Bijlage 2 knoppen-overzicht

Bijlage 2: ‘knoppen’-overzicht Raadswerkgroep Tijdsbesteding Politieke Avond (TPA) In dit overzicht staan ‘knoppen’ die de griffie heeft geïnventariseerd waar mogelijk aan gedraaid kan worden. Het is een inventarisatie van mogelijkheden, geen advies. A. Ten aanzien van de structuur van het model Knop 1: Toepassen van een vaste cyclus waarin alle onderwerpen worden besproken die tijdig zijn aangeleverd? Wat is het? • Veel gemeenten werken met een vaste cyclus van een aanleverdatum tot besluitvorming. Alles (raadsvoorstellen, agenderingsverzoeken etc) dat tijdig aangeleverd is wordt die cyclus ingepland, besproken en uiteindelijk over besloten. Het is in principe niet mogelijk om onderwerpen vooruit te schuiven. • Vaak wordt een cyclus van vier Politieke Avonden gebruikt (een maand): o twee avonden met raadskamers; o een uitloopavond of een avond voor fractieoverleggen of werkbezoeken; o een besluitvormende raadsvergadering. • De cyclus wordt van tevoren ingepland en staat dus los de inhoud of het aantal raadsvoorstellen. Dat betekent dat sommige cyclussen heel vol zijn en sommige leger. • Op voorhand wordt bepaald hoeveel tijd een onderwerp krijgt in de meningsvormende bespreking. Dat vraagt om een actieve rol van de agendacommissie. • De raadsagenda volgt die van het college. Alles wat het college aanlevert wordt in die volgorde besproken.

Wat zijn voor- en nadelen? • Voorspelbaar: ieder raadslid, ambtenaar of betrokkene uit de stad weet dat als een onderwerp tijdig is aangeleverd, het binnen zes weken is besproken en besloten. • Efficiënt: het dwingt de raad om efficiënt te vergaderen. De tijd is immers zeer beperkt. • Als een onderwerp (veel) meer tijd vraagt om te bespreken dan is dat maar beperkt mogelijk in dit model. Het is niet flexibel om voor ieder onderwerp precies zo veel tijd in te ruimen als dat onderwerp wellicht nodig heeft. Het kan onbevredigend zijn om een onderwerp ‘af te ronden’ terwijl de raadskamer nog niet uitgesproken is. • Het is en blijft ingewikkeld om op voorhand goed te voorspellen hoeveel tijd een bespreking vraagt. Dat kan vaak goed gaan, maar niet altijd. En als de raadskamer te weinig tijd heeft gekregen kan dat frustrerend uitpakken. Dan wordt het proces dwingend boven de inhoud. Wat verdient uitwerking? • Hoe lang is de cyclus? Hoeveel vergaderavonden zitten in een cyclus? Dat kan je als raad zelf bepalen. Met name de keuze om een extra bespreking van moties en amendementen te agenderen maakt dat een cyclus één week langer zal duren dan andere gemeenten hanteren. • Hoe vaak komt besluitvorming daarin voor? Op dit moment heeft Arnhem ongeveer twee keer per maand besluitvorming: een halve en een hele besluitvormende raadsvergadering.

In een cyclus kan je ervoor kiezen om halverwege een halve besluitvorming in te plannen. • Standaard toepassing spreektijden in raadskamer? Om ervoor te zorgen dat onderwerpen tijdig zijn afgerond voor de besluitvormende raadsvergadering is het wellicht nodig dat (een vorm van) spreektijden in de raadskamer nodig zijn. Dat kan bijvoorbeeld een afspraak zijn dat ieders eerste termijn maximaal drie minuten duurt, zonder interrupties.

1

Knop 2: beperk de politieke bespreking van ieder onderwerp tot één vergadering Wat is het? • Op dit moment kenmerkt het Arnhemse model dat een onderwerp vaak in drie verschillende besprekingen wordt besproken: tijdens de informatieve/meningsvormende bespreking, tijdens de bespreking van moties en amendementen en tijdens de besluitvormende raadsvergadering. Het alternatief is om dit te beperken tot één keer: tijdens de informatieve/meningsvormende bespreking. • De bespreking van moties en amendementen wordt dan ondergebracht in de besluitvormende raadsvergadering, waar enkel en alleen (nieuwe) moties en amendementen kort worden besproken. En er geen herhaling wordt toegestaan van de politieke bespreking. In de meeste gevallen bestaat de besluitvormende raadsvergadering alleen uit stemmingen en de bespreking van een motie vreemd aan de agenda. • Dit model wordt in Haarlemmermeer sinds de invoering van het dualisme naar volle tevredenheid gehanteerd. • Om de politieke bespreking in één vergadering af te ronden is een strikte orde noodzakelijk, inclusief het gebruik van spreektijden. Wat zijn voor- en nadelen? • De bespreking van een onderwerp wordt in één avond afgerond. Dat maakt dat er minder tijd nodig zal zijn om te vergaderen. Voor bewoners of andere betrokkenen is het ook prettig dat zij maar één keer naar het stadhuis hoeven te komen.

