Agendabundel

De focusgebieden zijn kort samengevat de stedelijke hitte gebieden, de wijken van Arnhem Oost (Klarendal, Geitenkamp, Presikhaaf-West, Malburgen en het Arnhemse Broek) en Lombok. Daarbij gelden de volgende spelregels: 1. Het gebouw, bouwwerk of terrein ligt binnen de grenzen van de bebouwde kom van Arnhem (zie daarvoor de kaart achteraan deze toelichting; let op, deze komgrens wijkt mogelijk af van wat u verstaat onder de bebouwde kom). 2. Het gebouw, bouwwerk of terrein waar u de groenblauwe maatregelen wilt nemen moet een bestaand terrein zijn, daterend van vóór 1 januari 2022. Nieuwbouw komt niet voor subsidie in aanmerking. 3. U vraagt in verband met de doorlooptijd van de afwikkeling van uw aanvraag minimaal 8 weken vóór aanvang van de werkzaamheden subsidie aan. 4. Afhankelijk van het soort maatregelen en de plek in de stad waar u die maatregelen wilt uitvoeren, kunt u een bijdrage krijgen in de directe kosten van 40%, 50% of zelfs 60%. 5. Ook voor eetbaar groen komt u in aanmerking voor een bijdrage van 40%, 50% tot 60% afhankelijk van het soort aanplant en van de plek in de stad waar u het eetbaar groen wilt aanplanten. 6. Vergroenen van verharde/bestraatte terreinen en tuinen betekent ook echt het aanbrengen van leven groen. Het terugbrengen van verhardingen, in welke vorm dan ook, is uitgesloten van subsidie. 7.

U ontvangt per aanvraag maximaal € 5.000 als individuele bewoner, maximaal € 25.000 voor een samenwerkingsverband of ondernemer en maximaal € 50.000 als instelling of vastgoedeigenaar. 8. U kunt ieder jaar voor een nieuwe initiatief subsidie aanvragen. Groene terreinen / 30%, 50% of 65% subsidie De meest belangrijke maatregel als het gaat om klimaatadaptatie en biodiversiteit is het vergroenen van verhard terrein zoals een tuin met te veel tegels, het parkeerterrein bij uw bedrijf of een pad dat te breed is. Stenen eruit en groen erin, is dan het motto. Door het groen verkoelt u de omgeving en zorgt u ervoor dat regenwater snel in de grond kan wegstromen. De aanplant van bomen draagt niet alleen bij aan een koelere omgeving, maar ook aan het verkoelen van de gevels die binnen het bereik van de boomkroon

vallen. Bovendien kunt u met gevarieerd groen (hoog, middel en laag, bloemen en kruiden) ook bijdragen aan de leefruimte van vogels, vlinders en bijen, biodiversiteit. Het groen kan bestaan uit grassen, sierheesters en/of bomen. Ook eetbaar groen in de vorm van groenten, kruiden, fruit en noten mag u aanplanten. We kijken bij deze maatregel uiteraard naar de verhoudingen van het aantal te vergroenen vierkante meters en de prijs inclusief de kosten van het aan te planten groen. Wanneer u in een geel gebied (zie de kaart) verhard terrein vergroent, kunt u 30% subsidie ontvangen. Plant u ook één of meer bomen (1e, 2e of 3e grootte), dan maakt u aanspraak op 50% subsidie. Wanneer u in een roodblauw gebied (focusgebied, zie de kaart) een verharde plek vergroent, kunt u 50% subsidie ontvangen. Plant u dan ook één of meer bomen, dan maakt u aanspraak op 65% subsidie. Om subsidie aan te kunnen vragen, moet u:    

als bewoner 10 vierkante meter of meer verhard terrein vergroenen; als ondernemer, instelling of vastgoedeigenaar 25 vierkante meter of meer verhard terrein vergroenen; wanneer u met anderen samenwerkt dit kunnen aantonen (bij voorkeur met een mail van de andere deelnemers); ook nadenken over het beheer en onderhoud van uw maatregel en daarom iets zeggen over de manier waarop u de komende jaren het vergroende terrein in stand houdt.

Eetbare stad / stadslandbouw 30%, 50% of 65% subsidie Voor eetbaar groen of stadslandbouw (groenten, kruiden, kleinfruit, fruit, noten et cetera) geldt dat deze vorm van vergroenen naast de betekenis voor klimaatadaptatie en biodiversiteit ook een bijzondere waardevolle bijdrage levert aan de ontmoeting van mensen en de beschikbaarheid van gezond en lokaal geteeld voedsel. Wanneer u in een geel gebied een verharde plek vergroent met eetbaar groen of een bestaande groene plek verandert in een moes- of pluktuin met alleen groenten, kruiden of kleinfruit u 30% subsidie ontvangen. Plant u ook fruit- en/of notenbomen aan, dan maakt u aanspraak op 50% subsidie. Wanneer u in roodblauwe gebieden aan de slag gaat met stadslandbouw kunt u 50% subsidie ontvangen. Als u in deze gebieden ook fruit- en/of notenbomen aanplant, maakt aanspraak op 65% subsidie. Wanneer u eetbaar groen in zogenoemde moestuinbakken aanplant, geldt voor de hele stad een subsidie van 30%. Om subsidie aan te kunnen vragen, moet u:     

bij moestuinbakken, een bak van 1 vierkante meter of meer gebruiken; 10 vierkante meter of meer eetbaar groen aanleggen op een nieuwe plek dan wel op een bestaande groene plek; als ondernemer, instelling of vastgoedeigenaar 25 vierkante meter of meer eetbaar groen aanleggen op een nieuwe plek dan wel op een bestaande groene plek; wanneer u met anderen samenwerkt dit kunnen aantonen (bij voorkeur met een mail van de andere deelnemers); ook nadenken over het beheer en onderhoud van uw maatregel en daarom iets zeggen over de manier waarop u de komende jaren het eetbare groen in stand houdt.

Groene gevels / 40% of 60% subsidie Groene gevels zorgen voor verkoeling, buiten én binnen. Dit komt door de verdamping vanaf de bladeren en omdat de warmte van de zon de muren minder kan opwarmen. Ook zorgt wintergroene gevelbeplanting

in de winter voor een isolerende luchtlaag tussen de beplanting en de gevel. Gevelgroen heeft ook een groot effect op de gevoelstemperatuur in de aangrenzende buitenruimte. Een voordeel van gevelbeplanting is dat het weinig ruimte inneemt. Een paar tegels eruit, plant erin en je bent klaar! Groene gevels zien er mooi uit en bieden ze een leefomgeving voor allerlei dieren en gevelgroen houdt regenwater langer vast. Geluiden op bijvoorbeeld dicht bebouwde pleinen en straten worden door gevelgroen gedempt. Tot slot, als u gevelgroen aanlegt met eetbare planten of klimmers met vruchten (zoals een druif of kiwi) dan kunt u daar ook letterlijk de vruchten van plukken. Wanneer u in een geel gebied een gevel vergroent, kunt u 30% subsidie ontvangen. Als u in een roodblauw gebied een gevel vergroent, kunt u 60% subsidie ontvangen. Om subsidie aan te kunnen vragen, moet u:    

als bewoner 10 vierkante meter of meer groene gevel aanleggen; als ondernemer, instelling of vastgoedeigenaar 25 vierkante meter of meer groene gevel aanleggen; wanneer u met anderen samenwerkt dit kunnen aantonen (bij voorkeur met een mail van de andere deelnemers); ook nadenken over het beheer en onderhoud van uw maatregel en daarom iets zeggen over de manier waarop u de komende jaren het gevelgroen in stand houdt.

Afkoppelen en opslaan regenwater / 40% of 60% subsidie Het afkoppelen van uw hemelwaterafvoer (de regenpijp) en het laten wegstromen van dat water in een vijvertje of wadi of het opvangen ervan in een regenton voor hergebruik is een heel makkelijke en goede maatregel. Zo draagt u bij aan het besparen van drinkwater en de overbelasting van de riolering. Ook het realiseren van een grijswatersysteem waarbij u grote hoeveelheden hemelwater opslaat in een reservoir voor hergebruik is subsidiabel. Wanneer u in een geel gebied uw hemelwaterafvoer afkoppelt, een regenton of een ander reservoir voor hergebruik van hemelwater installeert of een grijswatersysteem aanlegt, kunt u 40% subsidie ontvangen. Als u een van deze maatregelen neemt in een roodblauw gebied kunt u 60% subsidie ontvangen. Om subsidie aan te vragen hoeft u niet aan bepaalde voorwaarden te voldoen. Van belang is wel dat de kosten evenredig zijn aan het doel. Met andere woorden, we kijken scherp naar de prijs en de kwaliteit (resultaat en effecten) van de investering. Groene (of witte) daken / 30% of 40% subsidie Een groen dak neemt regenwater op, zorgt voor verkoeling van uw woon- en werkruimte, bindt fijnstof en draagt bij aan de biodiversiteit. Voor mensen die uitkijken op de vele donkergrauwe daken ziet een groen dak er ook nog eens mooier uit.

