Bijlage 1 - Begroting 2026

Ontwerpbegroting 2026

Inhoudsopgave Leeswijzer................................................................................................................................................................ 7 Deel 1 Hoofdlijnen van beleid en financieel kader .............................................................................................. 9 Hoofdlijnen............................................................................................................................................................. 10 Hoofdlijnen van beleid ........................................................................................................................................ 10 Ontwikkelingen in het financieel kader ............................................................................................................... 21 Deel 2 Beleidsbegroting ...................................................................................................................................... 56 Begrotingsprogramma's ......................................................................................................................................... 57 Bestuur, dienstverlening en financiën ................................................................................................................

58 Veiligheid ........................................................................................................................................................... 69 Bereikbaarheid ................................................................................................................................................... 81 Economie ........................................................................................................................................................... 91 Onderwijs ......................................................................................................................................................... 102 Cultuur ............................................................................................................................................................. 112 Participatie en armoedebestrijding ................................................................................................................... 124 Zorg.................................................................................................................................................................. 137 Welzijn en inclusie ...........................................................................................................................................

150 Gezondheid en sport ........................................................................................................................................ 165 Klimaat en energie ........................................................................................................................................... 176 Ruimtelijke ontwikkeling ................................................................................................................................... 191 Wonen en leefomgeving .................................................................................................................................. 204 Paragrafen ........................................................................................................................................................... 225 Lokale heffingen ............................................................................................................................................... 226 Risicomanagement en weerstandsvermogen .................................................................................................. 235 Onderhoud kapitaalgoederen...........................................................................................................................

242 Financiering ..................................................................................................................................................... 262 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................................. 266 Verbonden partijen ........................................................................................................................................... 275 Grondbeleid ..................................................................................................................................................... 296 Investeringen ................................................................................................................................................... 301 Subsidies ......................................................................................................................................................... 309 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid .................................................................................................. 317 Nationaal Programma Arnhem - Oost ..............................................................................................................

319 Overig programmaplan .................................................................................................................................... 321 Deel 3 Financiële begroting .............................................................................................................................. 322 Overzicht van baten en lasten per programma ................................................................................................ 323 Overzicht structureel begrotingssaldo .............................................................................................................. 326 Geprognosticeerde balans 2026-2029 ............................................................................................................. 328 Reserves en voorzieningen.............................................................................................................................. 329

EMU-saldo 2026 .............................................................................................................................................. 338 Overzicht geraamde lasten en baten per taakveld ........................................................................................... 339 Overzicht taakvelden per programma (lasten) ................................................................................................. 345 Overzicht taakvelden per programma (baten) .................................................................................................. 347 Mutaties circulaires .......................................................................................................................................... 349 Monitoring bezuinigingen ................................................................................................................................. 351 Bijlagen............................................................................................................................................................... 355 Overzicht BBV-indicatoren ...............................................................................................................................

356 Begrippenlijst ................................................................................................................................................... 360

Leeswijzer Hier vindt u voor uw leesgemak een korte toelichting op de opbouw van deze begroting. De begroting is een onderdeel uit de P&C-cyclus. In de begroting wordt het gemeentelijk beleid op hoofdlijnen toegelicht. Dit doen we aan de hand van de drie w-vragen: • • •

wat willen we bereiken? wat gaan we doen? wat mag het kosten?

Opbouw van de Begroting 2026 In deze leeswijzer wordt aangegeven hoe de indeling van de Begroting eruit ziet. Deel 1 - hoofdlijnen van beleid en ontwikkelingen in het financieel kader In de begrotingsprogramma's worden de prioriteiten van het beleid aangegeven. Een samenvatting van de prioriteiten krijgt een plek in hoofdstuk 1. In het hoofdstuk Ontwikkelingen in het financieel kader worden de belangrijkste financiële ontwikkelingen weergegeven. Ook wordt in dit hoofdstuk een verklaring van de mutaties gegeven. Deel 2 - beleidsbegroting De beleidsbegroting is opgebouwd uit drie onderdelen: Begrotingsprogramma's In de begrotingsprogramma's zijn de ambities, doelen, inspanningen en de daarbij behorende budgetten op opgenomen. Doelenboom Sinds de Begroting 2020 staat doelenboom in de Begroting centraal. Per programma zijn de ambities (A), doelen (D), inspanningen (I) en indicatoren opgenomen. • In de ambities staat opgenomen waar we als stad uiteindelijk naar streven • In de doelen staat aangegeven wat we willen bereiken. Als dit mogelijk is, zo smart (specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden) mogelijk. • In de inspanningen staat aangegeven wat we als gemeente concreet willen gaan doen om de doelen te bereiken. Waar mogelijk voegen we ook indicatoren aan de doelenboom toe.

Samen met de raadswerkgroep Doorontwikkeling Begroten & Verantwoorden is in een aantal sessies gesproken over verbeteringen in de documenten voor de planning en control cyclus. In de Begroting 2025 is reeds een viertal programma’s doorontwikkeld: Veiligheid, Cultuur, Participatie en armoedebestrijding en Klimaat en energie. In deze Begroting 2026 is dit voor alle overige programma’s ook gedaan. Elf paragrafen De paragrafen vormen een 'dwarsdoorsnede' van de begroting. Er worden kaderstellende beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten. De paragrafen geven daarmee belangrijke aanvullende informatie over de meerjarige financiële positie van de gemeente. Een deel van de paragrafen zijn in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplicht voorgeschreven. De volgende verplichte paragrafen vanuit het BBV zijn opgenomen: 1. Lokale heffingen - In deze paragraaf wordt stilgestaan bij de diverse gemeentelijke belastingen en heffingen en de consequenties daarvan voor de inwoners. 2. Risicomanagement en weerstandsvermogen - Het weerstandsvermogen geeft aan hoe solide de financiële positie van de gemeente is. In deze paragraaf zijn ook financiële kengetallen opgenomen, zoals het weerstandsvermogen, de solvabiliteit en de schuldquote 3.

Onderhoud kapitaalgoederen - In deze paragraaf wordt toegelicht op welke wijze het onderhoud van de gemeentelijke kapitaalgoederen (zoals wegen, riolering, gebouwen) gewaarborgd is. 4. Financiering - Hier wordt toegelicht op welke wijze met de financieringsbehoefte van de gemeente is omgegaan.

Inhoudsopgave

7

5. 6.

7. 8.

Bedrijfsvoering - In de paragraaf wordt gerapporteerd over de voortgang van interne ontwikkelingen binnen de gemeentelijke organisatie. Verbonden partijen - De gemeente werkt samen met andere partijen om bepaalde doelen te bereiken. Als de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft bij een partij, is dit een zogenoemde verbonden partij. In deze paragraaf worden alle verbonden partijen toegelicht. Grondbeleid - De gemeente speelt een rol in het kopen en verkopen van gronden. Hier wordt verder ingegaan op het gevoerde grondbeleid. Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid - In artikel 3.5 (Openbaarheidsparagraaf) van de Wet Open overheid (Woo) wordt voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens.

