Bijlage 1 - Visie Sociaal domein in beweging

Sociaal domein in beweging

ONDERWERP

Sociaal domein in beweging

1

Sociaal domein in beweging Visie op het sociaal domein in Arnhem (2021)

Voor veel verschillende inwoners zijn de voorzieningen uit het sociaal domein van groot belang: van kinderen die opgroeien in armoede, tot ouderen die leven in een sociaal isolement. Van werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt tot ouders met zorgen over de prestaties van hun kinderen.

Sinds 2015 kunnen inwoners met vragen

van de gemeente, onze inwoners en alle

over deze thema’s bij de gemeente terecht.

maatschappelijke partners vragen. Bij de

Zes jaar na de decentralisaties, is de trans-

totstandkoming van deze visie hebben we

formatie van het sociaal domein nog volop

daar een voorproefje van laten zien. We

in ontwikkeling. Met deze hernieuwde visie

hebben grote betrokkenheid en enthousi-

geven we richting aan de Arnhemse invul-

asme bij alle deelnemende partijen erva-

ling van die transformatie.

ren. De roep om de krachten te bundelen is groot. Er gaat veel goed in Arnhem. Het

Onze ambitie is groot. We willen binnen

kan nog beter als we in de wijken samen

één generatie het verschil maken. Dat is

werken aan meer continuïteit (lange ter-

bijvoorbeeld het meest evident in onze

mijn), meer focus (keuzes maken) en erger

gebiedsgerichte Arnhem-Oost-aanpak,

voorkomen (preventie).

waarmee we voor vijf Arnhemse wijken die op achterstand staan, inzetten op meer

Met deze herijkte visie nodigen we ieder-

sociale cohesie, persoonlijke ontwikkeling,

een uit om samen met ons te werken aan

de basis op orde en een goede woning

één sterk sociaal domein. Wat ons betreft

in een veilige leefomgeving. Maar onze

is deze visie geen eindpunt, maar een

ambitie voor het sociaal domein is voor

hernieuwde start. Het vraagt om uitwer-

heel Arnhem groot. Dat vraagt om focus op

king in beleid en uitvoeringsagenda’s. Een

de drie belangrijkste maatschappelijke op-

concrete vertaling naar wat we wel, maar

gaven die we voor ons zien: gelijke kansen

ook naar wat we niet meer doen. Met focus

op persoonlijke ontwikkeling, een stabiele

op de maatschappelijke opgaven en op die

basis voor alle Arnhemmers en in veiligheid

inwoners die onze steun het hardst nodig

en vrijheid kunnen leven.

hebben. Zodat we in 2040 gezamenlijk kunnen constateren:

Het zijn grote opgaven die om een langjarige en niet-vrijblijvende samenwerking

Het gaat goed met Arnhem en de Arnhemmers! Graag nodigen we u uit om hier samen met ons verder invulling aan te geven.

Sociaal domein in beweging

Voorwoord

2

Sociaal domein in beweging

3

Fotografie: Suzanne Valkenburg

Sociaal domein in 2040 De afgelopen decennia is geïnvesteerd in

en waarbij positieve gezondheid het

een stevige sociale basis, in bestaanszekerheid voor alle Arnhemmers. Er is hard

adagium is. Daarin zijn we succesvol geweest. Niet dat er niets te wensen

gewerkt aan een stad waarin iedereen

over is, maar op veel gebieden hebben

zichzelf kan zijn, zich veilig en vrij voelt

we vooruitgang geboekt.

Doelen in ons sociaal domein

Iedere Arnhemmer heeft dezelfde kansen op persoonlijke ontwikkeling Alle Arnhemmers kunnen het maximale uit zichzelf halen. Er zijn gelijke ontwikkelkansen voor iedereen.

GPS:

G

Een stabiele basis voor alle Arnhemmers

Alle Arnhemmers kunnen in veiligheid en vrijheid leven

Alle Arnhemmers hebben de basis op orde; voldoende inkomen (bij voorkeur door betaald werk), een geschikte woning, een veilige en gezonde (leef)omgeving en een gezonde leefstijl.

In Arnhem kun je zijn wie je bent. Verscheidenheid en acceptatie kenmerken onze stad.

onze uitgangspunten voor de beweging die we maken

P

S

Gebiedsgericht

Preventie voorop

Sterk in maatwerk

Vraagstukken verschillen per gebied. Dat betekent dat onze aanpak en (financiële) inzet verschilt per gebied. Prioriteiten, accenten en samenwerkingspartners worden daarop aangepast.

Betekent investeren in het voorkomen van problemen. Investeren in een sterke sociale basis (werk, wonen, onderwijs, gezondheid, netwerken) en inzetten op sport en (welzijns)activiteiten. Zo vroeg mogelijk signaleren en het juiste netwerk en/of hulp inzetten.

Dit betekent dat we ongelijke situaties ongelijk behandelen om gelijke kansen op persoonlijke ontwikkeling mogelijk te maken. Daarmee zetten we de menselijke maat voorop. We hebben aandacht voor mensen, we willen hen horen en zien - hun verhaal kennen.