Omdat het groene dak wat betreft klimaatadaptatie vooral bijdraagt aan het binnenklimaat, willen wij de aanleg van groene daken op schuren, carports en tuinhuisjes niet meer subsidiëren, alleen de aanleg op het dak van woon- en werkruimten komt voor subsidie in aanmerking. Wanneer uw dak niet geschikt is voor het aanleggen van een groen dak kunt u ervoor kiezen uw dak wit te verven. Ook hiervoor kunt u subsidie ontvangen. Wanneer u in een geel gebied uw dak vergroent of wit verft, kunt u 30% subsidie ontvangen. Als u in een roodblauw gebied uw dak vergroent of wit verft, kunt u 60% subsidie ontvangen.

Om subsidie aan te kunnen vragen, moet u:   

 

als bewoner 10 vierkante meter of meer groen dak aanleggen of wit laten verven; als ondernemer, instelling of vastgoedeigenaar 25 vierkante meter of meer groen dak aanleggen of wit laten verven; het groene (of witte) dak aanleggen op het dak van de woonruimte (woning, appartement en aan- en uitbouwen van uw woonruimte, zorg- of verpleegruimten) en/of op het dak van een werkruimte (winkel, bedrijf, kantoor, studio, atelier, werkplaats, behandelruimte et cetera); wanneer u met anderen samenwerkt dit kunnen aantonen (bij voorkeur met een mail van de andere deelnemers); ook nadenken over het beheer en onderhoud van uw maatregel en daarom iets zeggen over de manier waarop u de komende jaren het groene dak in stand houdt.

Een ander idee? Wanneer u voor een groenblauw plan, al of niet met eetbaar groen, een idee heeft dat hierboven nog niet wordt verwoord, aarzel dan niet en neem contact met ons op. Wij horen graag nieuwe ideeën en kijken ook graag met u of en hoe we ze mogelijk kunnen maken. Hoe vraagt u subsidie aan? Subsidie kunt u aanvragen via onze website. Daarbij kunt u ook stukken uploaden ter onderbouwing van uw aanvraag. U moet ons in ieder geval duidelijk maken waarvoor u subsidie aanvraagt. Dat betekent dat we een goed beeld moeten hebben van de maatregelen die u wilt nemen en de kosten daarvan. U moet daarom altijd een toelichting op uw plannen aanleveren waarin u vertelt: 1. 2. 3. 4. 5.

wat u precies gaat doen; waar u dat gaat doen (adressen, locaties); met wie u dat gaat doen (als er sprake is van samenwerking); hoe u dat gaat doen (de aanpak); welke resultaten en effecten u van uw maatregelen verwacht (bij voorkeur in vierkante meters groen en aantallen bomen); 6. en welke kosten aan de verschillende onderdelen van uw maatregel(en) zijn verbonden (een offerte is dan het meest handig voor de onderbouwing van uw aanvraag). Vragen, overleggen? De subsidieregeling vereist dat u uw plan van tevoren kort bespreekt met medewerkers van de gemeente. U kunt dan vragen stellen en de medewerkers kunnen met u meedenken over de opzet en aanpak van uw idee. De medewerkers kunnen u ook adviseren als er voor één of meer van de voorgenomen maatregelen een omgevingsvergunning of bodemonderzoek noodzakelijk is. Heeft uw plan (ook) betrekking op de openbare ruimte, dan verzoeken wij u ook contact op te nemen met het Team Leefomgeving van uw wijk. Heeft u vragen? Of wilt u gewoon even overleggen over uw plannen? Dat kan.

U kunt bellen of mailen met: Ronald Bos (klimaatadaptatie en water) 06-5019 4035 / ronald.bos@arnhem.nl Henk Wentink (klimaatadaptatie en groen) 06-3110 7963 / henk.wentink@arnhem.nl Herman KleinJan (eetbare stad, stadslandbouw) 06-3110 7962 / herman.kleinjan@arnhem.nl Looptijd subsidieregeling? De looptijd van de subsidieregeling is van december 2022 tot december 2025.

Bijlage 2: KAART VAN ARNHEM met komgrens en focusgebieden

MAATREGEL vergroenen terrein/tuin vergroenen terrein/tuin met bomen eetbare stad in moestuinbakken eetbare stad vollegronds eetbare stad vollegronds met bomen groene gevels afkoppelen/opslaan regenwater groene of witte daken

SUBSIDIE geel gebied 30% 50% 30% 30% 50% 40% 40% 30%

roodblauw gebied 50% 65% 30% 50% 65% 60% 60% 40%

Subsidie Groenblauwe initiatieven Sinds 2020 heeft de gemeente ­Arnhem subsidieregelingen voor klimaatadaptatie en stadslandbouw. Begin 2023 zijn deze regelingen samen­gevoegd tot de nieuwe subsidie­regeling Groenblauwe initiatieven. Met deze regeling geven we meer ruimte aan ideeën om de stad te ­vergroenen en duurzaam lokaal voedsel te telen. Ook bereiden we tuinen en huizen voor op het klimaat van de toekomst. Dat zorgt voor een prettigere leefomgeving voor zowel mens en dier.

148 715m2

verticaal groen

16.572m2 tuinen en terreinen vergroend

526

regentonnen/opslagtanks

14.097m2 groene daken

De gemeente neemt zelf ook maatregelen in de openbare ruimte om de stad klimaat­besten­diger te maken. Met deze subsidie­regeling willen we inwoners en ondernemers in de stad stimuleren om hun woning, winkel, bedrijfspand, tuin en terrein te vergroenen.

1.464m2

witte daken

676m3

water ­opgeslagen voor ­hergebruik (excl. regen­tonnen)

Samen maken we de stad leefbaar en groen.

Kijk voor meer informatie over de subsidie ­Groenblauwe initiatieven op www.arnhem.nl/groenblauw.

bomen sinds 2023

€1.245.732 aan uitgekeerde subsidie tot nu toe

921

aanvragen sinds 2020 t/m 15 mei 2024

€2.586.721

aan gemaakte kosten door initiatiefnemers tot nu toe

ONDERWERP Voorwaarden voor bestedingen door het college

SPELREGELS 1. Passend binnen de doelen van de BR Klimaatadaptatiefonds. 2. Passend binnen de Strategie Klimaatadaptatie 2020-2030. 3. Bestedingen overschrijden niet de €750.000,4. De bestedingen worden verantwoord aan de raad. 5. Bestedingen voor uitvoering worden gerealiseerd binnen de gemeentegrenzen. 6. Het is duidelijke welk instrumentarium wordt ingezet, passend binnen de beleidskaders. 7. Voor bestedingen is het streven om een multiplyer effect te bereiken door meekoppelkansen goed te benutten of door cofinanciering vanuit provincie, rijk, bewoners, en/of bedrijven.

Verantwoording van de bestedingen aan de raad

8.

Verantwoording vindt plaats in de reguliere P&C-

cyclus. 9. Verantwoording vindt plaats met een raadsbrief waarin de bij de toelichting genoemde onderdelen worden beschreven 10. De Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie wordt tweejaarlijks geactualiseerd.

TOELICHTING 1. Met de subsidieregeling worden particulieren ondersteund met het vergroenen van eigen terrein en eigen vastgoed en daarmee dragen wij bij aan Klimaatadaptatie, Bomenplan, 3-30-300 norm en leefbaarheid. 2. Deze inzet komt ten goede aan twee belangrijke ambities uit de Strategie, namelijk 10% minder verharding en het creëren van koele (beschutte groene) plekken. 3. Met de raadsbrief wordt de raad geïnformeerd. De resultaten van de inzet worden met de raad gedeeld in de reguliere P&Ccyclus en in een jaarlijkse monitor (omstreeks mei) van de inzet en resultaten van de subsidieregeling. 4. Het is een voorwaarde van de regeling dat de locaties altijd binnen de gemeentegrenzen liggen. 5. De subsidiabele maatregelen zijn zonder uitzondering bekende en effectieve maatregelen binnen de vastgestelde beleidskaders. 6. Initiatiefnemers betalen altijd ook een eigen bijdrage. De hoogte daarvan en dus van de subsidie, is afhankelijk van het soort maatregelen en de plek in de stad waar die maatregelen worden gerealiseerd. Wij subsidiëren nooit meer dan 65%. 7. De verantwoording van deze middelen loop via de P&Ccyclus. 8. Hier kan niet worden volstaan met een brief. Het raadsvoorstel is bijgevoegd. 9.

