Bijlage 2 - Reactiebundel regionale agenda 2022

Reactiebundel 5 opgaven regionale agenda 2022 Groene Metropoolregio Werkdocument ter voorbereiding op de zienswijze regionale agenda 2022

Verbonden regio

Bedrag per inwoner/bedrag Arnhem € 1,30/€211.220

Bestaand (regionaal) geld in begroting? De financiële bijdrage van €211.220 is voor 2021 geregeld vanuit de middelen van mobiliteit en voor 2022 vanuit de algemene middelen.

Speerpunt 1: Gebiedsgerichte corridoraanpak

Voor dit speerpunt zijn capaciteit en middelen voor (kleine) eigen onderzoeken beschikbaar.

Speerpunt 2: Regionaal (snel)fietspadennetwerk

Voor dit speerpunt zijn capaciteit en middelen voor (kleine) eigen onderzoeken beschikbaar.

Speerpunt 3: Hubs en knooppunten

Voor dit speerpunt is beperkt capaciteit beschikbaar. Er zijn middelen voor (kleine) eigen onderzoeken beschikbaar.

Speerpunt 4: Gedragsaanpak en duurzame mobiliteit

Voor dit speerpunt is geen capaciteit beschikbaar. Huidige inzet voor dit speerpunt (bijdrage S&SO) wordt ingehuurd

Speerpunt 5: Verkeersveiligheid

Voor dit speerpunt is beperkt capaciteit beschikbaar. Er zijn middelen voor (kleine) eigen onderzoeken beschikbaar.

Advies over de gehele opgave De ambities en speerpunten van de opgave verbonden regio zijn herkenbaar en sluiten goed aan op het gemeentelijke beleid. Op het gebied van mobiliteit wordt al veel regionaal samengewerkt en opgepakt. Daarom zijn inzet van mensen en middelen voor deze opgave ook al deels geregeld. Prioriteiten voor Arnhem - Implementatie Actieplan HOV, Verkennen gebiedsaanpak Oostflank Arnhem en het uitwerken van het Toekomstbeeld OV2040. - Verkennen van nieuwe snelle fietsroutes - Regionale uitwerking Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) en het opstellen van de Investeringsagenda verkeersveiligheid Dwarsverbanden cross-overs Bij het speerpunt gebiedsgerichte corridoraanpak zijn sterke dwarsverbanden met de speerpunten uit de Groene Groeiregio. Speerpunt 1: Gebiedsgerichte corridoraanpak Dit speerpunt sluit goed aan op de bestaande activiteiten. Met name het uitwerken van het Toekomstbeeld OV2040, Implementatie Actieplan HOV, Provinciale aanbesteding OV, Verkennen en lobby A12 spoorcorridor en Verkennen gebiedsaanpak Oostflank Arnhem zijn al lopende activiteiten waar ook vanuit Arnhem een bijdrage aan wordt geleverd. Het opstellen en toepassen van het nieuwe Regionaal Multimaal Model Arnhem Nijmegen is een relatief nieuwe opgave. Gezien de druk op ons

wegennet en de noodzaak om alle modaliteiten in te zetten om de stad en de regio bereikbaar te houden, ondersteunen wij ook deze opgave. De prioriteit van Arnhem zal liggen op Implementatie Actieplan HOV, Verkennen gebiedsaanpak Oostflank Arnhem en het uitwerken van het Toekomstbeeld OV2040. Hierbij zien wij sterke verbanden met de speerpunten uit de Groene Groeiregio. Speerpunt 2: Regionaal (snel)fietspadennetwerk Dit speerpunt sluit goed aan op de bestaande activiteiten. Met name het opstellen meerjaren Regioagenda Fiets (MRF), Nationaal Toekomstbeeld fiets en de verkenning van nieuwe snelle fietsroutes zijn al lopende activiteiten waar ook vanuit Arnhem een bijdrage aan wordt geleverd. Er zijn echter ook enkele nieuwe activiteiten. Deze sluiten echter ook goed aan op de Arnhemse ambities. Prioriteit ligt de komende jaren op het verkennen van nieuwe snelle fietsroutes. Speerpunt 3: Hubs en knooppunten Dit speerpunt sluit aan bij de Arnhemse ambitie. Het Arnhemse beleid dient echter nog te worden opgesteld. Het beleid en de onderzoeken van de provincie en de regio zullen hiervoor wel een deel van de basis vormen. Vanuit Arnhem dient er dus een inhaalslag te worden gemaakt, voordat vol kan worden meegegaan in de acties uit dit speerpunt.

