Bijlage 1 - Turap-2 2023

Turap 2 - 2023

Inhoudsopgave Hoofdlijnen Turap 2 2023.......................................................................................................................................3 Totaalbeeld financiën .............................................................................................................................................6 Bijlage 1 Voortgang doelen en financiële afwijkingen per programma ..................................................................8 Wijken Algemeen................................................................................................................................................8 W1 Centrum, Spijkerkwartier, Arnhemse Broek ...............................................................................................14 W2 Noordwest ..................................................................................................................................................16 W3 Noordoost...................................................................................................................................................18 W4 Presikhaaf ..................................................................................................................................................21 W5 Malburgen

..................................................................................................................................................25 W6 Schuytgraaf/ Elderveld ...............................................................................................................................29 W7 De Laar/ Elden ...........................................................................................................................................32 W8 Rijkerswoerd, Kronenburg, Vredenburg.....................................................................................................34 S00 Bestuur, dienstverlening en financiën .......................................................................................................38 S01 Veiligheid...................................................................................................................................................47 S02 Bereikbaarheid ..........................................................................................................................................50 S03 Economie ..................................................................................................................................................56 S04 Onderwijs

..................................................................................................................................................64 S05 Cultuur.......................................................................................................................................................69 S06 Participatie en armoedebestrijding............................................................................................................75 S07 Zorg...........................................................................................................................................................81 S08 Welzijn en inclusie.....................................................................................................................................89 S09 Gezondheid en sport.................................................................................................................................98 S10 Klimaat en energie ..................................................................................................................................102 S11 Ruimtelijke ontwikkeling ..........................................................................................................................107 S12 Wonen en leefomgeving

.........................................................................................................................110 Bijlage 2 Budgetoverhevelingen.........................................................................................................................121 Terugblik Nota budgetoverhevelingen 2022...................................................................................................121 Vooruitblik Nota budgetoverhevelingen 2023.................................................................................................128 Bijlage 3 Investeringen.......................................................................................................................................131 Bijlage 4 Beheersing verbonden partijen ...........................................................................................................133 Bijlage 5 Stand van zaken amendementen en moties .......................................................................................136

2

Hoofdlijnen Turap 2 2023 Twee keer per jaar maakt het college een tussenrapportage - de 'Turap' - voor de gemeenteraad. In de Turap is de stand van zaken geduid rondom de uitvoering van de in de begroting voor 2023 opgenomen ambities, doelen en inspanningen binnen de verschillende programma's. Ook worden de verwachte financiële afwijkingen over het lopende jaar 2023 vermeld. Die ontstaan door autonome ontwikkelingen, maar ook door de uitvoering van moties en het aanpakken van urgente knelpunten in lopend beleid. Financieel beeld In Turap-1 verwachtten we een voordeel van € 9,4 miljoen. Dit is een saldo van positieve en negatieve afwijkingen. Alleen de afwijkingen die zeker zijn en waar gedurende het jaar niet meer op gestuurd kan worden, worden in de begroting verwerkt. Dit heeft bij Turap-1 geleid tot een aanpassing van € 13,2 miljoen (aangezien er meer voor- dan nadelen een vaststaand karakter hadden) en is niet het volledige saldo van € 9,4 miljoen in de begroting verwerkt, waardoor er nog een nadeel van € 3,8 miljoen resteert. Dit nadeel komt terug in deze Turap-2, aangevuld met nieuwe ontwikkelingen die in totaal tot een voordeel van € 9,8 miljoen leiden. In totaal wordt dan ook met deze Turap een voordelige afwijking van € 6,0 miljoen in de begroting verwerkt.

De totale (verwachte) afwijking voor 2023 op basis van beide Turaps komt uit op een positief resultaat van € 19,2 miljoen. In de jaarrekening over 2023 zal de definitieve afwijking bekend worden. Schematisch is dit als volgt weer te geven:

Het totaalbedrag aan afwijking van € 19,2 miljoen bestaat met name uit extra baten uit het gemeentefonds, toegelicht op programma S00 en de inzet middelen impuls energietransitie, toegelicht op programma S10. Op koers In deze Turap liggen de meeste doelen en inspanningen op koers. Een greep hieruit: We zetten goede stappen om de veiligheid in Arnhem te vergroten. Zo is de handhavingscapaciteit op straat versterkt. We zijn bezig met het opstellen van het duurzaam mobiliteitsplan en deze wordt eind 2023 aan de raad voorgelegd. Ons stedelijk fietsnetwerk wordt verbeterd en uitgebreid, met nadruk op hoogwaardige doorfietsroutes. We werken we samen met de stad aan een nieuwe Woonvisie, die wonen in Arnhem eerlijker moet gaan maken. De startnotitie van deze Woonvisie is in 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. In juni is het programma Arnhem-Oost tijdens een drukbezochte bijeenkomst in het Posttheater gelanceerd en werd het programma ondertekend door een alliantie van partijen. We zijn gestart met de proef Bijverdienbeloning, waarmee we inwoners die op dit moment vanuit de bijstand in deeltijd (gaan) werken een extra stimulans geven. We helpen huishoudens die te maken hebben met energiearmoede, door energiecoaches, buurtklusteams, via wijkteams, scholen en vanuit de witgoedregeling.

We hebben van het Rijk een grote bijdrage ontvangen voor de ontwikkeling van Spoorzone Arnhem-Oost, daarbij wordt ingezet om deze forse ambitie nader vorm te geven en uit te werken naar concrete investeringsplannen en grondexploitaties. Daarnaast is Arnhem op maandag 9 oktober de gastheer van het jaarlijkse evenement Dag van de Stad. Dit jaar is het thema "De stad dichtbij", want in de wijk wordt alles zichtbaar. De grote transitieopgaven van deze tijd, maar ook de energie en de inspiratie om die uitdagingen aan te pakken. Er zijn ook onderwerpen die (nog) niet geheel op koers liggen. Dit komt onder meer door de huidige arbeidsmarkt met personele schaarste waardoor we op onderdelen onvoldoende capaciteit hebben om onze ambities uit te voeren. Daarnaast speelt werkdruk een rol. Bovendien hebben zowel wij als onze partners te maken met onder meer stijgende kosten, onzekere marktontwikkelingen en stikstofbeperkingen. Een voorbeeld van onderwerpen die (nog) niet geheel op koers liggen, is de toevoeging van woningen; we hebben de afgelopen 2 jaar minder vergunningen afgegeven en minder woningen gebouwd dan de jaren daarvoor. Ook de realisatie van extra woonplekken voor dak- en thuislozen heeft vertraging opgelopen. In onze

3

stad is een tekort aan voldoende beschikbare ateliers, werk- en oefenruimtes voor culturele en creatieve makers. Ook wordt de doelstelling van hoeveelheid restafval (30 kilo per inwoner per jaar) nog niet bereikt. Toelichting doelen en inspanningen In Turap 2 wordt de voortgang aangegeven van de doelen en inspanningen die in de Begroting 2023 zijn opgenomen. Per doel en inspanning is de stand van zaken beschreven. Ook wordt bij de doelen en inspanningen de status aangegeven door middel van verschillende icoontjes. Deze icoontjes houden het volgende in: 

Groene pijl schuin omhoog



Oranje pijl naar rechts

- Het doel/ de activiteit loopt gedeeltelijk op koers



Rode pijl schuin omlaag

- Het doel/ de activiteiten lopen niet op koers



Groen vinkje

- Het doel/ de activiteit loopt op koers

- Het doel/ de activiteit is gerealiseerd

Toegankelijkheid Turap In het kader van de toegankelijkheid van de Turap is er in de bovengenoemde vormgeving een aantal wijzigingen aangebracht ten opzichte van de vormgeving van de Jaarstukken 2022. We hebben de vormgeving en locatie van de bolletjes (icoontjes) gewijzigd (zie hierboven) en in de regels van de ambities, doelen en inspanningen hebben we de letters A (=ambitie), D (=doel), I (= inspanning) toegevoegd. We willen hier de komende periode verdere stappen in zetten en streven er naar om op de financiële portal (financien.arnhem.nl) na vaststelling van de Turap in de raad een digitale toegankelijke versie te publiceren. Turap en bestuursrapportages De afgelopen jaren werd gelijktijdig met de Turap de bestuursrapportages Zorgdomein en Bestaanszekerheid opgesteld en aan de raad aangeboden. Beide bestuursrapportages worden dit najaar digitaal beschikbaar gesteld aan de raad met ‘realtime’ informatie. Over deze digitale dashboards en de mogelijkheid om deel te nemen aan optionele aanvullende bijeenkomsten, zal dit najaar een separate raadsbrief aan de gemeenteraad gestuurd worden. Presentatie baten en lasten De presentatie van de baten en de lasten die in de begroting van 2023 is gebruikt, is doorgezet in deze Turap. Daarom wordt een positief bedrag gepresenteerd op het moment dat er sprake is van meer baten of meer lasten.

