Document · PDF

Bijlage 1 - Begroting 2026

Politieke Avond 22 oktober 2025, gemeente ArnhemBij agendapunt: Ontwerpbegroting 202649.380 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 6

Om het huidige dienstverleningsniveau te kunnen waarborgen en verder te verbeteren, stellen we voor het budget voor de inwonercontactafdeling te verhogen. Moderne werkgever Gemeente Arnhem wil een moderne, betrouwbare én inspirerende werkgever zijn. In de huidige arbeidsmarkt is het essentieel medewerkers een werkplek te bieden die aantrekkelijk én goed bereikbaar is. Dat vraagt om duurzame vervoersopties die passen bij de persoonlijke situatie van medewerkers én aansluiten bij het Duurzame Mobiliteitsplan (DMP), waarin het STOMP-principe leidend is: eerst lopen en fietsen, daarna OV, en pas als laatste de auto. In lijn met dit uitgangspunt en de cao Gemeenten 2025–2027 (die vereist dat gemeenten uiterlijk per 1 januari 2026 een lokale regeling voor woon-werkverkeer vaststellen) zijn scenario’s uitgewerkt. Bij de behandeling van de Perspectiefnota is de motie ‘Van ambitie naar uitvoering – investeer in eigen medewerkers' (motie 25M89) aangenomen. In deze Begroting wordt voorgesteld om met ingang van 2026 € 1,2 miljoen structureel beschikbaar te stellen ten behoeve van duurzame alternatieven voor reisbewegingen. Het gaat hierbij om de volgende onderdelen: een OVvergoeding in de vorm van een OV-kaart voor alle medewerkers; het stimuleren van fietsen door het ophogen van de uitruilmogelijkheid voor de fiets binnen het IKB en een verhuiskostenvergoeding bij verhuizing naar Arnhem.

Tot slot Deze ontwerp-Begroting 2026 heeft een uitgesproken richting. We schetsen in deze Begroting onze ambities, prioriteiten en de vertaling daarvan in maatregelen. Ook kiezen we ervoor zoveel mogelijk succesvolle maatregelen te borgen voor de komende jaren. Met al deze inspanningen samen, zetten we een volgende stap naar een duurzaam, groen, kansrijk en verbonden Arnhem.

Hoofdlijnen van beleid

Ontwikkelingen in het financieel kader Hoofdlijnen financiën De hoofdlijnen van de financiën in deze Begroting laten zich het beste uitleggen door te laten zien welke ontwikkelingen zich in de tijd vanaf de Begroting 2025 in aanloop naar de Begroting 2026 hebben voorgedaan. Van Begroting 2025 naar Perspectiefnota 2026-2029 Er lagen in de aanloop naar de Perspectiefnota diverse uitdagingen. Bovenop het in voorgaande begrotingen reeds verwerkte ravijn in het gemeentefonds, waardoor de inkomsten vanuit het Rijk vanaf 2026 sterk dalen, zien gemeenten ook dat er weinig tot geen ruimte is om (structurele) knelpunten te dekken dan wel ruimte te vinden voor nieuwe ambities. Tegelijkertijd was er geen zicht op verhoging van de rijksmiddelen in het gemeentefonds. Dit beeld zagen we ook in Arnhem. In aanloop naar de Perspectiefnota is bijgestuurd om dit financiële beeld behapbaar te maken. In de voorbereiding op de Perspectiefnota is om die reden een onderscheid gemaakt tussen de autonome ontwikkelingen en knelpunten met een vrij onvermijdelijk karakter enerzijds en anderzijds ambities en mogelijke knelpunten die veel meer voortkomen uit een wens om reeds ingezet beleid ook op de langere termijn voort te kunnen zetten.

Perspectiefnota 2026-2029 De financiële voorstellen uit de Perspectiefnota zorgden er gezamenlijk voor dat in de jaren 2026 en 2027 een structureel sluitende begroting zou kunnen ontstaan. In het laatste jaar 2029 zou in dat geval sprake zijn van een verwaarloosbaar structureel tekort. Daarbij bewoog de weerstandsfactor zich in een aantal jaren richting het in de verordening opgenomen uitgangspunt van 1,4. In de Perspectiefnota waren echter daarnaast ambities en knelpunten opgenomen, waarvoor het financiële beeld op dat moment geen ruimte bood. Aan de raad is gevraagd om aan te geven aan welke ambities en knelpunten prioriteit gegeven zou moeten worden als er in de aanloop naar de Begroting meer financiële ruimte zou ontstaan. Van Perspectiefnota 2026-2029 naar Begroting 2026 Jaarlijks zorgt de meicirculaire voor belangrijke input voor de nieuwe begroting. De meicirculaire 2025 laat ten opzichte van voorgaande circulaires in alle jaren 2026-2029 een positiever beeld zien ten opzichte van het beeld uit de Perspectiefnota. Vanaf 2026 ontstaan structurele voordelen als gevolg van actualisatie van aantallen op de maatstaven en indexatie van de integratie-uitkeringen beschermd wonen en participatie. Op basis van het rapport van de commissie Van Ark zijn (voornamelijk incidentele) middelen aan de algemene uitkering toegevoegd voor de oplopende kosten van jeugdzorg.

Ook werd Arnhem geholpen door uitstel van besluitvorming over beschermd wonen, waardoor de invoering van het nieuwe verdeelmodel beschermd wonen opnieuw met een jaar is opgeschoven. Voor Arnhem levert dit direct financiële ruimte op. Met deze incidentele en structurele ruimte vanuit de meicirculaire in het achterhoofd is bij de raadsbehandeling van de Perspectiefnota een groot aantal moties aangenomen waarin gevraagd is om in de Begroting 2026 prioriteit te geven aan bepaalde ambities en knelpunten. Deze moties zijn in het financieel beeld in deze Begroting verwerkt. Dit heeft ertoe geleid dat belangrijke ambities en knelpunten in het fysieke domein, het sociale domein maar ook de bedrijfsvoering in de voorliggende Begroting van dekking zijn voorzien. Conclusies financieel beeld Geconcludeerd kan worden dat er in deze Begroting 2026 een structureel sluitende begroting kan worden gerealiseerd, waarbij ook een aantal financiële ontwikkelingen die zich na het opstellen van de Perspectiefnota hebben voorgedaan, in dit beeld meegenomen zijn. In alle jaren (behalve in 2028 met € 4 miljoen onttrekking voor structurele lasten) wordt namelijk een structureel sluitend beeld gerealiseerd.

Door de huidige politieke onzekerheid als gevolg van de val van het kabinet, in combinatie met de toenemende financiële opgaven op het gebied van onderwijshuisvesting en beschermd wonen, verwachten we dat de beschikbare financiële ruimte in de komende jaren beperkt zal zijn. Om de mogelijke verdere stijging van tarieven en volumes in het zorgdomein op een goede wijze op te kunnen vangen is het essentieel dat gestart wordt met de transformatie van het sociaal domein. In deze Begroting zijn hiervoor de eerste middelen vrijgemaakt. Over de jaren heen wordt per saldo toegevoegd aan de algemene reserve. De algemene reserve is het belangrijkste onderdeel voor het weerstandsvermogen en deze blijft daarmee op niveau. Dit zien we terug in de weerstandsfactor die in 2026 uitkomt op 1,5 en vervolgens in de jaren daarna stabiel blijft op 1,5 en in 2029 uitkomt op 1,4. Hiermee wordt meer dan voldaan aan de spelregel in onze financiële verordening, welke aangeeft dat de weerstandsfactor niet lager dan 1,0 mag zijn en 1,4 het uitgangspunt is.

Ontwikkelingen in het financieel kader

VNG begrotingsadvies Het financieel beeld in deze Begroting 2026 voldoet tot slot ruimschoots aan het begrotingsadvies van de VNG, dat ten eerste adviseert dat de jaren 2026 en 2027 structureel sluitend moeten zijn. Dit hebben we gerealiseerd. Daarnaast adviseert de VNG om de nog te verwachten middelen voor jeugd uit 2023 en 2024 van landelijk € 728 miljoen die mogelijk op Prinsjesdag 2025 aan gemeenten worden toegekend bij voorkeur te gebruiken om het jeugdstelsel te verbeteren (voor dekking kosten jeugd in 2026 en 2027 of voor de te realiseren besparingen in de toekomst). In deze Begroting 2026 hebben we nog niet gerekend met deze mogelijke middelen, vanwege de onzekerheid over de daadwerkelijke toekenning ervan. Tot slot adviseert de VNG om voor de jaren 2028 en 2029 de baten en lasten jeugdhulp in balans te brengen met een 'stelpost Van Ark' waarbij er een realistische raming is gemaakt van de lasten voor jeugdhulp. Aangezien de provinciaal toezichthouder op voorhand aangegeven heeft niet akkoord te gaan met een dergelijke stelpost, hebben wij deze in de Begroting 2026 dan ook niet opgenomen. We zijn als Arnhem dus prudenter dan het begrotingsadvies van de VNG.