Inleiding Het welzijn van onze inwoners - van het kleine geluk tot specialistische zorg - vraagt het beter inrichten van het ‘sociale contract en -contact’. Zowel met onze inwoners en maatschappelijke organisaties, als tussen Arnhemmers onderling. Dit is een proces dat altijd in ontwikkeling is. Voor u ligt een belangrijke stap in dat proces: onze vernieuwde visie op het sociaal domein in Arnhem.

Sociaal domein in beweging

5

In de zes jaar na de decentralisaties hebben

Visie op het sociaal domein

we veel geleerd. Er zijn belangrijke stappen

Werkende netwerken

Met een ‘visie’ bedoelen we: dat wat

gezet in het beter organiseren van de on-

Het geheel van organisaties, dien-

we willen bereiken in de toekomst.

dersteuning en de hulpverlening aan Arn-

sten en voorzieningen die het mo-

Het geeft een beeld van waar we

hemmers en het stimuleren van informele

gelijk maken dat mensen in wijken,

naartoe willen werken en welke doe-

organisaties en netwerken. De dienstver-

buurten, groepen, gemeenschappen

len (missie) we daarbij hebben. Onze

lening is dichter bij mensen georganiseerd

en gezinnen samen kunnen leven en

missie moet onze keuzes kunnen

en samenwerking tussen maatschappelijke

participeren in Arnhem.

motiveren en inspireren. Onze missie

partners is tot stand gekomen.

moet onze keuzes kunnen motiveren en inspireren. Willen we onze doelen

Er zijn belangrijke stappen gezet, maar we

bereiken dan zijn soms keuzes nodig.

zijn er nog niet. We hebben de afgelopen

we voor de ondersteuning en daarmee

Die vindt u terug in het beleid en de

jaren gezien dat verdergaande individua-

besteding van het maatschappelijke geld

uitvoeringsagenda’s die we vervol-

lisering eerder leidt tot een groter beroep

aan die Arnhemmers en gebieden die dat

gens zullen maken, geïnspireerd door

op maatwerkvoorzieningen, dan tot het

het meeste nodig hebben. Arnhemmers die

deze visie. Soms is een verandering

vinden van structurele oplossingen in een

door tegenslagen of omstandigheden in

nodig in de manier waarop we wer-

werkend netwerk. Het vraagt de komende

problemen zijn gekomen en daar zelf met

ken of wat we wel en niet financie-

jaren om een accentverschuiving om deze

hun netwerk niet uitkomen. Het investeren

ren. Om daar alvast een inzicht in te

verandering verder door te voeren, want

in en organiseren van sterke netwerken

kunnen geven, zijn voorbeelden daar-

we beginnen niet op nul. Het vraagt om

om die Arnhemmers, die zelf geen relevant

van door de tekst heen opgenomen.

investeren in een stevige sociale basis en

netwerk hebben. Mogelijkheden bieden

In het afsluitende hoofdstuk zijn

sterke netwerken.

aan die Arnhemmers die vanuit thuis of

reikwijdte, raakvlakken en randvoor-

omgeving weinig mogelijkheden krijgen.

waarden benoemd, die als bijsluiter

Daar staat deze visie voor: nadruk en focus

voor deze visie dienen.

op een stevige sociale basis, werkende netwerken, investeren in het voorkomen van problemen, het versterken van zeggenschap en duidelijker kiezen voor wie wij er als overheid zijn. In deze visie kiezen

Sociaal domein in beweging

6

Er hoort ook inzet op het normaliseren en

Kortom

Normaliseren

het verminderen van individuele profes-

In deze visie geven we dus inhoudelijk

Dit betekent onder andere dat we

sionalisering bij - minder diagnosticeren,

richting en geven we weer hoe we deze

de verantwoordelijkheid in eerste

niet altijd als hulpverlener alles doen, maar

beweging willen maken. Met doelen die

instantie neerleggen waar die hoort.

bouwen op het netwerk en verschillen

ons beleid richting geven en uitgangspun-

Waar het bijvoorbeeld gaat om

tussen Arnhemmers zien en omarmen.

ten die ons in toekomstige keuzes kunnen

jongeren, is dit bij de ouders. Onder-

Normaliseren betekent voor de zorg: alleen

leiden. Het is nadrukkelijk een visie. De

steuning begint in het eigen netwerk

doen wat nodig is. Het betekent voor werk:

vertaling naar beleid en uitvoering wordt

en is vanuit de voorliggende voor-

volle inzet op het hoogst haalbare (betaald

en is op onderdelen al opgeschreven in

zieningen in de buurt en de teams

dan wel onbetaald werk) en voor de sociale

beleidsnota’s en uitvoeringsplannen.

aanwezig in de wijken. Mocht dit niet

basis: stevige netwerken (formeel en infor-

voldoende zijn, dan is professionele

meel) in die gebieden waar dat het meeste

inzet nodig. De vraag die daarbij ook

nodig en/of passend is.

speelt is of er sprake is van een ‘probleem’: zit dit bij het kind of hebben vooral ouders handvatten nodig? Of is het maatschappijdruk, waardoor bepaald gedrag niet wenselijk wordt geacht of niet past bij de verwachtingen die anderen hebben?