Concreet betekent dit dat als er hogere lasten zijn, dit als een positief bedrag in de lasten is gepresenteerd. Dit veroorzaakt een nadeel voor de algemene reserve. Wanneer een negatief bedrag als afwijking in de lasten is gepresenteerd, betekent dit dat er sprake is van minder lasten, dus een voordeel voor de algemene reserve. Wat betreft de baten werkt dit hetzelfde: een positieve afwijking in de baten betekent hogere baten en een voordeel voor de algemene reserve. Of een afwijking een voordeel of nadeel voor de algemene reserve veroorzaakt, is eveneens weergegeven in de kolommen in de bijlagen. Tabel afwijkingen Per afwijking is in de tabellen de nodige informatie verstrekt. Hieronder is per kolom aangegeven welke informatie wordt weergegeven:  T1: is de afwijking al in Turap 1 opgenomen;  I/S: Is de afwijking incidenteel of structureel;  AR/BR: Komt de afwijking ten gunste of laste van de algemene reserve (AR) of een bestemmingsreserve (BR);  B: Wordt de afwijking in de begroting verwerkt met bijgevoegde begrotingswijziging. Begrotingswijziging Bij deze Turap is een begrotingswijziging opgenomen. De afwijkingen in de Turap welke zijn opgenomen in de begrotingswijziging moeten namelijk in het kader van de begrotingsrechtmatigheid in de begroting verwerkt worden. Alle in de turap genoemde afwijkingen in bijlage 1 worden in de begroting verwerkt.

Leeswijzer In het volgende hoofdstuk wordt het financiële totaalbeeld geschetst, waarbij toegelicht wordt hoe Turap 1 en Turap 2 in samenhang met elkaar gelezen moeten worden. Waar Turap 1 alleen de verwachte financiële afwijkingen beschrijft, wordt in deze Turap 2 in de bijlagen een integraal overzicht gegeven van de voortgang op de beleidsdoelen en inspanningen in combinatie met een verwachte financiële prognose. De financiële

4

afwijkingen in de wijkprogramma’s worden op één plek toegelicht bij het onderdeel Wijken algemeen. Dit is in de Turaps reeds een gebruikelijke lijn, vanaf de Begroting 2024 gebeurt dit op basis van amendement 23A20 ‘Financieel samenvoegen wijkprogramma’s’ ook in de andere documenten in de P&C-cyclus. Zowel de exploitatie als de voortgang op de investeringen wordt toegelicht. Tevens staan we stil bij de beheersing van de verbonden partijen en lichten we de voortgang op de overgehevelde budgetten uit 2022 toe. Tot slot wordt een overzicht gegeven van de stand van zaken op de bij de Begroting 2023 aangenomen moties en amendementen.

5

Totaalbeeld financiën Begroting

Afwijking

Prognose

Stand Juli

Turap 2

Turap 2

2023 Bedragen x € 1.000 Middelen Lasten

909.868

20.749

930.617

Baten

873.615

12.068

885.683

Saldo lasten en baten

-36.253

-8.681

-44.934

Toevoegingen aan reserves

81.659

-8.095

73.564

Onttrekkingen aan reserves

131.119

6.625

137.744

Saldo toevoegingen en onttrekkingen

49.460

14.720

64.180

Prognose resultaat

13.207

6.039

19.246

In bovenstaande tabel is zichtbaar dat bij de begroting voor het opstellen van Turap 2, uit is gegaan van een saldo van lasten en baten ad € 36,3 miljoen en dat € 49,5 miljoen per saldo aan de reserves onttrokken zou worden. Met de afwijkingen die in deze Turap 2 gemeld zijn, wordt het saldo van lasten en baten € 44,9 miljoen en wordt per saldo € 64,2 miljoen aan de reserves onttrokken. In onderstaande tabel is weergegeven welke afwijkingen in Turap 2 verwerkt zijn. Wanneer een afwijking betrekking heeft op meerdere programma's, is deze in de Turap over deze programma's verdeeld. Uit onderstaande tabel blijkt het totaal van de desbetreffende afwijkingen. Onderwerp

Afwijkingen gemeld in Turap 1

Bedrag turap 1

Verwerkt / gewijzigd

Bedrag turap 2

9.396

13.210

-3.814

Nieuwe afwijkingen turap 2 Gemeentefonds: meicirculaire (saldo gemeentefonds en DU's / TM's ) Actualisatie meerjareninvesteringsplanning (MIP)

627 -259

Actualisatie WSW

-2.509

Compensatie minimumloon WSW in septembercirculaire

395

Actualisatie BUIG

-1.318

Vermindering op basis van de aangifte Vennootschapsbelasting over 2021

527

VGGM: Basis op orde JGZ / AGZ

174

Vrijval dotatie aan BR jeugdfonds

1.000

Sportbedrijf tekort begroting

-422

Huur- vs subsidieindexatie maatschappelijke partners

-559

Inkomensregelingen

-40

Individuele studietoeslag

-350

Sportpark Paasberg

-105

Loket Zuid

-39

Klantenservice

-150

Uitvoering moties 23M09gg (Vergoeding aanpassing paspoort) en 21M218 (Kosteloze naamsverandering)

-68

Kwaliteitsimpuls overige locaties, waaronder Bakenhof en Overmaat/Rijkerswoerd

-100

Strategisch aankoop grond voor groen en ontmoeten

350

Strategisch aankoop grond voor groen en ontmoeten

-350

6

Koers Molenplaats

-62

Verduurzamen vastgoed: vrijval

2.500

Mobiliteit: vrijval incidentele budgetten

4.500

Lokale heffingen

-1.445

Integraal accommodatiebeleid

-190

Dekking integraal accommodatiebeleid uit middelen Scholen en ander vastgoed als verbindende plek in de buurt (320k structureel)

190

Uitbreiding buurtsportcoaches

-113

Dekking uitbreiding buurtsportcoaches uit BR jeugdfonds

113

Opvang dakloze EU-burgers (motie)

-250

Dekking dakloze EU-burgers uit BR Wmo jeugdzorg

250

Loon- en prijsontwikkelingen De Connectie

-1.253

Nadeel implementatie eHRM systeem De Connectie

-200

Grofvuil - afval

350

ODRA

-300

Huisvesting gemeentelijke organisatie

-522

Verkiezingen

-466

Burgerzaken extra inzet formatie voor met name reisdocumenten

-526

Leges

474

Burgerparticipatie

135

Burgerparticipatie

-135

Restantnadeel Jeugdzorg

3.600

Restantnadeel Jeugdzorg

-3.600

Doelgroepenvervoer

807

Toevoeging resultaat doelgroepenvervoer aan BR WMO en Jeugdzorg

-807

Beschermd wonen

1.512

Lagere eigen bijdrage beschermd wonen

-918

Toevoeging resultaat beschermd wonen aan BR WMO en Jeugdzorg

-595

Voordeel WMO

3.736

Hogere eigen bijdrage WMO

610

Saldo voordeel WMO

-4.346

Inzet middelen impuls energietransitie

10.000

Nieuwe afwijkingen in turap 2

9.854

Totaal afwijkingen turap 2

6.039

7

Bijlage 1 Voortgang doelen en financiële afwijkingen per programma Wijken Algemeen Thema's (T)

Doelen (D)

Inspanningen (I)

Arnhem is / wordt een levendige en vitale stad waar het volgens inwoners en ondernemers fijn wonen, werken en verblijven is

(T)

Samen met inwoners - Het inzicht en de kracht van burgers wordt maatgevend voor gemeentelijk handelen

(D)

