Agendabundel

Bundel - Politieke Avond van 25 september 2024 Agenda bijlagen Agenda PA 25 september 2024 Stemmingen PA 25 september 2024 Getekende besluitenlijst PA 25 september 2024 1 18.45 uur - 19.30 uur: Rondvraag en Mededelingen Aangezien er geen mondelinge vragen ingediend zijn voor de rondvraag van woensdag 25 september heeft het DB besloten om deze rondvraag niet door te laten gaan. 2 19.30 uur - 23.15 uur: Besluitvormende vergadering 2.1 Opening en mededelingen 2.2 Stemmen over het interpellatieverzoek inzake 'Weer te veel giftig gas bij biocentrale' Het verzoek is met algemene stemmen toegelaten. 2.3 Beëdiging van Menno Feitsma tot fractievolger van de fractie VVD 2.4 Vaststellen van de agenda en spreektijdverdeling 2.5 Vaststellen van de concept-besluitenlijst van de vergadering van 11 september 2024 Getekend raadsbesluit Raadsvoorstel 'Vaststellen van de concept-besluitenlijst van de vergadering van 11 september 2024' Besluitenlijst PA 11 september 2024 2.6 Vaststellen van de lijst van ingekomen stukken en ter inzage gelegde stukken voor de gemeenteraad Getekend raadsbesluit Raadsvoorstel 'Vaststellen van de lijst van ingekomen stukken voor de raadsvergadering van 25 september 2024' Lijst van Ingekomen stukken (5 september 2024 tot en met 18 september 2024) 3 Onderwerpen direct ter besluitvorming Aanvraag suppletie-uitkering gemeentefonds ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede

3.1 Vaststellen: Wereldoorlog 2022 en 2023 Getekend raadsbesluit Behandeladvies 25 september 2024, besluitvormende bespreking Raadsvoorstel 'Aanvraag suppletie-uitkering gemeentefonds ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog 2022 en 2023' 3.2 Vaststellen: Actualisatie Opkoopbescherming Getekend raadsbesluit Behandeladvies 25 september 2024, besluitvormende bespreking Raadsvoorstel 'Actualisatie Opkoopbescherming' Bijlage - Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming Companen 4 Onderwerpen welke voor debat en besluitvorming worden voorgedragen 4.0 Interpellatieverzoek inzake 'Weer te veel giftig gas bij biocentrale' Interpellatieverzoek inzake 'Weer te veel giftig gas bij biocentrale' van de fractie SP Verworpen 'Motie van afkeuring' (24M126) van de fracties SP, VVD, CDA en Groep Van den Broek Aangenomen motie 'Gemeenteraad heeft recht op kwartaalrapportage biomassacentrale' (24M127g) van fracties SP, VVD en Groep van den Broek Overzicht raadsdossier Biomassacentrale Raadsbrief 'Metingen bij biomassacentrale Veolia', d.d. 17-09-2024 Schriftelijke reactie van de Arnhemse Bomenbond voor college & raad, d.d. 18-09-2024 Aanvullende feitelijke informatie van de Arnhemse Bomenbond bij de raadsbrief 'Metingen bij biomassacentrale Veolia' , d.d.

24-09-2024 4.1 Vaststellen: Zienswijzen Uitgangspuntennotitie Regionaal Programma Werklocaties 2025 – 2028 Getekend raadsbesluit Behandeladvies 25 september 2024, besluitvormende bespreking Raadsvoorstel 'Zienswijzen Uitgangspuntennotitie Regionaal Programma Werklocaties 2025 -2028' Bijlage 1 - Brief aan GMR met zienswijzen Bijlage 2 - Uitgangspunten RPW Bijlage 3 - Technische Bijlage RPW Uitgangspuntennotitie