Reëel en structureel sluitende begroting Het grootste deel van de inkomsten van Arnhem is afkomstig van het Rijk. Voor deze begroting is de beschikbare informatie gebruikt, onder andere de meicirculaire van het gemeentefonds, en zijn de verschillende inkomsten volgens de gebruikelijke methode geraamd. Daarbij is alle besluitvorming van de Perspectiefnota verwerkt. Daarnaast zijn geen algemene taakstellingen opgenomen om de begroting sluitend te maken, terwijl bij de uitgaven rekening is gehouden met onder andere de loon- en prijsontwikkeling. Hiermee zijn alle inkomsten en uitgaven in deze begroting realistisch opgenomen waarmee sprake is van een reëel evenwicht in deze begroting. In aanvulling op de Perspectiefnota is in deze Begroting een aantal nieuwe ontwikkelingen meegenomen. Dit betreft de ruimte uit de meicirculaire (gemeentefonds en overige rijksontwikkelingen), een aantal beleidsontwikkelingen die financiële gevolgen hebben (verdeeld over de vier thema's duurzaam, groen, kansrijk en verbonden Arnhem) en een actualisatie van de jaarlijkse bijstellingen (indexatie en kapitaallasten). Het financiële beeld uit de Perspectiefnota samen met deze aanvullende financiële ontwikkelingen leidt dan ook tot het volgende totale beeld van de incidentele en structurele verrekeningen met de algemene reserve dat in deze begroting verwerkt is: Financieel beeld 2026-2029

2026

2027

2028

2029

Bedragen x € 1.000

Uitgangspositie Begroting 2025

Toevoeging (+) of onttrekking (-) aan de algemene reserve voorafgaand aan Perspectiefnota

-6.222

4.192

596

2.247

Waarvan structureel

4.542

2.409

-1.693

2.909

Waarvan incidenteel

-10.764

1.783

2.289

-663

Financiële ontwikkelingen en besparingen Perspectiefnota

-4.612

2.532

-2.009

-3.350

Waarvan structureel

-3.154

-1.098

-3.597

-2.928

Waarvan incidenteel

-1.457

3.631

1.588

-422

Financiële ontwikkelingen aanvullend op Perspectiefnota

2026

2027

2028

2029

Gemeentefonds en overige Rijksontwikkelingen (structureel)

31.678

35.138

21.509

21.191

Waarvan structureel

31.678

35.138

21.509

21.191

Waarvan incidenteel

Een DUURZAAM Arnhem

-6.163

-19.845

-5.843

-5.841

Waarvan structureel

-3.863

-4.045

-5.093

-5.091

Beleidsontwikkelingen

Ontwikkelingen in het financieel kader

Waarvan incidenteel

-2.300

-15.800

-750

Een GROEN Arnhem

549

-1.814

-1.813

-2.072

Waarvan structureel

-799

-989

-988

-1.247

Waarvan incidenteel

1.348

-825

Een KANSRIJK Arnhem

-9.881

-8.464

-7.889

-7.466

Waarvan structureel

-5.010

-6.530

-6.844

-6.821

Waarvan incidenteel

-4.870

-1.934

-1.045

-645

Een VERBONDEN Arnhem

-5.815

-5.420

-5.709

Waarvan structureel

-5.555

-5.185

-5.609

Waarvan incidenteel

-260

-235

-100

Jaarlijkse bijstellingen

-1.500

-2.230

-2.161

-2.403

Waarvan structureel

-1.572

-2.180

-2.062

-2.403

Waarvan incidenteel

-51

-100

Totaal financiële ontwikkelingen aanvullend op Perspectiefnota

8.867

-2.635

-1.618

-2.300

Waarvan structureel

14.877

16.209

1.337

Waarvan incidenteel

-6.010

-18.844

-2.955

-2.320

Toevoeging (+) of onttrekking (-) aan de algemene reserve cf Begroting 2026

-1.967

4.090

-3.031

-3.403

Waarvan structureel

16.265

17.520

-3.953

Waarvan incidenteel

-18.232

-13.431

922

-3.405

Totaal Financieel beeld

Uit bovenstaande tabel blijkt dat er in 2026 een bedrag van € 2,0 miljoen aan de algemene reserve wordt onttrokken. Dit bestaat echter uit een structurele toevoeging van € 16,3 miljoen en een incidentele onttrekking van € 18,3 miljoen. Dit betekent dat de begroting voor 2026 structureel sluitend is. In het jaar 2027 stijgt de structurele dotatie naar € 17,5 miljoen. In 2028 slaat dit om naar een structureel tekort van € 4,0 miljoen, dat uit de algemene reserve onttrokken kan worden, waarbij de weerstandsfactor in alle jaren boven het uitgangspunt blijft. Vanaf 2029 resteert een beperkt voordelig structureel saldo van € 2.000. In alle jaren behalve 2028 is dus sprake van een structureel sluitende begroting. Dit beeld is representatief voor de ontwikkeling van de gemeentelijke financiën voor de komende jaren, waarin het oorspronkelijke ravijnjaar enigszins gedempt is en opgeschoven is van 2026 naar 2028.

Gemeentefonds en overige (rijks)ontwikkelingen Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron voor gemeenten. Jaarlijks worden gemeenten op een drietal momenten geïnformeerd over de actuele raming van het gemeentefonds. De meicirculaire is gebaseerd op de Voorjaarsnota van het Rijk en is een belangrijke bouwsteen van de gemeentelijke begroting. In de meicirculaire zijn de afspraken uit de Voorjaarsnota verwerkt. Hieronder wordt op deze onderdelen een verdere toelichting gegeven. Volume accres en Loon Prijs Ontwikkeling (LPO) accres Vanaf het jaar 2024 is de nieuwe financieringssystematiek ingevoerd. Dit betekent een koppeling van het accres aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp). In de Perspectiefnota 2026-2029 is het accres gebaseerd op de gegevens uit de Macro Economische Verkenningen (MEV), in de meicirculaire 2025 is het accres geactualiseerd en gebaseerd op de macro-economische cijfers van het Centraal Economisch Plan (CEP) 2025. Het volume accres wordt gebaseerd op een 8-jaars (t-9 t/m t-2) historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het

Ontwikkelingen in het financieel kader

bbp en is in de meicirculaire licht naar boven bijgesteld. Het accres voor loon- en prijsontwikkeling (LPO) wordt gebaseerd op de prijs bruto binnenlands product (pbbp) en is in alle jaren naar boven bijgesteld op basis van het CEP van maart 2025. Demping ravijn In de Voorjaarsnota (en dus meicirculaire) zijn structurele middelen opgenomen om de terugval van het gemeentefonds in 2026 te dempen. Dit bedrag betreft het deel dat is toe te rekenen aan de financiering jeugd binnen het gemeentefonds. De middelen in het gemeentefonds zijn vrij besteedbaar. De terugval van ongeveer € 2,4 miljard wordt in 2026 met € 400 miljoen gedempt, oplopend naar € 424 miljoen in 2030. Dan blijft dus nog ongeveer € 2 miljard ravijn in 2026 en de jaren daarna over. Uitstel verdeelmodel Beschermd wonen In mei is ook bekend gemaakt dat het nieuwe verdeelmodel voor Beschermd wonen en het bijbehorende woonplaatsbeginsel niet in 2026 worden ingevoerd. In 2026 blijven de centrumgemeenten daarmee het budget voor de regio ontvangen. Voor Arnhem betekent dit een structureel voordeel zoals in onderstaande tabel is opgenomen. Middelen jeugdzorg in algemene uitkering Op basis van het zwaarwegende advies van de deskundigencommissie Van Ark heeft het kabinet in de Voorjaarsnota 2025 middelen toegevoegd aan het gemeentefonds voor de jaren 2025, 2026 en 2027.