Op verzoek van uw raad zijn drie niet verplichte paragrafen in de begroting opgenomen: 9. Investeringen - In deze paragraaf wordt over de realisatie van de investeringen gerapporteerd. 10. Subsidies - De gemeente verstrekt subsidies aan instellingen die een bijdrage leveren aan gemeentelijke doelstellingen. In deze paragraaf wordt aangegeven welke instellingen subsidie hebben ontvangen inclusief de subsidiebedragen. 11. Nationaal Programma Arnhem Oost - Vanaf deze Begroting 2026 is voor Nationaal Programma Arnhem Oost een paragraaf opgenomen om inzicht te geven in de verdeling van de middelen voor NPAO over de verschillende begrotingsprogramma's. Overig programmaplan Hierin wordt duidelijk gemaakt op welke wijze de overhead in het overzicht baten en lasten tot uitdrukking komt. Deel 3 - Financiële begroting In dit onderdeel wordt ingegaan op de ontwikkelingen in het financieel kader, mutaties circulaires van het gemeentefonds en de financiële begroting met de financiële tabellen. Bijlagen In de bijlagen zijn de afkortingen- en begrippenlijst en een aantal overzichten opgenomen.

Interactieve website De Begroting is digitaal beschikbaar op: financien.arnhem.nl. Op deze website is in de begrotingsprogramma's ook de volgende extra informatie te vinden: • Verdeling budgetten in kostengroepen • Verdeling budgetten taakvelden • Verdeling budgetten portefeuilleonderdelen • Verdeling budgetten naar subproducten • Verdeling budgetten naar Ambities/Doelen • Saldo Doelen meerjarig • Totaaloverzicht subsidies • Totaaloverzicht reserves

Resultaat raadsbehandeling

Inhoudsopgave

8

Deel 1 Hoofdlijnen van beleid en financieel kader Deel 1 bestaat uit: 1.

Hoofdlijnen van beleid

2.

Ontwikkelingen in het financieel kader

Deel 1 Hoofdlijnen van beleid en financieel kader

9

Hoofdlijnen Hoofdlijnen van beleid Bij de start van deze raadsperiode stond Arnhem voor grote beslissingen. De klimaatcrisis, de wooncrisis en de kloof tussen arm en rijk vroegen allen om dringende oplossingen. Met lef, creativiteit en onorthodoxe maatregelen gingen we samen met inwoners, bedrijven en organisaties, volop aan de slag om een duurzaam, groen, kansrijk en verbonden Arnhem te realiseren. Een toekomstbestendige stad waarin het fijn samenleven is voor mens en dier. Waar voldoende werkplekken zijn voor onze inwoners en waar we investeren in een duurzame, innovatieve en circulaire economie. Waar laagdrempelig gesport kan worden en inwoners kunnen genieten van kunst, cultuur en evenementen. Waar de natuur volop de ruimte krijgt en we vergroening gebruiken om onze stedelijke omgeving ook met de klimaatverandering tot een aangename plek te maken. We wilden de ongelijkheid die van generatie op generatie overgaat, doorbreken zodat iedereen in Arnhem goed en gezond kan opgroeien in leefbare wijken. Wijken met voldoende woonruimte voor verschillende levensfases. Ook willen we dat kinderen en jongeren alle kansen krijgen om zich optimaal te ontwikkelen, in fijne en toekomstbestendige schoolgebouwen. De maatregelen om onze ambities voor de stad te verwezenlijken, namen we tegen de achtergrond van groeiende onrust om ons heen.

Ook in Arnhem maken veel inwoners zich immers zorgen. Over de vraag of ze nog wel in hun eigen stad kunnen blijven wonen, over prijsstijgingen van de dagelijkse boodschappen, de toekomst van hun kinderen, de klimaatverandering en toenemende maatschappelijke tegenstellingen die in het politieke debat op scherp worden gezet. Daarnaast hebben natuurlijk ook wereldwijde ontwikkelingen zoals de oorlog in Oekraïne, de genocide in Gaza en de internationale handelsoorlog impact op onze Arnhemse samenleving. In deze onrustige wereld blijven we in en met onze stad zoeken naar verbinding. We houden elkaar vast en zoeken actief de dialoog zodat we kunnen inspelen op behoeftes van Arnhemmers. Als stadsbestuur voelen we ons gesterkt door de solidariteit en de bewezen veerkracht van onze stad. Onverminderd ambitieus Ook dit verkiezingsjaar gaan we onverminderd ambitieus in. De gunstige financiële positie van de gemeente maakt dat we kunnen investeren en bestendigen. In de meicirculaire zijn structurele middelen opgenomen om de terugval van het gemeentefonds in 2026 enigszins te dempen en wordt structurele compensatie gegeven voor de stijgende prijzen en volumes. Op basis van het zwaarwegende advies van de deskundigencommissie Van Ark heeft het kabinet daarnaast in de Voorjaarsnota 2025 middelen toegevoegd aan het gemeentefonds voor de jaren 2025, 2026 en 2027.

Met alle financiële voorstellen ontstaat een structureel sluitende Begroting in zowel het jaar 2026, maar ook in het laatste jaar 2029. Daarbij blijft de weerstandsfactor minimaal op het streefniveau van 1,4. In lijn met de aangenomen raadsmotie 25M98 stellen we voor om bij het jaarlijks vullen van het Stadsontwikkelfonds rekening te houden met de langjarige ontwikkeling van de weerstandsfactor. In deze ontwerp-Begroting hebben we prioriteit gegeven aan het verwerken van alle moties die bij de behandeling van de Perspectiefnota 2026-2029 door de raad zijn aangenomen. Zo stellen we voor te investeren in de bestaande stad en willen we bouwen aan het nieuwe stadsdeel Rijnpark met 7000 woningen, ongeveer 5000 werkplekken en een prachtig nieuw park. Daarbij streven we continu naar een ongedeelde stad die diversiteit en nabijheid combineert. Een stad waar we samenleven en mensen – ongeacht inkomen en achtergrond – elkaar ontmoeten op het schoolplein, in het park, langs het sportveld en in de winkel. Waar je in iedere wijk kansrijk kan opgroeien en wonen. Ook willen we investeren om slagen te maken in het verduurzamen van onze economie en mobiliteit. Door onze groeiende stad en onze steeds ouder wordende bevolking, zien we ook een toenemende zorgvraag. Tegelijkertijd zijn er personeelstekorten en stijgende zorgkosten.

Daarom stellen we voor om de komende periode nog nadrukkelijker in te zetten op een transformatie van het sociaal domein, waarbij we maximaal inzetten op preventie. Om dit te bewerkstelligen organiseren we de hulp en ondersteuning zo dicht mogelijk bij huis. Ook kiezen we voor meer samenhang tussen welzijn en zorg, zodat complexe problemen en zware zorg zoveel mogelijk worden voorkomen. In het kader van het Nationaal Programma Arnhem-Oost, willen we de achterstanden in de ArnhemOost wijken op het gebied van onderwijs, werk & inkomen, wonen, gezondheid, leefbaarheid en veiligheid aanpakken door ongelijk te investeren in gelijke kansen. We willen ons volop inzetten voor inwoners zonder dak boven hun hoofd; of dit nu Arnhemse daklozen zijn of vluchtelingen die huis en haard hebben verlaten tijdens hun vlucht voor oorlog en geweld. We willen investeren in

Hoofdlijnen van beleid

10

onderwijs, sport en bestaanszekerheid voor alle inwoners. Ook willen we middelen reserveren voor kunst, cultuur en erfgoed, dat toegankelijk en inspirerend is voor iedereen, aan beide kanten van de rivier.