De ontwikkeling van de gemeente als gebiedsgerichte organisatie is ingezet door de start van het opstellen van een nieuwe Koersnota Van Wijken Weten. Deze Koersnota gaat in op de doorontwikkeling van wijksturing in Arnhem. De aanpak voor leefbare wijken in de wijken die vallen onder Arnhem-Oost aanpak heeft in juni 2023 een impuls gekregen door het opleveren van het Actieplan Nationaal Programma Arnhem Oost. In dit actieplan zijn meerjarige inspanningen benoemd voor de 5 Arnhem-Oost wijken waarbij financiering vanuit de Rijksoverheid inzetbaar is om deze inspanningen aan te jagen. Ook naar de ondersteuning die bewoners nodig hebben om betrokken te zijn bij hun wijk, is in 2023 een onderzoek gestart. Het beschikbare budget aan bewonersondersteuning moet op een zodanige wijze worden ingezet dat deze aansluit bij de behoefte aan ondersteuning in de verschillende wijken. Het onderzoek wordt in het najaar afgerond met een advies hoe deze verdeling tot stand zou moeten komen en wat hiervoor nodig is. De gemeente als wijkgerichte organisatie en vergroten van invloed en betrokkenheid inwoners: De (I) kracht, kennis en kunde van inwoners en ondernemers benutten In 2023 is gestart met het ontwikkelen van een nieuwe Koersnota Van Wijken Weten. Deze Koersnota moet richting geven aan de doorontwikkeling van wijksturing in Arnhem op basis van de evaluatie uit 2021.

Om de juiste input hiervoor op te halen, zijn verschillende bijeenkomsten georganiseerd met inwoners, maatschappelijke partners, ambtenaren en raadsleden. De Koersnota zal in september worden aangeboden aan het college. Leefbare wijken

(I)

De Arnhemse Leefbaarheidsmonitor wordt ingezet om de leefbaarheid in alle wijken te monitoren. Door de inzet van de gebiedsanalyse is het mogelijk ook wijken ten opzichte van elkaar in beeld te brengen. Het vergroten van kansen voor kinderen en jongeren in Arnhem krijgt in 2023 stadsbreed vorm door zowel de inspanningen op deze doelgroep in het actieplan Nationaal Programma Arnhem Oost en onze eigen gemeentelijke inspanningen. Voor beide geldt dat de uitvoering per wijk kan verschillen. Maatschappelijke accommodaties: een visie ontwikkelen (I) Inmiddels is een projectplan voor het opstellen van het integraal accommodatiebeleid goedgekeurd en is een offerte uitvraag gedaan bij drie partijen om het projectleiderschap voor deze opdracht in te vullen. De ontwikkeling van het beleid start vervolgens in september 2023. Monitor leefbare wijken (I) De resultaten van de Leefbare Wijken monitor worden consequent door de gemeente ingezet om ontwikkelingen in de wijk te monitoren en vormen een belangrijk startpunt voor het vaststellen van de belangrijkste doelen in de wijken. Deze data wordt in alle wijken ingezet om het gesprek in de wijken op gang te helpen met inwoners en maatschappelijke partners. Daarbij wordt veelal gekozen om deze data te gebruiken bij de actualisatie van de wijkprogrammering, zodat dit ook een natuurlijk moment betreft.

De huidige monitor bevat informatie uit 2021 en in 2023 zal het veldwerk starten om de inhoud van de monitor te actualiseren.

8

In onderstaande tabel worden de afwijkingen tussen de begroting en Turap 2 toegelicht. Begroting

Afwijking

Prognose

Stand Juli

Turap 2

Turap 2

2023 Bedragen x € 1.000 Middelen Lasten

235.264

3.281

238.545

Baten

27.579

603

28.182

Saldo lasten en baten

-207.685

-2.678

-210.363

Toevoegingen aan reserves

6.716

0

6.716

Onttrekkingen aan reserves

15.275

0

15.275

Saldo toevoegingen en onttrekkingen

8.559

0

8.559

-199.126

-2.678

-201.804

Prognose resultaat Onderwerp

V/N

Totale

Toelichting

T1

I/S AR/

afwijking

B

BR

(x €1.000) Lasten

3.281

N

Sociale wijkteams (SWT)

565 3.600

N N

Restantnadeel Jeugdzorg

N

S

BR

J

Jeugdzorg WMO en sociale wijkteams

800

N

Pluryn tariefsverhogingen

J

S

BR

J

730

N

Kostprijsdekkende tarieven huishoudelijke ondersteuning

J

S

BR

J

WMO en sociale wijkteams

600

N

Aanvullende indexering zorgtarieven

J

S

BR

J

Jeugdzorg

400

N

Aanvullende indexering zorgtarieven

J

S

BR

J

Jeugdzorg

300

N

Verhoging pleegzorgvergoeding

J

S

BR

J

Onderwijs WMO en sociale wijkteams

190

N

Integraal accommodatiebeleid

N

I

AR

J

-807

V

Doelgroepenvervoer

N

S

BR

J

WMO en sociale wijkteams

-1.512

V

Beschermd wonen

N

S

BR

J

WMO en sociale wijkteams

-3.736

V

Voordeel WMO

N

I

BR

J

Teams Leefomgeving(TLO)

2.716 877

N N

Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)

J

I

AR

J

Armoedebeleid

822

N

TM Flankerend beleid energiearmoede

N

I

AR

J

Schulddienstverlening

658

N

TM Dienstverlening gemeenten aanpak schulden en armoede N

I

AR

J

Onderwijs

222

N

Compensatie MGR

J

I

AR

J

Mobiliteit

85

N

Indexatie contracten parkeergarages

J

S

AR

J

Armoedebeleid

40

N

Inkomensregelingen

N

S

AR

J

Water, milieu en luchtkwaliteit

7

N

Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)

J

I

AR

J

Werk en Inkomen

5

N

Compensatie MGR

J

I

AR

J

Jeugdzorg

Onderwijs

9

Baten

603

V

Sociale wijkteams (SWT)

0

Teams Leefomgeving(TLO)

Onderwijs

603 438

V V

Energieprijzen eigen gebruik (vastgoed)

J

I

AR

J

Onderwijs

81

V

Verschil huurindexatie en lasten gemeentelijk vastgoed

J

S

AR

J

Sport

66

V

Verschil huurindexatie en lasten gemeentelijk vastgoed

J

S

AR

J

Welzijn

18

V

Verschil huurindexatie en lasten gemeentelijk vastgoed

J

S

AR

J

Toevoegingen aan reserves

0

Sociale wijkteams (SWT)

0

Teams Leefomgeving(TLO)

0

Onttrekkingen aan reserves

0

Sociale wijkteams (SWT)

0

Teams Leefomgeving(TLO)

0

Stijging tarieven en kosten jeugdzorg De kosten van de jeugdzorg nemen meer toe dan aanvankelijk voor dit jaar is geprognosticeerd. Het betreft hier met name de specialistische voorzieningen die in natura worden verstrekt. Bij de verleende zorg in de vorm van persoonsgebonden budget (PGB) zien we een daling van de kosten. Dat geldt ook voor de kosten van jeugdbescherming. De kostenstijging in de specialistische voorzieningen in natura is in hoofdzaak op twee factoren terug te voeren:  Tariefstijgingen - Het betreft hier regionale tariefsverhogingen die ten dele al eerder in het kader van de Perspectiefnota zijn gemeld, namelijk tariefsverhogingen bij jeugdzorgaanbieder Pluryn voor verblijf (€ 0,8 miljoen) en pleegzorgvergoedingen (€ 0,3 miljoen).  Een stijging in het verzilveringspercentage van de toegewezen zorg - Ten opzichte van voorgaande jaren is een duidelijke toename in de uitnutting van toegewezen, geïndiceerde zorg, ook wel het verzilveringspercentage genoemd, zichtbaar. Daar staat tegenover dat het aantal jeugdigen dat specialistische jeugdzorg toegewezen krijgt, redelijk stabiel blijft. Gecombineerd betekent dit dat de gemiddelde zorgkosten per jeugdige toenemen, wat erop duidt dat de gemiddelde intensiteit en/of de duur van het jeugdzorgtraject groeiend is. Nadeel: € 3,6 miljoen.