Leeswijzer/inhoudsopgave Terugblik vanuit de toekomst

Onze doelen in het Sociaal Domein

Uitgangspunten voor de beweging die we maken

Onze doelen verder uitgelegd

Het Sociaal Domein in

Zo maken we de beweging

Ons GPS

Wat betekent dat en welke

2040

naar die toekomst

beweging maken we

Het is 2040. Het gaat goed met Arnhem en de Arnhemmers. De afgelopen decennia is geïnvesteerd in een stevige sociale basis, in bestaanszekerheid voor alle Arnhemmers. Er is hard gewerkt aan een stad waarin iedereen zichzelf kan zijn, zich veilig en vrij voelt en waarbij positieve gezondheid het adagium is. Daarin zijn we succesvol geweest. Niet dat er niets te wensen over is, maar op veel gebieden hebben we vooruitgang geboekt. De visie sociaal domein is daarvoor belangrijk geweest, maar ook inspanningen op andere terreinen waren onmisbaar. Zoals meer passende woningen, een uitnodigende en gezonde openbare ruimte en de Arnhem-Oost-aanpak.

Sociaal domein 2040 • In de inclusieve stad Arnhem kun je jezelf zijn: er is geen plek voor uitsluiting, discriminatie en racisme

• Arnhemmers kijken naar elkaar om en helpen elkaar, iedereen levert naar vermogen een (maatschappelijke) bijdrage

• Het is veilig in heel Arnhem

• Arnhemmers leven gezonder

• Alle Arnhemse kinderen hebben een goed toe-

• Er zijn minder verschillen in levensverwachting

komstperspectief • Geen jongere is meer afhankelijk van een uitkering • Voor ouderen is een onbezorgde oude dag mogelijk in Arnhem • Schulden staan niet in de weg om te gaan werken • Er zijn kansen op de arbeidsmarkt en meer inwoners zijn aan het werk

en het aantal jaren in goede gezondheid; dat is minder afhankelijk van de sociaaleconomische situatie van mensen • Armoede in de stad is flink afgenomen • Er zijn minder gezinnen met zware multiproblematiek • Meer mensen vinden sneller passende en duurzame woonruimte, ook mensen met een psychische kwetsbaarheid of beperking

• Niemand in Arnhem leeft onvrijwillig op straat

• Zelfdoding onder jongeren is afgenomen

• Er is meer contact en begrip tussen mensen met

• Preventie en een steviger sociale basis: er hoeft

verschillende achtergronden en dit biedt brede,

minder vaak een beroep gedaan te worden op

sterke netwerken • Er zijn voldoende ontmoetingsmogelijkheden in de buurt

professionele ondersteuning • Er wordt snelle, effectieve en integrale ondersteuning geboden

• De verbindende rol van vorming en versterking via sport, bewegen, leefstijl, cultuur en onderwijs is een typische ‘Arnhemse manier’ van doen geworden

Dit is onze visie. We zijn er ons bewust van dat de samenleving niet (zo) maakbaar is, maar Sociaal domein 2040 laat wel zien waarnaar wij streven.

Sociaal domein in beweging

Terugblik vanuit de toekomst

7

Doel 1

Iedere Arnhemmer heeft dezelfde kansen op persoonlijke ontwikkeling Alle Arnhemmers kunnen het maximale uit zichzelf halen. Er zijn gelijke ontwikkelkansen voor iedereen. Daarom kiezen we voor die mensen die ons het hardst nodig hebben. In één generatie kunnen we een verschil maken. We focussen op kinderen, jongeren en op de volwassen Arnhemmer voor wie kansen niet vanzelfsprekend zijn.

Doel 2

Een stabiele basis voor alle Arnhemmers Alle Arnhemmers hebben de basis op orde; voldoende inkomen (bij voorkeur door betaald werk), een geschikte woning, een veilige en gezonde (leef)omgeving en een gezonde leefstijl. Vanuit deze basis is meedoen mogelijk. We bieden ondersteuning voor wie het zelf, ondanks een stevig netwerk, niet redt.

Doel 3

Alle Arnhemmers kunnen in veiligheid en vrijheid leven In Arnhem kun je zijn wie je bent. Verscheidenheid en acceptatie kenmerken onze stad. We ondersteunen inwoners van buurten en wijken die het nodig hebben om deze basisvoorwaarde te verwezenlijken.

Sociaal domein in beweging

Doelen in ons sociaal domein

8

Sociaal domein in beweging

Uitgangspunten voor de beweging die we maken

9

Het sociaal domein is in beweging. In de beweging die wij maken, blijven we op koers door een goed GPS. Onze uitgangspunten bij het bereiken van onze doelen: Gebiedsgericht, Preventie voorop, en Sterk in maatwerk.