• In het huidige model is sprake van een zekere herhaling. Herhaling in het uitdragen van standpunten, van debatten of gestelde vragen. Door de tijd te beperken, wordt ook de herhaling beperkt. • Het is de vraag of de gemeenteraad binnen de huidige debatcultuur een voldragen debat kan voeren in anderhalf of twee uur tijd. Consequentie is dat de inhoud van het debat aangetast wordt. • Er is weinig tijd om in de raad, en dus in de openbaarheid, met elkaar van gedachten te wisselen over ingediende moties of amendementen. Dit maakt het minder navolgbaar voor de stad, danwel is er minder gelegenheid voor fracties om nader tot elkaar te komen in het debat. Wat verdient uitwerking? • Welke orde moet worden gehandhaafd wil een onderwerp in één bespreking kan worden afgerond? Denk daarbij aan toepassing van (een vorm van) spreektijden. • Hoe vaak zou besluitvorming gewenst zijn? Haarlemmermeer eindigt iedere Politieke Avond met besluitvorming, om over de onderwerpen die de week ervoor zijn besproken te stemmen.

2

Knop 3: schrap de aparte bespreking van moties en amendementen Wat is het? • In het huidige model volgt er een aparte bespreking van moties en amendementen als de verwachting is dat er genoeg te bespreken is (dus een motie of amendement die politiek gevoelig is, of twee of meerdere moties of amendementen zijn aangekondigd). Het is mogelijk die bespreking te schrappen. • In de gemeenten die de griffie ter voorbereiding heeft gesproken is er géén aparte bespreking, maar vindt de voorbereiding en bespreking achter de schermen plaats tussen de fracties. Tijdens de besluitvormende vergadering wordt de motie dan formeel ingediend en toegelicht maar is er minder tot geen tijd voor een debat. Na een bespreking van amendementen en moties worden deze soms inhoudelijk aangescherpt, voordat de besluitvormende vergadering het behandelt. Tijdens een besluitvormende vergadering is hier minder ruimte voor, omdat het dan tijdens een schorsing zou moeten. In sommige gemeenten wordt er vaak alleen een preadvies gegeven door het college, waarna er over kan worden gestemd. Wat zijn voor- en nadelen? • Het schrappen van de bespreking van moties en amendementen scheelt bespreektijd op de politieke avond. • Deze bespreking zit nu niet voor niets in het model: o Fracties krijgen de gelegenheid om zijn of haar voorstel toe te lichten, wat er mogelijk voor kan zorgen dat er meer draagvlak voor ontstaat.

Ook kan de bespreking ervan leiden tot aanpassingen, wat ook kan zorgen voor meer draagvlak. Dit model zorgt er dus voor dat de raad als collectief beter in positie kan komen. o De stad kan de besluitvorming van de raad beter volgen. Fracties worden in het openbaar namelijk gevraagd om een standpunt in te nemen, en te verdedigen, ten opzichte van de ingediende moties en amendementen. Wat verdient uitwerking? • Indien deze bespreking wordt geschrapt: op welke wijze kan de bespreking van moties en amendementen wel zo goed mogelijk worden ingevuld?