Tezamen met de indexering van de zorgtarieven leidt dit tot een totaal nadeel van afgerond € 5,1 miljoen op de jeugdzorg (incl. jeugdbescherming). Dit nadeel wordt gedekt door een onttrekking uit de reserve WMO & Jeugdzorg, welke gepresenteerd staat op S07. De ontwikkelingen van de kosten in de jeugdzorg worden in het najaar nader geanalyseerd in het kader van het meerjarenbeeld. Kostprijsdekkende tarieven huishoudelijke ondersteuning Het tarief dat gemeente Arnhem betaalt aan aanbieders van Huishoudelijke Ondersteuning is vanaf 2023 verhoogd, omdat het wettelijk verplicht is om een kostendekkend tarief te betalen. Zo worden de aanbieders in staat gesteld een gezonde bedrijfsvoering te hebben. Hiertoe heeft het college op 31 januari 2023 besloten. Door de hogere tarieven voor huishoudelijke ondersteuning zijn de kosten in 2023 naar verwachting € 730.000 hoger dan begroot. In het beschikbare budget van huishoudelijke ondersteuning wordt rekening gehouden met de vergrijzing en door personeelstekorten bij zorgaanbieders kan niet volledig voldaan worden aan de vraag naar huishoudelijke ondersteuning. Via wachtlijstbemiddeling borgen we wel dat de meest kwetsbare inwoners als

10

eerste huishoudelijke ondersteuning ontvangen. Door het negatieve verwachte resultaat zal een onttrekking uit de bestemmingsreserve Wmo & Jeugdzorg nodig zijn, welke op S07 is gepresenteerd. Aanvullende indexatie zorgtarieven Jaarlijks worden de tarieven jeugdzorg en Wmo door onze regionale inkooporganisatie geïndexeerd op basis van voorjaarsramingen van het Centraal Planbureau (CPB). Naar aanleiding van de sterk gestegen prijzen in de afgelopen periode zijn de zorgtarieven 2023 aanvullend met 0,73% geïndexeerd. In de eerste tussenrapportage is aangegeven dat dit - berekend over de totale zorgbegroting - een extra structurele kostenpost van ca € 1 miljoen betekent. Daarvan heeft € 0,4 miljoen betrekking op Jeugdzorg en € 0,6 miljoen op Wmo en sociale wijkteams. Dit tekort wordt gedekt vanuit de reserve, welke is gepresenteerd op programma S07 Zorg. Doelgroepenvervoer WMO Bij de gewijzigde begroting 2023 van de BVO DRAN heeft de gemeente Arnhem de verwachting uitgesproken dat het vervoersvolume van het vraagafhankelijk vervoer binnen deze gemeente in 2023 niet meer uit zal komen op het niveau van 2019, vanuit de Kaderbrief 2024 het algemene uitgangspunt voor de gewijzigde begroting 2023 vraagafhankelijk vervoer.

Door de gemeente Arnhem is daardoor verzocht om een aframing van € 500.000 door te voeren op de begroting 2023 vraagafhankelijk vervoer volgens de algemene uitgangspunten. Na deze aframing resteert voor 2023 een voordeel van € 807.000. Het betreft een incidenteel voordeel. Voorstel is om dit voordeel van 2023 toe te voegen aan de BR WMO & Jeugdzorg en daarmee beschikbaar te houden voor dekking van de indexatie van doelgroepenvervoer in 2024. Deze toevoeging aan de reserve is opgenomen op programma S07 Zorg. Beschermd wonen Sinds 2021 is een voordeel ontstaan bij Beschermd Wonen. Vanaf 2021 is de Wet Langdurige Zorg (Wlz) opengesteld voor mensen met psychiatrische problematiek. Een aanzienlijk deel van de inwoners die een toewijzing Beschermd Wonen hadden, is doorgestroomd naar de Wlz. De lasten zijn in 2021 door de uitstroom van cliënten harder gedaald dan de uitname van het budget, dit effect werkt door tot de invoering van het objectieve verdeelmodel per 1 januari 2025. Inmiddels zijn er regionale financiële afspraken gemaakt, zoals aangegeven in de raadsinformatiebrief voortgang regionale afspraken beschermd wonen. Deze financiële afspraken betreffen de jaren 2022 en verder. Dit betekent dat in dit jaar de afspraken voor 2022 en 2023 verwerkt worden. Op het lastenbudget geeft dit een voordeel van circa € 1,5 miljoen, welke zichtbaar wordt op wijken algemeen.

Bij de baten is er een nadeel van € 920.000, welke zichtbaar wordt op S07. Gesaldeerd blijft er een positief voordeel over van € 595.000. Voorgesteld wordt om het verwachtte positieve resultaat op het onderdeel beschermd wonen van € 595.000 toe te voegen aan de BR WMO & Jeugdzorg en daarmee beschikbaar te houden voor dekking van de kosten van Beschermd Wonen in de toekomst. De toevoeging aan de reserve is gepresenteerd op programma S07 Zorg. Begeleiding- en overige Wmo Wmo begeleiding In eerdere jaren is het beroep op Wmo-begeleiding sterk gestegen. De laatste 2 jaar is deze trend echter doorbroken en zijn de kosten van begeleiding beheersbaar geworden. De verhouding tussen gespecialiseerde begeleiding en basisbegeleiding is beter in balans gekomen en het beroep op begeleiding is gestabiliseerd. Dit leidt nu tot een voordeel van € 1,5 miljoen over 2023. De komende periode wordt door de regionale inkooporganisatie een tariefonderzoek uitgevoerd naar de kosten van begeleiding. Dit kan leiden tot een tariefsverhoging en daarmee extra kosten van begeleiding. WRV Binnen Wonen, rollen en vervoer wordt een positief saldo verwacht van € 0,4 miljoen. Dat komt met name doordat er minder woonvoorzieningen zijn verstrekt dan begroot op dit moment. De uitgaven hiervoor fluctueren over de jaren. Wmo - PGB’s De verwachte realisatie van de PGB’s is € 1,9 miljoen lager dan begroot.

Door meer aandacht voor toetsing door de wijkteams is de verwachting dat we op de PGB’s uitkomen op een onderbesteding. In totaal geeft dit een voordeel van €3,7 miljoen, welke op wijken algemeen gepresenteerd wordt.

11

Tezamen met het voordeel vanwege hoge eigen bijdragen WMO van € 0,61 miljoen, gepresenteerd op S07, resteert op Wmo (excl. beschermd wonen, doelgroepenvervoer en Huishoudelijke Ondersteuning) een voordeel van ruim € 4,3 miljoen. Dit voordeel wordt toegevoegd aan de BR WMO en Jeugdzorg. Deze toevoeging is eveneens gepresenteerd op S07. Integraal accommodatiebeleid De jaarlijkse lasten voor gerichte inzet van beheerders in samenwerking met de gebruikers bedragen tot op heden € 150.000. Dit in tegenstelling tot de eerdere afgesproken afbouw naar € 100.000 in 2023 en naar € 50.000 voor de jaren daarna. Deze afbouw blijkt niet realistisch, zonder kaders. Dat betekent dat een extra last van € 90.000 in 2023 nodig zal zijn, bestaande uit € 50.000 voor de inzet van beheerders MFC’s en € 40.000 voor een projectleider om kaders t.b.v. de uitvoering op te stellen. De dekking van deze extra last € 90.000 is beschikbaar uit de middelen scholen en ander vastgoed als verbindende plek (totaal € 320.000 in 2023). Deze is daarom zichtbaar op S04. Naast de afwijking van € 90.000 is sprake van een administratieve wijziging van € 100.000 omdat het afgesproken budget op S04 staat, terwijl deze op de wijken wordt uitgegeven. Per saldo maakt dit een afwijking van € 190.000 op de wijken, welke gedekt wordt uit een overschot op S04.

Energieprijzen eigen gebruik In het afgelopen jaar zijn de prijzen voor energie fors gestegen. Voor de gemeente Arnhem stond het tarief grotendeels vast tot eind 2022. Voor 2023 zijn eind vorig jaar de nieuwe prijzen voor gas en elektriciteit vastgesteld (voor 1 jaar). De vernieuwde tarieven zijn voortgekomen uit de participatie aan de Groene Metropoolregio, welke een aanbesteding gehouden heeft voor de inkoop van energie. Specifiek voor gas geldt dat deze afspraken per 01-01-2023 gewijzigd zijn: een nieuwe leverancier, en ook nieuwe tarieven. Voor elektriciteit hebben we met behoud van leverancier de tarieven omhoog zien gaan. Dit leidt tot een forse stijging van de energielasten en een knelpunt in de begroting. De grootste stijging van kosten voor elektriciteit zit bij openbare ruimte (openbare verlichting, verkeerslichten, etc.); er wordt een tekort verwacht van € 4,0 miljoen, verspreid over begrotingsprogramma S02 Bereikbaarheid en S12 Wonen en leefomgeving. Daarnaast is sprake van een verwachte overschrijding van de begrote budgetten bij Vastgoed van € 2,3 miljoen (na doorbelasting), hier betreffen het de panden in eigen gebruik en de MFC's waar zowel voor gas als elektra een tekort voorzien is. De hogere energieprijzen leiden volgens verwachting tot hogere energiekosten (+ € 877.000) bij de MFC’s.