Een DUURZAAM Arnhem We willen vooroplopen in onze missie om van Arnhem een duurzame en energiezuinige stad te maken. Ook werken we hard om te zorgen dat er fors meer goede en betaalbare woningen worden gebouwd voor álle Arnhemmers. Zeker met het oog op de huidige wooncrisis is dat essentieel. Daarnaast stimuleren we onze Arnhemse ondernemers om zo circulair, creatief en vooruitstrevend mogelijk te zijn. Energieprojecten in elke buurt Om de energietransitie in Arnhem te realiseren worden de komende jaren voor alle buurten in Arnhem diverse energieprojecten ontwikkeld en gerealiseerd. Wij willen bijdragen aan de ontwikkelkosten, eventuele onrendabele toppen en kapitaallasten van investeringen die voortkomen uit deze projecten. Zo dragen we bij aan de versnelling van de energietransitie. Ook met het oog op de woningbouwopgave is het essentieel dat er collectieve energiesystemen worden ontwikkeld. Dit is tevens in lijn met de aangenomen raadsmotie 25M90. Structurele aanpak energiearmoede Energiearmoede vraagt om een structurele aanpak. Onze energiecoaches en buurtklussers spelen een belangrijke rol bij het tegengaan hiervan. In lijn met de aangenomen raadsmotie 25M91 stellen we voor om deze aanpak te borgen. Hiermee dragen we bij aan lagere lasten en betere huizen voor onze inwoners. Ondersteuning bij funderingsschade In Arnhem zien we ook de gevolgen van klimaatverandering.

Er ontstaan lokaal nieuwe problemen, waaronder funderingsschade. Daarom verbreden we onze aanpak voor funderingsproblematiek en stellen we voor de komende jaren middelen beschikbaar voor ondersteuning, onderzoek en monitoring van funderingsschade. Stedelijke ontwikkeling In deze tijd van wooncrisis is het essentieel dat er extra woningen worden gebouwd. Tussen 2022 en 2040 realiseren we 16.000 nieuwe huizen op strategische locaties in de stad. Deze verstedelijkingsopgave vraagt om aanzienlijke investeringen. Een belangrijk deel van de woningbouw vindt plaats door het realiseren van de nieuwe wijk Rijnpark. In lijn met de aangenomen raadsmotie 25M157 reserveren we middelen voor de tweede fase van Rijnpark, die we kunnen inzetten als mogelijke co-financiering van andere overheden. Daarbij stellen we ook voor om in lijn met de aangenomen motie 25M97, budget vrij te maken voor een impuls (transformatie) van de werklocaties in dit gebied. Deze ambitie kan uiteraard niet alleen met stenen worden gerealiseerd, daarom willen we ook blijven investeren in mensen en middelen. Zoals de gemeenteraad in motie 25M106 heeft gevraagd starten we dit najaar met pilots ‘parallel plannen’ in twee gebieden, daarover is commitment met corporaties en ontwikkelende partijen. Daarnaast willen we middelen reserveren die kunnen dienen als co-financiering voor het provinciale programma Steengoed Benutten.

Verhuiscoach Ook in de bestaande stad is nog winst te boeken. Zo hebben we met woningcorporaties en huurdersorganisaties prestatieafspraken gemaakt, en geven we voorrang aan initiatieven die bijdragen aan sociale verbetering in wijken. Daarnaast willen we de huidige woningvoorraad beter gebruiken met behulp van het Actieplan Beter Benutten waarover de raad vlak voor het zomerreces is geïnformeerd. Onderdeel hiervan is de splitsingscoach die eigenaarbewoners begeleidt bij het splitsen van hun woning. Deze maatregel draagt bij aan de doelstelling van de Woonvisie: meer woningen in een ongedeelde stad. In de afgelopen jaren zijn met vergelijkbare pilots, zoals de verhuiscoach voor senioren al aantoonbare resultaten geboekt, en daarom stellen we voor om ook de verhuiscoach actief te laten blijven. Hiermee komen we tegemoet aan de aangenomen moties 25M95 en 25M122. In lijn met motie 25M85g zullen we in afstemming met het APCG en/of ervaringsdeskundigen inventariseren of er aanscherpingen nodig zijn voor het verbeteren van de voorwaarden voor toegankelijkheid in de meerjarige prestatieafspraken met woningcorporaties. Indien die aanscherpingen inderdaad nodig blijken, zullen we hierover in overleg treden met de woningcorporaties om dit te verwerken in de meerjarige prestatieafspraken. Duurzame economie We willen dat onze economie duurzamer en innovatiever wordt.

Ook zetten we in op het vergroten van de creativiteit en het versterken van de brede welvaart van onze stad. Hierbij willen we dat de groei van de werkgelegenheid in balans is met de ontwikkeling van de stad. In 2026 is Arnhem MKB stad van het jaar. Dit betekent dat we het hele jaar met MKB Nederland en ondernemersorganisaties inspirerende activiteiten en bijeenkomsten zullen

Hoofdlijnen van beleid

11

organiseren en tevens het landelijk MKB congres zullen hosten. We zien dit als een erkenning voor onze sterke ondernemerscultuur en aantrekkelijk vestigingsklimaat. We stimuleren circulaire initiatieven en energie-innovaties. In lijn met de aangenomen motie 25M97 stellen we voor om (structureel) extra middelen beschikbaar te stellen om doelen op dit terrein te realiseren. De ontwikkeling van de Nieuwe Haven is van groot belang om onze ambities op gebied van de energie-transitie te realiseren. Ook voor de ontwikkeling van de Maritieme Maakindustrie speelt de Cleanport een belangrijke rol. Met deze middelen is het ook mogelijk om de uitvoeringsagenda Circulair 2024-2026 af te ronden. Daarnaast stellen wij voor om voor de Arnhem Electricity Week budget beschikbaar te stellen. Impuls voor winkelcentra Winkels en voorzieningen in de buurt zijn belangrijk voor onze inwoners. We willen daarom in lijn met de aangenomen raadsmotie 25M136 middelen beschikbaar stellen voor een stimuleringsregeling voor het versterken, verbreden, vernieuwen van wijkwinkelcentra, met als doel de vitaliteit en leefbaarheid te vergroten. We hebben het Nationaal Programma Arnhem-Oost gevraagd in lijn met motie 25M128 samen met bewoners en partners in de wijk in beeld te brengen hoe een tijdelijke voorziening voor boodschappen in de wijk vorm kan krijgen.

Een GROEN Arnhem Arnhem wordt steeds groener, gezonder en beter bereikbaar. We koesteren onze prachtige stadsparken en groene ruimtes. Daarom zorgen we goed voor onze bestaande natuur en versterken we die waar nodig of gewenst. Tegelijkertijd worden we geconfronteerd met klimaatverandering, afname van biodiversiteit en toenemende druk op onze natuurgebieden. Voortdurende actie is dus noodzakelijk. Onze stad heeft ambitieuze doelen gesteld om een leefbare, duurzame en klimaatbestendige omgeving te creëren. We stellen dan ook voor om in te zetten op het vermeerderen van groenvoorzieningen (parken, bomen, wijkgroen zoals geveltuinen en plantsoenen), klimaatadaptieve maatregelen te nemen en verdere ontwikkeling van de biodiversiteit te bevorderen. Om deze doelen te realiseren is niet alleen een initiële investeringsronde nodig maar ook structurele toewijzing van budgetten voor het onderhoud van dit nieuwe en bestaande groen. Hiermee wordt een begin gemaakt met de uitvoering van de aangenomen raadsmotie 25M142. We ontwerpen onze stad zodanig dat deze bestand is tegen overstromingen, hevige regenval, hitte en droogte. Maatregelen zoals verbeterde afwatering, wateropvang en de aanleg van schaduwrijke plekken moeten hitteproblemen verminderen. Radicale vergroening speelt hierin een sleutelrol. Daarmee maken we de stad niet alleen groener maar ook gezonder.

