Bezwaarschrift, advies van de algemene bezwaarschriftencommissie en de beschikking op bezwaar 4874919 (anoniem)
Tekst van het document
2025 | - 1010784H Aan: College van Burgemeester | en Wethouders | van Arnhem Cluster Intern Advies | — Secretariaat Algemene | Bezwaarschriftencommissie Postbus 9029 6800 EL Arnhem | 18 | M ontvangen | 1 5 DEC 10 december | 2025 Betreft: Bezwaar | tegen besluit totvestigingvan | een voorlopig | voorkeursrecht | ex artikel 16.30 Omgevingswet Indiener : Naam: Adres: Postcode/Woonplaats: Betreft percelen: | to Arnhem 1. Inleiding en ontvankelijkheid Hierbij maak ik, conform | artikel 16.30 e.v. Omgevingswet, | tijdigbezwaar | tegen het besluitvan het College van B&W | van Arnhem | tot vestiging van een voorlopig voorkeursrecht | op mijn bedrijfspanden | gelegen | aan de | . Volgens | de stukken | eindigt de bezwaartermijn | op 17 december | 2025, waarmee | dit bezwaarschrift | ruimschoots | tijdigen daarmeeontvankelijk | is. Op grond van artikel 16.32c Omgevingswet | is ditbezwaarschrift | tevens automatisch | gericht tegen het daaropvolgende | raadsbesluit. 2. Gronden | van bezwaar Mijn bezwaar | richt zich tegen: | de rechtmatigheid, | de proportionaliteit, | de zorgvuldigevoorbereiding, | en de economische | gevolgen | die het besluitvoor | mij veroorzaakt. Hieronder | licht ik deze gronden uitgebreidtoe. -le. 11 3.
Beperking van mijn keuzevrijheid & aantasting van mijn eigendomsrecht Het voorkeursrecht vormt een ernstige inbreuk op mijn eigendomsrecht zoals beschermd door artikel 1 van het Eerste ProtocolEVRM. Ik word door dit besluit gehinderd om mijn panden vrij to verkopen, ondanks concrete belangstellingvan meerdere serieuzekopers. Concreet in mijn situatie: Ik heb direct geinteresseerdekopers die mijn panden per direct willen kopen. Deze kopers hebben zich terughoudend opgesteld of afgehaakt vanwege het opgelegde voorkeursrecht, omdat zij niet in onzekerheid willen verkeren of de gemeente alsnog voorrang neemt. Hierdoor is het voor mij feitelijk onmogelijk om to verkopen, hoewel de markt en de vraag er wel zijn. Ik heb de middelen uit dezeverkoop dringend nodig voor lopende verplichtingenen investeringen. Het besluit belemmert mij dus niet alleen theoretisch, maar daadwerkelijken onmiddellijk in mijn vermogen om mijn eigendom to gelde to maken. Dit maakt de inmenging buitenproportioneel. 4. Aantoonbare schade : directe kopers haken of In de praktijk schrikt een voorkeursrecht : vrijwel alle commerciele kopers af, creeert het onzekerheid over leverbaarheid, en vergroothet risico op nietigheid van koopovereenkomsten. Dat blijkt ook in mijn situatie : Kopers hebben mij laten weten niet to willen onderhandelen zolang het voorkeursrecht geldt.
Zij vrezen dat een koopovereenkomst door de gemeente ongeldigkan worden verklaard. Zij willen geen kosten maken zonder zekerheid dat zij uiteindelijk eigenaar worden. Hierdoor is mijn pand onttrekt aan de vrije markt, zonder enige garantie dat de gemeente zelftot aankoop overgaat. De gemeente heeft daarmee een juridische beperking opgelegd die directe economische schade veroorzaakt. 5. Waardedaling van het vastgoed Het instellen van een voorkeursrecht leidt aantoonbaar tot: verminderingvan marktwaarde, lagere taxaties (ontwikkelingspotentiemag niet worden meegenomen), en verminderde aantrekkelijkheidvoor investeerders en eindgebruikers. Dit is niet onderkend ofgecompenseerd door het College, wat dit besluitin strijd brengt met : het evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 Awb), het zorgvuldigheidsbeginsel (art. 3 :2 Awb), en het motiveringsbeginsel (art. 3 :46 Awb). 6.Onvoldoende motiveringen ontbreken van noodzaak In het besluit wordt niet onderbouwd : waarom vrijwillige verwerving niet mogelijk was of is onderzocht, waarom juist mijn percelen noodzakelijkzijn voor uitvoering van plannen, dat er sprake is van een acute verwervingsnoodzaak, dat er concrete en in tijd uitgewerkteplannen bestaanvoor dit deel van Arnhem. De gebiedsontwikkelingRijnpark is een lange tenmijn visie zonder bindende planning.