Een deel daarvan (naar schatting 50%) zal kunnen worden doorbelast naar de huurders van de MFC’s. Daarnaast wordt geprobeerd directer energie te besparen door de verwarming lager te zetten en op middellange termijn te werken aan het verduurzamen van de gebouwen. Het totale financiële effect is verspreid over wijken algemeen en over de programma's S00 Bestuur, dienstverlening en financiën, S02 Bereikbaarheid, S03 Economie, S05 Cultuur, S09 Gezondheid en sport en S12 Wonen en leefomgeving. De kostenstijging wordt aan alle gebruikers één op één doorberekend conform de afgelopen jaren ook het geval was, dit geldt dus zowel voor huurders van gemeentelijk vastgoed als voor gebruikers van walstroom of de markten. Het in kaart brengen van het exacte tekort is een ingewikkeld proces omdat op aansluitingsniveau bekeken moet worden wat de effecten zijn. Dit traject wordt nu voor alle objecten doorlopen. Uiteraard wordt gemeentebreed gekeken naar energiebesparingsmogelijkheden, waar deze al bekend zijn, zijn deze meegenomen in de berekeningen. De eerste inschatting is dat het totale financiële knelpunt van stijging energielasten € 6,3 miljoen bedraagt. Taakmutatie Flankerend beleid energieamoede Voor extra inspanningen op het gebied van vroegsignalering en voor het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand wordt rekening gehouden met een stijging van de lasten met € 822.000.

In het kader van flankerend beleid energiearmoede ontvangen gemeenten in 2023 hiervoor een bedrag van € 50 miljoen landelijk, Arnhem krijgt € 822.000. Deze baten zijn als onderdeel van het gemeentefonds - meicirculaire opgenomen bij programma S00 Bestuur, dienstverlening en financiën. De bijbehorende lasten worden verantwoord op de beleidsvelden binnen de begrotingsprogramma’s, in dit geval het programma Wijken algemeen. Taakmutatie Dienstverlening gemeenten aanpak schulden en armoede Voor een betere dienstverlening op het gebied van armoede en schulden wordt rekening gehouden met een stijging van de lasten van € 658.000. In het kader van aanpak schulden en armoede wordt hiervoor € 40 miljoen landelijk in 2023 ter beschikking gesteld, Arnhem ontvangt € 658.000. Deze baten zijn als onderdeel van het gemeentefonds - meicirculaire opgenomen bij programma S00 Bestuur, dienstverlening en financiën. De

12

bijbehorende lasten worden verantwoord op de beleidsvelden binnen de begrotingsprogramma’s, in dit geval het programma Wijken algemeen. Compensatie MGR i.v.m. extra loon- en prijsstijgingen 2023 De gemeente Arnhem heeft de modules Inkoop Zorg, Onderwijs, Contractmanagement Inburgering, WsW en WSP en Beheer ondergebracht bij de Modulair Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein (MGR-SD) en betaalt hiervoor tezamen met de andere gemeenten van de regio Centraal Gelderland een jaarlijkse bijdrage. De MGR verwacht bovenop haar primaire begroting 2023, structureel een extra indexatie voor loon- en prijsstijgingen (als huisvesting en ICT) door te voeren op deze modules. De effecten voor de module WSP zijn meegenomen in het re-integratiebudget. Voor de overige modules is op basis van de nu voorliggende begroting bekend dat een tekort op jaarlijkse bijdrage van Arnhem ontstaat van € 428.000 in 2023. Het nadeel is verdeeld over wijken algemeen (€227.000) en de programma's S06 Participatie en armoedebestrijding, S07 Zorg en S08 Welzijn en inclusie. Indexatie contracten parkeergarages Conform overeenkomsten zijn er prijsindexaties toegepast op bijvoorbeeld de dienstverleningsovereenkomst P1 en de verschillende onderhoudscontracten. Deze indexaties leveren een structureel knelpunt van € 282.000 op dat al in 2023 wordt voorzien.

Het nadeel valt zowel op wijken algemeen (€ 85.000) als op S02 Bereikbaarheid. Inkomensregelingen Er wordt meer beroep gedaan op diverse onderdelen van de openeinderegeling Bijzondere Bijstand. Dit leidt tot hogere kosten bij Bijzondere Bijstand (€ 135.000), Bijzondere Bijstand voor Beschermingsbewind (€ 100.000) en Gelrepas (€ 625.000). Bij Gelrepas zien we de effecten van de verbeterslag die in 2021 is gemaakt met de digitalisering en professionalisering van de pas. Meer inwoners gebruiken de Gelrepas en ze besteden daarbij ook een groter bedrag. We zien dat de extra regelingen Schoolkostenregeling en (Sport)kledingtegoed voor kinderen, die sinds medio 2022 zijn toegevoegd, meer worden gebruikt dan we vooraf hadden ingeschat. Eind 2022 zijn de tegoeden voor deze regelingen extra verhoogd in verband met de crisis, dit leidt ook tot een kostenstijging. De overschrijding is in 2023 € 860.000. In de meicirculaire is aan het gemeentefonds een extra bedrag voor Bijzondere Bijstand toegevoegd (€ 820.000 in 2023). Daarom leidt dit tot een tekort van € 40.000 in 2023. Verschil huurindexatie en lasten gemeentelijk vastgoed De gemeente Arnhem hanteert de systematiek van kostprijsdekkende huur. Jaarlijks indexeren wij per 1 mei de huurprijs met de CPI (Consumenten Prijs Index) zoals deze wordt gepubliceerd door het CBS.

De indexering van de huurbedragen op basis van de CPI-index levert een indexering op per 1 mei 2023 van ongeveer 8% (ten opzichte van 2% voorgaande jaren en 4,5% afgelopen jaar). Sinds de start van de CPI index is deze nog nooit zo hoog geweest. In de markt, ook de commerciële verhuurmarkt, wordt opgeroepen tot coulance afspraken. Hoewel CPI de norm is en ook wij te maken hebben met gestegen bouw- en beheerkosten van ons vastgoed zien we mogelijkheden om onze huurders enigszins tegemoet te komen. Wij wijken, zoals al benoemd in de Perspectiefnota 2024-2027, eenmalig af van de CPI als index en hanteren een lager indexpercentage, namelijk de “kerninflatie”, te hanteren voor de huurprijsindexering (vanaf 1 mei 2023). Dit alleen indien de kerninflatie lager is dan de CPI indexatie. De kerninflatie, gepubliceerd als SA20 bij CBS, is nu 6,7%. Voorgaande jaren hielden de indexeringen van de huuropbrengsten en de stijging van de kosten van het onderhoud van vastgoed elkaar redelijk in evenwicht. Met de hogere indexatie van de huren (+ € 758.000) ontstaat echter een verschil ten opzichte van de ontwikkeling van de lasten (+ € 465.000), een groot deel betreft namelijk kapitaallasten die gelijk blijven. Het positieve resultaat dat hierdoor ontstaat kan ten gunste van de algemene middelen vallen. Uitgaande van de kerninflatie is dit € 294.000 in 2023.

De afwijking met betrekking tot de hogere energielasten heeft betrekking op meerdere programma's en wordt daarom zichtbaar op wijken algemeen (€ 165.000), S00 Bestuur, dienstverlening en financiën, S01 Veiligheid, S02 Bereikbaarheid, S04 Onderwijs, S05 Cultuur, S08 Welzijn en inclusie en S09 Gezondheid en sport.