Daarmee sluit de financiering van de jeugdzorg vanaf 2025 aan op de feitelijke uitgaven in 2024. Voor de gemeenten blijft wel sprake van een taakstelling van landelijk € 414 miljoen, conform de desbetreffende aanbeveling van de commissie Van Ark om het tekort over 2023 en 2024 gelijkelijk over het rijk en gemeenten te verdelen. Per 2028 wijzigt het financiële beeld. Het kabinet gaat ervan uit dat de maatregelen uit de Hervormingsagenda dan hun beoogde effect zullen hebben. Daarnaast wil het kabinet inzetten op extra maatregelen om de kosten van het stelsel verder te beheersen. Er wordt een eigen bijdrage ingevoerd voor jeugdzorg per 1 januari 2028. De maatregel moet € 260 miljoen opleveren. Rijk en gemeenten gaan met de sector afspraken maken over hoe beter te sturen op trajectduur. Deze maatregel moet € 68 miljoen opleveren vanaf 2028. Voor deze beide kortingen op het gemeentefonds staat de provincie toe dat gemeenten dit budgettair neutraal in de begroting verwerken. De besparingsopgave van de Hervormingsagenda is in prĳs- en volumepeil 2019 ingeboekt. Er is vanaf 2028 een hogere besparing van € 507 miljoen te veronderstellen aangezien prĳs en volume sinds 2019 zĳn gestegen. De VNG heeft serieuze vraagtekens geplaatst bij de haalbaarheid van de reeks zoals die nu vanaf 2028 is opgenomen.

Het kabinet en de VNG hebben afgesproken de deskundigencommissie Van Ark te vragen om vervroegd in het eerste kwartaal van 2027 een uitspraak te doen over haalbaarheid van het financieel kader vanaf 2028. In de Voorjaarsnota is nog geen sprake van compensatie met terugwerkende kracht van de (helft van de) tekorten over 2023 en 2024. Het kabinet heeft de VNG toegezegd de komende maanden naar ruimte te zoeken om gemeenten alsnog daarvoor te compenseren. Dit betreft in totaal een bedrag van € 728 miljoen. Mogelijk wordt dit toegekend in de septembercirculaire. De middelen die voor Jeugdzorg worden toegevoegd aan de algemene uitkering, worden in het financieel beeld verrekend met de algemene middelen, omdat in de afgelopen begrotingen vanuit de algemene middelen de tekorten op jeugdzorg zijn gedekt. Wijzigingen in taakmutaties en decentralisatie-uitkeringen (DU's) In de meicirculaire is een aantal nieuwe taakmutaties en DU's ontvangen en is een aantal wijzigingen doorgevoerd in bestaande DU's en IU's. Daar waar sprake is van (nieuwe) taken en/of een stijging van benodigde middelen om deze taken uit te voeren, vindt overheveling van de middelen uit het gemeentefonds naar de betreffende programma's plaats. In deel 3 van deze Begroting is nadere toelichting gegeven op deze wijzigingen.

In onderstaande tabel is een totaaloverzicht gegeven van de mutaties in het gemeentefonds die reeds in de Perspectiefnota waren opgenomen en de ontwikkelingen die aanvullend op de Perspectiefnota in deze Begroting 2025 zijn verwerkt.

Ontwikkelingen in het financieel kader

Gemeentefonds en overige (rijks)ontwikkelingen

2026

2027

2028

2029

I/S

Bedragen x € 1.000

Ontwikkelingen gemeentefonds sept.- en dec.circulaire

22.629

22.192

21.752

23.052 S

Doorgegeven mutaties decentralisatie-uitkeringen sept.- en dec.circulaire Gemeentefonds totaal ontwikkelingen Perspectiefnota

-5.561

-4.979

-4.954

-4.991 S

17.068

17.214

16.798

18.060

Ontwikkelingen gemeentefonds meicirculaire

31.858

29.198

13.187

12.356

Uitstel Beschermd Wonen

4.908

9.770

8.335

7.145

Doorgegeven mutaties decentralisatie-uitkeringen meicirculaire

-5.089

-3.830

-14

1.690

Gemeentefonds totaal aanvullend op Perspectiefnota

31.678

35.138

21.509

21.191

48.745

52.351

38.307

39.251

Totaal ontwikkelingen gemeentefonds en overige ontwikkelingen

Financiële koers van de beleidsontwikkelingen De financiële ontwikkelingen ten opzichte van de vorige begroting zijn onderverdeeld in de thema's Duurzaam Arnhem, Groen Arnhem, Kansrijk Arnhem en Verbonden Arnhem. Deze worden in de volgende paragrafen inzichtelijk gemaakt. Daarbij zijn in elke tabel, indien van toepassing, eerst de ontwikkelingen en besparingen zoals opgenomen in de Perspectiefnota benoemd. Deze zijn tekstueel niet opnieuw toegelicht. Daaronder zijn de ontwikkelingen die zich na de Perspectiefnota hebben voorgedaan weergegeven, hierbij is wel een tekstuele toelichting opgenomen. In veel gevallen betreft dit de verwerking van een bij de Perspectiefnota aangenomen motie, dit is in de toelichting concreet zichtbaar gemaakt. Bij elk thema is eerst een tabel opgenomen met beleidsontwikkelingen die gedekt worden door bestaande budgetten of reserves. Daarna is een tabel opgenomen met ontwikkelingen die gedekt worden vanuit de algemene middelen.

Een DUURZAAM Arnhem Ontwikkelingen een DUURZAAM Arnhem met dekking

2026

2027

2028

2029

I/S

Bedragen x € 1.000

Bijdrage Platform Klimaatbesteding Arnhem

-100

-100 S

Dekking vanuit rioolheffing

100

100 S

Continuering Arnhemse Aanpak Energie Armoede

-1.500

-500

Dekking vanuit BR Klimaat en energie

1.500

500

Voortzetting (externe) capaciteit afdeling Duurzaamheid

-2.841

-2.841 S

Dekking Voortzetting (externe) capaciteit afdeling Duurzaamheid uit rijksmiddelen

2.841

2.841 S

Focus op snelle toevoeging van nieuwe woningen (25M95)

-100

-150

-100

Dekking Focus op snelle toevoeging van nieuwe woningen uit BR Volkshuisvesting

100

150

100

Financiële ontwikkelingen Perspectiefnota

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een DUURZAAM Arnhem

Ontwikkelingen in het financieel kader

Voortzetting (externe) capaciteit afdeling Duurzaamheid Met de langdurige duurzame opgave op het gebied van de energietransitie die voor ons ligt is het noodzakelijk om te investeren in capaciteit. Begin juni heeft de provincie aangegeven dat de CDOKE middelen vanuit het Rijk in de begroting structureel kunnen worden opgenomen. Het totaal beschikbare bedrag per jaar is € 2.841.026. Met deze middelen kan de bestendiging van de capaciteit, zowel intern als extern, gedekt worden. Vanaf 2030 bestaat het risico dat deze rijksmiddelen komen te vervallen, dit is meegenomen in het risicoprofiel. Deze capaciteit wordt ingezet ten behoeve van het borgen van kennis en kunde op twee inhoudelijke nieuwe vakgebieden, te weten warmte en lokale energie concepten. Tegelijkertijd is er inzet nodig voor de lopende projecten en projecten die volgen uit het tweede deel van EvA, waarmee de Nemia doelen bereikt worden. Focus op snelle toevoeging van nieuwe woningen (25M95) Bij de Perspectiefnota 2026-2029 is een motie aangenomen die vraagt om de focus te leggen op een snelle toevoeging van nieuwe woningen (25M95) en in te zetten op acties die bijdragen aan het actieplan bestaande voorraad. In de BR Volkshuisvesting is nog incidenteel € 500.000 beschikbaar. We stellen daarom voor om dit de komende jaren te gebruiken voor de uitvoering van het actieplan bestaande voorraad.