Park Beekdal op de Paasberg We willen park Beekdal op de Paasberg omvormen tot een openbaar toegankelijk groen (sport)park. In dit park komen betere mogelijkheden voor sporten en bewegen, zowel voor ongeorganiseerde sport als voor de aanwezige sportverenigingen en het Beekdal Lyceum. Het gebied zal een verkeersluw karakter krijgen met meer mogelijkheden voor lopen, fietsen en recreëren. Ook zal het park bijdragen aan vermindering van de wateroverlast op lager gelegen plekken in de stad. Komend jaar stellen we voor geld uit te trekken om een eerste stap te zetten in de realisatie van dit project. In het najaar ontvangt de gemeenteraad een visie voor het Beekdal op de Paasberg waarin de gewenste invulling van het Beekdal op de wat langere termijn wordt omschreven. Natuurinclusieve landbouw Natuurinclusieve landbouw is één van de speerpunten van de visie Arnhemse Kost. Om de boeren te blijven ondersteunen in de transitie willen we hiervoor de komende jaren geld uittrekken. Toegankelijke dierenzorg De huidige prijzen voor medisch noodzakelijke dierenzorg vinden we onacceptabel hoog. In februari 2025 hebben wij daarom een brief naar de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) gestuurd om aan te dringen op maatregelen voor betaalbare diergeneeskundige zorg, waaronder maximumtarieven voor behandelingen.

Ook is via Diervizier – een samenwerkingsverband over dierenwelzijn waarin onder andere gemeenten deelnemen – het ministerie van LVVN gewezen op de verantwoordelijkheid die het Rijk heeft ten aanzien van toegankelijke dierengeneeskunde. Het ministerie van LVVN heeft haar onderzoek inmiddels afgerond en gepubliceerd. In lijn met de aangenomen motie 25M130, zullen we de raad informeren zodra ook de Autoriteit Consument en Markt (ACM) haar onderzoek heeft afgerond.

Hoofdlijnen van beleid

12

Diervriendelijke beheersing rattenpopulatie We willen een effectieve en diervriendelijke aanpak uitwerken en borgen, voor de beheersing van dieren die overlast kunnen veroorzaken. Ook stellen we voor om – in lijn met de aangenomen raadsmotie 25M124 – meer geld beschikbaar te stellen voor het uitwerken van een integrale en wijkgerichte aanpak voor diervriendelijkere beheersing van de rattenpopulatie. Toegankelijke hoofdlooproutes Voetgangers krijgen in Arnhem ruim baan. Om dat te ondersteunen is het van belang dat onze hoofdlooproutes voor iedereen toegankelijk zijn. We hebben hier al een begin mee gemaakt en stellen in deze begroting voor om extra middelen beschikbaar te stellen. Zo kan hier een goed vervolg aan worden gegeven. Duurzame mobiliteit Het verduurzamen van onze mobiliteit is een belangrijke prioriteit. Met kleine mobiliteitshubs willen we het gebruik van de auto verminderen. Door grote en kleine laadpleinen aan te leggen dragen we bij aan onze ambities om een schone en fijne stad te zijn waar we de emissie-uitstoot terug proberen te dringen. We stellen voor hier ook de komende jaren in te blijven investeren. Minder CO2-uitstoot Schone lucht, een gezonde bodem en schoon water zorgen voor een fijne leefomgeving voor mens en dier. Daarom voeren we vanaf 1 juni 2026 een zero-emissiezone in.

Dit houdt in dat in een groot deel van de binnenstad alleen nog bestel- en vrachtwagens welkom zijn die elektrisch zijn of op waterstof rijden. Met de invoering van de zeroemissiezone verbeteren we de kwaliteit van de lucht in de stad en zorgen we voor minder CO2-uitstoot. Een gezonde leefomgeving is gebaat bij duidelijke regels en het borgen van ambities. Daarvoor is het Omgevingsplan een belangrijk instrument. Na het onderwerp bodem te hebben uitgewerkt, pakken we komend jaar de thema’s geluid en externe veiligheid op. Ook laadpleinen zijn een schakel in de reductie van Co2 uitstoot. Voor het realiseren van een aantal laadpleinen in de wijken stellen we voor middelen te reserveren. Vanaf 2030 willen wij in Arnhem dat een groot deel van de bouw zero emissie wordt uitgevoerd. We investeren daarom in de aanleg van twee vaste locaties voor het laadvoorzieningen voor onder andere wegenbouwmachines. Verkenning afvalinzameling, stadsreiniging en dagelijks onderhoud De markt van afvalinzameling, stadsreiniging en dagelijks onderhoud is in beweging. Door onder andere schaalvergroting, terugtreding, veranderende (duurzaamheids)eisen en krapte op de arbeidsmarkt zien we minder marktpartijen die interesse hebben in het werk.

Daarom hebben we een verkenning uitgevoerd naar een aantal mogelijke vormen waarin de taken op het gebied van afvalinzameling, stadsreiniging en groenonderhoud kunnen worden georganiseerd. Bij een keuze voor een andere organisatie van deze taken (zelf doen of in een overheids-NV), is budget nodig voor voorbereiding en implementatie hiervan. In deze begroting doen we daar een voorstel voor. Afval In lijn met de aangenomen motie 25M92 doen we bij deze begroting een tariefvoorstel voor de afvalstoffenheffing waarbij er drie categorieën bestaan, namelijk: eenpersoonshuishouden, tweepersoonshuishouden en een huishouden van drie personen of meer. In het kader van onze ambities om de hoeveelheid afval fors te verminderen, hebben we een Uitvoeringsagenda Arnhem Schoner 2025-2026 opgesteld. Hierin zijn de adviezen van het Burgerberaad Afval zo veel mogelijk verwerkt. De Uitvoeringsagenda is inmiddels voor besluitvorming aan de raad aangeboden. De maatregelen uit de agenda maken de uitvoering van het huidige afvalbeleid nog beter en leiden tot minder afval.

Een KANSRIJK Arnhem Transformatie sociaal domein De gemeente Arnhem wil er zijn voor alle Arnhemmers die zichzelf niet kunnen redden, geen beroep kunnen doen op hun sociaal netwerk en die onze ondersteuning nodig hebben. Deze ambitie staat echter onder druk. Er is sprake van groeiende ondersteuningsvraag, terwijl de krapte op de arbeidsmarkt toeneemt en er minder financiële middelen beschikbaar komen. Zoals beschreven in de Perspectiefnota 2026-2029 is een fundamentele transformatie van het stelsel noodzakelijk om deze onbedoelde effecten te doorbreken. Er zijn de afgelopen jaren al een heel aantal bewegingen en

Hoofdlijnen van beleid

13

interventies ingezet en we zien daarvan de eerste resultaten. Om de vervolgstappen te kunnen zetten, versterken we de ingezette transformatie. Er is in deze transformatie geen sprake van een quick-fix. Er is een langdurige gefaseerd programma noodzakelijk die over meerdere raadsperioden heen gaat. In de eerste fase richten we ons daarbij op een aantal kortere termijn interventies waarmee we een aantal belangrijke huidige knelpunten binnen het sociaal domein (verder) willen aanpakken en tevens randvoorwaarden willen invullen voor de volgende fase. De echte verandering (‘transformatie’) richt zich echter op de tweede fase: het ontwerpen, uitwerken en implementeren van een toekomstbesteding landschap in het sociaal domein. Deze nadere uitwerking van het toekomstige landschap in het sociaal domein (dit betreft onder andere de doorontwikkeling van de sociale basis en de wijknetwerken) willen we maken samen met u als raad, onze maatschappelijke partners en samen met onze inwoners. De kern van de opgave ligt binnen de begrotingsprogramma’s Participatie en armoedebestrijding, Zorg, Welzijn en inclusie, Gezondheid en Sport en Onderwijs. Daarnaast worden aanpalende thema’s op essentiële onderdelen betrokken. Via de beoogde transformatie faciliteren we de uitvoering om te komen tot vernieuwingen in het sociaal domein.