Speerpunt 4: Gedragsaanpak en duurzame mobiliteit Inzetten op duurzame mobiliteit, onder andere door gedragsbeïnvloeding van verkeersdeelnemers sluit ook aan de bestaande activiteiten van de gemeente Arnhem. Deze activiteiten komen deels voort uit het programma Ruimte voor Ontwikkeling en deels uit het programma Nemia. Inzet zit met name in de projecten vanuit Slim & Schoon onderweg. Ook de andere activiteiten sluiten goed aan op de Arnhemse ambities, maar daar wordt momenteel nog bijna niet aan gewerkt. Speerpunt 5: Verkeersveiligheid Dit speerpunt sluit goed aan op de bestaande activiteiten. Prioriteit ligt de Regionale uitwerking Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) en het opstellen van de Investeringsagenda verkeersveiligheid. De andere twee activiteiten (landbouwroutes en verkeersveiligheid pakketdiensten) zijn (nog) niet relevant voor Arnhem.

Productieve regio

Bedrag per inwoner/bedrag Arnhem € 0,82 (incl. €0,16 RPW)/€118.608

Speerpunt 1: Ondernemerschap in het MKB Speerpunt 2: Human Capital; onderwijs en arbeidsmarkt Speerpunt 3: Doorontwikkeling van (inter)nationale clusters Speerpunt 4: Versterking van duurzame logistiek Speerpunt 5: Toekomstbestendige Werklocaties

Bestaand (regionaal) geld in begroting?

Middelen voor MKB-deal in de begroting.

Voor ondersteuning initiatief House of IT is een bedrag gereserveerd, maar geen specifieke middelen voor genoemde acties. Bijdragen aan Connectr de komende jaren, maar geen specifieke middelen voor genoemde acties. Nee. De gemeentelijke bijdrage daalt t.o.v. 2021. Onduidelijk is echter in hoeverre de kwalitatieve verbeterslag al in deze kosten zijn opgenomen. Leidt dit tot meerkosten dan zal dit alsnog bij de gemeenten opgehaald moeten worden.

Advies over de gehele opgave Algemeen De ambities en speerpunten van de opgave productieve regio zijn met innovatie, werkgelegenheid en Covid'19 herstel herkenbaar. Belangrijk is nog wel de verdere afstemming met The Economic Board, met name op de speerpunten inter(nationale) clusters en Human Capital wie welke rol heeft en wie leidend is in de verschillende acties die benoemd zijn. Prioriteiten De speerpunten Ondernemerschap in het MKB, Human Capital, doorontwikkeling internationale clusters en tToekomstige werklocaties hebben in Arnhem prioriteit. Dwarsverbanden andere opgaven Er zijn dwarsverbanden te vinden tussen productieve regio en de andere opgaven. Zo is er een dwarsverband met circulaire regio. In de acties van circulaire regio staat de actie: Werkplekken voor praktisch en technisch geschoolden. Dit hangt samen met het speerpunt Human Capital van de opgaven productieve regio. Bepalen waar deze actie komt te liggen. Ook met de opgave Ontspannen regio is er een dwarsverband met speerpunt 1: ondernemerschap in het MKB. Detailhandel, horeca en recreatie & toerisme zijn veelal MKB-ondernemers. Ook voor ondernemers in deze sectoren zijn financiering en digitalisering. Afstemming tussen de opgavemanagers over welke ondernemers uit de sectoren van de ontspannen regio gebruik maken van de acties lijkt gewenst.