De subsidieregeling Groenblauwe Initiatieven is een lopende regeling waarvoor nu enkele wijzigingen plus een budgetverhoging worden voorgesteld die enerzijds het gebruik ervan vergemakkelijken en anderzijds de financiële ruimte vergroten waardoor de regeling tot het einde van de vastgestelde looptijd open kan blijven. De inzet en resultaten worden meegenomen in de UA Klimaatadaptie.

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELRESULTAAT

Raadsvoorstel 'Subsidieregeling groenblauwe initiatieven en Klimaatadaptatiefonds’ Fasering 

Informatieve bespreking



Meningsvormende bespreking



Bespreking Moties & Amendementen



Besluitvormende vergadering

Eerdere besprekingen -

Aanwezig

De raadsleden/fractievolgers Gerretschen (GroenLinks), Weijers (D66), Schrijvers (VVD), Spruijt (Arnhem Centraal), Vroone (Partij voor de Dieren), Visser (PvdA), Luijendijk (Volt), Nede (ChristenUnie), Van den Broek (Groep van den Broek) De fracties SP, CDA, DENK, BurgerBelang Arnhem, PVV, Forum voor Democratie waren niet aanwezig Verder aanwezig: Bouwkamp (wethouder), Bos (wethouderadviseur) Bespreking Er zijn geen insprekers waardoor direct gestart kan worden met de meningsvormende bespreking. Deze vindt plaats in één termijn.

Toezeggingen -

Conclusie De voorzitter concludeert aan het einde van de bespreking dat het voorstel kan worden doorgeleid naar de besluitvormende vergadering als hamerstuk.

De raadsadviseur,

De voorzitter,

M. Piscaer

M. Loor

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELRESULTAAT

Waterberg

Schaarsbergen

Rozendaal

N224 A12

Velp

Oosterbeek

Arnhem

N325

Elden

Westervoo

Legenda Subsidies 2023 Aantal 1 2 3

Subsidies 2024 Aantal 1 2

Datum kaartproductie: maart 2025

A325

Huissen

R:\Appdata\Geodata\Projecten\Subsidies KA\APRX\Subsidies_KA_20_24.aprx

GEMEENTE

Arnhem

Besluit van

19 maart 2025

Zaaknummer

4478478

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM;

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 25 februari 2025, nummer 4478478: gelet op artikel 2.4.1. Bommenregeling uit de meicirculaire gemeentefonds 2024 van het

ministerie van BZK; besluit: 1.

Een bijdrage uit het gemeentefonds te vragen voor de, door de gemeente Arnhem in 2024, gemaakte kosten in verband met de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten (00)

uit de Tweede Wereldoorlog.

2.

Hiervoor een verzoek bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in te

dienen, om een bijdrage uit het gemeentefonds uit te keren van 68% van de in 2024 door de gemeente Arnhem gemaakte kosten met een totaalbedrag van € 570.345.

3.

De te ontvangen uitkering in 2025 ten gunste van de desbetreffende projecten te laten komen.

> GEM EENTE

o 3

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES

Raadsvoorstel ‘Aanvraag suppletie-uitkering gemeentefonds ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog 2024’ Fasering

Voorgesteld besluit / Kernboodschap



Informatieve bespreking

De raad wordt voorgesteld om toestemming te verlenen aan het college om de gemeenschappelijke regeling te wijzigen



Meningsvormende bespreking



Bespreking Moties & Amendementen



Besluitvormende vergadering

De raad wordt voorgesteld om een bijdrage uit het gemeentefonds te vragen voor de gemaakte kosten in verband met de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten middels een verzoek aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). En om de te ontvangen uitkering in 2025 ten gunste van de desbetreffende projecten te laten komen.

Aandachtspunten

Procedure: Datum vergadering 19 maart 2025 Type voorstel Raadsvoorstel van college van B&W Spreekrecht publiek Nee

Direct ter besluitvorming Het voorstel is beleidsluw want het betreft enkel een aanvraag, er wordt geen (nieuw) beleid voorgesteld. De aanvraag is jaarlijks en is de afgelopen jaren iedere keer door de gemeenteraad direct ter besluitvorming op de agenda geplaatst en aangenomen zonder debat. Om die reden heeft het Dagelijks Bestuur van de Agendacommissie besloten dit voorstel direct, dat wil zeggen zonder voorafgaande raadskamerbespreking, toe te voegen aan de agenda van de besluitvormende vergadering.

Voorgesteld resultaat Besluitvorming

Contactgegevens Portefeuillehouder: Eva van Esch

Ambtenaar Yvette Gerritsen Yvette.Gerritsen@arnhem.nl 026-3774426

Moties en Toezeggingen Niet van toepassing

1

Raadsadviseur Steffan Vos Steffan.Vos@arnhem.nl 0631114958

RAADSVOORSTEL RAADSVOOORSTEL

Aan de gemeenteraad Zaaknummer 4478478

Onderwerp: Aanvraag suppletie-uitkering gemeentefonds ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog 2024 Kernboodschap Omdat er in de Tweede Wereldoorlog in en rondom Arnhem veel gevochten is, kunnen er tijdens graafwerkzaamheden bommen en granaten tevoorschijn komen. Bedrijven die onderzoek doen en graafwerkzaamheden uitvoeren naar de aanwezigheid van bommen en granaten, moeten op basis van het Arbeidsomstandighedenbesluit hiervoor gecertificeerd zijn. Dit betekent dat de gemeente Arnhem extra kosten moet maken om een locatie vrij te geven van ontplofbare oorlogsresten. Deze kosten kan de gemeente Arnhem gedeeltelijk via de bommenregeling uit het gemeentefonds vergoed krijgen. Waterschappen, provincies, (semi)-overheid en non-profit organisaties kunnen niet via de gemeente Arnhem gebruik maken van deze bommenregeling omdat ze hun eigen inkomsten hebben. Dit geldt ook voor private partijen omdat de bommenregeling niet bedoeld is voor het compenseren van private partijen voor kosten die anders door de markt zouden worden gedragen. Voorstel 1. Een bijdrage uit het gemeentefonds te vragen voor de, door de gemeente Arnhem in 2024, gemaakte kosten in verband met de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten (OO) uit de Tweede Wereldoorlog. 2.

Hiervoor een verzoek bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in te dienen, om een bijdrage uit het gemeentefonds uit te keren van 68% van de in 2024 door de gemeente Arnhem gemaakte kosten met een totaalbedrag van € 570.345. 3. De te ontvangen uitkering in 2025 ten gunste van de desbetreffende projecten te laten komen. Inleiding Tot 2015 kreeg de gemeente Arnhem voor het opsporen en ruimen van ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog ieder jaar een uitkering (bommenregeling) uit het gemeentefonds. Arnhem behoorde tot de zogenaamde veelgebruikers. Met ingang van 2015 is deze regeling komen te vervallen. Vanaf 2015 kunnen gemeenten een raadsbesluit indienen over gemaakte kosten van werkzaamheden. Het onderzoek naar en verwijderen van explosieven is voor maximaal 68% subsidiabel vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) middels een goedgekeurd gemeenteraadsbesluit.

RAADSVOORSTEL Beoogd effect Gedeeltelijke dekking vanuit het gemeentefonds voor de kosten die de gemeente maakt in verband met de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten (OO) uit de Tweede Wereldoorlog. Argumenten 1.1

Er zijn in verband met grondroerende werkzaamheden extra kosten gemaakt voor het realiseren van een veilige omgeving. Door inzicht te hebben in de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare explosieven en eventuele noodzakelijke ruiming is voorkomen dat er onveilige situaties zijn ontstaan tijdens en na realisatie van ruimtelijke projecten.

2.1

Het ministerie van BZK biedt gemeenten de mogelijkheid om een uitkering uit het gemeentefonds aan te vragen. Gemeenten hebben de mogelijkheid om een bijdrage te vragen in de extra kosten die gemaakt zijn in verband met onderzoek, opsporing en eventuele ruiming van explosieven uit de Tweede Wereldoorlog.