3

Knop 4: beperk de ruimte voor inhoudelijke bespreking op de besluitvormende raadsvergadering Wat is het? • Het is mogelijk om minder tijd te besteden aan de besluitvormende raadsvergaderingen. Dat kan bijvoorbeeld door geen onderwerpen meer inhoudelijk te bespreken die volledig zijn besproken in de voorbereidende raadskamers. • Hierdoor zou de raadsvergadering meer transformeren tot een ‘stemvergadering’, waarbij er voornamelijk nog via stemmingen wordt besloten. En minder inhoudelijk debat plaatsvindt. • Het inhoudelijke debat dat nog resteert gaat over onderwerpen die nieuw zijn (direct ter besluitvorming, moties vreemd aan de agenda, interpellaties, debatverzoeken) of grote onderwerpen met veel impact voor de stad. Wat zijn voor- en nadelen? • Een beperkte raadsvergadering zorgt voor minder herhaling. In Arnhem komt het redelijk vaak voor dat debatten die tijdens de meningsvorming of tijdens de bespreking van de moties en amendementen zijn gevoerd herhaald worden tijdens de besluitvorming. Dat levert geen nieuw inzicht op en verandert waarschijnlijk niet iemands stem. • De raadsvergadering is in veel opzichten het hoogtepunt van het raadswerk: het voelt wellicht leeg als daarin alleen nog gestemd kan worden. • Als er minder herhaling uit de raadskamers plaats vindt tijdens de besluitvorming, blijft er meer tijd over om onderwerpen direct ter besluitvorming te bespreken.

Dat kan efficiënt zijn: onderwerpen waarover wel enkele vragen gesteld worden aan het college hoeven dan niet een volledige raadskamer te krijgen. Mogelijk nadeel is dat dan meer technische onderwerpen de boventoon voeren op de besluitvormende raadsvergadering. Wat verdient uitwerking? • Momenteel kent de raadsvergadering grofweg drie verschillende manieren om raadsvoorstellen te behandelen: hamerstukken, bespreekstukken en direct ter besluitvorming stukken. Nader onderzocht kan worden of daar extra categorieën aan toegevoegd kunnen worden, bijvoorbeeld stemstukken of beperkte bespreekstukken. Een stemstuk kan bijvoorbeeld een onderwerp zijn die uitvoerig is besproken in de raadskamer en waarover enkel nog gestemd kan worden, eventueel met een stemverklaring. Dit is anders dan een hamerstuk, daarover wordt weliswaar ook niet over gesproken, maar wordt in principe ook niet over gestemd. Een beperkt bespreekstuk is een optie waarmee een onderwerp wel besproken kan worden tijdens de besluitvorming maar korter dan een (volledig bespreekstuk), bijvoorbeeld door een maximaal aantal minuten voor een statement. Hiermee wordt de agenda beter te plannen en geeft het een raadskamer meer vrijheid in het doorverwijzen. • Overwogen kan worden om niet eens per zo veel weken een volledige avond besluitvorming te doen, maar iedere woensdagavond een hele korte.

• Overwogen kan worden om het aantal minuten spreektijd naar beneden bij te stellen. Dit dwingt om minder debat te voeren en maakt het realistischer dat alle onderwerpen die op de agenda staan worden afgerond.

4

B. Knoppen gericht op planning Knop 5: vergroot positie agendacommissie Wat is het? • Bij een model dat uitgaat van een vaste cyclus past het dat een agenda een grotere positie inneemt in het vaststellen van een behandelplan van ieder voorstel. Dat gaat verder dan, zoals nu, een dagelijks bestuur die akkoord geeft op de agenda van de aankomende woensdag. • In meerdere gemeenten komt de agendacommissie iedere maand fysiek bij elkaar om te beslissen over de toelating van voorstellen (met check op kwaliteit), of een voorstel in een raadskamer moet worden besproken of direct besluitvormend kan, en hoeveel vergadertijd toegekend moet worden aan de bespreking in een raadskamer. De griffie adviseert hierover per voorstel. • Daarbij bestaat de agendacommissie vaak uit maximaal vijf raadsleden die met mandaat van de raad (via een benoeming) dit werk voor de raad doet. • Deze knop volgt logisch als gekozen wordt voor een vaste cyclus. Maar ook als daar niet voor gekozen wordt kan het verstandig zijn de huidige wijze van de agendacommissie te evalueren. Wat zijn voor- en nadelen? • Door een actievere rol kan de agendacommissie zelf de agenda beter bepalen. De agendacommissie wordt geacht beter een inschatting te maken van hoeveel tijd iets nodig is.