Het doel daarbij is om samen met inwoners en ketenpartners nieuwe werkwijzen te ontwikkelen waarmee voorzieningen ook in de toekomst toegankelijk blijven. In de aanpak van de transformatie sluiten we aan op de leefwereld van de inwoner en kijken we vanuit hun gezichtspunt. We kiezen daarom om de transformatie vorm te geven langs 7 hoofdopgaven waarbinnen we alle onderliggende interventies en deelopgaven nu en in de toekomst een plek kunnen geven: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Wonen eerst; Financiële bestaanszekerheid; Kansrijk opgroeien; Sociale basis op orde; Zorg en welzijn in de vorm van netwerksamenwerking Juiste interventies op het juiste moment; Beter organiseren, samenwerken en sturen.

Deze hoofdopgaven worden in het programma bewaakt omdat er voldoende samenhang tussen de begrotingsprogramma’s benodigd is en er doorbraken noodzakelijk zijn in de uitvoering. De achterliggende (deel)opgaven zijn daarbij inhoudelijk belegd binnen de verschillende begrotingsprogramma’s en worden in de begroting dan ook daar zichtbaar. In toenemende mate zal het programma daarbij leidend worden aan de uitvoering binnen de verschillende begrotingsprogramma’s en onderliggende beleidslijnen. We maken de beweging in de transformatie sociaal domein niet om financiële redenen, maar om inhoudelijke redenen. Nieuwe werkvormen brengen in veel gevallen minder hoge kosten met zich mee dan de klassieke ondersteuning, die veelal op individueel niveau wordt gegeven en vaker een specialistisch karakter heeft. Niettemin nemen wij voorzichtigheidshalve in de voorgestelde Begroting 2026-2029 op dit moment nog geen kostenverschuivingen of voordelen op. Verwachte en gerealiseerde kostenverschuivingen en/of verlagingen nemen we van jaar tot jaar mee in de (bijstelling van de) voorgestelde begroting. In de Begroting 2026 – 2029 hebben we de noodzakelijke posten opgenomen om de transformatie verder in beweging te brengen.

Naast het doorzetten van reeds ingezette (kortere termijn) interventies is er een additioneel programmabudget opgenomen voor de transformatie (€ 1 miljoen) voor de jaren 2026 en 2027 en is er voor 2026 additioneel een budget voor voorinvesteringen opgenomen van €1,2 miljoen. De transformatie van het sociaal domein is een meerjarig proces van minimaal 5 tot 10 jaar. We kiezen er daarom voor om een aantal onderdelen van het sociaal domein incidenteel, voor 1 of 2 jaar, te financieren. Dit betreffen met name de kortere termijn interventies. Daarmee kunnen bestaande activiteiten worden gecontinueerd en tegelijkertijd worden geëvalueerd en worden betrokken in de verdere ontwikkeling van het benodigde toekomstbestendige landschap in het sociaal domein. Ook scheppen we hiermee ruimte om keuzes te maken in de volgende raadsperiode. Bij de Begroting 2027-2030 volgt een onderbouwd voorstel welke onderdelen van de

Hoofdlijnen van beleid

14

transformatie sociaal domein (financieel) structureel doorgezet dienen te worden. Ook zal daarbij een voorstel volgen hoe mogelijke voordelen vanuit de transformatie benut kunnen worden als investering voor de transformatie in de verdere toekomst. Bestaanszekerheid en armoede Helaas is de armoede onder te veel Arnhemmers nog altijd nijpend. De afgelopen jaren hebben we met succes diverse inkomensregelingen vereenvoudigd en beter bereikbaar gemaakt waardoor meer Arnhemmers met een laag inkomen gebruik zijn gaan maken van onze regelingen. Steeds meer Arnhemmers weten de regelingen te vinden. Om ook de komende jaren ons bereik op peil te houden, stellen we voor extra middelen uit te trekken. Gelrepas budget voor 67-pussers Met het voorstel om extra middelen beschikbaar te stellen zodat inwoners boven de 67 ook kunnen beschikken over een Gelrepasbudget van 200 euro, willen we uitvoering geven aan de aangenomen motie 25M121. Onderwijs en kansengelijkheid Onderwijs is een essentiële manier om kansenongelijkheid tegen te gaan. Dit begint al op de peuterschool, een belangrijke schakel is in het bestrijden van laaggeletterdheid. Zeker in wijken waar het gebruik van peuteropvang niet vanzelfsprekend is, zouden kinderen hier baat bij kunnen hebben. Daarom is het voorstel om middelen beschikbaar te stellen waarmee een zogeheten intermediair kan worden aangesteld.

Deze kan met name in kwetsbare wijken een bijdrage aan deze toeleiding leveren. Dit is in lijn met de aangenomen raadsmotie 25M131. Een van de pijlers van de transformatie is het versterken van collectieve voorliggende voorzieningen. Daarmee voorkomen we dat kinderen en gezinnen onnodig in zware zorgtrajecten terechtkomen, terwijl de ondersteuningsvraag vaak ook eerder en lichter kan worden opgepakt. Wij stellen daarom voor een aantal pilots te starten waarin de criteria voor een sociaal-medische indicatie (SMI) worden verruimd en waarin de omslag van BSO+ naar Passende BSO wordt gemaakt. Zo kunnen meer kinderen en ouders tijdig passende ondersteuning krijgen in een vertrouwde omgeving. Daarmee bevorderen we kansengelijkheid: ieder kind, ongeacht achtergrond of omstandigheden, krijgt de mogelijkheid zich optimaal te ontwikkelen met even grote kansen op passende ondersteuning. Zoals verzocht in de aangenomen motie 25M158 stellen we daarnaast voor middelen te reserveren voor Taalrijk opgroeien, waarmee we extra invulling kunnen geven aan het Aanvalsplan Taal. Concreet betekent dit onder meer extra inzet op het vergroten van ouderbetrokkenheid en het ondersteunen van professionals en samenwerkingspartners. Daarnaast creëren we samenhang in het huidige aanbod voor taalrijk opgroeien en versterken we de doorgaande lijn (o.a.

Boekenstart op consultatiebureau, Bibliotheek op school, etc.). Ook stellen we voor om in lijn met de aangenomen raadsmotie 25M145 geld uit te trekken voor het gratis maken van de bibliotheekpas voor jongeren tussen de 18 en 24 jaar. Zo geven we uitvoering aan de hierover aangenomen motie. In 2026 gaan we het tweede jaar in van de uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan (IHP). Hierbij volgen we het jaarprogramma 2026. We werken onder meer aan circulair bouwen, het realiseren van inclusiever onderwijs, de school als middelpunt van de wijk en integrale kindcentra. In 2026 voeren we gesprekken met het onderwijs over aanmeld- en toelatingsbeleid als middel om segregatie in de stad tegen te gaan; wat de groei van Arnhem betekent voor onderwijshuisvesting, en hoe we onze tijdelijke huisvesting goed kunnen organiseren, bijvoorbeeld door inzet van modulaire bouw. Extra toezichthouders (jeugd)zorg We stellen voor middelen beschikbaar te stellen voor een extra toezichthouder WMO en Jeugdzorg, en zo invulling te geven aan de aangenomen motie 25M132 Deze toezichthouder is naar verwachting op termijn budgetneutraal doordat er meer terugvorderingen kunnen worden afgehandeld. Prep In lijn met de aangenomen raadsmotie 25M93 stellen we voor onze aanpak met betrekking tot Prep structureel te borgen en de daarvoor benodigde middelen beschikbaar te stellen.

