, Rijkerswoerd/ Kronenburg/ Vredenburg, Elden/ De Laar en Schuytgraaf/ Elderveld. In deze Begroting zijn de begrotingen van de wijkprogramma’s financieel samengevoegd tot 1 wijkprogramma. Dit is gebeurd naar aanleiding van amendement 23A20 ‘Financieel samenvoegen wijkprogramma’s’. Per wijk zijn wel de doelen en inspanningen inzichtelijk gemaakt. Dertien stedelijke programma's (S) In de stedelijke programma's zijn de ambities, doelen, inspanningen en de daarbij behorende budgetten op stedelijk niveau opgenomen.