G P S

Gebiedsgericht … vraagstukken verschillen per gebied. Dat

een specifieke straat of een flat. En dat een jongere

betekent dat onze aanpak en inzet, ook financi-

naar werk begeleiden misschien iets anders vraagt

eel, verschilt per gebied. Prioriteiten, accenten

dan een vluchteling begeleiden die net in Arnhem

en samenwerkingspartners worden daarop

woont. Nabijheid - letterlijk en figuurlijk - is daar-

aangepast. Daarbij hoort ook structureel inves-

voor belangrijk, net als kennis en aandacht. Ook

teren in vakmanschap van onze professionals en

het besef dat een hulpverlener niet vervangt wat

samenwerkingspartners in de wijk om zo goed

een sterk sociaal netwerk in de buurt kan bieden:

mogelijk gebiedsgericht te kunnen werken. Voor

gebiedsgerichte focus is ook in een vroeg stadium

een professional betekent het dat het de tweede

signaleren dat het met iemand niet goed gaat en

natuur wordt om aanwezig te zijn op plekken

dat kunnen ombuigen. Juist omdat de nabije om-

waar je buurtbewoners tegenkomt, maar ook dat

geving van bijvoorbeeld ouders, school, buurt, en

professionals in de wijk elkaar kennen. Of juist in

sport dat zo goed kan.

Preventie voorop … betekent investeren op het voorkomen van

regie beleggen en inloopvoorzieningen. Zo vroeg

problemen. Verschuiving naar preventie, ook finan-

mogelijk signaleren, het juiste netwerk en/of hulp

cieel, investeren in een sterke sociale basis (werk,

inzetten en verder helpen. Dit alles helpt (grotere)

wonen, onderwijs, gezondheid, netwerken) en

problemen die moeilijk zijn op te lossen zoveel mo-

inzetten op sport, welzijns- en andere activiteiten.

gelijk tegen te gaan. Preventie voorop is ook inzet

Denk aan verlengde ontwikkeltijd op school, leren

in risicogebieden en bij risicogroepen. Voorkomen

en werken combineren waarbij we inspelen op de

is beter dan genezen. Vanuit die gedachte krijgen

veranderende arbeidsmarkt, eerder signaleren en

kinderen en jongeren extra aandacht.

Sterk in maatwerk … betekent dat we ongelijke situaties ongelijk

eigen regels oplossingen in de weg staan, dan pas-

behandelen om gelijke kansen op persoonlijke

sen we de regels aan. Dat betekent ook een grotere

ontwikkeling mogelijk te maken. Daarmee zetten

rol voor ervaringsdeskundigen en rolmodellen. Zij

we de menselijke maat voorop. We hebben aan-

worden door de gemeente en onze partners actief

dacht voor mensen, we willen hen horen en zien

betrokken. Sterk in maatwerk zijn is alleen mogelijk

- hun verhaal kennen. Het gaat dan niet alleen om

vanuit de gedachte dat het ook alleen in ongelijke

individueel maatwerk, een passende persoonlijke

gevallen nodig is: de meeste mensen doen nooit

oplossing, maar ook om maatwerk dat wordt gebo-

een beroep op het sociaal domein of hebben vol-

den bij ‘collectief aanbod’. We borgen de doorbraak-

doende aan een algemene basis. Dat biedt ruimte

methode en denken in probleemoplossing. Als onze

om een probleem ook echt op maat op te lossen.

Doel 1

IedereArnhemmer heeft dezelfde kansen op persoonlijke ontwikkeling We willen dat alle Arnhemmers het maximale uit zichzelf kunnen halen. Dat er gelijke ontwikkelkansen zijn voor alle Arnhemmers. Daarom kiezen we voor die mensen die ons het hardst nodig hebben.

bijna alle factoren die invloed hebben op

voorbeeld

welvaart en welzijn. Dit is het geval voor

Wel:

volwassenen, maar des te meer voor

Samen met het onderwijs bieden

kinderen, jongeren, jongvolwassenen en

we daar waar dat het meest nodig is

nieuwkomers. Daarom focussen we ons op

op en rondom school activiteiten en

Arnhemmers en bepaalde gebieden, voor

ondersteuning aan om cognitieve,

wie of waar kansen niet vanzelfsprekend

executieve, sociale en emotionele

Omdat het uitmaakt in welke omgeving

zijn. We ondersteunen op het gebied van

vaardigheden te stimuleren (ver-

je opgroeit en de kansen die je daardoor

onderwijs, aanvullend op regulier onder-

lengde leertijd). Dit doen we op het

hebt om het goed te doen op school, werk

wijs, sport, cultuur, stages en werk.

gebied van sport, cultuur, huiswerk-

te vinden of gezond te zijn. Dat geldt voor

begeleiding en met ondersteuning door jongerenwerkers, wijkcoaches, onderwijspersoneel, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen.

Dit betekent: • Dat jongeren met dezelfde talenten de-

• Dat we erop toezien dat Arnhemmers

zelfde kansen krijgen. Jongeren kunnen

met een beperking meedoen in de steeds

zich naar hun eigen vermogen ontwikke-

complexere samenleving. Een beperking

Niet:

len

mag meedoen niet beperken

Veel ouders met een goede opleiding

• Dat we de talenten van ouderen benut-

• Dat we laaggeletterdheid aanpakken,

voorbeeld

en een hoog inkomen kunnen met ei-

ten, ook in de ontwikkeling van jongere

bij jongeren én volwassen Arnhemmers.

gen middelen zorgen voor ondersteu-

Arnhemmers.