Ook tussen verbonden regio en productieve regio liggen dwarsverbanden door het speerpunt met betrekking tot versterking duurzame logistiek. Dit heeft temaken met mobiliteitshubs en corridoraanpak. Ook bereikbaarheid werklocaties kan een punt van aandacht zijn. Speerpunt 1: Ondernemerschap in het MKB (prioriteit) Dit speerpunt past bij wat Arnhem zelf ook wil doen en doet. Omdat zowel financiering als digitalisering als (elders) human capital en energy plus kennis/innovatie worden genoemd. We kunnen ons vinden in

de uit te voeren acties programma toekomstgericht ondernemen, inzichtelijk maken financieringslandschap en Aanjagen ondernemersklimaat door kennisdeling en faciliteren ontmoeting Wel de vraag wat het in het leven roepen van een MKB award toevoegt naast andere prijzen die er al zijn en waarop een MKB dan moet uitblinken om die award te winnen. Speerpunt 2: Human Capital; onderwijs en arbeidsmarkt (prioriteit) Human Capital is een belangrijk speerpunt binnen de productieve regio, maar de meeste acties zijn nog niet heel concreet. Een actie is de verkenning bestaande instrumenten om te bepalen welke bestaande instrumenten het beste bijdragen aan het behalen van de genoemde resultaten. Bestaande instrumente die genoemd worden zijn Skillshub, House of IT, Connectr Business School. Dit zijn nog geen bestaande instrumenten maar slechts potentiële instrumenten die nog verder moeten worden opgezet. Twee andere acties zijn Behoefte ophalen bij MKB en verbindingen leggen en Netwerken verbinden voor gezamenlijke oplossingen. Dit zijn weinig concrete acties waarvan de toegevoegde waarde nog onvoldoende duidelijk is. De laatste actie is het opstellen van een Human Capital Agenda en past naadloos bij onze ambitie geformuleerd in de (concept) economische agenda onder de groeibepalende randvoorwaarde Human Capital.

Vanuit de arbeidsmarktregio komt hierop wel de reactie van weer een Human Capital Agenda, want die is er al voor onderkant van arbeidsmarkt. Concretisering van waarvoor de HCA dient is dus erg gewenst. Speerpunt 3: Doorontwikkeling van (inter)nationale clusters (prioriteit) Binnen de regio zijn Health & hightech, Energy en Food aangewezen als speerpuntclusters. In Arnhem is Energy het speerpuntcluster. Het regionaal doorontwikkelen van de (inter)nationale clusters past bij de ambities van Arnhem op het gebied van Energy zoals opgenomen in de (concept) economische agenda. Zeker in combinatie met de maatschappelijke opgaven waar we voor staan. De genoemde acties dragen bij aan aan het verder ontwikkelen van het Energycluster (in Arnhem). Vooral het belang van het aantonen van de betekenis voor de clusters voor de regiogemeenten en het regionale bedrijfsleven binden aan Connectr zijn van toegevoegde waarde voor Arnhem. Speerpunt 4: Versterking van duurzame logistiek (lage prioriteit) Logistiek an sich is niet direct een speerpunt voor Arnhem, maar de kansen voor Arnhem liggen vooral in de verduurzaming van de logistiek. Dit is eigenlijk een crossover tussen het logistieke cluster in de regio en het energycluster in regio Arnhem. Vooral de actie met betrekking tot kennisdeling van kansen voor verduurzaming logistiek op bestaande initiatieven biedt aanknopingspunten voor Arnhem.

Het gaat dan over initiatieven op gebied van waterstof en snellaadpunten voor accu's voor binnenvaart die (later) mogelijk ook toepasbaar kunnen zijn in Arnhem. Speerpunt 5: Toekomstbestendige Werklocaties (prioriteit) Onderdeel van het speerpunt toekomstbestendige werklocaties is het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) met bijbehorende monitoring. Dit is een verplicht onderdeel. Echter niet alle kwalitatieve aspecten worden geborgd in het RPW en deze worden nu aanvullend meergenomen in dit speerpunt. Dit vertaalt zich in acties als inzicht in de ruimtelijke ontwikkeling van de kansrijke clusters. Hier ligt dus een link met speerpunt 3 doorontwikkeling van de (inter)nationale clusters. Ook de actie om een impuls te geven aan duurzame energie en circulaire economie op werklocaties past in de ambities van Arnhem op het gebied van NemiA bedrijven & Industire en de visie cirulaire economie.