Het toepassenvan een ingrijpend instrument als het voorkeursrecht zonder aantoonbare urgentie is juridisch onevenredig. 7. Verkoopprocedure wordt onnodig complex en vertraagd Door het voorkeursrecht wordt de verkoop: juridisch complexer, administratiefzwaar, en afhankelijk van gemeentelijke termijnen(minimaal 6 weken). Voor iemand die nu wil en moet verkopen, is dit een disproportionele belasting. De gemeente creeert hiermee stagnatie, terwijl zij geen verplichting heeft om tot aankoop over to gaan. 8. Risico op nietigheid van overeenkomsten Omdat koopovereenkomsten met derden nietig kunnen worden verklaardwanneer zij het voorkeursrecht omzeilen, verkeren kopers injuridische onzekerheid. Dit: verkleint de doelgroep van gefnteresseerden, drukt de prijs, en verhoogt het risico op geschillen. Ook dit risico is voor mij concreet geworden doordat serieus geinteresseerde kopers zich hebben teruggetrokken. 9. Conclusie Het voorkeursrecht : beperkt mijn eigendomsrecht op disproportionele wijze, veroorzaakt directe financiele schade, maakt een snelle verkoop onmogelijk, is motiveringsarmen onvoldoende onderbouwd, heeft een onevenredige impact in verhouding tot het doel. Het besluit voldoetdaarom niet aan de eisen van de Awb, Omgevingswet en internationale nonnen ter bescherming van eigendomsrechten. 10.
Verzoek Primair: Het besluit tot vestiging van het voorlopig voorkeursrecht to herroepen. Subsidiair : Mijn percelen uit to zonderen van het aangewezengebied. Meer subsidiair : Indien het besluit in stand blijft: mij volledige schadevergoeding toe to kennen op grand van artikel 15.31 Omgevingswet wegens waardevermindering en marktschade. CO 1\e eVa.n 1u cc c CYeeS e 2n P ,hGucie c uc '{n1cm CL )bLu nLun 0cL`ic-5 - Sec (Ac - tcrnn c.2xCNj Sc,c c o -L on,M ,55 • coo z 2va L 0Ohe ClcsCr — t :;%7 C; : £, : t t Ct ti t 4 t Algemene Bezwaarschriftencommissie 1 Advies van de algemene bezwaarschriftencommissie in de zaak van het bezwaarschrift van , tegen het besluit van de raad van de gemeente Arnhem van 28 januari 2026, waarbij de raad van de gemeente Arnhem op grond van artikel 9.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Omgevingswet een voorkeursrecht vestigt op de kadastrale percelen die bekend zijn als gemeente Arnhem, Het zaaknummer van deze procedure is 4874919. Kern van het advies De algemene bezwaarschriftencommissie voor Arnhem (hierna: de commissie) concludeert dat de raad van de gemeente Arnhem (hierna: de raad) – onder aanvulling van wat in het verweerschrift staat en tijdens de hoorzitting is besproken – voldoende onderbouwt waarom de raad een voorkeursrecht vestigt op de percelen die kadastraal bekend zijn als gemeente Arnhem, waarvan (hierna: bezwaarmaker) eigenaar is.