Laaggeletterd zijn maakt het lastiger om

ning voor hun kind - met gezonde

te blijven meedoen in onze samenleving

voeding, sport of huiswerkbegelei-

• Dat we inzetten op participeren (inclu-

ding, zeker als zij in een wijk wonen

• Dat Arnhemmers een goed toekomstperspectief hebben • Dat Arnhemmers niet afhankelijk zijn

sief vrijwillige inzet), we werken en leren

waar al een stevig netwerk aanwe-

van een uitkering, er voldoende kansen

combineren in duale trajecten, we een

zig is. Daar is de gemeente niet bij

op de arbeidsmarkt zijn en Arnhemmers

leven lang ontwikkelen stimuleren, voor

nodig. Als het gaat om bijvoorbeeld

eigentijds en betekenisvol worden opge-

mensen die lastiger aan een baan komen

verlengde leertijd ligt de focus eerst

leid voor deze arbeidsmarkt

of kunnen houden in de veranderende

op scholen in een omgeving waar dat

arbeidsmarkt

het meest nodig is.

• Dat iedereen gelijke mogelijkheden heeft voor een gezonde leefstijl

Sociaal domein in beweging

10

Sociaal domein in beweging

11

Welke beweging maken we?

G P

It takes a city: sterke netwerken in de wijk

Door dit sterke netwerk verlagen we ook de

waarbij veiligheid een belangrijke basis is,

drempel voor ouders om bijvoorbeeld de weg naar

specialisten snel beschikbaar zijn en ondersteuning

een opleiding te vinden, om verder geholpen te

dichtbij is. Een sterk sociaal netwerk is er ook

worden in ondersteuning van hun kinderen (hoe

niet vanzelf. School, ouders en straat en vrije

zij hun kind kunnen helpen) en waarbij ouders ook

tijd worden sterk met elkaar verbonden als

begeleid kunnen worden naar bijvoorbeeld werk.

pedagogische omgeving waar het kind terecht kan. We leggen een sterke verbinding met werkgevers.

We zetten in op groepen (jongeren) die een grotere kans hebben op het ontstaan van problemen of op maatschappelijke uitval.

We willen er zo vroeg mogelijk bij zijn. Dat

Dit komt bijvoorbeeld terug in de aanpak van

goed worden voorbereid op onderwijs, in hun eigen

voortijdig schoolverlaten en bij de begeleiding van

omgeving. Dat waar sprake is van een ongezonde

jongeren naar werk. We realiseren soepele over-

leefstijl, Arnhemmers en gezinnen op weg worden

gangen in een doorgaande aanpak van 16-27 jaar.

geholpen. In kwetsbare gezinnen wordt zo vroeg

Op scholen waar veel kinderen en jongeren in een

mogelijk ondersteuning geboden. Een belangrijke

kwetsbare positie zitten, zetten we gerichte onder-

rol is hierin weggelegd voor onder andere

steuning in. Bijvoorbeeld door verlengde ontwik-

het voorkomen van schulden en de inzet van

keltijd op een aantal scholen, zodat deze jongeren

consultatiebureaus, voorschool, school, sportclub,

net zoveel kunnen bereiken als jongeren die vanuit

bibliotheek, jongerenwerk, coaches van het sociale

hun sociale steunstructuren meer ondersteuning

wijkteam en regisseurs van werk en inkomen. En

krijgen. Belangrijk daarbij is geloof in elkaars kun-

bovenal, Arnhemmers die naar elkaar omkijken.

is ‘vroeg erop af ’, maar ook dat kinderen met een achterstand zo vroeg mogelijk worden gezien en

nen. En dat de mismatch tussen de verschillende culturen (straat, school en thuis) wordt benoemd, we er bewust van zijn en het daarom een plek geven in de aanpak.

S

We werken aan normaliseren. Geen doorgeslagen prestatiemaatschappij meer en

Een startkwalificatie is belangrijk in onze maatschappij. Als het vinden van een baan lastig

onnodig in hokjes plaatsen. We gaan uit van

is, bieden we intensieve begeleiding op weg naar

positieve gezondheid, van dat waar een kind goed

werk. We zijn pas tevreden als je na je eerste baan

in is. Vertrouwen op wat mensen zelf kunnen en

ook succesvol kan solliciteren voor je volgende

willen. Deze kwaliteiten versterken we. De kans om

baan. Daarom combineren we werken en leren. Als

jezelf te kunnen zijn en je naar eigen vermogen te

je vastloopt, is er snel iemand, die je veelal al hebt

ontwikkelen en je eigen pad te kiezen.

gezien op school of in de buurt, om je weer op weg te helpen.