En doordat de commissie vaker bij elkaar komt is het mogelijk om dichter op de bal te zitten van voorstellen die al dan niet uit het college komen. • Een kleinere agendacommissie die een duidelijke opdracht krijgt kan a-politieker te werk gaan, omdat het beperkt aantal raadsleden per definitie niet een meerderheid van de raad vertegenwoordigen. De uitkomst van de agendacommissie moet vervolgens wel in hoge mate worden vertrouwd door de gemeenteraad. Wat verdient uitwerking? • Is een andere invulling van de agendacommissie op dit moment wenselijk? En zo ja, op welke wijze kan dat tot stand komen? Welk proces moet daarvoor worden ingericht? • Als de raadswerkgroep Inrichting Politieke Avond hierover een advies wil geven, dan zijn dit nadere vragen die uitgewerkt moeten worden: o Hoeveel leden moet de commissie bestaan? Hoe worden zij benoemd? Voor hoelang? o Wat wordt de bevoegdheid van de commissie? Wat mogen zij wel besluiten en wat niet?

5

Knop 6: geef als raad meer prioriteit en bespreek minder voorstellen in raadskamerverband Wat is het? • Het huidige model kent de mogelijkheid om voorstellen direct ter besluitvorming, dus zonder voorbereiding in een raadskamer, te agenderen op de raadsvergadering. Die mogelijkheid wordt voorgesteld door de griffie en geaccordeerd door het dagelijks bestuur, waarna de raad dat tijdens de raadsvergadering (al dan niet) bekrachtigd. Momenteel gaat het alleen om voorstellen die dermate technisch of niet-politiek zijn waardoor het de verwachting is dat er niet of nauwelijks over gesproken hoeft te worden. • Het is mogelijk om de selectie van voorstellen direct ter besluitvormend te verruimen naar voorstellen waar beperkt over gesproken kan worden (dus wel enkele vragen/opmerkingen). Dat bespaart tijd en ruimte tijdens de raadskamers. Dit vraagt meer tijd van de besluitvormende raadsvergadering. Wat zijn voor- en nadelen? • Kost minder tijd en ruimte tijdens de raadskamers, maar vraagt meer tijd tijdens de besluitvormende raadsvergadering. • Het is op voorhand lastig in te schatten hoeveel behoefte er onder de raad is om over een onderwerp te willen debatteren. Als dit onjuist wordt ingeschat kan het onderwerp alsnog naar de raadskamer worden verwezen. Dit leidt wel tot vertraging op dat onderwerp.

Wat verdient uitwerking? • Wat zouden richtlijnen kunnen zijn op basis waarvan getoetst kan worden of een onderwerp direct ter besluitvorming kan worden geagendeerd? Indien uitwerking gewenst: in combinatie met uitwerking knop 4 (besluitvorming)

6

Knop 7: verhoog drempel inzet raadsinstrumenten, zoals een agenderingsverzoek Wat is het? • Eén facet ten aanzien van de te bespreken onderwerpen waar de raad invloed op heeft is de inzet van de eigen instrumenten. Iedere bespreking van een agenderingsverzoek, debatverzoek, motie vreemd aan de agenda of een interpellatiedebat kost immers tijd. • Ten aanzien van een debatverzoek en een interpellatie bestaan er drempels: 8 leden moeten een debatverzoek steunen, een meerderheid van de raad een interpellatieverzoek. Ten aanzien van een agenderingsverzoek is er geen drempel. Ieder raadslid of fractievolger dat een agenderingsverzoek aanvragen en, mits het een duidelijke doel en omschrijving bevat, wordt het besproken. Daarnaast kunnen agenderingsverzoeken aanzienlijke hoeveelheid tijd vragen als het ook gepaard gaat met een uitgebreid rondetafelgesprek. • Het is mogelijk om ook voor agenderingsverzoeken een drempel in te voeren. Dat kan procedureel zijn (minimale ondersteuning van 1/5e van de raad) en/of inhoudelijk (mag geen onderwerp bevatten dat binnenkort op de agenda komt of de afgelopen X maanden op de agenda heeft gestaan). Er kunnen ook meer eisen gesteld worden aan de tekst van een agenderingsverzoek, vergelijkbaar met de gespreksnotitie van het college.