Ontwikkelingen een DUURZAAM Arnhem tlv Algemene middelen Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

I/S

Indexatie DMP 2024 naar 2026

-12

-23

-34

-51 S

Subsidie Connectr (24M78)

-200

-200 I

-212

-223

-234

-251

-100

-300

Financiële ontwikkelingen Perspectiefnota

Kwaliteitsimpuls Werklocaties (25M97) Accountmanager (25M97)

-100

Circulariteit (25M97)

-500

Electricity Week (25M97)

-50

Ontwikkeling creatieve en energie-gedreven sectoren (25M97)

-100

Doorontwikkeling Nieuwe Haven - Cleanport (25M97)

-200

Detailhandelsbeleid (25M136) Voortzetten beleid energietransitie (25M90)

-100

-2.000

-850

-1.000

Continuering Arnhemse aanpak energie armoede (25M91) Ambitie stedelijke ontwikkeling doorzetten (25M157) structureel Ambitie stedelijke ontwikkeling doorzetten (25M157) incidenteel Verhuiscoach (25M122)

-1.000

-1.000 -15.000

-25

-75

-1.500

Deelvervoer

-356

-248

Schoon en emissieloos bouwen

-182

-322

-320

-318

Extra inspanning Biomassa Veolia

-50

-6.163

-19.845

-5.843

-5.841

-6.375

-20.068

-6.078

-6.092

Steengoed benutten

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een DUURZAAM Arnhem

Kwaliteitsimpuls Werklocaties (25M97) Bij de behandeling van de Perspectiefnota is de motie ‘Ook in de toekomst een sterke economie in Arnhem’ (25M97) aangenomen. Afgelopen jaren zijn veel initiatieven op gebied van economie incidenteel gefinancierd. Op een aantal onderwerpen zien we dat dit langjarig/structureel investeringen behoeft. Het gaat dan over de structurele impulsen die we bieden voor de werklocaties zoals in Spoorzone Oost, waaronder de Nieuwe Haven maar ook de

Ontwikkelingen in het financieel kader

werklocaties in andere delen van de stad. Daarnaast is blijvende inzet nodig op de energiesector om Arnhem zichtbaar en aantrekkelijk te laten blijven als energiestad. De motie roept hiertoe op. Voorgesteld wordt om voor Rijnpark & Het Broek (Spoorzone Arnhem-Oost) € 200.000 vanaf 2028 in te zetten en voor een kwaliteitsimpuls van de overige locaties € 100.000 vanaf 2027. Accountmanager (25M97) De motie ‘Ook in de toekomst een sterke economie in Arnhem’ vraagt ook om een accountmanager aan te trekken met focus op Arnhem energiestad om de uitvoering in goede banen te leiden en onze profilering op energie te versterken. In deze Begroting stellen we voor hiervoor in de jaren 2026 tot en met 2029 € 100.000 beschikbaar te stellen. Circulariteit (25M97) Daarnaast is de uitvoeringsagenda Circulaire economie vastgesteld zonder middelen waardoor er ieder jaar opnieuw gekeken moet worden naar de beschikbaarheid hiervan. Onderdeel van deze uitvoeringsagenda is de borging van circulair denken en doen bij ambtelijke afdelingen door versnelling, aanjagen en het beschikbaar stellen van onderzoeken. Ook zijn middelen nodig voor ondersteuning van circulaire initiatieven in de stad voor de verschillende vastgestelde sectoren, bijvoorbeeld textiel, reparatie en circulair ondernemen en voor het aanvullen van de circulaire subsidieregeling.

Voorgesteld wordt om in totaal € 500.000 in de jaren 2026 tot en met 2029 hiervoor in te zetten. Electricity Week (25M97) In 2024 is de eerste Arnhem Electricity Week georganiseerd. Met dit evenement zetten we in op het vergroten van de internationale zichtbaarheid en aantrekkingskracht van het Arnhemse energy cluster richting bedrijven, professionals en talent. In het meerjarenplan van Connectr is opgenomen dat zij de lead nemen in de organisatie van deze week. Hoogtepunt van de week is de European Power Summit waarvoor drie hoogleraren van TU Delft, TU Eindhoven en Universiteit Twente de inhoud verzorgen. De grote Arnhemse spelers in het energy cluster zoals Tennet, Alliander, DNV, KEMA, IPKW en Arnhems Buiten financieren en participeren bij de organisatie. Deze partijen verlangen een financiële bijdrage en betrokkenheid van de gemeente. De Arnhem Electricity Week is daarmee ook het middel bij uitstek om de belangrijke spelers uit het energy cluster lokaal te betrekken en aan Arnhem te binden. Voorgesteld wordt om in de jaren 2026 tot en met 2029 hiervoor € 50.000 in te zetten. Ontwikkeling creatieve en energie-gedreven sectoren (25M97) Op basis van motie "Belang creatieve sector voor innovatie" (21M263) bij de vaststelling van de Economische Agenda is het programma Creatief X Energie opgezet wat in 2024 gestart is.

In april 2025 werd bekend dat gemeente Arnhem samen met een consortium van creatieve en energiepartijen, waaronder Verenigd Creatief ander en Connectr, ontstaan vanuit de samenwerking creatief x energie een Europese subsidie van € 6 miljoen vanuit het EU Urban Initiative heeft binnengehaald. In project ZERO bundelen de gemeente Arnhem, ConnectR, Creatief Arnhem hun krachten om netcongestie aan te pakken. We hebben deze subsidie toegewezen gekregen doordat we met onze innovatieve aanpak met sociale en technische aanpak een voorbeeld kunnen zijn in Europa. Hiermee is de investering in dit programma die tot dusverre is gedaan vanuit ons ruimschoots terugverdiend. We staan aan het begin om deze samenwerking te versterken en met meer partijen uit te bouwen. De ervaring leert ook dat deze verbanden niet zomaar tot stand komen en de wisselwerking zonder blijvende inzet niet gegarandeerd is. We stellen voor om hiervoor in de jaren 2026 tot en met 2029 jaarlijks € 100.000 in te zetten. Doorontwikkeling Nieuwe Haven - Cleanport (25M97) De Nieuwe Haven is vanwege haar unieke functie in de stad belangrijk voor de economie van de stad. Het gaat de komende jaren een steeds nadrukkelijkere rol spelen in de ambities op het gebied van energietransitie en de ontwikkeling van de (innovatieve) Maritieme Maakindustrie.

De afgelopen twee jaar zijn in samenwerking met ondernemers, StAB en IPKW, stappen gezet in de uitvoering van het visie- en implementatieplan. Er is onder andere een kwartiermaker gestart die de ontwikkeling gaat versnellen. Om de komende jaren, samen met de benoemde partijen, doelen te realiseren is continuïteit van de gezamenlijke en gemeentelijke inzet nodig. Zonder deze middelen zal de benodigde uitvoeringskracht zeer beperkt worden en zal de ingezette koers minder daadkrachtig vervolgd kunnen worden, bijvoorbeeld voor de realisatie van het Innovatief Maritiem Service Centrum Oost. Om die reden stellen we voor vanaf 2026 structureel € 200.000 beschikbaar te stellen. Detailhandelsbeleid (25M136) Bij de Perspectiefnota 2026-2029 is de motie ‘Versterk, verbreed en vernieuw de wijkwinkelcentra’ (25M136) aangenomen. Daarin wordt gevraagd om structurele dekking voor de stimuleringsregeling voor het versterken,

Ontwikkelingen in het financieel kader

verbreden en vernieuwen van wijkwinkelcentra, waar de aanpak voor vitale en leefbare wijkwinkelcentra (die op dit moment in ontwikkeling is) een onderdeel van wordt. De stimuleringsregeling is erop gericht lokale samenwerking te bevorderen en initiatieven vanuit de markt op te wekken die bijdragen aan het realiseren van de doelen van het detailhandelsbeleid. Om daadwerkelijk impact te maken en alle (winkel)centra de kans te bieden deel te laten nemen is budget nodig. Voorgesteld wordt om hiervoor structureel vanaf 2026 € 100.000 beschikbaar te stellen. Voortzetten beleid energietransitie (25M90) Bij de Perspectiefnota 2026-2029 is de motie ‘Investeren in de energietransitie' (25M90) aangenomen. Deze motie vraagt om in de begroting voor 2026 eenmalig het klimaatfonds aan te vullen voor bijvoorbeeld het wegnemen van onrendabele toppen in de energietransitie en om in de begroting vanaf 2026 structurele middelen op te nemen die nodig zijn voor het initiëren en co financieren van de energietransitie, zoals bijvoorbeeld warmtenetten, lokale opslag en het opzetten van een resolverend fonds voor investeringen. Om de energietransitie in Arnhem te realiseren worden de komende jaren (2025 – 2040) voor alle buurten in Arnhem diverse energieprojecten ontwikkeld en gerealiseerd.

De meeste investeringen en financieringen zullen worden gedaan door de rijksoverheid, bedrijven, banken en andere vermogensbeheerders. Om deze financiers naar de Arnhemse projecten te leiden is cofinanciering van de gemeente noodzakelijk. Om vanuit de gemeente bij te dragen aan de ontwikkelkosten, eventuele onrendabele toppen en kapitaallasten van investeringen die voortkomen uit deze projecten, zijn structurele middelen nodig. Met deze middelen kan de versnelling van de energietransitie worden geborgd. Met name voor de woningbouwopgave is het essentieel dat er collectieve energiesystemen worden ontwikkeld. Energieprojecten die we nu al voorzien voor de periode 2026-2028, zijn onder andere energiesysteem bestuurskwartier (o.a. Stadhuis en Stadstheater), warmtenet Elderveld, energiesysteem Presikhaaf/HAN/Velp zuid, energiesysteem Geitenkamp, ontwikkeling warmtenet Malburgen Oost, energiesyteem Rijnpark, energiesysteem Heijenoordseweg en energyhub IJsseloord I. Voorgesteld wordt om vanaf 2026 structureel € 2 miljoen in te zetten om het beleid op energietransitie voort te zetten. Continuering Arnhemse Aanpak Energie Armoede (25M91) Bij de Perspectiefnota 2026-2029 is de motie ‘Voorzetten Arnhemse aanpak energie-armoede’ (25M91) aangenomen.