De raad maakte daarnaast een evenredige belangenafweging en mag het algemene belang zwaarder laten wegen dan het belang van bezwaarmaker. De raad kan daarom in redelijkheid gebruikmaken van zijn bevoegdheid om het voorkeursrecht te vestigen. De commissie legt hieronder uit hoe zij tot haar conclusie komt. De wetgeving die voor het advies van de commissie belangrijk is, heeft de commissie in de bijlage bij dit advies opgenomen. Procedure beschrijving en voorgeschiedenis Voorgeschiedenis Bij besluit van 4 november 2025 heeft het college van burgemeester en wethouders van Arnhem (hierna: het college) de gronden zoals weergegeven op de bij het besluit behorende grondplantekeningen en vermeld in de perceellijst van de in de aanwijzing opgenomen percelen, voorlopig aangewezen als gronden waarop een voorkeursrecht zoals bedoeld in artikel 9.1, tweede lid, van de Omgevingswet gevestigd is. Bezwaarmaker is via een aangetekende brief op 5 november 2025 in kennis gesteld van dit besluit. Het besluit is ook gepubliceerd in het Gemeenteblad van 5 november 2025, nr. 477496, en is van 5 november 2025 tot en met 17 december 2025 ter inzage gelegd bij de receptie van het Stadskantoor aan de Eusebiusbuitensingel 53 in Arnhem.1 Het besluit is ook op 5 november 2025 ingeschreven in de openbare registers. Daarmee is het besluit op 5 november 2025 in werking getreden.
2 Het college heeft met dit besluit een voorlopig voorkeursrecht gevestigd op een gebied dat globaal begrensd wordt door de Mercatorweg, de Westervoortsedijk, de bedrijven ten oosten van de dr. C. Lelyweg en de Emplacementstraat, met inbegrip van de spoordriehoek tussen de IJssellaan en de Driepoortenweg. Dit gebied wordt in de stukken “Rijnpark fase 2” genoemd. Door dit besluit is ook een voorlopig voorkeursrecht gevestigd op de percelen die kadastraal bekend zijn als gemeente Arnhem , , waarvan bezwaarmaker eigenaar is. 1 Conform artikel 16.32b van de Omgevingswet. 2 Conform artikel 16.82a, tweede lid, van de Omgevingswet.
Algemene Bezwaarschriftencommissie 2 Het bezwaarschrift Bezwaarmaker diende tegen de vestiging van het voorlopige voorkeursrecht op zijn percelen op 16 december 2025 een bezwaarschrift in. De commissie betrekt dit bezwaarschrift in haar advies. Het nu bestreden besluit Bij besluit van 28 januari 2026, aangetekend aan bezwaarmaker verzonden op 29 januari 2026, heeft de raad overeenkomstig het voorstel van het college, op grond van artikel 9.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Omgevingswet een voorkeursrecht gevestigd op de gronden zoals die zijn weergegeven op de bij het besluit behorende grondplantekeningen en vermeld zijn in de perceellijst van de in de aanwijzing opgenomen percelen. Het door het college gevestigde voorkeursrecht is daarmee door de raad bevestigd.
Het besluit is gepubliceerd in het gemeenteblad van Arnhem van 29 januari 2026, nummer 40758 en is van 29 januari 2026 tot en met 12 maart 2026 ter inzage gelegd bij de receptie van het Stadskantoor aan de Eusebiusbuitensingel 53 in Arnhem.3 Het besluit is door het college op 29 januari 2026 ingeschreven in de openbare registers en is diezelfde dag in werking getreden.4 Hierdoor is het op 4 november 2025 door het college gevestigde voorlopige voorkeursrecht van rechtswege komen te vervallen.5 De Omgevingswet bepaalt dat bezwaarschriften die tegen het collegebesluit zijn ingediend ook worden geacht te zijn gericht tegen een vervangend raadsbesluit. 6 Het bezwaarschrift van bezwaarmaker richt zich daarom ook tegen het besluit van 28 januari 2026. De reactie van de raad De raad reageerde op 11 mei 2026 op het op 16 december 2025 ingediende bezwaarschrift. De commissie betrekt deze reactie in haar advies. De hoorzitting De commissie behandelde het bezwaarschrift tijdens de hoorzitting van 5 juni 2026. De commissie maakte een geluidopname van deze zitting die dient als digitaal verslag. Tijdens de zitting werd de raad vertegenwoordigd door m . Bezwaarmaker was zonder voorafgaande kennisgeving niet aanwezig. 3 Conform artikel 16.32b van de Omgevingswet. 4 Conform artikel 16.82a, tweede lid, van de Omgevingswet. 5 Artikel 9.4, tweede lid, van de Omgevingswet.