Bedrag per inwoner/bedrag Arnhem

Circulaire regio

Bestaand (regionaal) geld in begroting?

€ 0,81/€133.606

Speerpunt 1: Circulaire bouw en infrastructuur

Alleen middelen voor circulaire GWW geregeld in Arnhemse begroting OR, verder geen middelen beschikbaar.

Speerpunt 2: Circulaire economie; Grondstoffen en ketens

Geen middelen gereserveerd in Arnhemse begroting, want nog geen middelen beschikbaar voor circulaire economie. Wel formatie geregeld voor 2 jaar.

Speerpunt 3: Water en klimaatadaptatie

Alleen voor LLDO huidige pilotfase middelen geregeld (Arnhem neemt deel), voor alle andere activiteiten m.u.v. actie 5 niet.

Speerpunt 4: Transitie naar duurzame energie

Voor actie a) RES, zijn geen Arnhemse middelen beschikbaar. Tot nu toe is dit gefinancierd door Rijk en provincie, hopelijk wordt dit voortgezet voor het vervolg. Voor actie d), inkoop energie, is formatie beschikbaar bij Vastgoed. Voor vergroening gas en elektriciteit en contractbeheer zijn laatste jaren middelen uit NemiA budget gebruikt, maar dit moet verschoven worden naar middelen bedrijfsvoering, totaal € 51.000,- /jaar. Voor acties 2,3,5,6 heeft Arnhem NemiA middelen en formatie beschikbaar voor Arnhemse activiteiten, niet voor regionale activiteiten. Actie g) in Arnhem is voor ConnectR en voor voucherregeling resp. € 1 mio en € 150.000,/jaar beschikbaar gesteld. Actie h): voor Human Capital agenda nog geen middelen beschikbaar in Arnhem. Actie i): Arnhem doet eigen monitoring programma NemiA, we hebben geen middelen voor regionale monitoring.

Advies over de gehele opgave:  Intekenen op deze opgave, daarbinnen wél prioriteren, zie hieronder de prioriteiten voor Arnhem.  Het team van opgavemanagers de opdracht meegeven om de dwarsverbanden/cross-overs tussen de opgaven verder te concretiseren en een voorstel te maken in welke opgave de (eind)verantwoordelijkheid voor diverse acties, waartussen dwarsverbanden bestaan, komt te liggen. Zie dwarsverbanden hieronder en ook pagina 74/75 van de concept regionale agenda.  Aandachtspunt: De regionale energiestrategie, een grote actie binnen deze opgave, valt buiten de begroting van deze opgave. De hoop en verwachting is dat de provincie voor de tweede helft van 2021 hier middelen voor beschikbaar stelt per regio. Vanaf 2022 verwachten we hiervoor een rijksbijdrage in het kader van het Klimaatakkoord, net als voor 2020/2021. Het is echter nog onbekend of, en zo ja, hoeveel middelen het rijk hiervoor beschikbaar gaat stellen.





Aandachtspunt: bemensing van de regionale opgaven. De gewenste kwaliteiten op de juiste plek, hierop ook uitvragen en selecteren. Moeilijkheid hierbij is dat er bij deze opgave pas vanaf 2022 regionale middelen beschikbaar zijn om de inzet van ambtelijke capaciteit van gemeenten te vergoeden. Dit betekent dat de opgavemanager bij de opzet van de organisatie in 2021 afhankelijk is van goede wil van gemeenten en mensen en de regionale taken deels extra taken zijn. En dat er hierdoor niet te veel eisen gesteld kunnen worden aan en geïnvesteerd kan worden in de juiste bemensing. Dwarsverbanden/cross-overs met de andere opgaven zijn hieronder specifiek benoemd.