2.2

Het raadsvoorstel wordt jaarlijks gesteund door de raad. Ieder jaar dient de gemeente Arnhem een aanvraag om een uitkering uit het gemeentefonds aan bij het ministerie van BZK.

Kanttekeningen en risico's 1.1

Het kan zijn dat niet de volledige 68% wordt vergoed. Het risico dat niet de volledige 68% wordt vergoed is klein omdat in principe alle voorgestelde projectkosten voor de suppletie-uitkering uit het gemeentefonds in aanmerking komen.

Participatie Er heeft geen participatie plaatsgevonden. Het gaat om een jaarlijkse aanvraag voor een uitkering uit het gemeentefonds voor gemeentelijke projecten. Financiën De aanvraag voor een uitkering uit het gemeentefonds voor de in 2024 gemaakte kosten heeft betrekking op: extra uitvoeringskosten in verband met de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten (OO), gemaakte uren voor het beoordelen van projectplannen, deelname aan de kenniskring OO en het begeleiden van projecten. De aanvraag betreft uitsluitend de kosten van de gemeente Arnhem en/of particuliere vondsten.

RAADSVOORSTEL De totale kosten over 2024 bedragen exclusief BTW € 570.345. De kosten kunnen deels worden gedekt door een uitkering uit het gemeentefonds van de Rijksoverheid. In totaal komt voor het jaar 2024 een bedrag van maximaal € 387.835 exclusief btw in aanmerking (68% van € 570.345). Uitvoering Het raadsbesluit zal per e-mail worden toegezonden aan het ministerie van BZK (regelingen@minbzk.nl) Communicatie Niet van toepassing.

RAADSVOORSTEL

Besluit van Zaaknummer

4478478

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 25 februari 2025, nummer 4478478: gelet op artikel 2.4.1. Bommenregeling uit de meicirculaire gemeentefonds 2024 van het ministerie van BZK; besluit: 1. Een bijdrage uit het gemeentefonds te vragen voor de, door de gemeente Arnhem in 2024, gemaakte kosten in verband met de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten (OO) uit de Tweede Wereldoorlog. 2. Hiervoor een verzoek bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in te dienen, om een bijdrage uit het gemeentefonds uit te keren van 68% van de in 2024 door de gemeente Arnhem gemaakte kosten met een totaalbedrag van € 570.345. 3. De te ontvangen uitkering in 2025 ten gunste van de desbetreffende projecten te laten komen.

De griffier,

De voorzitter,

GEMEENTE

Arnhem Besluit van

19 maart 2025

Zaaknummer

4112565

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM;

gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 9 april 2024, nummer: 4112565, gelet op artikel 147 van de Gemeentewet;

o o

gezien het amendement ‘Toegankelijke mobiliteitshubs (25A01); gezien het amendement ‘Scholen bereikbaar houden voor onderwijspersoneel’ (25A03g);

besluit:

Het Duurzaam Mobiliteitsplan vast te stellen.

GEM EENTE

(T> 3

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES

Raadsvoorstel 'Duurzaam Mobiliteitsplan' Fasering

Voorgesteld besluit



Informatieve bespreking

Het college stelt voor om het Duurzaam Mobiliteitsplan vast te stellen.



Meningsvormende bespreking

Aandachtspunten



Bespreking Moties & Amendementen



Besluitvormende vergadering

Op 15 mei en 19 juni heeft de raadskamer een rondetafelgesprek gehouden met betrokkenen van het plan. Hiermee is de informatieve bespreking afgerond. Op 28 augustus, 4 en 18 september, 2 en 9 oktober, 20 en 27 november en 4 december heeft de raadskamer het voorstel meningsvormend besproken. Hiermee is de meningsvormende bespreking afgerond. Op 22 januari, 5 februari, 12 februari, 19 februari en 12 maart heeft de raadskamer de ingediende amendementen en moties besproken. Daarmee zijn alle wijzigingsvoorstellen besproken.

Procedure: Datum vergadering 19 maart 2025 Type voorstel Raadsvoorstel vanuit het college van B&W Spreekrecht publiek? Nee Voorgesteld resultaat: Besluitvorming

1

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES Contactgegevens Portefeuillehouder: Nermina Kundic

Ambtenaar Maarten Bulsink maarten.bulsink@arnhem.nl 06 - 18418204

Raadsadviseur Steffan Vos steffan.vos@arnhem.nl 06 - 31114958

Aandachtspunten • •

• •

De ‘Startnotitie participatie Duurzaam Mobiliteitsplan en Parkeerbeleid’ is meerdere keren besproken in raadskamerverband en is vastgesteld op 12 april 2023. Tijdens deze behandeling zijn er meerdere toezegging gedaan, meerdere moties en amendementen ingediend en ook aangenomen. Bij de vergaderstukken zit een aparte bijlage met een overzicht hiervan. Hierin geeft het college aan wat de status is van de diverse toezeggingen en moties. Deze zijn hieronder ook opgenomen per categorie. Daarnaast is een bijlage aangeleverd met een samenvatting van de participatie die plaatsgevonden heeft na het aannemen van de startnotitie, wat weer inbreng was voor het Duurzaam Mobiliteitsplan. Er is een aparte website aangemaakt, waar inwoners informatie terug kunnen vinden, onder andere over de participatie die plaatsgevonden heeft. Dat is deze website. De uitgebreidere samenvatting van de participatie is hier terug te vinden.

Eerder heeft de raad het Raadsvoorstel ‘Startnotitie participatie Duurzaam Mobiliteitsplan en Parkeerbeleid’ behandeld en vastgesteld in de gemeenteraad. Op basis daarvan zijn verschillende participatiebijeenkomsten geweest, die ook zijn meegenomen in dit uiteindelijk voorstel. Tijdens deze behandeling zijn meerdere toezeggingen gedaan en zijn er moties en amendementen ingediend, die apart worden benoemd in een bijlage.

Moties en Toezeggingen Moties Zijn nog niet afgedaan: Onderzoek naar maatschappelijke parkeervergunningen voor zorgverleners, mantelzorgers en vrijwilligers (23M19) Stimuleren van fietsgebruik in wijken met een lage fietsparticipatie (23M29) Toezeggingen Reeds afgedaan: Parkeerboetes voor mensen met gehandicaptenparkeerkaart door inzet scanauto’s Nog lopende toezeggingen: Uitvoeringskader elektrisch laden en de rol van gehandicaptenvervoer Onderzoeken wat de mogelijkheden zijn met betrekking tot mantelzorgvergunningen Toezegging Motie 'Onderzoek naar bouw parkeergarage onder Singel of Markt bij mobiliteitsplan' Burgerinitiatief "Centrumring Arnhem" 2

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES Worden afgedaan met dit raadsvoorstel: Met ondernemer in gesprek gaan over het plaatsen van laadpalen in de parkeergarage Participatieproces Duurzaam Mobiliteitsplan en Parkeerbeleid - Draagvlak Economische impact Duurzaam Mobiliteitsplan en Parkeerbeleid Participatieproces Duurzaam Mobiliteitsplan en Parkeerbeleid - Loting Aanvullende gesprekspartners tijdens participatieproces Duurzaam Mobiliteitsplan

Voorgestelde behandelwijze Vergaderorde Het voorstel en de ingediende moties en amendementen worden in twee termijnen besproken, waarna overgegaan wordt tot stemming.

Mogelijk resultaat: Besluitvorming

3

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

4112565

Onderwerp:

Duurzaam Mobiliteitsplan

a Kernboodschap We staan als stad voor een grote opgave. De ruimte in de stad is schaars en wordt steeds schaarser. Daarnaast gaan we als stad flink groeien. Er komen meer inwoners en arbeidsplaatsen bij en dat leidt tot meer mobiliteit. In het duurzaam mobiliteitsplan beschrijven we hoe we de stad bereikbaar, maar ook groen, gezond en leefbaar houden. Onder meer met aantrekkelijker openbaar vervoer, meer snelle fietsroutes, meer parkeerregulering en 30 km per uur als standaard maximumsnelheid voor de meeste wegen en straten. In het plan staan meer dan honderd maatregelen die we de komende 20 jaar willen uitvoeren. Om te kunnen bijsturen en flexibel te kunnen inspelen op nieuwe ontwikkelingen zullen wij het plan iedere 5 jaar actualiseren en opnieuw ter vaststelling aan de raad voorleggen. Voorstel 1. Het Duurzaam Mobiliteitsplan vast te stellen. Inleiding Om onze stad in de toekomst ook duurzaam bereikbaar, gezond en leefbaar te maken is het nodig dat we een mobiliteitstransitie doormaken. Ons mobiliteitssysteem loopt nu al tegen de grenzen aan en gezien de groei van het aantal woningen en arbeidsplaatsen zal deze problematiek verergeren. In het Duurzaam Mobiliteitsplan (DMP) werken we uit hoe we deze mobiliteitstransitie willen vormgeven. Het Duurzaam Mobiliteitsplan is een nadere uitwerking van de Omgevingsvisie.