6 Artikel 16.32c, eerste lid, van de Omgevingswet.
Algemene Bezwaarschriftencommissie 3 De overwegingen van de commissie Op basis van de stukken en wat tijdens de hoorzitting van 5 juni 2026 besproken is, overweegt de commissie het volgende. Het voorkeursrecht voldoet aan artikel 9.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Omgevingswet De commissie toetst het voorkeursrecht aan artikel 9.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Omgevingswet. Voor zover hier van belang staat in dat artikel dat de raad met een voorkeursrechtbeschikking op een onroerende zaak een gemeentelijk voorkeursrecht kan vestigen, voor zover die zaak deel uitmaakt van een locatie waaraan in de voorkeursrechtbeschikking een niet- agrarische functie of moderniseringslocatie is toegedacht en waarvan het gebruik afwijkt van die functie en de functie niet is toegedacht in een gemeentelijke, een provinciale respectievelijk de nationale omgevingsvisie of een programma. Bezwaarmaker vraagt zich in zijn bezwaarschrift af of zijn percelen moeten worden aangewezen ten behoeve van de ontwikkeling van Rijnpark fase 2. De commissie vroeg de raad tijdens de hoorzitting om op deze vraag in te gaan. De raad legt hierover uit dat de raad voornemens is het aangewezen gebied (Rijnpark fase 2) samen met het reeds eerder aangewezen gebied (Rijnpark fase 1) te transformeren van een regulier bedrijventerrein naar een gebied met een woon- werkfunctie.
De raad ziet voor zich dat in het gebied dat is aangewezen als Rijnpark fase 2 ongeveer 3.500 woningen extra worden gebouwd en dat in dit gebied ongeveer 3.600 banen worden gerealiseerd. Waarbij in de visie van de raad met name bedrijvigheid in de schone maakindustrie mogelijk is. De raad legt verder uit dat het denkbaar is dat in het hele gebied (Rijnpark fase 1 en Rijnpark fase 2 samen) wel enige ruimte zal zijn voor een vorm van een bedrijventerrein, maar dat nog onduidelijk is hoe dit bedrijventerrein er precies uit komt te zien en waar dit bedrijventerrein precies zal worden ingepast. In ieder geval zal het bedrijventerrein en de bedrijvigheid daarop moeten passen binnen een woon- werkgebied. Specifiek over de percelen van bezwaarmaker legt de raad uit dat het huidige gebruik van de percelen die van een bedrijfsverzamelgebouw is met bijbehorende parkeerplaatsen die bezwaarmaker als zodanig verhuurt. De raad legt uit dat die functie aansluit bij de functie van het reguliere bedrijventerrein en dat het zeer wel mogelijk is dat die functie – gelet op de door de raad voorgestane transformatie van Rijnpark fase 2 naar een woon- werklocatie – er in de toekomst anders uit zal zien.
De commissie overweegt dat de raad met deze uitleg voldoende onderbouwt dat hij het hele gebied – daaronder begrepen de percelen van bezwaarmaker – wil herontwikkelen naar een woon- werkgebied en dat daarom de aanwijzing van de percelen van bezwaarmaker noodzakelijk is. Met het globale beeld dat de raad van het te ontwikkelen gebied schetst, onderbouwt de raad voor de commissie ook voldoende dat hij aan het hele gebied – daaronder begrepen de percelen van bezwaarmaker – een andere functie toedenkt dan de huidige functie. Daarbij is voor de commissie van belang dat artikel 9.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Omgevingswet voorziet in de mogelijkheid om het voorkeursrecht te vestigen als de keuze voor een ontwikkeling nog niet definitief is en de exacte ontwikkellocatie nog niet bekend is. Het artikel bevat namelijk de mogelijkheid om vooruitlopend op definitieve keuzes in een omgevingsplan het voorkeursrecht te vestigen op basis van de Algemene Bezwaarschriftencommissie 4 voorkeursrechtbeschikking zelf. Dat betekent dat het voorkeursrecht in een zeer vroeg stadium van de besluitvorming over een mogelijke ontwikkeling kan worden gevestigd of voordat met de besluitvorming wordt begonnen.