De motie vraagt om de Arnhemse aanpak energiearmoede voort te zetten en deze op het niveau zoals voorzien voor 2026 voor de toekomst structureel te dekken. Energiearmoede vraagt om een structurele aanpak. Tot en met 2025 ondersteunen we 7.500 individuele huishoudens met een energiecoach en/of buurtklusser. Bovendien bouwen we mee aan verbonden en kansrijke wijken. Met de aanvullende inzet uit de Perspectiefnota ondersteunen we nog eens 1.500 individuele huishoudens. We weten dat we daarmee nog niet alle huishoudens in energiearmoede hebben ondersteund. Bovendien is de kans groot dat deze groep groeit, blijkt uit onderzoek van TNO. We bereiken steeds meer huishoudens in een zeer kwetsbare situatie, juist doordat we nu al een langere periode bezig zijn. We komen steeds dieper in de haarvaten van de wijk en hebben vertrouwen opgebouwd. Met structurele middelen kunnen we verder bouwen. Met structurele middelen, bieden wij aan onze uitvoeringspartners meer zekerheid. Zo kunnen ook zij hun organisaties efficiënter inrichten en meer doen met de beschikbare middelen. Bovendien blijft kennis en ervaring behouden. Vanaf 2028 is jaarlijks € 850.000 nodig om de aanpak te continueren. Voorgesteld wordt deze middelen ter beschikking te stellen.

Ambitie stedelijke ontwikkeling doorzetten (25M157) Bij de Perspectiefnota 2026-2029 is een motie aangenomen waarin gevraagd wordt om de ambitie van de stedelijke ontwikkeling door te zetten. Concreet is gevraagd om prioriteit te geven aan het mogelijk maken van Rijnpark fase 2 en daarmee het vereenvoudigen van eventueel noodzakelijke bedrijfsverplaatsingen uit Rijnpark fase 1. Om de ontwikkeling van Rijnpark fase 2 mogelijk te maken is de gemeente intensief in gesprek met het Rijk en de Provincie. Een substantieel deel van de vereiste middelen ter dekking van de onrendabele top en voor gemeentelijke investeringen zal daarbij (al dan niet als cofinanciering van bijdragen van andere overheden) door de gemeente zelf moeten worden opgebracht. Daarbij zal rekening moeten worden gehouden met een stijging van het risicoprofiel en daarmee een toename van het vereiste weerstandsvermogen. Om een eerste serieuze stap te zetten in het doorzetten van de stedelijke ontwikkeling, stellen we voor om vanaf 2026 een structureel budget van € 1 miljoen en in 2027 een incidenteel budget van € 15 miljoen ter beschikking te stellen. Verhuiscoach (25M122) Bij de Perspectiefnota 2026-2029 is de motie ‘Voortzetting financiering verhuiscoach voor een goede doorstroming’ (25M122) aangenomen, die vraagt om prioriteit te geven aan structurele financiering van de verhuiscoach na september 2026.

Om ouderen te helpen bij het vinden van een passende woning, is de afgelopen jaren een verhuiscoach ingezet. Tot en met 2026 is incidenteel geld beschikbaar om dit te continueren. Vanwege de

Ontwikkelingen in het financieel kader

toenemende vergrijzing en we willen zorgen dat ouderen in hun eigen omgeving oud kunnen worden, willen we de inzet van de verhuiscoach borgen. We stellen voor om in 2026 € 25.000 in te zetten (als aanvulling op het reeds beschikbare budget) en dit te verhogen naar € 75.000 vanaf 2027. Steengoed Benutten Naar aanleiding van de grote brand die op 6 maart een deel van onze historische binnenstad verwoestte, is een herbouwteam ingesteld. Door de brand hebben vijf bewoners geen woning meer en kunnen zes ondernemers niet ondernemen. De impact voor al deze getroffenen maar ook voor omwonenden en aangrenzende ondernemers is groot. Het herbouwteam is per direct aan de slag gegaan met het opstarten van het proces tot herbouw van dit stuk stad. Gezien de aanleiding en aard van het project zijn in 2025 kosten gemaakt die wij als gemeente niet hadden voorzien. Wij zijn in gesprek met de provincie over een mogelijke bijdrage. Normaal is dit de regeling toekomstbestendig erfgoed bij Steengoed Benutten. Voorkomen moet worden dat de sloop dan wel herbouw/ renovatie stil komt te liggen. Hierbij kan sprake zijn van een mogelijke provinciale bijdrage van € 1 à € 1,5 miljoen (uitgangspunt is daarbij ook 50% cofinanciering). Om die reden wordt voorgesteld in 2026 eenmalig € 1,5 miljoen hiervoor in te zetten.

Deelvervoer Door elektrisch deelvervoer aan te bieden, wordt een duurzaam alternatief gegeven voor het verminderen van autogebruik in Arnhem. In 2024 is de uitgifte gestart van vergunningen voor een aantal aanbieders van deelvervoer in Arnhem. Met de kennis die we sindsdien hebben opgedaan, zijn we tot de conclusie gekomen dat we de kleinere hubs zelf moeten aanleggen met onze eigen middelen (wijkhubs, microhubs) en de grotere mobiliteitshubs, zoals Gelredome, carpoolplaats Apeldoornseweg en de stations hubs, gerealiseerd gaan worden in een grotere context (gebiedsontwikkeling) en dat daarvoor een deelvervoermakelaar nodig is. Het deelvervoer zal via een concessie gestimuleerd moeten worden en daarvoor zijn extra middelen nodig. Voorgesteld wordt om voor de aanleg van kleinere mobiliteitshubs, het beheer en onderhoud van de hubs en de concessie (jaarlijkse bijdrage voor deelvervoer) en voor de aanleg, exploitatie én integratie van deelvervoer bij de ontwikkeling van grotere mobiliteitshubs vanaf 2026 structureel budget in te zetten. Het betreft € 356.000 in 2026 en € 248.000 vanaf 2027. De formatieve inzet hierin kan gecombineerd worden met de inzet voor laadpleinen. Schoon en emissieloos bouwen Eind 2024 is de Routekaart Schoon en Emissieloos Bouwen 2024 vastgesteld.

Daarin is vastgelegd dat tegen 2030 een groot deel van het in te zetten materieel bij wegenbouw zero emissie moet zijn. In de routekaart is opgenomen dat de gemeente Arnhem zélf verantwoordelijk is voor het voorzien in voldoende laadmogelijkheden voor de aannemers. Om vast te stellen welke voorzieningen nodig zijn, is de Laadvisie opgesteld. Hierin is vastgelegd wat er nodig is aan laadvoorzieningen voor wegenbouwmachines. Omdat deze voorzieningen ook gebruikt moeten kunnen worden voor andere gebruikers, vooral vanwege een hogere opbrengst, is ook gekeken naar gebruik door vrachtverkeer (vanwege onze zero emissie zone, maar ook transitverkeer). De benodigde investering bestaat uit de kosten voor de aanleg van twee vaste locaties van € 447.000 per laadplein. Daarnaast is voor de uitvoering van de Laadvisie een investering nodig in mobiele laadpunten die aan de trolleyinfrastructuur gekoppeld kunnen worden (per mobiele lader € 38.250 (8 stuks)). In totaal is een investering benodigd van € 1,2 miljoen. Voor beheer en onderhoud is structureel € 182.483 benodigd. Voorgesteld wordt om dit ter beschikking te stellen. Extra inspanning Biomassa Veolia De raad heeft zich eerder uitgesproken over de onwenselijkheid van de biomassacentrale. Als gemeente zijn wij echter niet het bevoegd gezag en direct aan zet.

Desondanks nemen we als gemeente het initiatief om onderzoek te doen naar een alternatieve energiebron voor biomassa. Omdat financiële middelen om een andere energiebron te implementeren ontbreken, kiezen we voor een traject waarin we onderzoeken of we kunnen komen tot een overtuigend verhaal (c.q. businesscase) voor een alternatieve energiebron. We treden hier gezamenlijk in op met onze stakeholders (Veolia, Provincie Gelderland en Rijksoverheid/RVO) en betrekken daar waar mogelijk ook subsidiemogelijkheden. We stellen voor om hiervoor in 2026 en 2027 € 50.000 in te zetten.