Hierin hebben we vastgelegd een duurzaam mobiliteitsplan op te stellen, waarin naast de bereikbaarheid van de stad, het tegengaan van verkeersoverlast en schone lucht de uitgangspunten zijn. De uitgangspunten van het mobiliteitsplan en het participatieproces zijn beschreven in de Startnotitie die de gemeenteraad 12 april 2023 heeft vastgesteld. Het duurzaam mobiliteitsplan is nadrukkelijk een integraal plan. Mobiliteit zelf is geen doel, maar een middel om bereikbaar te blijven, terwijl we nadelige gevolgen voor de leefbaarheid, gezondheid en veiligheid willen beperken. Dit plan draagt bij aan het creëren van aangename gastvrije openbare ruimtes en het maakt het ontwikkelen en realiseren van nieuwe woningen mogelijk. Daarnaast bevordert het schone en duurzame verplaatsingen zoals lopen, fietsen en gebruik van het openbaar vervoer. Hierdoor zorgen we ervoor dat we in Arnhem een aantrekkelijk vestigingsklimaat behouden doordat onze bedrijven duurzaam bereikbaar worden. Door onze keuzes blijft er namelijk in de stad ook ruimte voor de mensen die zich met de auto willen of moeten verplaatsen.

Het plan is, conform de Startnotitie, samen met de stad opgesteld: bewoners, ondernemers, werknemers en andere belanghebbenden konden op twee momenten in het proces op verschillende manieren hun inbreng leveren. We hebben ons hierbij voortdurend ingespannen om zo veel mogelijk partijen vanuit verschillende invalshoeken te betrekken. Alle partijen die genoemd zijn tijdens de behandeling van de startnotitie zijn benaderd om input te leveren. Een samenvatting van het participatieproces en wat er met de input is gedaan is bijgevoegd bij dit raadsvoorstel. Het Duurzaam Mobiliteitsplan is echt een plan dat ook inzicht geeft in de projecten en acties die nodig zijn om de stad duurzaam bereikbaar te maken. De verschillende maatregelen en projecten zijn dan ook in een planning gezet waarbij de eerste jaren specifiek en gedetailleerd zijn qua projecten en de laatste jaren globaal. Fasering van deze maatregelen (hoe verhouden projecten zich tot elkaar, wat moet er eerst) is daarbij ook een belangrijk onderdeel. In de bijlage Memo Toezeggingen Duurzaam mobiliteitsplan beschrijven we hoe enkele toezeggingen zijn afgedaan en wat de stand van zaken is van de overige toezeggingen en moties over dit onderwerp. Beoogd effect De stad bereikbaar houden en tegelijkertijd verkeersoverlast tegengaan en voor schone lucht in de stad zorgen.

En ervoor zorgen dat er ook bij binnenstedelijke groei meer ruimte voor groen in de stad is, de stad verkeersveiliger en klimaatadaptiever wordt en het prettiger verblijven, lopen en fietsen is in de stad. Argumenten 1.1 De maatregelen uit het plan houden Arnhem bereikbaar Het verkeer in de stad loopt nu al regelmatig vast. Als we op dezelfde voet doorgaan is de stad in de toekomst niet meer bereikbaar. Het verkeer zal toenemen, terwijl er geen ruimte is om de wegen te verbreden. Hierdoor zal het auto- en vrachtverkeer op onze wegen vastlopen. Dit plan zorgt voor een transitie naar ruimte-efficiëntere en meer duurzame vormen van mobiliteit, zoals lopen, fietsen en het openbaar vervoer. Hierdoor blijft de stad bereikbaar voor iedereen. 1.2 De maatregelen uit het plan maken de lucht in de stad schoner De maatregelen uit het duurzaam mobiliteitsplan zorgen voor een afname van het auto- en vrachtverkeer in de stad. Deze voertuigen blijven ook in de toekomst vervuilend. Tot 2050 komt dat doordat een deel van de auto’s nog op fossiele brandstoffen rijdt. Maar ook daarna blijven auto’s, door slijtage van de banden, fijnstof uitstoten. Een afname van het auto- en vrachtverkeer in de stad is dus noodzakelijk om de lucht schoner te maken.

1.3 De maatregelen uit het plan verminderen de verkeersoverlast in de stad De maatregelen uit het plan zorgen ervoor dat we meer gaan lopen en fietsen en meer gebruik gaan maken van het openbaar vervoer. Daarnaast verlagen we de snelheid op veel wegen, wat de geluidshinder beperkt en met een goede inrichting de oversteekbaarheid verbetert. De lagere snelheid zorgt ervoor dat de gevolgen van een aanrijding beperkter zijn. De wegen worden dus verkeersveiliger. En voor doorgaand verkeer is, door de lagere snelheid, de route door onze stad niet meer interessant. Doordat we dus minder gaan autorijden en we rustiger gaan rijden

zal de hinder van het verkeer (zoals geluidsoverlast, trillingen, verkeersonveiligheid en een slechte oversteekbaarheid) afnemen. 1.4

De maatregelen uit het plan maken Arnhem toegankelijker Door lopen te stimuleren, bieden we een toegankelijk alternatief, waardoor mensen meer controle krijgen over hun eigen mobiliteit. Lopen is namelijk de meest toegankelijke manier van verplaatsen. We zorgen er daarbij voor dat (loop)routes goed toegankelijk zijn voor bijvoorbeeld mensen in een rolstoel, met een rollator of met een visuele beperking. Ook goed openbaar vervoer draagt bij aan een meer toegankelijke stad.

1.5

Duurzame mobiliteit maakt de woningbouwopgave van Arnhem mogelijk Om aan de woningbehoefte te kunnen voldoen, bouwt Arnhem er de komende jaren 16.000 woningen bij. Daarnaast zal ook de werkgelegenheid in de stad toenemen. Deze ontwikkelingen vinden binnenstedelijk plaats. Deze compacte stad biedt kansen doordat veel voorzieningen op loop- of fietsafstand zullen zijn. Dit plan zorgt ervoor dat mensen zich ook daadwerkelijk duurzamer kunnen en gaan verplaatsen. Doordat we de auto minder gebruiken kunnen we als stad groeien en de stad leefbaarder maken, zonder dat het verkeer vast komt te staan. Daarnaast kunnen de parkeernormen voor nieuwbouw van woningen, bedrijven en voorzieningen lager worden. Het plan zorgt er immers voor dat de autoafhankelijkheid daalt. Als er minder parkeerplaatsen voor woningen hoeven te worden gebouwd, worden woningen goedkoper en kunnen er meer (betaalbare) woningen worden gebouwd. Ook andere ontwikkelingen worden goedkoper als we minder parkeerplaatsen hoeven te realiseren.

1.6 De gekozen richting naar efficiënter gebruik van de verkeersruimte is noodzakelijk om de stad leefbaar te houden. Door de toename van het aantal inwoners en daarmee verkeersbewegingen is een verandering naar vervoerwijzen die minder ruimte in beslag nemen nodig. Voetganger en fietser nemen minder ruimte in dan de automobilist. Dat geldt zowel voor de rijdende als geparkeerde auto. Hierdoor komt er ruimte beschikbaar voor meer groen/bomen in de stad en prettige leefruimtes. Ook blijft er op de weg ruimte over voor de mensen en bedrijven die wel afhankelijke zijn van de (vracht)auto. Kanttekeningen en risico's 1.1 Verandering is lastig en vraagt aandacht Mensen zijn gewend aan hun eigen gewoontes en gebruiken. Dat geldt ook voor het gebruik van de eigen auto. De nieuwe koers is ook een verandering in denken en vervolgens doen. Voor een deel van onze inwoners, bezoekers en ondernemers is er een duurzaam alternatief voor hun autoritten. We helpen mensen die daar behoefte aan hebben in de stap naar meer gezonde en duurzame mobiliteit. In de plannen zijn hiervoor acties en communicatieactiviteiten opgenomen. 1.2 Het plan is ambitieus Het plan bevat heel concrete maatregelen die in de tijd zijn uitgezet. De lijst met maatregelen is groot en de totale kosten zijn daarmee ook hoog.