Logisch gevolg van deze mogelijkheid is dat op het moment van vestiging van het voorkeursrecht op de grondslag genoemd in artikel 9.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Omgevingswet nog niet duidelijk is of, en zo ja, waar de toekomstige ontwikkelingen precies gaan plaatsvinden en de besluitvorming nog niet is uitgekristalliseerd. 7 De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: de Afdeling) – de hoogste algemene bestuursrechter – oordeelde in zaken over artikel 5 van de Wet voorkeursrecht gemeenten – de voorloper van artikel 9.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Omgevingswet – op eenzelfde manier.8 Kan de raad in redelijkheid van zijn bevoegdheid gebruik maken Onder de Omgevingswet Is door de Rechtbank Oost-Brabant bepaald dat de raad beleidsvrijheid heeft bij de uitoefening van zijn bevoegdheid om op grond van artikel 9.1, eerste lid, aanhef en onder c, van de Omgevingswet een voorkeursrecht te vestigen. De raad moet daarbij uitleggen waarom het vestigen van een voorkeursrecht nodig is in het algemeen belang. Daarna moet de raad op grond van artikel 3:4, eerste lid, van de Algemene wet bestuursrecht een evenredige belangenafweging maken. Daarbij moet de raad het algemene belang afwegen tegen de door bezwaarmaker aangevoerde belangen.
Indien een bezwaarmaker individuele/persoonlijke belangen aanvoert, moet de raad die ook in zijn belangenafweging betrekken. De Rechtbank bepaalde verder dat in die afweging van belang is welke rechtsgevolgen het vestigen van een voorkeursrecht voor bezwaarmaker heeft. Op grond van artikel 9.7 van de Omgevingswet heeft de vestiging van een voorkeursrecht kort gezegd tot gevolg dat als bezwaarmaker besluit zijn percelen te verkopen, hij verplicht is om de gemeente als eerste in de gelegenheid te stellen de percelen te kopen (de aanbiedingsplicht). De Omgevingswet voorziet in artikel 9.8 tot en met 9.10 in uitzonderingen op deze aanbiedingsplicht vanwege persoonlijke omstandigheden. De omgevingswet voorziet in de paragrafen 9.2.3 en 9.2.4 ook in een procedure over het aanbod en de prijs van de percelen (de aanbiedingsprocedure).9 Bovenstaande twee alinea’s waren ook al vaste rechtspraak van de Afdeling onder de Wet voorkeursrecht gemeenten.10 Bezwaarmaker vindt dat zijn belangen zwaarder wegen dan het door de raad gestelde belang De commissie begrijpt de bezwaargronden van bezwaarmaker zo dat hij samengevat aanvoert dat de raad een onjuiste belangenafweging maakte dan wel tot een onjuiste uitkomst kom t. Bezwaarmaker meent dat zijn belangen zwaarder wegen dan het door de raad aangevoerde algemene belang van woningbouw en de gebiedsontwikkeling ten behoeve daarvan.
In essentie komen de bezwaargronden van bezwaarmaker erop neer dat het gevestigde voorkeursrecht een onevenredige inbreuk vormt op het eigendomsrecht van bezwaarmaker. Bezwaarmaker stelt zich in dit verband op het standpunt dat het voorkeursrecht een ernstige inbreuk maakt op het eigendomsrecht, 7 Uitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant van 10 oktober 2025, ECLI:NL:RBOBR:2025:6266, overweging 27. 8 Zie bijvoorbeeld de uitspraken van 13 mei 2026, ECLI:NL:RVS:2026:2761 en 22 oktober 2014, ECLI:NL:RVS:2014:3786. 9 Uitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant van 10 oktober 2025, ECLI:NL:RBOBR:2025:6266, overweging 20-21. 10 Zie bijvoorbeeld de uitspraak van de Afdeling van 25 maart 2026, ECLI:NL:RVS:2026:1733, overweging 5.2. Algemene Bezwaarschriftencommissie 5 zoals dit wordt beschermd door artikel 1 van het eerste protocol bij het Europees verdrag ter bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (hierna: EVRM). Het voorkeursrecht veroorzaakt volgens bezwaarmaker namelijk directe economische schade. Het instellen van een voorkeursrecht leidt tot een vermindering van de marktwaarde, tot lagere taxaties en tot een verminderde aantrekkelijkheid voor investeerders en eindgebruikers. Dit onderkent en compenseert de gemeente niet volgens bezwaarmaker. Het bestreden besluit nam de raad daarom in strijd met het evenredigheids-, zorgvuldigheids- en motiveringsbeginsel.