13

W1 Centrum, Spijkerkwartier, Arnhemse Broek Thema's (T)

Doelen (D)

Inspanningen (I)

Meedoen

(T)

Versterken van sociale cohesie

(D)

De sociale cohesie in het gebied wordt versterkt door te investeren in goed functionerende wijkorganisaties en een goed wijknetwerk. Vanuit een goede sociale basis in de wijk kan de sociale samenhang verder worden versterkt. Inspanningen 2023 (I) 

Via het bewonersbudget of waar nodig met bewonersondersteuning (van onder andere Sportbedrijf en Rijnstad) worden diverse bewonersinitiatieven ontplooid.  De verbouwing om het buurtcentrum De Lommerd toegankelijker te maken is afgerond. Het is hiermee een duurzamer en toegankelijker gebouw geworden. Ook in de Symfonie wordt het informatiepunt goed bezocht. Hier werken sociaal raadslieden, Werk en Inkomen, Sociaal wijkteam en team Leefomgeving samen. In het centrum is de Buurtkeuken actief. (D) Meer (financiële) zelfredzaamheid Financiële zelfredzaamheid blijft een aandachtspunt. We hebben in de wijk ervoor gezorgd dat (financiële) hulp laagdrempelig toegankelijk is. Inspanningen 2023 (I) Het informatiepunt in de Symfonie wordt goed bezocht. Hier werken we vanuit het Sociale wijkteam, Werk en Inkomen en welzijnspartners (onder andere sociaal raadslieden) samen om inwoners zo goed mogelijk te helpen met individuele vragen. Kansengelijkheid (T) Bevorderen kansengelijkheid: bewoners zijn zelfstandiger en staan steviger in de maatschappij

(D)

De bewoners/deelnemers die verbonden zijn aan de diverse initiatieven in de wijk worden goed begeleid om zelfstandiger te kunnen functioneren. Inspanningen 2023 (I) Organisaties die actief zijn op het gebied van kansengelijkheid worden ondersteund.

(D)

Minder onderwijsterugval

Op de basisscholen is sterk ingezet op een extra programma voor de leerlingen, waardoor de schoolresultaten zijn verbeterd. Inspanningen 2023

(I)

Het programma Kansrijk Opgroeien is gecontinueerd. Gezondheid

(T)

Integrale aanpak gezonde leefstijl

(D)

Door programma's op scholen, Thialf en in de wijkcentra is ingezet op een gezonde leefstijl. Het aantal kinderen met overgewicht blijft hoog. De inspanningen die worden geleverd (zie ook hieronder) dragen bij aan een gezonde levensstijl, maar het is op korte termijn nog niet voldoende om het overgewicht (gemiddeld genomen) te doen afnemen. Het is daarom een blijvend aandachtspunt.

14

Inspanningen 2023

(I)

JOGG (Jongeren Op Gezond Gewicht), GO (Gezond Onderweg) en beweegconcept 2+1+2 worden ingezet. Met de programma's worden kinderen met overgewicht gecoacht binnen hun eigen omgeving naar een gezondere leefstijl. De activiteiten van Vitanos en Blauwe Tomaat zorgen voor aandacht voor gezonde voeding. Op dit moment onderzoeken we de mogelijkheid voor een wandelpad langs het spoor, zodat er een (beweeg)route ontstaat door de wijk. Openbare Ruimte (T)

(D)

Aantrekkelijkere buitenruimte

In CSA is veel vergroend of daar zijn plannen voor in ontwikkeling. Bewonersinitiatieven dragen bij aan dit doel. Inspanningen 2023

(I)

Er zijn in de wijken Arnhemse Broek en Centrum wijkgroenagenda's opgesteld, die worden uitgevoerd. Meerdere verwaarloosde plekken zijn verbeterd door het toevoegen van groen. Wijkorganisaties zijn actief om de wijk schoon te houden en verder te vergroenen. Wonen (T)

(D)

Meer diversiteit in de woningvoorraad

Bij de kansen die zich voordoen op het gebied van transformatie of nieuwbouw van woningen zetten we in op de diversiteit van de woningvoorraad. Inspanningen 2023 (I) Bij grote nieuwbouwplannen (zoals Rietgrachtstraat en Thorbeckestraat) worden levensloopbestendig wonen en huizen voor gezinnen in de planvorming meegenomen. Het nieuwe facetplan Woningsplitsing en Verkamering heeft een rem gezet op de verkamering van panden in het gebied. Zo wordt er in het Spijkerkwartier geen omgevingsvergunning verleend als er binnen een straal van 50 meter al een ander verkamerd pand aanwezig is. Dit heeft een gunstig effect op de woningvoorraad. Bij overtredingen wordt gehandhaafd. Wijkeconomie (T) Goed functionerende wijkorganisaties

(D)

Wijkorganisaties dragen veel bij aan de verbetering van de wijk. Blauwe Wijkeconomie, Broek Omhoog, buurtgroenbedrijf zijn goede voorbeelden waarbij bewoners, overheid en andere partners samenwerken. Inspanningen 2023

(I)

De wijkorganisaties hebben moeite om zich duurzaam te ontwikkelen, onder andere door de manier van subsidiëren door de gemeente. We zijn daarom in gesprek met deze partners en het verkennen de mogelijkheden om de activiteiten van deze organisaties langdurig in het wijkprogramma te verankeren. Veiligheid (T)

(D)

Minder overlast

Wijkveiligheid blijft een belangrijk thema in het gebied. Het aantal registraties van delicten daalt, maar het gevoel van veiligheid bij bewoners blijft een punt van aandacht. Er worden veel gerichte acties opgezet om af te rekenen met de verloedering, overlast en criminaliteit. Dit heeft een lange adem nodig. Inspanningen 2023

(I)

Binnen het actieprogramma Steenstraat en omgeving zijn tien actielijnen met bijbehorende acties uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld het aanpakken en opknappen van verloederde plekken, verwijderen van graffiti, realisatie van camera’s en handhavingsacties. Ook is in 2023 begonnen met het aanspreken en aanschrijven van winkels die te veel beplakking op hun ruiten hebben en daarmee geen transparante gevel hebben. In 2024 wordt hiermee doorgegaan.

15

W2 Noordwest Thema's (T)

Doelen (D)

Inspanningen (I)

Meedoen

(T)

Ontmoetingsplekken voor sociale cohesie en maatschappelijk participeren

(D)

Om de sociale cohesie en de maximale participatie van inwoners te bevorderen is het van belang om ontmoetingsplekken in de wijk te creëren die passen bij de vraag uit de wijk. Deze fysieke ontmoetingsplekken moeten toegankelijk, nabij en laagdrempelig zijn. Inspanningen 2023     

(I)

Minimaal elk kwartaal en zo nodig vaker hebben we afstemmingsoverleg met een vertegenwoordiging van de verschillende buurthuizen. Het Graaf Ottoplein is heringericht. De inclusieve speelplaats naast de skatebaan bij Rosorum wordt dit jaar afgerond. De gesprekken over herinrichting Peterplein hebben plaatsgevonden. De realisatie start het laatste kwartaal 2023. Het inloopspreekuur is begin 2023 gestart.

Versterken sociale netwerken en inzicht in voorzieningen in de wijk

(D)

De netwerkpartners in de wijken kennen elkaar en weten elkaar te vinden. We werken als teams Leefomgeving, Sociaal wijkteams en gebiedsteams Werk en Inkomen gebiedsgericht: we handelen vanuit de leefwereld van bewoners, dichtbij en met focus op specifieke doelgroepen in de wijk. Inspanningen 2023 (I) 

De gebiedsagenda Werk, Inkomen en Schulden 2023 is tot stand gekomen. Monitoring van de benoemde actiepunten volgt via overleg sociale tafel met Sociaal Wijkteam, , gebiedsteams Werk en Inkomen en partners Rijnstad en Stichting Welzijn Ouderen Arnhem.  De basis training Eigen-Wijs is gestart in samenwerking met team Leefomgeving Noord-Oost. Kansengelijkheid (T)

(D)

Meer ontplooiingskansen voor kinderen

In Noordwest willen we kinderen die dat nodig hebben betere ontplooiingskansen bieden zodat zij kansrijk kunnen opgroeien. We richten ons daarbij vooral op kinderen in Klarendal en Sint Marten en hebben een aanpak voor de verschillende doelgroepen. Inspanningen 2023 (I) 

Het thuisbezoek door de jeugdverpleegkundige is in Klarendal mogelijk gemaakt op indicatie en wordt in 2024 standaard ingevoerd. We zijn gestart om samen met betrokken (keten)partners de backoffice goed in te regelen zodat signalen ook direct opgepakt en bij voorkeur opgelost kunnen worden.  Het uitvoeringsprogramma Kansrijk Opgroeien wordt verder doorontwikkeld en geïntegreerd binnen de pedagogische wijk in het kader van de Arnhem Oost aanpak. Daarbij is ook de overgang van primair naar voorgezet onderwijs een belangrijk aandachtspunt. Veiligheid (T) Bewoners hebben minder last van gevoelens van onveiligheid

(D)

We verbeteren het woon- en leefklimaat van bewoners door de aanpak van overlast op de thema’s verloedering, parkeer/verkeersveiligheid, overlastgevende personen, jeugdoverlast en drugsoverlast. Onze focus ligt daarbij op de wijken Klarendal en Sint Marten.