Met onze aanpak willen we naar een toekomst met 0 nieuwe HIV-infecties in Arnhem.

Hoofdlijnen van beleid

15

Evaluatie Arnhems Preventieakkoord In lijn met de aangenomen motie 25M103 krijgt de raad uiterlijk Q1 2026 een brief over de evaluatie van het Arnhems Preventieakkoord 2021-2025. In deze brief informeren we de raad tevens over de voortgang van IZA/GALA. Autisme Vanuit Autisme Bekeken biedt levensloopbegeleiding voor inwoners met autisme. Er is een pilot uitgevoerd. De resultaten van de pilot en een reflectie op deze vorm van begeleiding worden in het najaar 2025 met uw raad gedeeld. Vooruitlopend op deze evaluatie, reserveren we incidenteel voor 2026 een bedrag van € 300.000 voor een eventueel vervolg. Wijk GGD'ers Sinds november 2023 kan een Wijk GGD’er na een overlastmelding bij de politie een persoon met onbegrepen gedrag bezoeken in plaats van alleen een digitaal onderzoek doen. De ervaringen hiermee zijn zeer positief. Daarom stellen wij voor deze inzet voort te zetten. Sporten in Schuytgraaf Arnhem moet een stad zijn die jong en oud uitdaagt tot sporten en bewegen. Dit is goed voor de gezondheid, het verbindt en is ook gewoon leuk en inspirerend. In dit kader stellen we voor om op Sportpark Schuytgraaf een basketbalveld en een sport- en speelplek te realiseren en daar middelen voor beschikbaar te stellen. Dit in lijn met de daarover aangenomen motie 25M123. Vitesse Vitesse en Arnhem zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

De maatschappelijke waarde van Vitesse gaat verder dan sportieve prestaties: de club is een drager van Arnhemse identiteit, een motor voor sportparticipatie, een sociaal bindmiddel en een inspiratiebron voor jeugd. De club verbindt inwoners van verschillende achtergronden en leeftijden en levert via maatschappelijke projecten een actieve bijdrage aan welzijn, jeugdontwikkeling, werkgelegenheid en inclusie. De afgelopen periode, waarin Vitesse haar licentie voor betaald voetbal verloor en via een hoger beroep weer terugkreeg, heeft impact op onze stad en inwoners. Ondanks onze zeer beperkte rol, leven we mee met de club en de inspanningen die zij (heeft) verricht om zich in deze turbulente tijd staande te houden. Met name op de maatschappelijke projecten die wij samen met Vitesse uitvoeren, zoals Vitesse Betrokken, spannen wij ons maximaal in om de maatschappelijke waarde van de activiteiten voor de stad te behouden. De situatie verandert op dit moment met de week. We blijven continu in nauw contact en overleg met Vitesse om haar te steunen waar dat kan en binnen de rol die wij als gemeente hebben. Een leefbare en veilige stad In 2026 blijven we ons krachtig inzetten voor een leefbare en veilige stad. Bij de uitwerking van de Koersnota Van Wijken Weten 2023-2030 gaan we per gebied in de stad leefbaarheidsdoelen formuleren op basis van specifieke karakterkenmerken per wijk.

De voortgang hiervan bewaken we in samenwerking met inwoners en maatschappelijke partners. Ook door de aanwezigheid van buurtconciërges krijgt de leefbaarheid in de buurt een positieve impuls. Daarom stellen we in deze begroting voor om de inzet van de buurtconciërges te borgen. Dit is in lijn met de aangenomen raadsmotie 25M115. Overlast en criminaliteit blijven serieuze uitdagingen, mede door landelijke bezuinigingen op de zorg en internationale spanningen die ook lokaal voelbaar zijn. Deze ontwikkelingen vergroten de druk op onze wijken en op het dagelijks leven van veel Arnhemmers. Dankzij gerichte investeringen in de afgelopen jaren hebben we een stevig netwerk opgebouwd en de capaciteit om effectief op te treden. Helaas zien we desondanks een toename van het aantal crisissituaties in onze stad. We stellen voor extra budget beschikbaar te stellen voor de inzet bij bijvoorbeeld risicovolle demonstraties of bij het gebruik van explosieven en brandstichting. Juist in roerige tijden waarin geopolitieke spanningen en veranderingen in de samenleving voelbaar zijn, blijft dagelijkse veiligheid cruciaal in de levens van veel Arnhemmers. De gemeente is naast de politie voor velen een eerste aanspreekpunt en dat merken we in de meldingen en klemmende verzoeken om actie.

Daarbij gaat het om hardnekkige woonoverlast, gevaarzetting door mensen die ernstig in de war zijn, verregaand asociaal of intimiderend gedrag en drugscriminaliteit. Door onrust over en boosheid om onrecht elders in de wereld, een ingewikkeld en soms handelingsverlegen zorglandschap en een om zich heen slaande georganiseerde criminaliteit, neemt de problematiek toe en wordt deze ook ernstiger.

Hoofdlijnen van beleid

16

In onze stad zien we bijvoorbeeld een grote hoeveelheid autobranden, toenemende kans op escalatie bij demonstraties en vele casussen met mensen die gevaar en overlast veroorzaken maar eigenlijk zorg nodig hebben. Het beroep op de veiligheidspartijen in de stad, de professionals op straat en de regisserende rol van de gemeente hierin is groot, de behoefte aan een lokale overheid die nabij is en fysiek in contact treedt met inwoners die haar nodig hebben groot. Wij blijven ook dit jaar keihard werken aan en een onverminderde inspanning leveren voor de veiligheidsopgave die we in onze stad hebben. In lijn met de aangenomen motie 25M159 versterken we het zicht op handhaving door onze BOA's en straatcoaches en zullen daar periodiek over rapporteren. We zullen de raad hierover informeren bij de begroting van 2027. Digitale weerbaarheid Digitale criminaliteit zoals phishing, identiteitsfraude en online oplichting vormt een steeds groter probleem. In lijn met de aangenomen motie 25M138 stellen we daarom voor middelen beschikbaar te stellen. Hierbij ligt de focus op bewustwording, regie en het verbinden van initiatieven. Horecastewards Op en rond de Korenmarkt dragen de horecastewards bij aan de veiligheid. Zoals verwoord in de aangenomen motie 25M107 stellen wij voor deze inzet ook in 2026 voort te zetten.