Ook wordt de verkoopprocedure door het voorkeursrecht juridisch complexer, administratief zwaar en afhankelijk van gemeentelijke termijnen. De raad vindt dat de door hem gestelde belangen zwaarder wegen dan de belangen van bezwaarmaker De raad legt in het verweerschrift en tijdens de hoorzitting uit dat hij het gebied Rijnpark fase 2 wil ontwikkelen tot een woon- werkgebied. De raad legt uit dat het gaat om een groter gebied dat hij integraal wil ontwikkelen. De reden voor de ontwikkeling is dat Arnhem staat voor een grote woningbouwopgave. De ambitie van de raad is dat er voldoende woningen zijn voor alle Arnhemmers. Tegen die achtergrond is in 2020 afgesproken dat er tot 2040 ongeveer 16.000 woningen gebouwd worden. Daarbij is de raad voornemens om 3.500 woningen in het gebied Rijnpark fase 2 te bouwen. Ook is de raad voornemens om 3.600 arbeidsplaatsen te realiseren in het gebied. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken vestigt de raad het voorkeursrecht. De raad legt uit dat het voorkeursrecht noodzakelijk is, omdat andere instrumenten niet volstaan. Het voorkeursrecht zorgt ervoor dat geen grondspeculatie of prijsopdrijving plaatsvindt, terwijl de raad ook regie houdt op de uitvoering van de ontwikkeling. Andere instrumenten – in het bijzonder het voorbereidingsbesluit – voorzien niet in een mogelijkheid om deze combinatie mogelijk te maken.
De raad legt in de onderliggende stukken uit dat het voorkomen van prijsopdrijving van belang is om ook de financieel minder rendabele functies in de gebiedsontwikkeling op een kwalitat ief goede manier in te passen. Daarnaast legt de raad in de onderliggende stukken uit dat door het vestigen van het voorkeursrecht de raad regie behoudt op de samenhang en het tempo van de uitvoering van de ontwikkeling. Gezien de urgentie om aan de woningbehoefte te voldoen, te komen tot betaalbare woningbouw en ruimte voor ondernemerschap en groen en mobiliteit in zijn algemeenheid, en voor dit gebied in het bijzonder, is volgens de raad een stevige regierol van de gemeente nodig. De raad vindt dat de vestiging van het voorkeursrecht in het kader van de woningbouwopgave zwaarder weegt dan de door bezwaarmaker gestelde belangen. De raad erkent daarbij dat bezwaarmaker in zoverre wordt beperkt in zijn eigendomsuitoefening dat hij niet vrij is om zijn percelen te verkopen aan eenieder. Dat is het gevolg van de vestiging van het voorkeursrecht. De raad merkt over deze beperking op dat – anders dan bezwaarmaker stelt – een voorkeursrecht niet geldt als een ernstige inbreuk op het eigendomsrecht van bezwaarmaker. Daarbij is van betekenis dat bezwaarmaker zijn toekomende rechten als eigenaar kan blijven uitoefenen.
Het voorkeursrecht verplicht bezwaarmaker all een om – als hij zijn percelen wil verkopen – deze eerst aan de gemeente aan te bieden. De raad verwijst daarvoor Algemene Bezwaarschriftencommissie 6 naar rechtspraak.11 Daarnaast is voor de raad van betekenis dat de Omgevingswet in de paragrafen 9.2.3 en 9.2.4 voorziet in een regeling die ziet op het aanbod en de prijsbepaling van bezwaarmakers percelen. Deze regeling waarborgt dat bezwaarmaker een reële en eerlijke vergoeding krijgt voor zijn percelen, mocht hij deze aan de gemeente te koop aanbieden. De regeling voorziet ook in reactietermijnen, welke bezwaarmaker beschermen. Met deze waarborgen zijn de belangen van bezwaarmaker voldoende geborgd. De commissie vindt dat de raad in redelijkheid van zijn bevoegdheid gebruik kan maken Bezwaarmaker betoogt dat de vestiging van het voorkeursrecht een ernstige inbreuk maakt op zijn eigendomsrecht als beschermd door artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM. Volgens bezwaarmaker leidt het voorkeursrecht tot directe economische schade, onder meer door waardedaling van de gronden, lagere taxaties, verminderde aantrekkelijkheid voor investeerders en eindgebruikers en een juridisch complexere en administratief zwaardere verkoopprocedure. De commissie volgt bezwaarmaker daarin niet.