Het plan vraagt om een aanpak waarbij er fors meer mobiliteit/infrastructuurprojecten worden gerealiseerd dan nu het geval is. Ook vraagt dit plan veel meer capaciteit van de organisatie en andere partijen om alle projecten voor te bereiden. Dit is deels op te lossen door voor een andere werkwijze te kiezen, maar ook door het

werk over meer schouders te verdelen (bijvoorbeeld projecten laten meelopen bij de beheer- en onderhoudopgave, of externe partijen projecten laten voorbereiden). 1.3 Het plan bevat onzekerheden Voor met name de projecten in de verre toekomst zijn zaken als financiering, subsidiemogelijkheden en de benodigde voorbereidingstijd onzeker. Zo hebben we onze inschatting voor subsidiemogelijkheden gebaseerd op ervaringen uit het verleden en is er geen garantie dat er in de toekomst evenveel subsidie wordt gegeven. Dit vraagt om een adaptieve aanpak binnen de gegeven kaders. Flexibiliteit in tijd en geld bij de realisatie is noodzakelijk. Om een plan te hebben dat meebeweegt met deze ontwikkelingen is tussentijdse actualisatie noodzakelijk (zie ook uitvoering). Daarom: • delen wij jaarlijks een geactualiseerde uitvoeringsagenda met u. Hierin informeren wij de raad over de voortgang op de doelstellingen (conform monitoringsplan), de gerealiseerde projecten en we geven een vooruitblik op de projecten die de komende jaren op de planning staan. • actualiseren wij het duurzaam mobiliteitsplan iedere 5 jaar en laten het opnieuw vaststellen. 1.4 Het parkeerbeleid is nog niet gedetailleerd uitgewerkt Het uitwerken van het parkeerbeleid kost meer tijd en is te gedetailleerd om in een duurzaam mobiliteitsplan op te nemen. Er worden nu nog geen nieuwe parkeernormen voorgesteld.

Het duurzaam mobiliteitsplan geeft wel duidelijkheid over een aantal belangrijke punten op het gebied van parkeren zoals uitbreiding van het gereguleerd parkeren gebied, het beperken van het aantal parkeervergunningen per huishouden en de eerste parkeervergunning die, buiten het centrum, (bijna) gratis is. Participatie Het plan is samen met de stad opgesteld: Bewoners, ondernemers, werknemers en andere belanghebbenden konden op verschillende manieren hun inbreng leveren. In de eerste participatieronde lag de focus op de uitgangspunten. Na deze participatieronde zijn maatregelpakketten opgesteld en zijn met een verkeersmodel berekeningen gemaakt om te kijken welke maatregelen effectief kunnen zijn. Vervolgens zijn de resultaten in de tweede ronde gedeeld met de stakeholders, zijn er gesprekken gevoerd en is er ook een enquête gehouden om het draagvlak voor de maatregelen te bepalen. We hebben ons hierbij voortdurend ingespannen om zo veel mogelijk partijen vanuit verschillende invalshoeken te betrekken. Alle partijen die genoemd zijn tijdens de behandeling van de startnotitie zijn benaderd om input te leveren. Hiermee hebben we geprobeerd om vanuit een zo breed mogelijk perspectief input te krijgen op het plan. Een samenvatting van het participatieproces en wat er met de input is gedaan is bijgevoegd bij dit raadsvoorstel.

Financiën Het duurzaam mobiliteitsplan kent een grote ambitie. Er moeten tot aan 2044 veel projecten voorbereid en uitgevoerd worden om de stad daadwerkelijk duurzaam bereikbaar te maken. Investeringen In de volgende tabel zijn de bedragen opgenomen voor de verschillende onderdelen en perioden. De totale investeringen van het duurzaam mobiliteitsplan bedragen € 550,1 mln.: Investeringen totaal (x € 1.000) Actieve mobiliteit Openbaar vervoer Hubs en logistiek Netwerk Totaal

< 2 jaar 4.555 12.960 1.700 28.739 47.954

< 5 jaar 28.770 25.500 8.640 10.292 73.202

< 10 jaar

< 20 jaar

Totaal

96.030 28.100 42.420 25.129 191.679

67.590 5.760 32.400 131.520 237.270

196.945 72.320 85.160 195.680 550.105

Voor de projecten die gepland staan voor uitvoering binnen nu en vijf jaar is een totale investering benodigd van € 121,2 mln.. Voor deze investeringen bestaat zicht op voldoende dekking door te verwachten bijdragen van Rijk en provincie en door inzet van bestaande budgetten. De voorziene dekking is als volgt opgebouwd: Dekkingsbronnen investeringen projecten < 5 jaar • Gebiedsexploitatie Spoorzone Arnhem Oost • Subsidie Rijk en Provincie • Samenloop met andere beleidsterreinen • Huidige budgetten Mobiliteit • BR Bereikbaarheid Totaal

16,5 mln. 30,2 mln. 17,0 mln. 24,4 mln. 33,1 mln. 121,2 mln.

De dekking voor projecten die op de planning staan na 5 jaar is nog niet rond. Hiervoor zoeken we naar mogelijkheden, bijvoorbeeld door subsidies vanuit het Rijk of provincie. Hier beginnen we tijdig mee, zodat bij actualisatie van het DMP in jaar 2029 (zie uitvoering) zicht is op de beschikbare middelen voor de periode na 2029. Gebiedsexploitatie Spoorzone Arnhem Oost (€ 16,5 mln.) De mobiliteitsmaatregelen die nodig zijn voor de ontwikkeling van de Spoorzone Arnhem Oost zitten ook in het Duurzaam Mobiliteitsplan. Vanuit de gebiedsexploitatie Spoorzone Arnhem Oost wordt de dekking voor deze maatregelen geregeld. Daarmee is geen extra financiering van deze maatregelen nodig in het kader van het duurzaam mobiliteitsplan. De totale dekking vanuit de Spoorzone Arnhem Oost is groter, maar dit gaat alleen over de projecten die we binnen 5 jaar realiseren. Subsidie van het Rijk en provincie (€ 30,2 mln.) Op basis van ervaringen uit het verleden is ingeschat dat we bij een aantal infrastructurele maatregelen aanspraak kunnen maken op subsidies vanuit de provincie en het Rijk. Voor een bedrag van € 9,6 mln. zijn reeds subsidies verleend door het Rijk vanuit de specifieke uitkeringen woningbouw op korte termijn voor bovenplanse infrastructuur. Ook de maatregelen die hiermee worden gefinancierd zijn onderdeel van het duurzaam mobiliteitsplan.

Voor een aantal andere maatregelen is de verwachting dat het Rijk en/of de provincie 50% meefinanciert, vanwege de meerwaarde voor Rijk/provincie van de maatregel op de duurzame bereikbaarheid in de regio en omdat het infrastructuur (of de aansluiting daarop) betreft van het Rijk of de provincie. Het betreft in dit geval subsidies op hubs, HOV-maatregelen, hoogwaardige fietsroutes en bruggen. Samenloop met andere beleidsterreinen (beheer) / Werk met werk maken (€ 17 mln.) Jaarlijks wordt gemiddeld 3 miljoen aan asfaltonderhoud besteed. Vaak liften mobiliteitsmaatregelen mee. De nieuwe asfaltlaag, die dan bijvoorbeeld nodig is vanuit onderhoud maar wordt aangebracht in het kader van een mobiliteitsproject, wordt dan betaald vanuit het beheer- en onderhoudbudget. Ingeschat is dat bij 75% van het budget meegelift kan worden voor het DMP. Voor de projecten die staan gepland voor uitvoering binnen nu en 5 jaar is de verwachting dat er voor € 17 mln. aan samenloop is met projecten die reeds gepland zijn vanuit Beheer. Huidige budgetten mobiliteit (€ 24,4 mln.) In de huidige begroting zijn middelen opgenomen voor mobiliteit (BR Bereikbaarheid en het Meerjarig Investeringsplan/MIP), die gebruikt kunnen worden voor uitvoering van het DMP. We verwachten ongeveer € 24,4 mln.

te gebruiken voor de projecten die gepland zijn voor binnen nu en 5 jaar Bestemmingsreserve Bereikbaarheid (€ 33,1 mln.) Het investeringsvolume van de projecten die zijn gepland voor uitvoering binnen nu en 5 jaar en nog niet van dekking vanuit voorgaande middelen zijn voorzien, bedraagt € 33,1 miljoen. De jaarlijkse kapitaallasten (rente en afschrijving) van deze projecten bedragen circa € 1,5 miljoen per jaar. Voor de dekking hiervan resteert nog een vrij beschikbaar saldo van een aantal jaarlijkse structurele budgetten voor bereikbaarheid. Daarnaast laat de begroting 2024 een jaarlijks structureel voordelig saldo zien tussen de opbrengsten en de kosten uit de parkeerexploitatie. Deze middelen worden zoals gebruikelijk toegevoegd aan de BR Bereikbaarheid. Deze jaarlijkse toevoeging is ruim voldoende om de extra kapitaallasten op te vangen. Voorgesteld wordt dan ook om de extra kapitaallasten te dekken uit de BR Bereikbaarheid. Op het moment dat de uit het DMP voortvloeiende investeringsbedragen met bijbehorende kapitaallasten in de begroting (in het Meerjaren Investeringsplan – MIP) worden opgenomen, zullen ook de dekkingsmiddelen en de onttrekking uit de BR Bereikbaarheid definitief worden vastgesteld.