16

Inspanningen 2023

(I)



Tijdens maandelijks wijkveiligheidsoverleg vindt monitoring plaats en initiëren we passende acties. Ook zijn we samen met veiligheid en politie gestart met het actieplan 'Hommel en Singel': schoon, heel en veilig met speciale aandacht voor verloederde plekken en ondermijning.  Via de sociale tafel monitoren we de inzet van partners in het sociaal domein.  In het najaar starten we met een proces met alle betrokken partijen hoe we in ons gebied de doorontwikkeling van jongerenwerk vorm gaan geven. Gezondheid (T) De sociaaleconomische gezondheidsverschillen in de wijk Klarendal worden kleiner

(D)

We zijn in samenwerking met de WUR,HAN en GGD aan de slag om de sociaaleconomische gezondheidsverschillen te verkleinen in de wijk Klarendal. We willen een beweging in gang zetten waarbij bewoners weer trots op hun wijk zijn, en de leefomgeving als positieve stimulans ervaren om verder te komen in het leven. Inspanningen 2023 (I)  

De uitvoering van Welzijn op recept wordt gemonitord met de uitvoerende partijen Stichting Welzijn voor Ouderen Arnhem en Rijnstad. Studenten van de Praktijk Leerroute Regionaal Opleidingscentrum Rijn-IJssel starten in september met onderzoek op welke wijze het spel Positieve Gezondheid ingezet kan worden bij activiteiten in de wijk.

17

W3 Noordoost Thema's (T)

Doelen (D)

Inspanningen (I)

Meedoen

(T)

Meer bewoners zijn sociaal zelfredzaam

(D)

Er is een mooie verdeling van ontmoeting in de wijken, zowel binnen als buiten. Voor jong en oud zijn er plekken in de wijken om laagdrempelig te ontmoeten. Speelplekken zijn er genoeg en worden aangepakt, waar nodig. Er zijn pedagogisch medewerkers in de wijk die de ontmoeting faciliteren en er zijn heel veel vrijwilligers die hun bijdrage leveren aan de ontmoetingsplekken. Inspanningen 2023

(I)

Noord-Oost heeft een mooie dekking van ontmoetingscentra. In iedere wijk zijn er ontmoetingsplekken, waar we structureel mee overleggen voor de toekomst. Ook werken we aan de organisatie van structurele financiering voor huisvesting. Meer bewoners participeren in de vorm van (vrijwilligers)werk

(D)

Er lopen verschillende processen die moeten bijdragen aan de aanpak op de werkloosheid en participatie (meedoen) van de bewoners Geitenkamp. Deze uitdaging zal een meerjarenplan zijn en heeft met veel verschillende factoren te maken (huur/koop verhouding, generatiepatronen, normen en waarden van de cultuur in de wijk). Er wordt hard gewerkt aan nieuwe plekken in de wijk die stimuleren om te leren en te werken, maar een aantal initiatieven stagneren. We zijn op de goede weg. Na corona zijn er verschillende initiatieven die herstart zijn. Maar we zijn er nog niet. We horen een toename van deelnemers en bezoekers via samenwerkingspartners in de wijken. Er participeren meer mensen, maar we zitten nog steeds in een opbouw na corona. Inspanningen 2023

(I)



De inspanning op uitbreiding van sociaal ondernemers in de Vlindertuin stagneert. De huidige exploitant is er niet in geslaagd om voldoende sociaal ondernemers te binden aan de Vlindertuin. Hier is ook een onderzoek op geweest en deze wordt besproken met SLAK.  Voor het creëren van een wijknetwerk is een kwartiermaker nodig. De middelen zijn beschikbaar en we gaan na de zomervakantie werven (afhankelijk van keuzes naar aanleiding onderzoek).  De mogelijkheid om een buurtbaanbureau (in samenwerking met Enjoy & Learn) te starten wordt onderzocht en er wordt via Arnhem-Oost gekeken naar coaching voor toeleiding naar werk en school voor jong volwassenen.  De gebiedsagenda is opgesteld en wordt voor 2024 geactualiseerd.  Ter vervanging van training EigenWijs komt er een pilot Eigenwijze Diamant, het gebied wordt uitgebreid met Noord-West en de training wordt nog laagdrempeliger aangeboden. De start is na de zomervakantie en de evaluatie vindt voor het einde van het jaar plaats.

Kansengelijkheid (T) Meer kinderen hebben de mogelijkheid om hun talent te ontdekken en te ontwikkelen Afgelopen jaar zijn er verschillende positieve ontwikkelingen geweest in het aanbod, waardoor de jeugd hun talenten kunnen ontwikkelen:  nieuw jongerenwerk;  verlengde schooldag in samenwerking met Sportbedrijf, Rijnstad en Rozet;  uitbreiding speelmorgen;  samenwerking met creatief makers voor maatschappelijke vraagstukken (jeugd, Sperwer);  betrekken van jongeren bij cultuur (Podium van de wijk).

18

(D)

Inspanningen 2023

(I)



Het uitvoeringsprogramma Kansrijk Opgroeien is verwoord voor 2023 en in uitvoering. (Rijke schooldag, NPO gelden). Deze wordt gemonitord en waar nodig bijgesteld voor 2024.  De sportpedagogisch medewerker is aangesteld en heeft een plan opgesteld voor het klimaat van de Rommelkist. Er is een groep vrijwilligers, die meewerken met specifieke evenementen. Voor structurele taken, toezicht en bekwaamheid zijn er nog acties nodig. tevens ligt er een masterplan voor de Rommelkist. Deze heeft een fysiek component om het aantrekkelijker te maken en een component om het sociaal veiliger te maken met meer aantrekkingskracht, breder dan de bestaande doelgroep.  Monitoring op 18 maanden gesprekken door VGGM loopt. Het zal een vervolg krijgen in de Arnhem-Oost aanpak. Wegens succes wordt het in alle Arnhem-Oost wijken toegepast. Gezondheid (T) De sociaaleconomische gezondheidsverschillen in de wijk Geitenkamp worden kleiner

(D)

Vanuit de samenwerking HAN, GGD is geadviseerd om te werken met wijkgezondheidsprofielen. Door de kennis en opvolgende interventies van de wijkgezondheidsprofielen nemen de gezondheidsverschillen af. De bewustwording wordt verhoogd en er zijn voorzieningen in de wijk die bijdragen aan een gezonde leefstijl. Inspanningen 2023

(I)



Twee watertappunten zijn geplaatst, een derde kon niet worden geplaatst in verband met hoogteverschillen op de beoogde locatie.  Het experimenteren met Gezondheidschecks loopt, dit is wel afhankelijk van de beschikbaarheid van studenten.  Het programma 2Diabeat loopt, wordt getrokken door Locus (de Beijer). Er wordt hierin samengewerkt met Rijnstate en het Sociaal Wijkteam.  Het onderzoek van de WUR naar vergroening van de wijk en gezondheid is afgerond. Openbare ruimte (T)

(D)

De wijk Geitenkamp is klimaatbestendiger Klimaatadaptatie We zetten in op hittestress door middel van tegelwippen en het herplaatsen van ligusterhagen, het stimuleren van geveltuintjes en boomspiegels in eigen beheer. We werken samen met de scholen en kijken naar de mogelijkheden voor groene schoolpleinen (Jozef Sartoschool, locatie Spiekmanlaan).