Zoals de raad terecht aanvoert, brengt de vestiging van het voorkeursrecht niet mee dat bezwaarmaker zijn eigendom verliest of het gebruik van zijn gronden niet langer kan voortzetten. Het rechtsgevolg is uitsluitend dat bezwaarmaker, indien hij tot verkoop van zijn percelen wil overgaan, eerst de gemeente in de gelegenheid moet stellen zijn percelen te kopen. Dit volgt uit artikel 9.7 van de Omgevingswet. De Afdeling oordeelde al eerder onder de Wet voorkeursrecht gemeenten dat een dergelijke beperking van de vrije verkoopmogelijkheden – indachtig het feit dat bezwaarmaker zijn eigendom en eigendomsrechten behoudt – geen strijd oplevert met artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM, omdat de inmenging in het eigendomsrecht op de wet berust, het algemeen belang dient en beperkt van aard is.12 De Rechtbank Oost-Brabant heeft dit onder de Omgevingswet in algemene zin bevestigd.13 De commissie acht voorts van belang dat de door bezwaarmaker gestelde waardedaling, lagere taxaties en verminderde aantrekkelijkheid voor investeerders en eindgebruikers naar hun aard financiële belangen zijn. De Afdeling overwoog al eerder onder de Wet voorkeursrecht gemeenten dat de wetgever het met het voorkeursrecht te dienen algemene belang reeds heeft afgewogen tegen het individuele financiële belang van betrokken eigenaren.
Daarom behoeft de raad het enkele financiële belang niet afzonderlijk in zijn belangenafweging te betrekken.14 De commissie ziet geen aanleiding om daarover onder de Omgevingswet anders te denken. Voor zover bezwaarmaker daarnaast wijst op een juridisch complexere en administratief zwaardere verkoopprocedure, overweegt de commissie dat dit een gevolg is dat inherent is aan het wettelijke stelsel van het voorkeursrecht en dat dit wettelijke stelsel – zoals de raad terecht aanvoert – waarborgen ter bescherming van bezwaarmaker bevat. De raad merkt terecht op dat de raad gehouden is om een marktconforme prijs te betalen. De Omgevingswet voorziet in een prijsvaststellingsprocedure die dat garandeert. De Omgevingswet biedt nog andere garanties. Als blijkt dat het bevoegde gezag niet tot koop over wenst te gaan, kan bezwaarmaker, zonder bezwaring van het voorkeursrecht, de percelen en gebouwen vrij verkopen voor een periode van drie jaar. 15 Dat geldt ook 11 Uitspraak van de Rechtbank Gelderland van 26 april 2024, ECLI:NL:RBGEL:2024:2469. 12 ECLI:NL:RVS:2012:BX8248, overweging 5.4. 13 Uitspraak van 10 oktober 2025, ECLI:NL:RBOBR:2025:6266, overweging 40. 14 ECLI:NL:RVS:2010:BO1862, overweging 2.5 en ECLI:NL:RVS:2018:2332, overweging 2.2. 15 Artikel 9.14, eerste lid, aanhef en onder a, van de Omgevingswet.
Algemene Bezwaarschriftencommissie 7 als het bevoegde gezag het verzoek om tot een prijsvaststelling te komen intrekt of niet indient. 16 Deze belangen staan daarom niet in de weg aan een redelijk uitoefening van de bevoegdheid van de raad. Bovenstaande doet er niet aan af dat de raad concrete, niet enkel financiële belangen kenbaar in zijn afweging moet betrekken, indien zulke belangen aan de orde zijn. De Afdeling overwoog daarover dat het dan onder meer gaat om ruimtelijke belangen van de gemeente, bedrijfsbelangen van de betrokken eigenaar of gebruiker en diens eigendomsrechten.17 Een ander belang kan zijn dat een eigenaar op het aangewezen perceel woont.18 De commissie ziet in hetgeen bezwaarmaker heeft aangevoerd echter geen aanknopingspunt voor conclusie dat van zodanige concrete bedrijfsbelangen, gebruiksbelangen of andere niet-louter-financiële belangen sprake is. De raad kan daarom in redelijkheid van zijn bevoegdheid om het voorkeursrecht te vestigen, gebruikmaken. Het advies van de commissie De commissie adviseert het bezwaarschrift van , tegen het besluit van de raad van 28 januari 2026 ongegrond te verklaren – onder aanvulling van wat in het verweerschrift staat en tijdens de hoorzitting is besproken – en het bestreden besluit in stand te laten.