5 5.1

5.2

Lijst van insprekers Behandelresultaat 11 september 2024, informatieve en meningsvormende bespreking Moties vreemd aan de agenda Motie vreemd aan de agenda 'Alle bijen welkom in Arnhem' (24M121) Ingetrokken motie vreemd aan de agenda 'Alle bijen welkom in Arnhem' (24M121) van de fractie VVD Art. 44-vragen inzake 'Arnhemse honingbijen worden bedreigd', d.d. 16-08-2024 Beantwoording Art. 44 vragen inzake 'Arnhemse honingbijen worden bedreigd', d.d. 10-09-2024 Raadsbrief 'Bijenstrategie 2024', d.d. 02-07-2024 Bijlage 1 - gespreksverslag IVN Bijlage 2 - gespreksverslag Arnhem zoemt Bijlage 3 - gespreksverslag Vitale Bitopen-Imkervereniging Bijlage 4 - Eerder convenant met de imkervereniging Bijlage 5 - Bijenmonitoring Arnhem EIS 2022 Motie vreemd aan de agenda 'Schoon samen: Werk en integratie door schoonmaak in de stad (24M125) Dit onderwerp is niet behandeld tijdens de Politieke Avond van 25 september en zal in een volgende vergadering aan de orde komen. Motie vreemd aan de agenda 'Schoon samen: Werk en integratie door schoonmaak in de stad (24M125) van de fracties Arnhem Centraal en PvdA

Agenda Politieke Avond 25 september 2024

Raadzaal 19.30 uur - 23.15 uur: 2

Besluitvormende vergadering

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

Opening en mededelingen Stemmen over het interpellatieverzoek inzake 'Weer te veel giftig gas bij biocentrale' Beëdiging van Menno Feitsma tot fractievolger van de fractie VVD Vaststellen van de agenda en spreektijdverdeling Vaststellen van de concept-besluitenlijst van de vergadering van 11 september 2024 Vaststellen van de lijst van ingekomen stukken en ter inzage gelegde stukken voor de gemeenteraad

3

Onderwerpen direct ter besluitvorming

3.1 3.2

Vaststellen: Aanvraag suppletie-uitkering gemeentefonds ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog 2022 en 2023 Vaststellen: Actualisatie Opkoopbescherming

4

Onderwerpen welke voor debat en besluitvorming worden voorgedragen

4.1

Vaststellen: Zienswijzen Uitgangspuntennotitie Regionaal Programma Werklocaties 2025 – 2028

5

Moties vreemd aan de agenda

5.1 5.2

Motie vreemd aan de agenda 'Alle bijen welkom in Arnhem' (24M121) Motie vreemd aan de agenda 'Schoon samen: Werk en integratie door schoonmaak in de stad (24M125)

GEMEENTE

Arnhem BESLUITENLIJST VAN DE VERGADERING VAN DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM OP WOENSDAG 25 september 2024

De voorzitter: Marcouch De griffier: Kersten

Aanwezig de leden: AïtChrif (PvdA), De Boef (GroenLinks), Brandts (D66), Van den Broek (Groep van den Broek), Coenders (GroenLinks), Dayioglu (GroenLinks), Elfrink (SP), Van Engelenburg (WD), Eppich (WD), Gerretschen (GroenLinks), K. Groot (Arnhem Centraal), L.Groot (CDA), L.de Groot (Partij voorde Dieren), Heemskerk (D66), Hogenhout (Partij voor de Dieren), Kraaijenbrink (Arnhem Centraal), Kumas (WD), Van der Laak (Arnhem Centraal), Loor (D66), Lu (Partij voor de Dieren), Manders (Arnhem Centraal), Maref (WD), Van Munster (PvdA), Nede (Christenunie), Neutkens (Volt), Noomen (GroenLinks), Pape (WD), Prinsen (GroenLinks), Roeien (SP), Schollen (Volt), Simonis (GroenLinks), Usta (DENK), Verheij (PW), Visser (PvdA), de Vroome (D66), Zwijnepoel (D66)

Afwezig de leden: Bal (DENK), Luurssen (Forum voor Democratie), Wiggers (Burger Belang Arnhem) Aanwezig de wethouders: Bouwkamp, Van de Geijn, Kundic, Lauriks, Roelofs, Smeulders en Van der Wel Begintijd vergadering:

19.35 uur

Eindtijd vergadering:

22.45 uur

BESLUITEN: Agendapunt:

2.2 Stemmen over het interpellatieverzoek inzake 'Weer te veel giftig gas bij biocentrale'

Het verzoek is met algemene stemmen toegelaten.