Openstelling MFC's Om openstelling van onze Multi Functioneel Centra (MFC's) op orde te brengen en avond- en weekend openstelling mogelijk te blijven maken is naast inhuur ook meer vaste capaciteit nodig. Daarvoor is meer budget nodig, dat we beschikbaar willen stellen voor dit en volgend jaar. In het Integraal accommodatiebeleid betrekken we de vraag hoe we hier in de toekomst mee om willen gaan. Daarnaast gaan we extra investeren in MFC De Malburght. Met deze investering wordt het mogelijk om naast muziekvereniging DWS ook een repetitieruimte voor circusschool Fabriek Fysiek te realiseren. Nationaal Programma Arnhem Oost Met het Nationaal Programma Arnhem-Oost willen we de achterstanden op het gebied van onderwijs, werk & inkomen, wonen, gezondheid, leefbaarheid en veiligheid in Klarendal, Geitenkamp, Presikhaaf, Malburgen en het Arnhemse Broek aanpakken. In 2024 is het Uitvoeringsplan 2024-2026 vastgesteld. Als één van de alliantiepartners leveren we als gemeente een belangrijke bijdrage aan de realisatie van dit Uitvoeringsplan. Zo zijn er stappen gezet in het kader van het Experiment Immerloo Schuldenvrij, worden de scholen in het voortgezet onderwijs gesteund met jongerenwerk op school en zijn er verschillende projecten in het kader van de verbetering van de leefbaarheid in de wijken volop in uitvoering.

In navolging van de aanbevelingen die de rekenkamer heeft gedaan bevat deze begroting een aparte paragraaf over het Nationaal Programma Arnhem-Oost. Zo stellen we voor om door te gaan met het project 'Geitenkamp Werkt', omdat de persoonlijke benadering en begeleiding zorgen voor succesvolle activering van inwoners richting participatie, scholing of werk. Ook willen we het project Aan de Bak Garantie verder vormgeven. Dit heeft als doel jongeren een goede start op de arbeidsmarkt te bieden. Dakloosheid voorkomen We willen dakloosheid zoveel mogelijk voorkomen en bieden snelle, persoonsgerichte opvang met het oog op duurzame uitstroom. In de afgelopen jaren zien we een toename van het aantal mensen dat dak- of thuisloos wordt. Daardoor is er tot dusver geen afbouw van de opvang gerealiseerd. Aan de andere kant leidt gebrek aan huisvesting/wonen ook tot stagnatie in de door- en uitstroom. Inwoners in een kwetsbare positie verdienen onze hulp en ons vangnet. In lijn met de aangenomen motie 25M87 stellen we daarom voor om de komende jaren extra middelen beschikbaar te maken voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Hiermee willen we onder meer ontbrekend aanbod op het snijvlak van Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen opzetten en de capaciteit van de Maatschappelijke Opvang voor een zwaardere doelgroep uitbreiden.

Ook willen we voor 2026 extra geld uittrekken voor de opvang van EU-burgers. Gastvrije stad We vangen vluchtelingen en ontheemden van waar ook ter wereld ruimhartig op en realiseren duurzame en structurele opvang. Ongeacht hun status bieden we hen een toekomstperspectief. Wij helpen ze met wonen, werken, taal, geld, opleidingen, sport en gezondheid zodat ze mee kunnen doen in onze Arnhemse samenleving. Om deze aanpak te borgen voor de toekomst willen we in lijn met de aangenomen raadsmotie 25M102 hiervoor structureel geld uittrekken.

Hoofdlijnen van beleid

17

Opbouwwerk op meer plekken Opbouwwerk is een cruciale schakel in de wijk. Daarom stellen we voor om – in lijn met de bij de Perspectiefnota gedane toezegging 1720 – het beschikbare budget te vergoten zodat op meer plekken het opbouwwerk goed vertegenwoordigd is. Ook stellen we voor het jongerenwerk in onze wijk voor de komende jaren te borgen. We borgen onze inzet van twee projecten die gericht zijn op de verbinding tussen het sociaal domein en de GGZ. Ook stellen we voor om de lokale toegang tot jeugdhulp te versterken, als onderdeel van de Hervormingsagenda Jeugd. Op die manier borgen we dat we in 2030 stevige lokale teams hebben staan die veranderingen binnen de jeugdhulp kunnen realiseren. Buurthuizen Buurthuizen en andere ontmoetingsplekken zijn cruciaal voor het welzijn van de inwoners van Arnhem en dragen bij aan onderlinge verbinding en burgerkracht. In lijn met de aangenomen motie 25M160g is extra budget beschikbaar gesteld voor ontmoeten en verbinden. Wijknetwerken voor laagdrempelige zorg en ondersteuning Samen met onze partners zijn we gestart met de pilot wijknetwerken voor welzijn en zorg. Dit zijn gebiedsgerichte netwerken van welzijns- en zorgorganisaties en het sociaal wijkteam Arnhem. Samen nemen we verantwoordelijkheid om de zorg en ondersteuning voor onze inwoners te organiseren.

We geven prioriteit aan het ontwikkelen van deze netwerken en stellen dan ook voor hier geld voor uit te trekken. Dit is tevens in lijn met toezegging 1720 die is gedaan bij de behandeling van de Perspectiefnota. Uitvoering ouderenbeleid Om ons goed voor te bereiden op de forse groei van het aantal ouderen in de stad, stellen we voor geld uit te trekken voor de uitvoering van het Ouderenbeleid. Hiermee komen we tegemoet aan de aangenomen motie 25M120. Met deze middelen zetten we in op aanjagen, investeren in preventie en het stimuleren van nieuwe initiatieven. We bouwen aan krachtige buurten en een sociale en fysieke infrastructuur, waarin inwoners voor zichzelf kunnen zorgen, voor elkaar kunnen inzetten en de juiste ondersteuning krijgen. Gezondheidsplein Rijnstate Het Gezondheidsplein Rijnstate draagt bij aan het begeleiden van Arnhemmers naar een gezonder leven. Om dit initiatief te kunnen voorzetten stellen wij voor om voor 2026 middelen beschikbaar te stellen.

Een VERBONDEN Arnhem Verbinding is de basis van onze Arnhemse samenleving. We stellen voor te investeren in kunst, cultuur en erfgoed om deze verbinding te versterken. We willen investeren in verbindingen tussen oude en nieuwe Arnhemmers. Bijvoorbeeld door het faciliteren van ontmoeting en iedereen mee te laten doen vanaf dag 1. In Arnhem is geen plek voor discriminatie; we zijn een inclusieve stad waar iedereen zichzelf moet kunnen zijn, ongeacht sekse, afkomst of seksuele voorkeur. Evenementen in Arnhem moeten zo divers, inclusief, laagdrempelig en duurzaam mogelijk zijn. Zo gaan we in 2026 verder met de voorbereidingen van Roze Zaterdag 2027 en start in oktober 2026 het Roze Jaar. Cultuur Kunst en cultuur verbinden en dragen bij aan maatschappelijke vraagstukken zoals kansenongelijkheid. We versterken het culturele aanbod, stimuleren talentontwikkeling en geven cultuurhistorie een zichtbare plek in de stad. We maken een start met nachtcultuur in Arnhem en stellen een nachtburgemeester aan. Hiermee geven we invulling aan het toegankelijk maken van cultuur voor een brede doelgroep We hebben nadrukkelijk oog voor culturele instellingen en creatieve makers die kampen met financiële zorgen. Veel van hen hebben begrotingen die onder druk staan. Instellingen zijn gedwongen in te teren op hun eigen vermogen.