Exploitatielasten Voor de uitvoering van de maatregelen houden we naast de investeringsbedragen ook rekening met exploitatielasten voor het uitrollen van parkeerregulering, het verruimen van de openingstijden van fietsenstallingen, het uitvoeren van gedragsmaatregelen en het voorbereiden van projecten. Deze lasten bedragen in totaal € 960.000 en zijn voor het grootste deel structureel. Deze exploitatielasten kunnen worden gedekt uit bestaande budgetten, die zijn opgenomen in de begroting voor: bereikbaarheid (€ 700.000 p/j structureel); basis duurzame bereikbaarheid incl. transferia (€ 200.000 p/j structureel); fietsparkeren (€ 500.000 p/j structureel).

Uitvoering Na vaststelling van het duurzaam mobiliteitsplan gaan we aan de slag met de maatregelen zoals die zijn opgenomen in het maatregelenoverzicht. Projecten die we de komende 2 jaar al realiseren zijn onder andere de Velperweg met meer ruimte voor de voetganger en de fietser, snelfietsroute Arnhem – De Liemers, fietsstraat Hommelseweg en herinrichting IJssellaan met meer ruimte voor de voetganger, de fietser en het openbaar vervoer. Ook projecten op het gebied van gedrag (en een aantal andere quick wins, zoals het verruimen van de openingstijden van fietsenstallingen) voeren we direct uit. Op deze manier kunnen we direct aan de slag met de doelstellingen van het DMP en wordt duidelijk dat we toewerken naar een andere manier van mobiliteit. Aanpassing van infrastructuur kent een lange doorlooptijd. Echt grootschalige projecten vanuit dit plan komen dan ook pas na twee jaar. Grote projecten die we binnen vijf jaar gaan realiseren zijn het Willemsplein, de fietstunnel Schuytgraaf en de fietsenstalling Bartokpark. Voor deze projecten zetten wij de komende twee jaar al grote stappen in de voorbereiding.

Uitzondering hierop vormt de aanpak van de eerste fase Centrumring, waarin we onder andere de Weerdjesstraat afwaarderen naar een rijsrook en 30 km/uur, de verkeerslichten anders instellen zodat de oversteekbaarheid verbetert, waar mogelijk (rechtsaf)stroken verwijderen en de bewegwijzering terugbrengen naar een stedelijke maat. Dit project geven we hoge prioriteit en gaan we wel binnen twee jaar realiseren. Ook stoppen we in deze periode veel tijd en energie in de voorbereiding van de stadsrandhubs, zoals de stadsrandhub GelreDome. Tegelijkertijd werken we aan de voorbereiding van meer infrastructurele maatregelen. We werken daarbij het maatregelenoverzicht uit tot een meer gedetailleerde uitvoeringsagenda, waarbij we onder andere met de volgende aspecten rekening houden: •

• •

•

Waarborgen bereikbaarheid voor gebruiker. We faseren de projecten zodanig dat de bereikbaarheid altijd gewaarborgd blijft. Het realiseren van alternatieven voor de auto gaat parallel op met maatregelen die minder ruimte aan de auto geven. Samenloop groot onderhoud. Om efficiënt te werken, koppelen we onze projecten zoveel mogelijk aan het groot onderhoud. Ruimtelijke ontwikkelingen. We houden rekening met de (grootschalige) ruimtelijke ontwikkelingen. We voeren mobiliteitsmaatregelen uit voordat ontwikkelingen worden opgeleverd. Verkeershinder. We beschouwen de bouwhinder van alle individuele projecten samen, om zo de bereikbaarheid van de stad ook tijdens de uitvoering van de projecten te borgen.

Proces richting raad • Wij stellen diverse beleidsplannen op die volgen uit het duurzaam mobiliteitsplan. Deze delen wij met de raad ter informatie of vaststelling. Dit gaat om het parkeerbeleid (2024) en voetgangersbeleid (2025). Het duurzaam mobiliteitsplan doet al uitspraken over deze beleidsvelden en vormt hiermee een duidelijke basis voor deze deeluitwerkingen. • Wij delen jaarlijks een geactualiseerde uitvoeringsagenda, waarin we de raad informeren over de voortgang op de doelstellingen (conform monitoringsplan), over de gerealiseerde projecten en waarin we een vooruitblik geven op de projecten die de komende jaren op de planning staan.

•

•

Projecten die de eerstkomende vier jaar aan de orde zijn worden opgenomen in de begroting, in het Meerjaren Investeringsplan (MIP). Voor (grotere) projecten, waarbij ook uitgegaan wordt van cofinanciering, zal separaat gecommuniceerd worden. Wij actualiseren iedere 5 jaar het duurzaam mobiliteitsplan en zullen dit ter vaststelling aan u voorleggen. De eerste keer zal dit in 2029 plaatsvinden. Op basis van op dat moment beschikbare middelen en inhoudelijke wensen kunnen dan focus, tempo en prioriteit van het plan bijgestuurd worden. Dit heeft gevolgen voor de dekking van de middelen. We zullen echter alleen maatregelen uitvoeren waarvoor we middelen beschikbaar hebben en waarvan we weten dat ze zelfstandig kunnen functioneren (en dus niet verkapt een beroep doen op nog meer middelen).

Werkwijze Met name de aanleg van nieuwe en de aanpassing van de bestaande infrastructuur zijn, vanwege het grote aantal projecten, grote werkstromen. Dit vraagt om een andere, meer gestructureerde aanpak. Deze aanpak werken wij verder uit, zodat we ook daadwerkelijk kunnen versnellen. Communicatie Communicatie met de stad eindigt niet met het vaststellen van dit plan. We zetten in op een gedragsverandering in de stad. We gaan dan ook uitgebreid communiceren met de hele stad over dit plan om mensen te helpen hun mobiliteitsgedrag te verduurzamen en hen de impact van ons plan te laten zien. Belangrijke onderdelen daarbij zijn de werkgeversaanpak, de bewonersaanpak en communicatie rondom projecten. De werkgeversaanpak bestaat uit het actief ondersteunen van werkgevers in het optimaliseren en verduurzamen van hun mobiliteit. In de bewonersaanpak ondersteunen we bewoners om hun eigen reisgedrag gezonder en duurzamer te maken, waaronder het stimuleren van bewegen. In de uitvoering van onze projecten betrekken we de omgeving steeds om rekening te kunnen houden met hun belangen, onze plannen te verbeteren en de hinder van de projecten te beperken. Het gaat hierbij altijd om maatwerk, omdat ieder project zijn eigen dynamiek kent en dus zijn communicatieaanpak nodig heeft. Afhankelijk van de impact op de omgeving kan het participatieniveau per project verschillen.

Zo vereist een nieuwe inrichting van een woonstraat veel meer betrokkenheid van de bewoners dan de aanleg van een hub aan de buitenrand van de stad. Bijlagen Stukken voor gemeenteraad − − − −

Duurzaam Mobiliteitsplan Bijlagenrapport duurzaam mobiliteitsplan Bijlage: Memo Toezeggingen Duurzaam mobiliteitsplan Bijlage: Memo Participatie Duurzaam mobiliteitsplan

Besluit van Zaaknummer

4112565

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 9 april 2024, nummer: 4112565, gelet op artikel 147 van de Gemeentewet; besluit: 1.

Het Duurzaam Mobiliteitsplan vast te stellen.