Hoge prioriteiten voor Arnhem:  Circulaire inkoop GWW  Circulair bouwen  Versterken en verbreden van kennis over circulair bouwen, het stimuleren van houtbouw en proeftuinen  Circulaire economie, grondstoffen en ketens  Klimaatbestendig bouwen  Living Lab Delta Oost (LLDO)  Regionale energiestrategie (RES)  Duurzame energie-inkoop Dwarsverbanden (zie ook pagina 74/75 'Samenhang tussen opgaven'):  Circulair bouwen: dwarsverbanden met Groene groeiregio en productieve regio: kennis moet worden ontwikkeld in Circulaire regio opgave - en toegepast worden in woondeal Groene groeiregio en Productieve regio  Circulaire economie: grondstoffen en ketens: dwarsverband met Productieve regio.  Park Lingezegen: dwarsverbanden met verstedelijkingsstrategie Groene Groeiregio en groen-blauw raamwerk Ontspannen regio  Klimaatproeftuinen en vergroeningsprojecten: dwarsverbanden met groen-blauw raamwerk Ontspannen regio  Klimaatbestendig bouwen: : dwarsverband met woondeal en verstedelijkingsstrategie Groene Groeiregio  Regionale energiestrategie: dwarsverband met verstedelijkingsstrategie Groene Groeiregio.  Werkplekken voor praktisch en technisch geschoolden: sterke dwarsverbanden met Human Capital agenda uit Productieve regio. Advies om het daar volledig onder brengen.

Vanuit energietransitie alleen vraag bepalen naar werkplekken Opmerkingen/reactie per speerpunt: Speerpunt 1: Circulaire bouw en infrastructuur a) Circulair opdrachtgeverschap GWW sluit aan op bestaande activiteit/project uit PFO Duurzaamheid. Arnhem is mede trekker van dit project. Financiering vanuit Arnhem uit begroting Openbare ruimte. Hoge prioriteit b) Circulair bouwen nieuwe woningen sluit aan op ambities Woondeal - dwarsverbanden Groene groeiregio. Hoge prioriteit c) Het versterken en verbreden van kennis over circulair bouwen, het stimuleren van houtbouw en proeftuinen sluit aan op ambities Woondeal. Dwarsverbanden met Groene Groeiregio. Hoge prioriteit Speerpunt 2: Circulaire economie: grondstoffen en ketens

Aansluiting Acties op Arnhems beleid en programma en prioritering. Deze opgave en speerpunten sluiten op hoofdlijnen aan op de Arnhemse visie Circulaire economie. Er zijn geen middelen beschikbaar, alleen formatie. Er zijn vele dwarsverbanden met Productieve regio. Speerpunt 3: Klimaatadaptatie en water Aansluiting Acties op Arnhems beleid en programma en prioritering. Deze opgave en speerpunten sluiten op hoofdlijnen aan op ambities Strategie Klimaatadaptatie Arnhem 2020-2030 . a) Regionale adaptatiestrategieën: kennis delen is nieuw - lage prioriteit b) Living Lab Delta Oost (LLDO): hier zijn we als Arnhem al bij betrokken (geld voor pilots vanuit Openbare Ruimte / voor vervolg = opschaling zijn nog geen middelen beschikbaar) - hoge prioriteit c) Klimaatbestendig bouwen: hoge prioriteit voor Arnhem dus goed om dat regionaal ook te doen, versterkt elkaar. Dwarsverband met Groene Groeiregio d) Klimaatproeftuinen en vergroeningsprojecten: nieuw. Niet voor Arnhem wel regionaal, dwarsverband met ontspannen regio - midden prioriteit e) Rivier Klimaatpark IJssel -Grote projecten landschapsontwikkeling: alleen uithangbord, niet meer en minder (zijn lopende projecten). Lopende projecten f) Park Lingezegen: sluit aan op Arnhemse ambities en beleid. Dwarsverbanden met Opgave Groene Groeiregio en Ontspannen regio.