Dit advies is vastgesteld door als voorzitter, als leden, met ondersteuning van als secretaris, 27 juli 2026 de secretaris, de voorzitter, 16 Artikel 9.17, eerste lid, van de Omgevingswet. 17 ECLI:NL:RVS:2026:1733, overwegingen 5.2 en 5.3. 18 Uitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant van 10 oktober 2025, ECLI:NL:RBOBR:2025:6266, overweging 21.
Algemene Bezwaarschriftencommissie 8 Bijlage: wetgeving Omgevingswet Artikel 9.1 1. De gemeenteraad, provinciale staten of Onze Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kunnen bij voorkeursrechtbeschikking op een onroerende zaak een gemeentelijk, provinciaal of nationaal voorkeursrecht vestigen, voor zover die zaak deel uitmaakt van een locatie waaraan: a. in het omgevingsplan een niet-agrarische functie is toegedeeld en waarvan het gebruik afwijkt van die functie, b. in een gemeentelijke, een provinciale respectievelijk de nationale omgevingsvisie of in een programma een niet-agrarische functie of moderniseringslocatie is toegedacht en waarvan het gebruik afwijkt van die functie en de functie niet is toegedeeld in een omgevingsplan, c. in de voorkeursrechtbeschikking een niet-agrarische functie of moderniseringslocatie wordt toegedacht en waarvan het gebruik afwijkt van die functie en de functie niet is toegedacht in een gemeentelijke, een provinciale respectievelijk de nationale omgevingsvisie of een programma en niet is toegedeeld in een omgevingsplan. […] Artikel 9.7 Een vervreemder gaat niet over tot vervreemding dan nadat hij de rechtspersoon op wiens naam het voorkeursrecht is gevestigd in overeenstemming met paragraaf 9.2.3 in de gelegenheid heeft gesteld het goed te verkrijgen.
Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem Telefoon 0800-1809 • Fax 026 - 3774830 Datum : 30 september 2026 Uw kenmerk : Ons kenmerk/ zaaknummer : 4874919 Contactpersoon : M. Mintjes Telefoonnummer : 026 – 377 3170 Onderwerp: Beschikking op bezwaar Geachte , Uw bezwaarschrift tegen de beschikking van de raad van de gemeente Arnhem van 28 januari 2026 is door ons behandeld. Deze beschikking ziet op de vestiging van een voorkeursrecht op uw percelen die bekend zijn als gemeente Arnhem, . U heeft geen gebruik gemaakt van de gelegenheid gehoord te worden. Besluit Na de behandeling van het bezwaarschrift heeft de raad van de gemeente Arnhem, conform het advies van de algemene bezwaarschriftencommissie besloten uw bezwaar ongegrond te verklaren – onder aanvulling van wat in het verweerschrift staat en tijdens de hoorzitting is besproken – en het bestreden besluit in stand te laten. Motivering van het besluit Voor de motivering van ons besluit verwijzen wij u naar het advies van de commissie. Dit advies treft u aan als bijlage bij dit besluit. Mogelijkheid van beroep Als u het met dit besluit niet eens bent, kunt u hiertegen beroep instellen. U moet dat schriftelijk doen binnen zes weken na de dag waarop dit besluit aan u is verzonden.
Het beroepschrift stuurt u samen met een kopie van dit besluit naar de Rechtbank Gelderland, Team Bestuursrecht, Postbus 9030, 6800 EM Arnhem. In uw beroepschrift moet u vermelden waarom u het niet eens bent met dit besluit. Het indienen van een beroepschrift schorst niet de werking van het besluit op bezwaar. Als daar aanleiding voor is, kunt u in een spoedprocedure vragen om een voorlopige voorziening bij de voorzieningenrechter van de Rechtbank Gelderland op genoemd adres. U dient het verzoek schriftelijk in te dienen, samen met het ingediende beroepschrift. Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9200 • 6800 HA Arnhem Telefoon 0800-1809 • Fax 026 - 3774830 Datum: 30 september 2026 Ons kenmerk: 4874919 Pagina: 2 / 2 De gemeenteraad van Arnhem, De griffier, De voorzitter, Bijlage: • Raadsvoorstel en -besluit • Advies bezwaarschriftencommissie.