Sociaal domein in beweging

12

Doel 2

Een stabiele basis voor alle Arnhemmers Voor alle Arnhemmers is de basis op orde; voldoende inkomen, bij voorkeur door betaald werk, een geschikte woning, een veilige en gezonde (leef)omgeving en een gezonde leefstijl. Vanuit deze basis is meedoen mogelijk.

perspectief. We voelen bovendien speciale

voorbeeld

verantwoordelijkheid voor minderjarige

Wel:

Arnhemmers. Hulp is maatwerk, het bete-

Iedereen een passende woonplek

kent niet dat elke Arnhemmer met dezelfde

en de uitstroom uit instellingen en

vraag ook eenzelfde antwoord krijgt. Voor

maatschappelijke opvang te bevorde-

sommige vraagstukken is inzet vanuit het

ren, om Arnhemmers de kans te bie-

fysieke domein nodig, bijvoorbeeld kunnen

den om zelfstandig te wonen. Door

bewegen in de leefomgeving of passende

prestatieafspraken met corporaties

We bieden ondersteuning voor wie het

woonplekken. De komende jaren koppelen

te maken, regiogemeenten stimule-

zelf, met een stevig netwerk, niet redt.

we nadrukkelijk de fysieke ontwikkelingen

ren om mee te helpen en te zorgen

Ondersteuning bieden we alleen waar het

aan sociale opgaven.

voor meer passende woonplekken bij

nodig is en met de insteek dat mensen zo

grote fysieke ontwikkelingen en bij

snel mogelijk weer zelf, met hulp van hun

We verwachten daarbij ook iets van onze

netwerk, verder kunnen. We stimuleren po-

inwoners. Dat ze naar elkaar omkijken,

sitieve gezondheid en zelfredzaamheid op

verantwoordelijkheid nemen naar elkaar

alle leefgebieden - zo gezond en fit mogelijk

toe en een schouder bieden als iemand

zijn is ook onderdeel van de basis. Door op

in hun omgeving die nodig heeft. Dat ze

tijd een helpende hand te bieden, voorko-

naar vermogen de kansen benutten die ze

Niet:

men we niet alleen (grotere) problemen,

geboden krijgen.

Eindeloos verblijf in maatschappe-

maar bieden we ook een beter toekomst-

projectontwikkeling.

voorbeeld

lijke opvang of bij zorgaanbieders verlengen omdat er een tekort aan woningen is, en we breiden ook het

Dit betekent:

aantal zorginstellingen en opvanglocaties in de stad niet uit - deze zullen

• Dat de basis van voorzieningen op orde

hun levensonderhoud wordt geboden en

is, zoals algemene voorzieningen en zorg

gelijkwaardig mee kunnen doen

• Dat Arnhemmers langer gezond leven en

• Een passende eigen woonplek. Een

dat ouderen, waar nodig met ondersteu-

beweging van wonen in instellingen en

ning, thuis gezond oud kunnen worden

opvang naar een eigen woonplek, en een

• Dat er naast focus op een nieuwe generatie altijd aandacht is voor de sociale basis voor ouderen • Dat iemand die ziek wordt, of is, altijd kan blijven rekenen op de ondersteuning die dan nodig is • Dat Arnhemmers een sterk sociaal netwerk om zich heen hebben of een beroep

omgeving met ondersteuning die dat mogelijk maakt • Een voorspelbaar inkomen waarbij werken loont • Dat iedereen onbeperkt meedoet, van vrijwilligerswerk tot activerend, beschut of anderszins betaald werk • Dat iedereen gezond en fit kan leven

kunnen doen op een sterke sociale basis

(fysiek en mentaal), in een gezonde om-

voor ondersteuning

geving. Waar nodig met ondersteuning,

• Dat Arnhemmers die structureel afhankelijk zijn van hulp een eerlijke basis voor

omdat welzijnswerk ook problemen voorkomt

we eerder terugbrengen in aantal.

Sociaal domein in beweging

13

Welke beweging maken we?

G P

In kwetsbare gebieden versterken we de verbinding met inwoners, ervaringsdeskundigen,

woonplekken (en daarmee minder wonen in een

bedrijven, onderwijs, sociale wijkteams, sport

ving te creëren, ook in de regio. De openbare ruimte

en welzijnspartners vanuit een gezamenlijke,

een fijnere plek te maken om te bewegen en elkaar

gebiedsgerichte opgave. We creëren een sterke

te ontmoeten en om concentratie van problema-

sociale basis waarin mensen naar elkaar omkijken.

tiek in een gebied te verminderen.

We bieden ondersteuning voor diegenen die het zelf of met een sterk netwerk niet kunnen.

We passen systemen aan: onder andere door lessen uit de doorbraakmethode, die samenwerking of

We koppelen de gebiedsgerichte fysieke investerin-

oplossingen/verbeteringen voor groepen Arnhem-

gen aan sociale winst; door meer passende eigen

mers in de weg staan.

We zetten sneller en steviger in op begeleiding naar werk of school. We beginnen zo vroeg mogelijk, bijvoorbeeld bij nieuwkomers en jongeren die zich oriënteren op de arbeidsmarkt. Er is nadrukkelijk aandacht voor het goed beheersen van de Nederlandse taal als belangrijke randvoorwaarde. Een goede gezondheid, zowel mentaal als fysiek, is de basis om mee te kunnen doen. We maken sport en bewegen voor iedereen toegankelijk en bieden ondersteuning of begeleiding als dat nodig is.

S

instelling of opvanglocatie) in een passende omge-

We verminderen (financiële) stress waardoor er ruimte komt om na te denken en de inwoner weer grip krijgt op het eigen leven, weer ruimte heeft en voelt om mensen te ontmoeten en de gezondheid verbetert. Als er sprake is van veel problemen tegelijk - multiproblematiek - komt er iemand die kan helpen om obstakels, al dan niet in het systeem, weg te nemen en komt er een oplossing voor een specifieke situatie.