De bestaanszekerheid van deze sector – en daardoor het culturele aanbod voor onze inwoners – komt in het gedrang. Om de cultuursector tegemoet te komen, stellen we voor hen financieel te helpen bij het eerlijk belonen (toepassen Fair Practice Code). Dit is in lijn met de aangenomen raadsmotie 25M104. Belangrijke spelers in onze stad die tegen hoge kosten aanlopen, zoals Stichting Luxor Live willen we extra financiële ondersteuning bieden. Eveneens in lijn met motie 25M104 willen we extra geld uittrekken om belangrijke nieuwe spelers in het Arnhemse cultuurlandschap structureel te kunnen ondersteunen. Het gaat daarbij om initiatieven die een aanbod ontwikkelen

Hoofdlijnen van beleid

18

voor talentontwikkeling en professionalisering van jonge makers en voor de ontwikkeling van nieuwe genres die met hun activiteiten een nieuw, divers en inclusief publiek weten te bereik. Daarnaast stellen we voor om extra te investeren om de positie van onze BIS-instellingen/ Rijksgezelschappen (Introdans, Phion, Theater Oostpool) en het productiehuis podiumkunsten (Theater aan de Rijn) te versterken. Daarnaast is het voorstel geld beschikbaar te maken voor de nieuwbouw van Oostpool. Arnhem op de kaart Toerisme en recreatie zijn niet alleen van groot belang voor gemeente Arnhem in economische zin, maar ook voor de leefomgeving, leefbaarheid en het welbevinden van onze inwoners. Daarom willen we extra geld uittrekken om in lijn met de aangenomen motie 25M112g Arnhem op de kaart te zetten. Daarnaast werken we aan een visie toerisme en recreatie. Beleefbaar erfgoed Arnhem is rijk aan historie en erfgoed. We vinden het belangrijk om deze prachtige overblijfselen voor zoveel mogelijk inwoners toegankelijk te maken. Inwoners die daaraan mee willen helpen, kunnen een beroep doen op de recent ingestelde Subsidieregeling beleefbaar Arnhems erfgoed. We stellen voor om het AKU-monument dat momenteel gerestaureerd wordt, zijn twee vitrines terug te geven. Dit is in lijn met de hierover aangenomen raadsmotie 25M119.

Zoals de raad verzocht heeft in motie 25M94, willen we ervoor zorgen dat kansen voor het beleefbaar maken van erfgoed bij stadsontwikkeling en vernieuwing van de openbare ruimte, ook worden benut. Pleidooi voor gewortelde kinderen In lijn met motie 25M88 zullen we ons richting de Staten-Generaal en de betrokken ministeries uitspreken voor een verblijfsregeling voor gewortelde kinderen. Daarbij zullen we ons hard maken voor de opname van het belang van het kind als toetsend criterium in de Vreemdelingenwet. Ook in onze eigen overeenkomsten en samenwerkingsafspraken zullen we vastleggen hoe de rechten van het kind - in lijn met het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK) - in Arnhem worden gewaarborgd. In het najaar van 2025 zullen we de raad hier nader over informeren. Inclusieve en toegankelijke stad Arnhem is een inclusieve en toegankelijke stad waar iedereen zich thuis moet kunnen voelen. Voor racisme en discriminatie en racisme is geen plek en we zetten ons elke dag opnieuw in om dat uit te bannen. Om antiZwartracisme en Afrofobie aan te pakken, is ons voorstel – in lijn met de aangenomen raadsmotie 25M141 – om een lokaal actieplan te ontwikkelen. Ook onze gemeentelijke organisatie streeft doorlopend naar diversiteit en inclusiviteit op de werkvloer.

De Diversity&Inclusion Officer speelt daar een belangrijke rol in en daarom willen we deze functie voor de toekomst borgen. Toegankelijke publieke gebouwen en openbare ruimte Aangezien we het belangrijk vinden dat publieke gebouwen en onze openbare ruimte zo veel mogelijk toegankelijk zijn voor onze inwoners, willen we jaarlijks geld beschikbaar stellen aan de APCG en Bijzonder in Arnhem voor het schouwen van deze plekken door ervaringsdeskundigen. Situatie in Gaza, Palestina en Israël In lijn met de aangenomen moties 25M76, 25M77 en 25M78 heeft het college inmiddels een brief over de situatie in Gaza, Palestina en Israël, opgesteld en verstuurd naar de Minister-President. Hierover is de raad op 1 juli jl. per brief geïnformeerd. Ter onderstreping van de urgentie van deze oproep is een afschrift van deze brief verstuurd aan de vaste Tweede Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Daarnaast is deze oproep actief gedeeld met andere gemeenten en onze samenleving, in het bijzonder met gemeenschappen die direct geraakt worden. Conform motie 25M81 hanteren we vanaf nu de terminologie van internationale mensenrechtenorganisaties in onze gemeentelijke communicatie.

Dit betekent dat we in externe communicatie, verklaringen en uitingen van de gemeente en het college met betrekking tot de situatie in Palestina expliciet het woord ‘genocide’ zullen gebruiken. Op verzoek van de aangenomen motie 25M82 gaan we de mogelijkheid verkennen om een straat, plein of ander openbaar element in Arnhem te vernoemen naar ‘Palestina’. We leggen deze wens voor aan de straatnaamcommissie, met aan hen het verzoek om een concreet voorstel te doen voor locatie en uitvoering.

Hoofdlijnen van beleid

19

Betrokkenheid bij democratie Tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen ging minder dan de helft van de Arnhemmers stemmen. Daarom werken we aan een plan voor gerichte Arnhemse opkomstbevordering waarmee we de campagnes voorafgaand aan verkiezingen versterken. Bovenal zorgen we dat er doorlopend, en niet enkel kort voor verkiezingen, geïnvesteerd wordt in het vergroten van de betrokkenheid bij onze democratie. Dit doen we doelgroepgericht. Daarnaast zetten we in 2026 de ontwikkeling van onze aanpak voor burgerparticipatie voort. We implementeren de participatieverordening die in 2025 wordt opgesteld, en verwerken de lessen uit de algehele evaluatie burgerparticipatie van 2025 in ons stappenplan, onze trainingen en keuzes voor participatiemiddelen. Impactvolle kinderparticipatie Aangezien we niet vroeg genoeg kunnen investeren in betrokkenheid bij de democratie, willen we investeren in kinderparticipatie. Naar aanleiding van gesprekken met de raad, stellen we voor het kinderburgemeesterschap per 2026 te beëindigen en in plaats daarvan middelen te reserveren voor het vergroten van (bestaande) initiatieven waarmee we veel meer jonge Arnhemmers kunnen bereiken. Informatiebeveiliging en privacybescherming De wereld om ons heen is de afgelopen jaren fors veranderd.

Het huidige dreigingsbeeld en de zichtbaarheid van de vele incidenten in ons land, waarbij ook (semi)overheden getroffen worden, maakt duidelijk dat een verdere investering noodzakelijk is om ons te wapenen tegen de risico’s. Daarom stellen we in lijn met de aangenomen raadsmotie 25M144 voor extra middelen uit te trekken om te kunnen voldoen aan wet- en regelgeving op het gebied van informatiebeveiliging en privacybescherming. We willen investeren in technologieën die bijdragen aan de slimme stad van de toekomst, zoals sensornetwerken en het integreren van kunstmatige intelligentie binnen de gemeentelijke processen. Ook stellen we voor geld uit te trekken voor opleidingen en trainingen voor digitaal fitte medewerkers. Dienstverlening aan inwoners We werken doorlopend aan de kwaliteit van onze gemeentelijke dienstverlening. Met meer grip op onze interne processen, kunnen we inwoners beter en sneller van dienst zijn en verbeteren we daarmee de kwaliteit van onze dienstverlening. We gaan aan de slag met een tweejarige uitvoeringsagenda voor de Dienstverleningsvisie Arnhem 2025-2030. Uitgangspunt hierbij zijn onze zes kernwaarden: betrouwbaar, eigentijds, toegankelijk, duidelijk, passend en betrokken. We werken bijvoorbeeld voortdurend aan een gastvrij stadhuis en toegankelijke digitale diensten.