Ontwikkelingen in het financieel kader

Een GROEN Arnhem Ontwikkelingen een GROEN Arnhem met dekking

2026

2027

2028

2029

I/S

Bedragen x € 1.000

Begroten bestedingsplan transitie Omgevingswet

-298

-206

-214

Verlenging Subsidieregeling Groenblauwe Initiatieven

-180

Dekking vanuit rioolheffing

180

Betaalbaarheid en versnelling woningbouw

-350

Dekking vanuit BR Volkshuisvesting

350

Bestaande woningvoorraad

-200

-100

Algemeen woonbeleid

-63

-3 I

Dekking vanuit BR Volkshuisvesting

263

163

3 I

-32

-32 S

Investeringskrediet Stadsoase Dekking vanuit BR Klimaatadaptatiefonds

-222 I

580

Investeringskrediet Bomenplan

-23

-23 S

Dekking vanuit middelen bomenplan

23 S

Verkabelen hoogspanningskabels (structureel)

-72 S

Dekking vanuit BR Volkshuisvesting

Voortzetting Wijkgroenagenda’s

250

Dekking vanuit Klimaatadaptatiefonds

-250

Financiële ontwikkelingen Perspectiefnota

282

-206

-246

-327

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

282

-206

-246

-327

Totaal ontwikkelingen een GROEN Arnhem

Ontwikkelingen een GROEN Arnhem tlv Algemene middelen Bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

I/S

Versnellen vervanging gelijkrichters

-84

-148

-211

-275 S

Adviescommissie Omgevingskwaliteit

-65

-65 S

Woonwagenstandplaatsen

-3.100

Wijkonderhoud

I -3.220

-3.220

-3.220 S

-160

-100 S

-3.409

-3.593

-3.656

-3.660

Diervriendelijke beheersing rattenpopulatie (25M124)

-50

Duurzaam investeren in duurzaam groenonderhoud (25M142)

-90

Toekomstige organisatie van het werk in de openbare ruimte

-300

Dekking Toekomstige organisatie van het werk in de openbare ruimte Groene Boa

200

-80

Toegankelijke hoofdlooproutes

-59

Aanpak Invasieve Exoten Dekking Aanpak Invasieve Exoten Financiële ontwikkelingen Perspectiefnota

Ontwikkelingen in het financieel kader

-210 50

-59

-58

-57

Laadpleinen

-172

Funderingsproblematiek

-100

-325

Uitvoeringsagenda Arnhemse Kost

-500

-190

-450

Park Beekdal op de Paasberg investeringskrediet

Dekking Park Beekdal op de Paasberg investeringskrediet

2.300

Park Beekdal op de Paasberg exploitatiemiddelen

-455

Dekking Park Beekdal op de Paasberg exploitatiemiddelen

455

Visie Koelste binnenstad van Nederland met bijbehorende uitvoeringsagenda

-600

549

-1.814

-1.813

-2.072

-2.860

-5.406

-5.469

-5.732

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

Totaal ontwikkelingen een GROEN Arnhem

Diervriendelijke beheersing rattenpopulatie (25M124) Bij de Perspectiefnota 2026-2029 is de motie ‘Intensivering Beheersing Rattenpopulatie’ (25M124) aangenomen, Waarin gevraagd wordt om prioriteit te geven aan intensivering van de huidige diervriendelijke beheersing van de rattenpopulatie. De zichtbare aanwezigheid van de rat in het stadsbeeld wordt steeds meer ervaren als een probleem. We willen een effectieve en diervriendelijke aanpak voor de beheersing hiervan uitwerken en borgen: versterking van onze IPM-methode (Integrated Pest Management) door (wijkgerichte) activering van externe stakeholders, zoals woningbouwcorporaties en bewoners. Voor het uitwerken en uitvoeren van deze methode is vanaf 2026 een bedrag van € 50.000 noodzakelijk, waarvan we voorstellen dit te dekken. Duurzaam investeren in duurzaam groenonderhoud (25M142) Bij de Perspectiefnota 2026-2029 is de motie ‘Duurzaam investeren in duurzaam groenonderhoud’ (25M142) aangenomen. Deze motie vraagt om een voorstel om de budgetten voor groenonderhoud mee te laten groeien met de hoeveelheid groen in de gemeente. Daarbij ook rekening te houden met eventuele kosten voor het inwinnen en doen doorsijpelen van ecologische kennis over de meest natuur inclusieve vormen van groenonderhoud in de stad. Onze stad heeft ambitieuze doelen gesteld om een leefbare, duurzame en klimaatbestendige omgeving te creëren.

Om deze doelen te realiseren is het nodig om kennis en capaciteit binnen onze organisatie te versterken. Ecologisch beheer is complexer en vraagt om specifieke expertise. Om het groen op een natuurvriendelijke en biodiversiteitsbevorderende manier te onderhouden, zullen we dus niet alleen méér moeten doen, maar dat ook op een andere manier moeten organiseren. Het nemen van maatregelen voor verdere ontwikkeling van de biodiversiteit vereist maatwerk en kennis in de uitvoering, dit leidt tot meerkosten. Daarnaast vinden we communicatie en voorlichting richting de inwoners belangrijk zodat zij ecologisch beheer accepteren en omarmen. In deze Begroting wordt een structurele uitbreiding vanaf 2026 voorgesteld om het huidig ingezette ecologisch beheer goed uit te kunnen voeren. Dit gaat om een budget van € 90.000. Een voorstel om de budgetten aan te passen aan de nieuwe eisen van het ecologisch beheer wordt nader uitgewerkt voor de nieuwe raadsperiode. Toekomstige organisatie van het werk in de openbare ruimte Er loopt op dit moment een verkenning naar een aantal mogelijke vormen waarin de taken op het gebied van afvalinzameling, stadsreiniging en groenonderhoud kunnen worden georganiseerd. Bij een keuze voor een andere organisatie van deze taken (zelf doen of in een overheids-NV), is er budget nodig voor voorbereiding en implementatie hiervan.

De hoogte van het bedrag is afhankelijk van het te kiezen scenario en dit vraagt eerst een politiek oordeel hierover. Voor nu gaan we uit van een benodigd projectbudget van € 300.000 in 2026. Op basis van een eerste analyse kan er een bedrag van € 200.000 betrokken worden bij de afvalstoffenheffing. We onderzoeken verder welk deel van deze kosten we precies kunnen betrekken bij de afvalstoffenheffing 2026. Afvalinzameling is een wettelijke zorgtaak van de gemeente. Vanuit de wettelijke plicht zullen wij als organisatie dit traject voor in ieder geval afval moeten doorlopen, omdat onze huidige dienstverlener aangegeven heeft te stoppen en het continueren van het huidige model waarbij deze taken aanbesteed worden niet langer mogelijk lijkt. Voorgesteld wordt in 2026 het ontbrekende budget van € 100.000 te dekken. Groene Boa Door groei van de stad en intensiever gebruik van de bestaande ruimte, wordt ook de druk op onze natuur (bossen/parken) als vanzelf groter en is het zaak de precaire balans tussen mens en dier/natuur te bewaken. De

Ontwikkelingen in het financieel kader

groene BOA’s zijn een essentiële schakel in het behoud en handhaven van de leefbaarheid en veiligheid van onze bossen en parken, ze houden toezicht, zijn gastheer en treden corrigerend op. Ze zijn niet randvoorwaardelijk voor de opgaves op zichzelf, maar mede een noodzakelijk gevolg van de groei die onze stad gaat doormaken. De dekking voor de huidige groene BOA is incidenteel in de begroting opgenomen tot en met 2025. Het voorstel is om in 2026 nog eens € 80.000 op te nemen ter dekking van deze functie. Toegankelijke hoofdlooproutes In de Begroting 2023 zijn middelen gereserveerd voor het uitvoeren van de acties uit het uitvoeringsplan VN-verdrag Handicap op de domeinen Vastgoed en Openbare Ruimte. Inmiddels is er een goede start gemaakt met het uitvoeren van de werkzaamheden. Op basis van de opgedane ervaringen voor de looproutes moeten we echter ook de conclusie trekken dat de opgave voor de looproutes omvangrijker is dan eerder ingeschat. De kosten komen hoger uit door gedetailleerdere uitwerking van de route en maatwerk maatregelen, aanvullende wensen naar aanleiding van de schouw door APCG, het aanpassen en aantakken van bushaltes en het meenemen van kansen voor vergroenen. De totale kosten voor deze opgave worden geraamd op € 1.200.000. Voor een deel van deze investering is budget beschikbaar.