• Ten slotte is het ook een optie om een verschil van toelating te eisen voor een regulier agenderingsverzoek dat als doel heeft om een wethouder te controleren, en een agenderingsverzoek waar een rondetafelgesprek of expertmeeting aan vast zit (en dus meer tijd vraagt van de raad). Wat zijn voor- en nadelen? • Het voordeel is dat alleen agenderingsverzoeken worden toegelaten waarvoor breed politieke draagvlak voor is. Hierdoor sluit de tijdsbesteding van de raad meer aan bij waar de politiek aandacht voor wil hebben. • Het nadeel is dat het voor kleinere fracties lastiger is om onderwerpen op de politieke agenda te krijgen. Het kan namelijk zijn dat een onderwerp aanvankelijk niet politiek interessant lijkt, maar dat het door de agendering wel politiek wordt. Wat verdient uitwerking? • Wat is een redelijke toelatingsdrempel voor een agenderingsverzoek? o Inhoudelijk: waar moet het voorstel aan voldoen? o Procedureel: hoeveel raadsleden moeten het verzoek minimaal ondersteunen? • Is nog een onderscheid wenselijk tussen een rondetafelgesprek en een controlerend gesprek met de wethouder? Dat bijvoorbeeld een rondetafelgesprek een hogere drempel heeft dan een controlerend gesprek?

7

Knop 8: beperk inspraakmogelijkheden voor bewoners of andere betrokkenen uit de stad Wat is het? • Een belangrijk onderdeel van de Politieke Avond is dat betrokkenen bij een onderwerp hun perspectief kunnen delen met de gemeenteraad. Dit kan tijdens het algemeen inspraakrecht tijdens de Rondvraag en Mededelingen en in een raadskamer als de inspraak het betreffende onderwerp raakt. Er zijn geen beperkingen aan inspraak in vorm, alleen op inhoud (artikel 8 lid 2 van het Reglement van Orde). • Hoe goed en belangrijk inspraak is, het kost ook tijd op de Politieke Avond. Bovendien is er een trend waarbij de inspraak toeneemt. Er kan voor worden gekozen om de inspraak op bepaalde manieren in beperkte zin te beperken. • Hierbij kan gedacht worden aan: o een maximum aantal insprekers per raadskamer o een maximum aantal insprekers per Rondvraag en Mededelingen o een maximum tijd voor inspraak (en dus de inbreng beperken naar mate er meer insprekers zich melden) o Inspraak centreren: iedere Politieke Avond starten met een uur inspraak, en alle inspraak wordt beperkt tot dat uur. Als er te veel insprekers zich melden voor dat ene uur, wordt er een raadskamer naast gepland voor andere insprekers. Dit model wordt gehanteerd in Nijmegen en Zaanstad. o Beperken van organiseren van rondetafelgesprekken of expertsessies: bijvoorbeeld alleen na steun van een X-aantal raadsleden.

Wat zijn voor- en nadelen? • Tijdswinst kan gebruikt worden voor de inbreng van de raad. • Inwoners en organisaties worden beperkt in de mogelijkheid om hun volksvertegenwoordigers toe te spreken. Wat verdient uitwerking? • Indien gewenst: op welke wijze kan de inspraak worden beperkt? Zie mogelijke opties onder ‘Wat is het’

8

C. Overige Knop 9: investeer in raadskamervoorzitters (en leg verantwoordelijkheid bij fracties neer) Wat is het? • Of een vergadering efficiënt verloopt, in goede sfeer, of er veel ruimte is voor herhaling of onderonsjes: veel hangt af van de kwaliteit van de voorzitter. De voorzitter kan heel bepalend zijn of een onderwerp naar tevredenheid wordt besproken binnen de gestelde tijd. • Het blijft daarom van belang dat er blijvend geïnvesteerd wordt in de voorzitters. Ook helpt het enorm als voorzitters vaak voorzitten. Niet alleen krijgen zij hierdoor veel ervaring in het voorzitten, maar herkent de raadskamer ook de voorzittersstijl. Dat zorgt voor structuur en herkenbaarheid. • Momenteel worden voorzitters pas kort (vaak nog geen 24 uur van tevoren) aangewezen als voorzitter. Daardoor is er voor de voorzitters weinig tijd om (samen met de griffie) voor te bereiden. Ook lijken niet altijd alle fracties de verantwoordelijkheid te voelen om (voldoende) voorzitters te leveren. Om beide problemen aan te pakken kan een model werken waarbij de raadskamers over de fracties worden verdeeld, afhankelijk van de omvang van de fracties. Het is vervolgens aan de fracties om een voorzitter te leveren, of indien dat niet kan, zelf te ruilen met andere fracties.