Energie besparen We brengen de bewoners in contact met het project energiearmoede. Samen wordt gekeken naar wat werkt voor de bewoners en hoe we dit kunnen organiseren. Er wordt veel aandacht gegeven aan de regelingen die bewoners kunnen genieten. Inspanningen 2023   

 

(I)

In samenwerking met bewoners en openbare ruimte zijn er boomspiegels vergroot en teruggeven in beheer van de bewoners en pleintjes zijn vergroend. Jaarlijks is er een actie met aandacht voor het herplaatsen van de ligusterhagen. Samen met de coöperaties wordt gekeken bij mutaties om de haag meteen terug te plaatsen, voordat er nieuwe verhuurd wordt. Inmiddels is er een projectleider en opdrachtgever aangetrokken om het Icoonproject Beekdal te leiden. Het project gaat met name over het meer zichtbaar en beleefbaar maken van de Beek en het bestaande groen uit te breiden. Door onder andere een herinrichting van het sportpark De Paasberg en de infrastructuur is er meer groen toegevoegd. Twee keer per jaar organiseren bewoners in samenwerking met coöperaties en gemeente een opruimdag. Er loopt momenteel een pilot (bij een hotspot op de Geitenkamp) waar gekeken en onderzocht wordt hoe bijzettingen en zwerfafval verminderd kunnen worden. Op welke wijze kunnen inwoners het afval goed aanbieden?

19

Wonen

(T)

De wijk Geitenkamp wordt vitaler

(D)

Om de leefbaarheid en vitaliteit van de Geitenkamp de komende jaren verder te verbeteren worden een aantal maatregelen onderzocht. Een belangrijke maatregel is het creëren van meer diversiteit in de bevolkingssamenstelling van de wijk. Een van de knoppen om hier verandering in te brengen is het aanpassen van de woningvoorraad en dan in het bijzonder de verhouding tussen koop en sociale huur in de wijk. Onderzocht gaat worden in hoeverre het haalbaar is om op deze wijze de diversiteit van de bevolkingssamenstelling te beïnvloeden. Inspanningen 2023 (I) Met de corporaties is een pilot gestart om op de hotspots de toewijzingen te reguleren. Dit wordt toegepast en wordt positief ervaren. De opgave rondom het vergroten van de diversiteit van de bevolkingssamenstelling (en daarmee samenhangend de verhouding tussen koop- en huurwoningen in wijk) wordt in het najaar van 2023 verder opgepakt. We werken vanuit verschillende participatieve processen aan het trots zijn op de wijk:  Buurtbaanbureau – mensen laagdrempelig bemiddelen naar een gezonde dagbesteding;  De Vlindertuin – Ruimte voor bewoners voor dagbesteding en persoonlijke ontwikkeling;  De Rommelkist – ruimte voor kinderen om zich op verschillende gebieden spelenderwijs te ontwikkelen. Wijkeconomie (T)

(D)

Bruisender marktplein Geitenkamp

De ruimtestudie is gedaan. Het pand van de Coöp is van eigenaar gewisseld, hierdoor stagneert de gewenste ontwikkeling van het marktplein. Er trekken nog steeds winkels weg van het marktplein. Het is lastig voor de winkeliers om hun hoofd boven water te houden. Bewoners maken zich nog steeds zorgen over het verschralen van het winkelaanbod op het winkelplein Geitenkamp Inspanningen 2023 (I) Gezamenlijk met bewoners, ondernemers, winkeliers, corporaties uitvoering geven aan het uitvoeringsplan stagneert door het stilvallen van de ontwikkeling met betrekking tot de supermarkt en de ruimtelijke opgave eromheen. Het huidige marktplein wordt wel vergroend. Verder uitwerking geven aan het uitvoeringsplan is afhankelijk van het wel of niet doorgaan van de ontwikkeling vergroten supermarkt (is gestagneerd). Veiligheid

(T)

Bewoners ervaren minder parkeeroverlast

(D)

De maatregelen om de parkeerdruk in Alteveer-Cranevelt te verlagen zijn nog niet getroffen. Er wordt gewacht op het duurzaam mobiliteitsplan. Inspanningen 2023 (I)   

Het monitoren van de verkeersintensiteit Velperweg e.o. als gevolg van allerlei ontwikkelingen moet nog in gang gezet worden. Het burgerparticipatieproces herinrichting Velperweg loopt nog. De planning is met een half jaar vertraagd en wordt nu in het eerste kwartaal 2024 uitgevoerd. Verkeersremmende maatregelen aan Bronbeeklaan en Monnikensteeg worden gemonitord. Deze maatregelen werken en de klachten zijn afgenomen.

Bewoners ervaren meer veiligheid in hun directe omgeving

(D)

Vanuit het wijkveiligheidsoverleg is er tevredenheid. Het is zelfs ‘rustig’. Dit wordt gemonitord op parkeer- en verkeersoverlast, verloedering, criminaliteit, drugscriminaliteit, jongerenoverlast en verwarde personen. Inspanningen 2023 (I)  

De persoonsgerichte aanpak is tijdelijk gestopt. AVG technisch moet eerst het convenant afgesloten worden. Extra inzet op vermindering jeugdoverlast is op de Geitenkamp gerealiseerd. Nieuwe jongerenwerk zal zich nadrukkelijk positioneren en onderdeel uitmaken van dit actiepunt. De formatieve inzet is verdubbeld.

20

W4 Presikhaaf Thema's (T)

Doelen (D)

Inspanningen (I)

Meedoen

(T)

Meer bewoners doen mee

(D)

We blijven investeren in ruimte voor ontmoeten, verbinding en ontwikkeling. Inspanningen 2023   

(I)

We stimuleren buurtbewoners aanvragen te doen bij het wijkplatform en de regeling Burgerkracht, helpen bewoners met motivatie in de aanvraag (zoals ontmoeting, armoedebestrijding) en ondersteunen we hen in het platformoverleg. Op meerdere plekken breiden we ontmoetingsplekken uit, zowel in de openbare ruimte als binnen. We hebben meerdere netwerken opgezet met behulp van de participatiemedewerker.

Meer bewoners ervaren gemeenschapsgevoel in de buurt

(D)

Er is een broze sociale structuur in de wijk (met name na corona). Er zijn veel verschillende culturen in Presikhaaf die elkaar graag binnen de eigen kring willen ontmoeten. Inspanningen 2023 (I)   

Onze maatschappelijke partners in de wijk benaderen de verschillende culturen te weinig afzonderlijk en te weinig vraaggericht. Daarom gaan we meer inzetten op cultuursensitiviteit. Onze partners in de wijk wordt gevraagd om informeel aanbod zoals theemiddagen, samenkomst in Rozet rond taal en cultuur te faciliteren, zodat bewoners makkelijk kunnen aansluiten. De toeloop is nog niet goed. Daartoe vragen we een meer proactieve houding aan onze partners in de wijk. Er is aandacht voor duurzame relatieopbouw nodig met de gemeenschap om vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Dit heeft door corona een knauw gekregen. We ondersteunen vragen voor ontmoetingstuinen, speelplekken, theemiddagen, buurtfeesten en opruimdagen. Dit proces heeft meer tijd nodig.

(D)

Meer bewoners hebben een gezonde leefstijl In de wijk worden speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken beter benut. Inspanningen 2023  

(I)

In park Presikhaaf, in de buurt Over Het Lange Water, evenals bij de Overkant hebben we geïnventariseerd wat de speel-, beweeg en ontmoetingsbehoefte is. Eind 2023 starten we met de aanleg van een speel- en beweegplek in de buurt Over Het Lange Water.

Meer bewoners spreken, lezen en schrijven de Nederlandse taal

(D)

De oude Inburgeringswet heeft ertoe geleid dat er een grote groep niet goed is ingeburgerd en kampt met taalachterstand. Er is geen goed beeld wat er nodig is om de groepen laag geletterden te bereiken. Er is een grote groep vrouwen die veelal binnenshuis hebben geopereerd en hierdoor de Nederlandse taal niet goed machtig zijn. Inspanningen 2023 (I) 



Veel aanbod is nog gericht op het individu, waar we afgelopen jaar gemerkt hebben dat collectief aanbod beter aansluit bij de wijkculturen. Dit vraagt een cultuuromslag binnen de sociale basis. Er komen nog te weinig bewoners naar het collectief aanbod. Dit vraagt meer proactief werken van de maatschappelijke partijen. Wij brengen informeel taalaanbod in contact met Rozet en Rijnstad, zodat behoeftes in beeld komen en vertrouwen ontstaat richting het formele aanbod. Hiervoor is het belangrijk dat taalaanbieders proactief gaan werken gericht op het collectief.