Vanuit het Klimaatadaptatiefonds en mobiliteit worden in 2025 incidentele bijdragen geleverd van respectievelijk € 60.000 en € 200.000, in totaal dus € 260.000. Hierdoor moet dus nog € 940.000 worden geïnvesteerd, waaruit kapitaallasten van circa € 60.000 vanaf 2026 voortvloeien. Deze kapitaallasten zijn opgenomen in de begroting. Laadpleinen Voor het laden door bewoners en bezoekers van Arnhem wordt, naast de uitvoering van de concessie met Vattenfall waarbij op aanvraag laadpalen worden geplaatst, per wijk een uitvraag gedaan voor het realiseren van laadpleinen. We kiezen voor laadpleinen, omdat we vooruitlopend op de vraag voldoende laadvoorzieningen willen plaatsen en omdat we laadpleinen goed kunnen inpassen in de openbare ruimte. Bij laadpleinen worden geen parkeerplaatsen gereserveerd. De locaties voor laadpleinen zijn al afgestemd met de wijken. Voor de realisatie van deze voorzieningen is incidenteel € 172.000 benodigd voor het afdekken van de onrendabele top voor marktpartijen en is structureel budget benodigd voor de inzet van een projectleider en de uitvoering en het contractbeheer. Voorgesteld wordt in 2026 het incidentele knelpunt te dekken. De structurele inzet is bij het onderwerp Deelvervoer opgenomen. Funderingsproblematiek Er is sprake van funderingsschade door bodemindaling in de wijk Malburgen.

Daarnaast is er ook funderingsschade elders in Arnhem, zij het meer incidenteel. Alhoewel de verantwoordelijkheid voor de funderingsproblematiek formeel niet bij de gemeente ligt, maar bij woningeigenaren zelf, is afgesproken dat de gemeente een bepaalde mate van ondersteuning biedt. Hiervoor is in 2024 een plan van aanpak opgesteld. Voor de uitvoering van deze aanpak in 2025 en 2026 is totaal € 800.000 beschikbaar vanuit het Ontwikkelingsplan Malburgen. Dit budget is na 2026 uitgeput. Voorgesteld wordt in 2026 €100.000 extra beschikbaar te stellen voor het verbreden van het funderingsloket naar een loket voor zowel funderingsproblemen als klimaatschade. Voor 2027-2029 wordt in de begroting in totaal jaarlijks € 325.000 voorgesteld voor de uitvoering van de aanpak funderingsproblematiek (subsidieregeling, monitoring en loket) en klimaatschade (in de vorm van een klimaatschadeloket). Door dit bij een loket onder te brengen, kan efficiënt worden gewerkt en tijdig gesignaleerd welk type schade er is om zo de eigenaren het juiste advies te geven en op weg te helpen bij het aanpakken van deze problematiek. Uitvoeringsagenda Arnhemse Kost In 2024/2025 is de visie Arnhemse Kost, een visie op (stads)landbouw en voedsel, opgesteld. Ook is gestart met de uitvoering van de Uitvoeringsagenda Arnhemse Kost.

De visie Arnhemse Kost zet in op vier speerpunten: stadslandbouw, natuur inclusieve landbouw, de eiwittransitie en duurzame consumptie. Om invulling te geven aan een goede uitvoering van deze speerpunten wordt voorgesteld vanaf 2026 aanvullend een incidenteel bedrag van € 500.000 op jaarbasis beschikbaar te stellen voor de duur van 4 jaar. Dit budget wordt onder meer ingezet om duurzame stadslandbouw te stimuleren en agrariërs te faciliteren in de transitie naar natuurinclusieve landbouw. Park Beekdal op de Paasberg Enkele jaren geleden hebben bewoners het initiatief genomen om een visie op te stellen waarin het beekdal Paasberg wordt getransformeerd naar een park. Op dit moment is een groot deel van het beekdal besloten en wordt het alleen gebruikt door sportclubs en scholen. Het is erg versnipperd waardoor de potentiële kwaliteit van het beekdal niet uit de verf komt. Omdat de stad heter wordt, er steeds vaker wateroverlast is en omdat de natuur

Ontwikkelingen in het financieel kader

wel wat hulp kan gebruiken, willen we park Beekdal op de Paasberg omvormen naar een openbaar toegankelijk groen (sport)park. Daarnaast zal het gebied een verkeersluw karakter krijgen met meer mogelijkheden voor lopen, fietsen en recreëren. Aanleg van het park zal er verder toe bijdragen dat de wateroverlast op lager gelegen plekken in de stad vermindert. In 2019 is de raad geïnformeerd over het bewonersinitiatief voor het beekdal en zijn er toezeggingen gedaan om samen met de huidige gebruikers een analyse te maken van het gebied. In 2021 is in een raadsbrief opnieuw gerapporteerd over de voortgang. Afgelopen jaar is met de betrokken stakeholders in het gebied gewerkt aan een plan waarbij de huidige gebruikers van het gebied zijn betrokken bij het ontwikkelen van de visie. Omdat we met de huidige gebruikers afspraken willen maken is het nodig om dit jaar zicht te hebben op de benodigde financiële dekking. De totale kosten van realisatie worden geschat op ruim € 12 miljoen. Het is op dit moment niet mogelijk om het totaal benodigde bedrag van € 12 miljoen vrij te spelen. Wel is het mogelijk om een eerste stap te zetten in de realisatie van het project. Deze eerste stap omvat het aanleggen van kunstgrasvelden waarmee ruimte vrij gespeeld wordt om (een deel van) het park aan te leggen.

We stellen voor een investeringskrediet van in totaal € 5,2 miljoen in 2026 voor het project park Beekdal op de Paasberg beschikbaar te stellen en dit te dekken door het incidenteel beschikbaar stellen in 2026 van in totaal € 2,3 miljoen (€ 1 miljoen uit het Klimaatadaptatiefonds, € 1 miljoen vanuit de beschikbaar gestelde middelen Arnhem Oost, indien een passend voorstel wordt ingediend en hier binnen de governance van het nationaal programma besluitvorming op plaatsvindt, en € 250.000 nog te werven subsidie) en deze toe te voegen aan de bestemmingsreserve Kapitaallasten en het krediet van € 2,9 miljoen met de daaruit vloeiende structurele oplopende reeks kapitaallasten voor een bedrag van € 105.000 vanaf 2027 naar € 250.000 in 2029 ten laste van de algemene middelen te brengen. Visie Koelste binnenstad van Nederland met bijbehorende uitvoeringsagenda De openbare ruimte in de binnenstad is een belangrijke plek die we samen delen en waar we elkaar ontmoeten. Het gebruik van deze ruimte verandert. Er is meer behoefte aan aantrekkelijke ruimtes om te verblijven en ontmoeten. We willen een openbare ruimte die toegankelijk is voor iedereen. Om de toekomstige openbare ruimte in de binnenstad vorm te geven is een visie op de openbare ruimte en koele netwerk in de binnenstad opgesteld met bijbehorende ontwerp – en inrichtingskaders en een uitvoeringsagenda.

In de uitvoeringsagenda wordt een onderscheid gemaakt in tijdelijke interventies, quick wins (0-2 jaar), korte termijn (2-5 jaar) projecten en beeldbepalende lange termijn opgaven waarvoor nog geen financiële middelen voorhanden zijn. Voor de uitvoering van de tijdelijke interventies, quick wins (0-2 jaar) en korte termijn (2-5 jaar) projecten uit de uitvoeringsagenda zijn bestaande budgetten vanuit verschillende programma’s beschikbaar. Middels de reguliere P&C-cyclus worden individuele projecten in deze jaren begroot en verantwoord. Voor de beeldbepalende opgaven voor de langere termijn is zeer globaal een eerste inschatting van de kosten in beeld gebracht. We stellen voor om vanaf 2026 hiervoor een bedrag van € 600.000 ter beschikking te stellen.