- Lopend project Speerpunt 4: Transitie naar duurzame energie Aansluiting Acties op Arnhems beleid en programma en prioritering: a) RES: hoge prioriteit voor Arnhem, sluit aan op onze ambities en op bestaande activiteiten. Geen middelen voor gereserveerd in begroting. Tot nu toe gefinancierd door Rijk en provincie, hopelijk wordt dit voortgezet voor het vervolg. Dwarsverband met Verstedelijkingsstrategie Groene Groeiregio. b) Aanpak van bedrijventerreinen: we hebben een Arnhemse bedrijvenaanpak en willen graag meedoen aan onderzoek naar regionaal energieloket voor bedrijven. Midden prioriteit c) Energieloketten voor bewoners: hierin vaart Arnhem eigen koers, we zullen niet meedoen met gezamenlijk aanbesteden van regionaal energieloket. Geen prioriteit d) Inkoop energie: hierin doen we mee, voor gas en elektriciteit. Vergroening is erg belangrijk hierbij. Hoge prioriteit e) Kennisdeling projecten aardgasvrije wijken: goed om regionaal kennis te delen, maar hierbij waken voor overlap kennisdeling landelijk Programma Aardgasvrije wijken. Lage prioriteit f) Programma voor gedragsbeïnvloeding: hebben we zelf in de campagne Arnhem AAN. Heeft lokaal meeste effect, dus niet regionaal doen. Geen prioriteit g) Regionaal investeringsprogramma energie-opslag (waterstof e.d.): goede binding met ConnectR innovatieprogramma en Arnhemse voucherregeling innovaties (in de maak).

Midden prioriteit h) Werkplekken voor praktisch en technisch geschoolden: sterke dwarsverband met Human Capital agenda uit Opgave Productieve regio. Advies om het daar volledig onder brengen. Vanuit energietransitie alleen vraag bepalen naar werkplekken. i) Monitoring: dit gebeurt in kader van GEA en van RES, daarbij laten aansluiten

Ontspannen regio

Bedrag per inwoner/bedrag Arnhem € 0,57/ €92.612

Speerpunt 1: Duurzaam toerisme

Bestaand (regionaal) geld in begroting?

Binnen deze opgave zit relatief weinig projectgeld; verhoudingsgewijs zitten de kosten in het personeel. Die staan niet bij ons op de begroting. Op dit moment nog niet; we investeren op dit moment nog niet echt in deze regio (behalve TVAN). Wanneer er een regionale opdracht TVAN incl. gastheerschap komt, zal dit financiële voordelen opleveren. Maar dit ligt gevoelig en zal zeker niet voor 2023 van de grond komen. - wel: kleine reservering inventarisatie wandelnetwerk Arnhem-zuid (à 5k) Nee

Speerpunt 2: Bruisende binnensteden en krachtige kernen Speerpunt 3: GroenNee, nieuwe actie blauw raamwerk Speerpunt 4: Sterke NVT, wordt binnen dit speerpunt niet om culturele infrastructuur projectgeld gevraagd.(?) Advies over de gehele opgave Positief advies, intekenen. Wel als opmerking toevoegen bij speerpunt 2 (BBKK): heb aandacht voor urgente opgave rondom leegstand in binnensteden en kernen! - Let op het bestuurlijk proces i.r.t. Groen Blauw raamwerk vanwege het dwarsverband met Groene groeiregio. - De provincie wordt gevraagd om een bijdrage. Mochten zij dit niet toezeggen, kunnen kosten hoger uitvallen en zullen we verder moeten prioriteren (dit is nu nog niet meegenomen). - De meeste speerpunten zijn te klein om te prioriteren. Dwarsverbanden/cross-overs met andere opgaven Deze zjn per speerpunt benoemd. Opmerkingen per speerpunt