Wat zijn voor- en nadelen? • Blijvend investeren in voorzitters zorgt voor meer kwaliteit van het voorzitten, wat zorgt voor een beter verloop van de raadskamers. • Als fracties zelf verantwoordelijk voelen voor het leveren van voorzitters, worden sneller voorzitters aangewezen. Wij kunnen ons ook voorstellen dat er binnen fracties raadsleden of fractievolgers zijn die zich hierop kunnen specialiseren. • Een beperkt clubje voorzitters kan beter met elkaar intervisie doen, en van elkaar leren. • Het tijdig verdelen van de voorzitters zorgt voor meer tijd om het voor te bespreken. Wat verdient uitwerking? • Blijvend scholingsaanbod voor voorzitters • Intervisie voor voorzitters • Model ontwerpen waarbij fracties worden ingedeeld om een voorzitter te leveren, afhankelijk van de grootte van een fractie en daarbij meer verantwoordelijk neer te leggen bij de voorzitters zelf.

9

Knop 10: Structureren raadswerkgroepen Wat is het? • Op dit moment telt Arnhem vier raadswerkgroepen. Het doel en inhoud van deze raadswerkgroepen verschilt: van een tijdelijk projectmatige aard (deze raadswerkgroep) tot een meer technisch/informatieve aard (stadsontwikkeling/burgerparticipatie). Deze raadswerkgroepen overleggen op woensdagmiddag voorafgaand aan de politieke avond, meestal eens per zes weken. • Het aantal raadswerkgroepen is sinds de vorige bestuursperiode toegenomen. In deze bestuursperiode zijn er in totaal zeven raadswerkgroepen geweest, in de vorige drie. De raadswerkgroepen Doorontwikkeling begroten en verantwoorden, Transformatie Sociaal Domein en Wijziging Reglement van Orde uit deze periode zijn reeds gestopt. • In vergelijking tot andere gemeenten waar mee is gesproken, is het aantal raadswerkgroepen in Arnhem relatief hoog. Zo hebben Zaanstad, Apeldoorn en Haarlemmermeer of geen raadswerkgroepen, of puur van tijdelijke aard. Apeldoorn spreekt bijvoorbeeld niet van raadswerkgroepen, maar van tijdelijke projectgroepen, waarbij het presidium een duidelijke opdracht met te behalen eindresultaat meegeeft. Dit eindproduct of voorstel wordt weer ingebracht in het presidium of de raad. Wat zijn voor- en nadelen? • De raadswerkgroep is voor raadsleden een goed middel om de positie van de raad in haar sturende en toetsende rol te versterken.

Het biedt de raad inzicht in wat er speelt en gaat komen, geeft laagdrempelige toegang tot informatie en biedt mogelijkheid tot uitwisseling en het nemen van initiatieven. • Raadswerkgroepen bieden een duidelijk, vast ingepland moment waarop werkbezoeken en informatieve sessies rondom een bepaald thema kunnen worden georganiseerd. • Raadswerkgroepen vragen echter veel extra tijd van de raad. Een raadswerkgroep die op regelmatige basis bij elkaar komt, vraagt meer overleg in de middaguren. Dit komt erbij naast het andere voorbereidende werk voor de politieke avond op woensdag. • Niet elke raadswerkgroep stelt aan het begin voor zichzelf een duidelijk doel en kaders vast. Hierdoor kan een raadswerkgroep lang blijven bestaan zonder een duidelijke opdracht. Er is op dit moment ook geen onderscheid tussen meer informatieve raadswerkgroepen en meer projectmatige raadswerkgroepen. • De drempel om een raadswerkgroep op te richten is op dit moment een meerderheid in de raad. Overwogen kan worden om deze drempel te verhogen door extra kaders mee te geven waar een raadswerkgroep aan moet voldoen, zoals een duidelijke opdracht of doel. Daarbij kan ook worden gekeken of het presidium een stevigere rol kan krijgen in het toelaten en monitoren van raadswerkgroepen.

Wat verdient uitwerking? • Is een toelatingsdrempel voor een raadswerkgroep gewenst, waarbij de raadswerkgroep een duidelijk doel, opdracht of vraag meekrijgt? • Is het nodig verschil aan te brengen in aard van de raadswerkgroep en daarmee de tijdelijkheid en frequentie ervan (tijdelijke projectgroep tot structurele technische raadswerkgroep)? • Is er een rol voor het presidium weggelegd in het toelaten van raadswerkgroepen en een vinger aan de pols houden op het proces?

10

Knop 11: …. Wat is het? • • • Wat zijn voor- en nadelen? • • Wat verdient uitwerking? •

11