Sociaal domein in beweging

14

Doel 3

Alle Arnhemmers kunnen in veiligheid en vrijheid leven Voor ieder mens is het belangrijk om gezien te worden, ergens bij te horen en ertoe te doen. Arnhem moet daarom een stad zijn waar iedereen, ongeacht achtergrond, levensbeschouwing, geaardheid, beperking, leeftijd of geslacht, een volwaardige plek heeft en zich kan ontwikkelen. In Arnhem kun je vrij zijn om te zijn wie je bent en mee te kunnen doen. Discriminatie en racisme zijn onacceptabel.

Een veilige leefomgeving is een belangrijke

voorbeeld

randvoorwaarde om je vrij te voelen. Alle

Wel:

Arnhemmers moeten veilig kunnen leven

Onveilige situaties proberen we

en bewegen, thuis en op straat. We gaan

zoveel mogelijk te voorkomen,

ervanuit dat de meeste Arnhemmers dat

bijvoorbeeld door een fijne openbare

zelf kunnen invullen, maar helpen en on-

ruimte, met goede verlichting. Hand-

dersteunen als inwoners, buurten of wijken

having grijpt in als een norm wordt

dat nodig hebben.

overschreden, bijvoorbeeld door hufterig gedrag op straat. Daar hoort

Als het bij mensen thuis onveilig is, bijvoor-

dan ook een vervolg bij om herhaling

beeld door huiselijk geweld, dan signaleren

te voorkomen: veilige ontmoetings-

wij dit zo vroeg mogelijk - nog liever willen

plekken om hotspots van overlast

wij het voorkomen.

te voorkomen en het bieden van perspectief en ondersteuning naar werk of opleiding.

Dit betekent: • Een (fysiek) veilige leefomgeving die uit-

voorbeeld

• Dat onveilige situaties onacceptabel

nodigt om elkaar te ontmoeten, samen

zijn. Als we die tegenkomen, stellen of

Niet:

te bewegen en samen te leven

herstellen we de norm: door te zorgen

Een aanpak waar preventie en hand-

voor handhaving en interventies - omdat

having worden gecombineerd en in-

veiligheid voorop staat

grijpen altijd een breder en integraal

• Een fijne en prettige plek om je (sociaal) veilig te voelen: thuis, op straat, op school, op het werk - overal in onze stad

• Dat wij professionals in onze stad trai-

vervolg krijgt, betekent dat er niet in

• Dat Arnhemmers weerbaar zijn tegen de

nen om het gesprek aan te gaan over

de breedte maar juist heel gericht en

signalen van onveiligheid. Zo kunnen wij

gebiedsgericht moet kunnen worden

onveiligheid zo vroeg mogelijk oppikken,

gehandhaafd. Dat kan betekenen

wordt uitgesloten. Een stad waar je ook

actie ondernemen en escalatie voorko-

dat niet-hotspots minder aandacht

zonder etiket en indicatie jezelf mag zijn.

men

krijgen om een gerichte aanpak suc-

verleiding van criminaliteit en conflicten • Een stad voor iedereen, waar niemand

Gelijkwaardigheid is de norm in onze stad

cesvol te laten zijn.

Sociaal domein in beweging

15

Welke beweging maken we?

G

Vanuit het sociale domein werken we aan sterke sociale structuren, zodat Arnhemmers

sloten. Met Arnhemse organisaties werken we aan

en organisaties (waaronder veiligheidspartners)

satie hebben we een hoge ambitie gesteld. Met het

elkaar snel weten te vinden. We werken samen

onderwijs en maatschappelijke partners werken

binnen het veiligheidsdomein, omdat je vrij en

we aan een veilige omgeving in en om school. Bij

veilig voelen ook betekent dat criminaliteit en

signalen van onveiligheid bieden we ondersteuning

hufterig, asociaal en intimiderend gedrag wordt

en we grijpen in als dat nodig is. Kindermishande-

aangepakt.

ling, huiselijk geweld en seksuele intimidatie gaan we tegen.

Iedereen moet thuis, op het werk of op school veilig zijn in onze stad en niemand mag worden uitge-

P

We vergroten de acceptatie van alle Arnhemmers, ongeacht culturele achtergrond, levensbeschouwing, seksuele geaardheid, beperking, leeftijd en geslacht. Dit doen we door in te zetten op bewustwording, op elkaar ontmoeten, op herdenken en vieren. We drukken mensen niet in hokjes, maar geven de ruimte en weten beter in te spelen op elkaars gedrag. Ook kansengelijkheid en bestaanszekerheid zijn hierin essentieel. We pakken racisme en discriminatie aan.

S

een inclusieve (werk)stad, voor onze eigen organi-

Als je wordt uitgesloten of je onveilig voelt dan moet het duidelijk zijn waar je terecht kunt om je verhaal te doen en voor ondersteuning. Dat moet altijd makkelijk en toegankelijk kunnen, ook online. In een vertrouwde omgeving en op een manier die aansluit op je leefomgeving en levensfase, bij rolmodellen of anderen die je vertrouwd - bijvoorbeeld op school, of bij een buurthuis, sportclub, of vereniging.