Duurzaam toerisme a) De samenwerking binnen deze regio rond toerisme is relatief nieuw en moet nog groeien. De visievormende trajecten zijn nodig om te bepalen hoe we willen samenwerken. De genoemde activiteiten sluiten aan bij de (Arnhemse) opgaven. b) Arnhem vormt met de Veluwezoom het schakelpunt tussen de Veluwe en GMR. Dit heeft vooren nadelen. We moeten scherp blijven op deze dubbeling en mogelijk lobbyen dat bepaalde uitvoering op subregionaal niveau plaatsvindt (bv. Aanleg wandelroutes. Wij hebben ze al, willen we niet nogmaals voor betalen). c) De Veluwe is toeristisch al verder ontwikkeld. We tillen nu de toeristische kwaliteit van de GMR omhoog, richting dat niveau. d) Cross-overs: Verbonden (routesystemen), Groen (recreatie vs. Natuur), Productief (human capital, vrijetijdseconomie). e) Vanuit Arnhems perspectief. Prioriteiten hoog: gezamenlijke opdracht uitvoeringspartijen, strategische marketingvisie, opstellen toeristisch profiel. Prioriteiten midden: Stimuleren

spreiding recreatiedruk. Prioriteit laag: opstellen p.v.a. routenetwerken (want; wij zijn aangesloten bij Veluwe. Actie wordt nu gefinancierd door provincie en Verbonden Regio.) en opstellen vitaliteitsaanpak (te weinig daadkrachtig nog). Bruisende binnensteden krachtige kernen a) We zien dat veel acties bij de gemeenten liggen. Dan is dus de vraag waar je met elkaar meerwaarde kan creëren in de samenwerking. b) We ondersteunen de acties zoals benoemd. Wel willen aandacht vragen voor wat anders: Zoals in de agenda beschreven is de problematiek rondom leegstand als gevolg van de coronacrisis groot en urgent. Als we zien welke acties er worden benoemd, voelt dit gezien de problematiek erg mager. We willen hier meer aandacht voor; laten we hier samen op anticiperen! [meenemen als opmerking / zienswijze.] c) Cross-overs vooral binnen deze opgave (toerisme, leisure, cultuur) maar ook data en monitoring. Achtergrond: Een van de speerpunten van Bruisende Binnensteden in relatie tot de Ontspannen Regio is de bestrijding van leegstand in binnensteden. Provincie biedt en vraagt om een programma voor bestrijden van leegstand in steden en kernen door ondersteuning te bieden om structurele leegstand anders in te vullen, voor transformatie en verduurzaming van panden, herbestemmen naar andere functies dan detailhandel of horeca.

Hier zit ook de koppeling met het programma Steengoed benutten van de provincie. Een investeringsimpuls in economische structuurversterking van binnensteden door gebiedsontwikkeling en investeringen in strategische culturele locaties en infrastructuur is noodzakelijk. Groen-blauw raamwerk a) Het landschap in deze regio is de basis van onze identiteit. Met het verder ontwikkelen van deze gebieden staat het landschap aan de basis. Het raamwerk vormt input voor verschillende grote opgaven. b) In deze opgave wat onderbelicht, een rare eend in de bijt. Heb voldoende aandacht voor de positie van het raamwerk binnen de opgaven in het bestuurlijk proces. c) Er zijn cross-overs met de Groene groei opgave, de circulaire opgave en binnen deze opgave (recreatieve- toeristische). Voor al deze opgaven is een aantrekkelijk, vitaal en groeiend landschap voorwaardelijk om de groei van bewoners en gebruikers gezond op te kunnen vangen. Klimaat adaptieve maatregelen gaan een op een samen met het kwalitatief en kwantitatief verbeteren van het regionale groen blauwe raamwerk. In mindere mate ook productieve regio (groene omgeving i.r.t. vestigingsklimaat) en verbonden regio. Sterke culturele infrastructuur Het speerpunt sluit aan bij de doorontwikkeling van Cultuurregio 025: verbreding naar de regiogemeenten en instellingen. We steunen de gestelde prioriteiten.

a) Op verzoek van de provincie wordt het Transformatieplan opgesteld. Het ambitieniveau kan worden bijgesteld naar gelang de reactie van de provincie op het plan.