De griffier,

De voorzitter,

Duurzaam Mobiliteitsplan Arnhem Een groene, gezonde en leefbare stad Concept

Titel

Duurzaam Mobiliteitsplan Arnhem

In opdracht van

Gemeente Arnhem

Datum publicatie

9 april 2024 (013569)

Status

Concept

2

Voorwoord Bekijkt u wel eens oude foto’s van Arnhem? Toen er nog auto’s door de Rijnstraat reden en er maar één vaste brug over de Rijn was. Arnhem-Zuid moest nog gebouwd worden. Inmiddels is de stad twee keer zo groot en kunt u niet meer met de auto door het winkelgebied rijden. Ook de komende jaren blijft onze stad veranderen. Arnhem groeit, er komen meer huizen, banen, bedrijven en Arnhemmers bij. Dat betekent ook meer verkeer. Om ons hier op voor te bereiden moeten we nu stappen zetten. Zo zorgen we ervoor dat Arnhem bereikbaar, leefbaar en groen blijft. We reizen steeds meer te voet, fietsend of met het openbaar vervoer. Tegelijkertijd willen we als het nodig is ook nog met de auto van A naar B kunnen. En willen we graag leven in prettige wijken met ruimte voor ontmoeting, beweging en groen, met minder verkeersoverlast en minder auto’s op straat. Dat is een grote uitdaging, met veel dilemma’s. Want wij kunnen Arnhemmers niet vertellen welk vervoersmiddel ze gebruiken. Of hoe ze hun spullen door de stad vervoeren. Iedereen heeft verschillende wensen en belangen die we in ogenschouw moeten nemen. Kortom: het is een ingewikkelde puzzel. Maar wel een waar we mee aan de slag zijn gegaan. Het resultaat ligt voor u: het Duurzaam Mobiliteitsplan Arnhem. Hierin beschrijven we hoe we Arnhem ook in de toekomst bereikbaar, leefbaar en gastvrij willen houden.

Naast wat hiervoor willen doen leest u ook wat er voor nodig is. Zo schrijven we over aantrekkelijker openbaar vervoer, met meer en betere busverbindingen. Meer snelle fietsroutes, zodat de fiets een goed alternatief wordt voor de auto bij korte ritten. 30 km per uur als standaard maximumsnelheid voor de meeste wegen en straten.

We voegen bruggen voor fietsers en voetgangers toe. En maken zo nieuwe verbindingen tussen inwoners van Arnhem-Noord en Arnhem-Zuid. In totaal staan er in het plan meer dan 100 maatregelen die we de komende jaren willen nemen. Voor een leefbare, schone en groene stad. Voor een bereikbaar en gastvrij Arnhem. Zo’n plan maak je niet alleen. Veel inwoners, ondernemers, belangengroepen en bezoekers hebben met ons meegedacht. Bijvoorbeeld op bewonersbijeenkomsten, bij expertsessies, in de historische trolleybus en via een enquête. Zonder al deze bijdragen waren we niet tot dit ambitieuze plan gekomen. Want de bereikbaarheid van onze stad is iets dat ons allemaal aangaat. En waar we allemaal elke dag mee te maken hebben. Zo werken we samen aan een gezonde, leefbare én bereikbare omgeving. Waar in plaats van de auto, de mens centraal staat. Hiermee faciliteren we de wens die veel inwoners hebben en bouwen we tegelijkertijd verder aan de grote ambities die we hebben op het gebied van vergroening en energie. Voor het Arnhem van nu en de toekomst. Veel leesplezier! Nermina Kundić,

3

Inhoudsopgave 1. Inleiding

5

4. Duurzaam mobiliteitsgedrag

1.1 Duurzaam Mobiliteitsplan Arnhem

4.1 Verbeteren verkeersveiligheid

1.2 Waarom een nieuw plan?

4.2 Stimuleren ander reisgedrag

1.3 In samenwerking met de stad

4.3 Goederenvervoer

1.4 Probleemanalyse

5. Maximaal verblijven

1.5 Leeswijzer 2. Visie: een groene, gezonde en leefbare stad

11

5.2 Aanvullende netwerkingrepen 5.3 Betere verdeling van de ruimte in woonwijken

2.2 Mobiliteit in 2040: een duurzaam bereikbare stad

6. Effecten van de maatregelen

2.3 Mobiliteitsambitie vertaald naar bewoners, ondernemers en bezoekers

3.1 De voetganger krijgt de ruimte

43

5.1 Snelheidsaanpassingen

2.1 Een stad waar het voor iedereen prettig leven is

3. Duurzaam verplaatsen

35

55

6.1 Meer actieve mobiliteit en meer openbaar vervoer

16

6.2 Een leefbaar en veilig Arnhem door minder gemotoriseerd verkeer 7. Fasering en investeringen

3.2 Een optimaal fietsklimaat

7.1 Maatregelenlijst

3.3 Schaalsprong openbaar vervoer

7.2 Uitvoeringsplanning

3.4 Overstappen in hubs

7.3 Investeringen 8. Monitoring en evaluatie

60

73

4

1. Inleiding We willen een stad zijn die uitnodigt om ontdekt te worden, waar iedereen zich thuis voelt en waar de toekomst met open armen wordt ontvangen: een groene, gezonde en leefbare stad. Maar, Arnhem staat voor een flinke klus. Ons wegennet kan het aantal auto's niet meer aan en dat zorgt voor leefbaarheidsproblemen, zoals een slechte luchtkwaliteit en geluidsoverlast. Bovendien staat ook de verkeersveiligheid onder druk en zijn wegen als de centrumring moeilijk over te steken als voetganger of fietser. Er komen 16.000 woningen bij in onze stad. Ruim 10.000 hiervan worden voor 2030 gebouwd. De bewoners van deze 10.000 woningen zorgen elke dag voor zo’n 50.000 extra autoritten. Als we zo doorgaan, loopt het verkeer verder vast en wordt de leefbaarheid in onze wijken slechter. Daarom zijn maatregelen nodig en bovendien willen we ook aan de slag! We gaan samen van Arnhem een groene, gezonde en leefbare stad maken. Daarbij willen we de keuzevrijheid van vervoerswijze behouden. Onze aanpak om dit te bereiken beschrijven we in dit Mobiliteitsplan.

1.1 Duurzaam Mobiliteitsplan Arnhem De groeiende stad dwingt ons tot nieuwe keuzes in mobiliteit. Het voortzetten van oude gewoonten resulteert in een afnemende leefbaarheid en bereikbaarheid en een toenemend ruimtebeslag. Om dit te doorbreken, moeten we anders denken. Een verschuiving naar elektrische auto's alleen lost files, geluidsoverlast en fijnstof (banden en remmen) niet op. Voor een stad vol leven is het verminderen van (doorgaand) autoverkeer essentieel. Daarom richten we onze aandacht op verleidelijke alternatieven. Verkeersveiligheid staat centraal, met een focus op lagere snelheden waar voetgangers, fietsers en gemotoriseerd elkaar verkeer ontmoeten. Een lagere onderlinge snelheid tussen de auto en de fiets en voetganger voorkomt ernstige ongevallen. Het streven is dat iedereen veilig thuiskomt. Het verbeteren van oversteekmogelijkheden aan de singels vereist minder rijstroken, maar we moeten voorzichtig zijn om de bereikbaarheid van de stad te waarborgen. Lopen, fietsen en het openbaar vervoer maken we aantrekkelijker waarbij toegankelijkheid voorop staat. Alle hoeken van de stad blijven bereikbaar voor iedereen, of je nu te voet gaat, op de fiets springt of de auto verkiest.

5

1.2 Waarom een nieuw plan? Arnhem heeft een centrumfunctie voor omliggende kernen en heeft een verbindende rol binnen de regio Arnhem-Nijmegen op het gebied van landschap, kennis en openbaar vervoer. Daarnaast is Arnhem een belangrijke schakel in de verbinding tussen de Randstad en Duitsland.

Om deze functie te kunnen blijven vervullen is een goede bereikbaarheid van belang. Op dit moment knelt het echter al op de infrastructuur en komt de (auto)bereikbaarheid steeds meer in het geding. De grote hoeveelheid verkeer in de stad roept daarnaast ook zorgen op over gezondheid, veiligheid en leefbaarheid. Met een steeds schaarser wordende hoeveelheid beschikbare ruime in de stad betekent dit dat er keuzes gemaakt moeten worden hoe we omgaan met mobiliteit in de stad.

De groei van de stad met meer wonen en meer werken vraagt ook om nabijheid van voorzieningen. Immers, als bestemmingen dichterbij huis liggen kunnen deze makkelijker bereikt worden te voet of met de fiets. Vanuit de verstedelijkingsopgave wordt daarom ingezet op stedelijke verdichting. Doordat afstanden tot voorzieningen dan korter zijn kan hier meer ingezet worden op infrastructuur voor de voetganger en de fietser.