Sociaal domein in beweging

16

Sociaal domein in beweging

17

Sociaal domein in beweging

Bijsluiter: reikwijdte, raakvlakken en randvoorwaarden

18

Wat omvat het sociaal domein in Arnhem?

inzet in het sociaal domein preventief op

Naast een integrale visie op het sociaal

veiligheidsproblemen. Zo zijn bijvoorbeeld

domein, vraagt dit ook dat fysieke ontwik-

Met deze visie kiezen we voor een brede,

onderwijs, werk, voldoende inkomen, een

kelingen en sociale opgaven samen worden

integrale visie op het sociaal domein. Het

sociaal netwerk en een gezonde leefstijl

opgepakt.

sociaal domein heeft de volgende reikwijd-

belangrijke aspecten die voorkomen dat

te: Arnhemmers in hun sociale omgeving

Arnhemmers in de criminaliteit terecht

- het raakt alle Arnhemmers - jong en

komen of overlast veroorzaken.

oud. Het gaat over bewegen, sporten,

Van visie naar beleid en uitvoering en visa versa - een organisch proces Het welzijn van onze inwoners - van het

gezondheid, ontmoeten, leren, opgroeien,

Samenhang met fysieke domein

kleine geluk, tot specialistische zorg -

opvoeden, meedoen, werken, voldoende

Ontwikkelingen in het fysieke domein zijn

vraagt om het beter inrichten van het ‘so-

inkomen, de woonplek, jezelf kunnen zijn,

een belangrijk middel om doelstellingen

ciale contract en -contact’. Zowel met onze

een veilige leefomgeving, zorg en zorgen,

in het sociale domein te realiseren. Zo

inwoners en maatschappelijke organisa-

en ondersteuning.

zijn voor de uitstroom en voorkomen van

ties, als tussen de Arnhemmers onderling.

instroom uit zorginstellingen en opvang

Dit is een proces dat altijd in ontwikkeling

Samenhang met veiligheid

voldoende passende woonplekken nodig.

is. Een belangrijke stap in dit proces is onze

Veiligheid is een basis onder een goede

Voor een gezonde leefstijl zijn een gezonde

vernieuwde integrale visie op het sociaal

ontwikkeling, het is een voorwaarde voor

woning en een gezonde groene leefomge-

domein in Arnhem.

het kunnen realiseren van de doelen in

ving die uitnodigt om te gaan bewegen en

het sociaal domein. Tegelijkertijd is de

elkaar te ontmoeten randvoorwaardelijk.

Sociaal domein in beweging

19

Overige kaders Andere gemeentelijke kaders zijn integraal onderdeel van deze integrale visie op het sociaal domein. Het gaat hierbij om de kaders zoals: • Gezond en Fit • Visie schulddienstverlening • (de) Weg uit Armoede, werken aan perspectief: Arnhemse Armoede Aanpak 2020 en verder • Herijking welzijnsopdracht, ‘samen werken aan een sterke sociale basis’ • Sociaal hospitaal: de doorbraakmethode • Doorbraak naar werk • De Arnhem-Oost-aanpak • Jeugdbeleid • Meedoen en thuisvoelen • Woon-zorgvisie

Randvoorwaarden: deze visie vraagt scherpe keuzes In de inleiding van deze visie werd al duidelijk: een

• De komende jaren zal deze visie ook financieel

visie is een droombeeld, een streven om aan te wer-

doorvertaald moeten worden, bijvoorbeeld zodat

ken. In dit stuk zijn daarvoor doelen en ambities op-

uitgaven op professionele ondersteuning (zorg,

genomen, maar verdere operationalisering vraagt

inkomensondersteuning) en preventie meer in

scherpe (politieke) keuzes. Enkele randvoorwaarden en -gedachten daarvoor willen wij wel noemen: • Om Arnhem staat geen hek. We zijn ons dus

balans komen, en uitgaven beheersbaar blijven • Sterk in maatwerk betekent ook dat hulp en ondersteuning daar terecht komt waar die hulp

bewust van de invloed van externe factoren en

en ondersteuning het hardst nodig zijn, en waar

willen daar tijdig en wendbaar op inspelen

mensen het met eigen netwerk en middelen zelf

• De lokale overheid heeft verschillende rollen: van samen- en meewerkend tot presterend of

kunnen, dit ook van hen verlangd wordt • Deze visie brengt ook veranderopdrachten met

klassiek voorschrijvend: in de uitvoering van deze

zich mee: andere routines en soms vaardighe-

visie wordt gevraagd om heel bewust een rol in te

den of gedrag, niet alles kan op dezelfde manier

nemen (afhankelijk wat de situatie vraagt)

voortgaan

• We zijn ons ervan bewust dat huidige regels van

• Onze visie op het sociaal domein omschrijft veel

onze gemeente de doelen van onze visie in de

van onze eigen inspanningen, of daar waar onze

weg kunnen zitten, en waar nodig worden die

invloed reikt, maar hij is ook wederkerig: van onze

aangepast

inwoners wordt ook een bijdrage gevraagd