Groene Groei

Bedrag per inwoner/bedrag Arnhem € 0,82/ 133.231,-

Speerpunt 1: versnelling / wonen in balans Speerpunt 2: leefomgeving: verbinden van de ruimtelijke opgaven Speerpunt 3: agglomeratiekracht vertellen van de kracht van de groene groeiregio

Bestaand (regionaal) geld in begroting?

Budget Woondeal t/m 2022 Budget Verstedelijkingsstrategie groene metropool Arnhem Nijmegen Foodvalley t/m 2021. >2021: PM Synergie met Lobby-agenda Arnhem.

Advies over de gehele opgave: Intekenen op deze opgave; Arnhem heeft in 2020 de woondeal ondertekend en is één van de partners in deze samenwerking waar de versnelling van de woningbouw, de tempotafels, flexpool en woningbouwmonitor deel van uit maken. De financiering van de uitvoering van de woondeal is ook voor 2022 binnen de regio geborgd. De verstedelijkingsstrategie Groene metropool Arnhem Nijmegen Foodvalley volgt uit de woondeal. Resultaat is een verstedelijkingsstrategie en een verstedelijkingsakkoord met rijk en regio eind 2021. Tot en met 2021 is de bijdrage van Arnhem gedekt. De uitvoering van het verstedelijkingsakkoord in 2022 wordt met de opgave Groene Groei geborgd voor de regio, en daarmee ook voor Arnhem. Om de haalbaarheid en realisatiekracht van de opgave groene groei te vergroten stellen we voor te focussen op een aantal prioritaire acties. Hoge prioriteiten voor Arnhem: Borgen van de afspraken woondeal en verstedelijkingsstrategie om tot investeringsafspraken te komen ten aanzien van versnelling woningbouw en binnenstedelijk bouwen.

1 (a, b, d) versnellen van de woningbouw (woondeal/tempotafels/monitor) 2 (a, b) borgen verstedelijkingsakkoord en investeringsagenda om tot realisatie te komen 3 (b, c) lobbykracht vergroten Cross-overs Naast prioriteren van acties is er tussen de verschillende regionale opgaven ook synergie aan te brengen in zogenaamde cross-overs. Enkele voorbeelden daarvan zijn: Versterken van het landschappelijk raamwerk (Ontspannen regio), de voorgestelde pilots klimaatadaptatie (Circulaire regio) en de verstedelijkingsopgave (Groene groei). Ook zijn er cross-overs te maken tussen Circulaire regio, de Productieve Regio en Groene groei (tempotafel circulair bouwen). We vragen de opgave managers deze cross-overs te benutten om te komen tot een compacter en integraler werkprogramma wat niet alleen kosteneffectief is maar ook meer impact voor de regio kan opleveren. Opmerkingen/reactie per speerpunt:

Speerpunt 1 (Woondeal) Uitvoering en financiering t/m 2022 geborgd. Sluit aan bij het PvA Woningbouw Arnhem. d) Continueren van tempotafels Woondeal e) Evaluatie en continueren flexpool f) Verkenning extra ambtelijke capaciteit g) Continueren van tools zoals woningbouwmonitor Speerpunt 2: Verstedelijkingsstrategie De verstedelijkingsstrategie Groene metropool Arnhem Nijmegen Foodvalley landt in een verstedelijkingsakkoord met regio en rijk eind 2021. Met onderstaande acties wordt de uitvoering, doorwerking en monitoring daarvan in de regio geborgd. Sluit aan bij Woondeal en VoorontwerpOmgevingsvisie Arnhem 2040. a) Borging Verstedelijkingsstrategie en akkoord b) Regionale Investeringsagenda’s c) Future-lab ‘Groene metropool’ en Dashboard d) Dashboard ‘De staat van de Regio’ Speerpunt 3: Lobby Sluit aan bij de Arnhemse lobby-agenda. g) Verkenning agglomeratiekracht h) Uitvoering lobbyplan i) Uitvoeren afspraken Verstedelijkingsakkoord j) Platform Groene Groei