Een KANSRIJK Arnhem Ontwikkelingen een KANSRIJK Arnhem met dekking

2026

2027

2028

2029

I/S

Bedragen x € 1.000

Investering tijdelijke gymzaal Fluitekruid Dekking vanuit BR Onderwijs

-3

-3 S

3 S

Herverdeling middelen Schoolmoestuinieren

-95

-330

Voortzetten Regeling Burgerkracht

-64

Dekking vanuit BR Burgerinitiatieven sociaal domein

Preventieve hulp ter voorkoming van erger (Z&V)

-120

Dekking vanuit BR Beschermd en weerbaar

120

Aanpak seksuele intimidatie

-184

-184 I

Dekking vanuit BR Beschermd en weerbaar

184

184 I

Opvang stijgend aantal meldingen Veilig Thuis

-200

Dekking vanuit BR Beschermd en weerbaar

200

Kinderkamp 11

-29

-28

-28 S

Ontwikkelingen in het financieel kader

Dekking vanuit huurinkomsten

15 S

-108

-343

-13

Batterijsysteem nieuwbouw G.S.G. Guido

-27

-26

Dekking Batterijsysteem nieuwbouw G.S.G. Guido uit IHP

Nadeel uit aanbesteding investering De Brouwerij

-33

-32

Dekking nadeel aanbesteding investering De Brouwerij uit IHP

Afronding SUVIS-projecten Flores

-9

Dekking afronding SUVIS-projecten Flores uit IHP

Opvang Vluchtelingen

-1.000

Dekking opvang Vluchtelingen uit middelen COA

1.000

Financiële ontwikkelingen Perspectiefnota

Programmabudget transformatie sociaal domein (25M113)

-1.000

Voorinvestering transformatie sociaal domein (25M113)

-1.200

-1.000

I I

MO en BW (25M87) - Beschutte opvang

-626

MO en BW (25M87) - Jongerenopvang MO

-300

MO en BW (25M87) - Maatschappelijke opvang - 22-uurs opvang

-350

MO en BW (25M87) - Maatschappelijke opvang - Maatwerk tijdens opvang MO en BW (25M87) - Maatschappelijke opvang - straatcoaches en outreach GGD 2026

-100

MO en BW (25M87) - Opzetten ontbrekend aanbod op het snijvlak MO en BW

-200

MO en BW (25M87) - Maatschappelijke opvang - EU burgers

-425

Financiële vleugels

-200

Steunfonds studenten vanaf 18 jaar

-20

Subsidie City at home

-85

Aanpassen SMI en BSO+

-150

Behoud Buurthuizen in Arnhem incidenteel (25M160g)

-250

Uitvoering ouderenbeleid (25M120)

-250

Verbinding sociaal domein - GGZ

-100

Versterken lokale toegang vanuit hervormingsagenda en toekomsttuinen Wijknetwerken

-500

Borging preventieve bemoeizorg

-100

Gezondheidsplein Rijnstate

-80

VAB (Vanuit Autisme Bekeken)

-300

-165

-500

-300

Borging Wijk GGD

I I

-100

I I I

-300

KansenMakers

-40

Aan de Bak Garantie

-50

Dekking uit BR Wmo en jeugd

5.946

4.902

2.176

1.976

Dekking uit BR Jeugdfonds en BR Transformatie zorgbudgetten

890

Totaal aanvullend op Perspectiefnota

676

100

-63

333

-13

Totaal ontwikkelingen een KANSRIJK Arnhem

Ontwikkelingen in het financieel kader

I I

Batterijsysteem nieuwbouw G.S.G. Guido Aanvullend op het door de raad beschikbaar gestelde budget voor de nieuwbouw van G.S.G. Guido is een investering in het energiesysteem van het gebouw noodzakelijk voor de aanschaf van een batterijsysteem als oplossing voor netcongestie. De bouw van de school is in volle gang, het batterijsysteem is in 2025 aangeschaft om de bouwplanning niet uit te laten lopen en om aanvullende kosten te voorkomen. De investering is geraamd op € 413.000. Er is perspectief op dekking binnen het project als gevolg van een aanbestedingsvoordeel, maar gelet op mogelijke onvoorziene uitgaven in de verdere uitvoering is hierover pas zekerheid na afronding van de uitvoeringsfase. Naar verwachting levert het schoolbestuur ook een eigen bijdrage omdat er een exploitatievoordeel wordt verwacht uit het gebruik van het batterijsysteem (t.a.v. energiekosten). Hierover is echter ook pas na één jaar ingebruikname voldoende zekerheid. Zodoende worden de meerkosten vooralsnog volledig gedekt door de gemeente, aangezien de investeringen in installaties bij de normale investeringsuitgaven voor onderwijshuisvesting horen. Dekking voor het investeringsbedrag komt daarom vooralsnog vanuit het budget van het IHP-onderwijs.

Nadeel uit aanbesteding investering De Brouwerij Onderdeel van het project verhuizing van De Brouwerij vso naar het Olympus College is het realiseren van semipermanente huisvesting voor het Olympus College. Eerder werd de totaal benodigde investering geraamd op € 4 miljoen. De aanbesteding heeft geleid tot een overschrijding van het budget met circa € 500.000. In het vervolg van het project wordt onderzocht of het mogelijk is om op onderdelen te besparen. Het realiseren van de semipermanente huisvesting voor het Olympus College is essentieel om uiteindelijk De Brouwerij vso naar Arnhem te kunnen verhuizen. Er is geen alternatief voorhanden. De totaal benodigde investering voor het project wordt nu geraamd op € 4,5 miljoen. Voorgesteld wordt het investeringskrediet voor De Brouwerij met € 500.000 te verhogen en de hogere kapitaallasten die hieruit voortvloeien te dekken uit bestaande middelen voor het IHP. Afronding SUVIS-projecten Flores Vanwege forse kostenstijgingen op diverse SUVIS projecten heeft schoolbestuur Flores de gemeente gevraagd om een aanvullende bijdrage. Deze projecten worden dit jaar afgerond, in lijn met de looptijd van de SUVIS-regeling tot februari volgend jaar. Voorgesteld wordt om de overschrijding naar rato van eerdere inbreng te dragen door gemeente en het schoolbestuur.

Op een bedrag van totaal € 350.000 is dat voor de gemeente een bijdrage van € 225.000. Dit kan worden gedekt uit de vrijval van gemeentelijke bijdragen op andere SUVIS-projecten die eind dit jaar terugvloeit. Met het vaststellen van het IHP werden die maatregelen in verbetering van het binnenklimaat ook geborgd en kwamen diverse SUVIS-projecten te vervallen. Voorgesteld wordt een aanvullende investering in 2025 van € 225.000 ter afronding van SUVIS-projecten bij Flores scholen en de structurele lasten daarvan te dekken uit de middelen voor onderwijshuisvesting. Opvang Vluchtelingen In 2024 heeft de Gemeente Arnhem met Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) afspraken gemaakt over samenwerking met betrekking tot de opvang van vluchtelingen, voor een periode van dertig jaar. COA realiseert in Arnhem 1700 vaste, en dus toekomstbestendige opvangplekken, voor vluchtelingen. Als het nodig is en de stad dat aan kan, dan kunnen daar ook tijdelijk extra opvangplekken bij komen. Arnhem doet op deze manier meer dan op grond van de spreidingswet wordt gevraagd. Binnen de overeenkomst zijn ook afspraken gemaakt over de kwaliteit van de opvang, de integratie van vluchtelingen in de samenleving en ondersteuning voor hun participatie en inburgering.

Samen zorgen we ervoor dat iedereen die opgevangen wordt vanaf dag één kan meedoen in de samenleving, met onder meer taal, werk, sport, cultuur en gezondheid. De gemeente neemt hierin de regie. Om dat te kunnen doen ontvangt de gemeente Arnhem van COA tot en met 2026 een bedrag van € 1 miljoen per jaar. Uitgangspunt is dat na die tijd jaarlijks minimaal dit bedrag uitgekeerd wordt aan Arnhem op grond van de Spreidingswet. Indien deze regeling wijzigt ten nadele van de gemeente Arnhem (bijvoorbeeld door intrekken van de Spreidingswet), dan zal de financiering door COA doorlopen voor het bedrag ter hoogte van het nadeel, met een jaarlijks maximum van € 1 miljoen (prijspeil 2024). Knelpunten sociaal domein vanuit reserves Wmo en jeugd, Jeugdfonds en Transformatie zorgbudgetten Van alle onderstaande knelpunten wordt voorgesteld deze te dekken uit de bestemmingsreserve WMO en jeugd, bestemmingsreserve Jeugdfonds en bestemmingsreserve Transformatie zorgbudgetten. In de Perspectiefnota is aangegeven dat € 15 miljoen uit de BR Wmo en jeugd beschikbaar gesteld kan worden voor de transformatie van het sociaal domein. Na deze onttrekking resteren vrijwel enkel nog middelen in de reserve die bedoeld zijn om de effecten van de mogelijke invoering van een nieuw verdeelmodel en de doordecentralisatie beschermd wonen te dekken.

Zowel de BR Jeugdfonds als de BR Transformatie zorgbudgetten heeft een transformatief doel. Daarom wordt voorgesteld deze reserves in te zetten voor de transformatie van het sociaal domein. Na de voorgestelde onttrekkingen van in totaal € 890.000 zijn beide reserves leeg.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Arnhem&id=07e4bc6f-f6dd-49e6-a28b-50a5cfb40df1