2.5 Vaststellen van de concept-besluitenlijst van de vergadering van 11 september 2024

Het voorstel is met algemene stemmen aangenomen.

2.6 Vaststellen van de lijst van ingekomen stukken en ter inzage gelegde stukken voor de gemeenteraad

Het voorstel is met algemene stemmen aangenomen.

3.1 Vaststellen: Aanvraag suppletie-uitkering gemeentefonds ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog 2022 en 2023

Het voorstel is met algemene stemmen aangenomen.

3.2 Vaststellen: Actualisatie Opkoopbescherming

Het voorstel is met 30 stemmen voor en 6 stemmen tegen aangenomen.

4.0 Interpellatieverzoek inzake 'Weer te veel giftig gas bij biocentrale'

De 'motie van afkeuring’ (24M126) van de fracties SP, VVD, CDA en Groep van den Broek is met 11 stemmen voor en 25 stemmen tegen verworpen. De motie 'Gemeenteraad heeft recht op kwartaalrapportage biomassacentrale (24M127) van de fracties SP, WD en Groep van den Broek is met 19 stemmen voor en 17 stemmen tegen aangenomen.

4.1 Vaststellen: Zienswijzen Uitgangspuntennotitie Regionaal Programma Werklocaties 2025 - 2028

Bijlage: Overzicht stemmingen PA 25 september 2024

Zaaknummer: 4256580

Het voorstel is met algemene stemmen aangenomen.

GEMEENTE

Arnhem Besluit van

25 september 2024

Zaaknummer

4256580

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM;

gelezen het voorstel van de agendacommissie van 20 september 2024, nummer: 4256580 besluit:

De concept-besluitenlijst van de raadsvergadering van 11 september 2024 vast te stellen.

De griffier,

De voorzitter,

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

Onderwerp:

4256580

Vaststellen van de concept-besluitenlijst van de vergadering van 11 september 2024

Inleiding De Agendacommissie stelt u voor de concept-besluitenlijst van de raadsvergaderingen van 11 september 2024 vast te stellen. Voorstel De concept-besluitenlijst van de raadsvergadering van 11 september 2024 vast te stellen.

Bijlagen Stukken voor gemeenteraad  Concept-besluitenlijst van de raadsvergadering van 11 september 2024

Besluit van

25 september 2024

Zaaknummer

4256580

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van de agendacommissie van 20 september 2024, nummer: 4256580 besluit: De concept-besluitenlijst van de raadsvergadering van 20 september 2024 vast te stellen.

De griffier,

De voorzitter,

BESLUITENLIJST VAN DE VERGADERING VAN DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM OP WOENSDAG 11 september 2024 De voorzitter: Manders De griffier: Kersten Aanwezig de leden: Aït Chrif (PvdA), Bal (DENK), De Boef (GroenLinks), Brandts (D66), Van den Broek (Groep van den Broek), Coenders (GroenLinks), Dayioğlu (GroenLinks), Elfrink (SP), Van Engelenburg (VVD), Gerretschen (GroenLinks), K. Groot (Arnhem Centraal), L.Groot (CDA), L.de Groot (Partij voor de Dieren), Heemskerk (D66), Hogenhout (Partij voor de Dieren), Kraaijenbrink (Arnhem Centraal), Kumas (VVD), Van der Laak (Arnhem Centraal), Loor (D66), Lu (Partij voor de Dieren), Manders (Arnhem Centraal), Maref (VVD), Van Munster (PvdA), Nede (ChristenUnie), Neutkens (Volt), Noomen (GroenLinks), Pape (VVD), Roelen (SP), Scholten (Volt), Simonis (GroenLinks), Usta (DENK), Verheij (PVV), Visser (PvdA), de Vroome (D66), Wiggers (Burger Belang Arnhem) Afwezig de leden: Eppich (VVD), Luurssen (Forum voor Democratie), Prinsen (GroenLinks) Aanwezig de wethouders: Van de Geijn, Kundić, Lauriks, Roelofs, Smeulders en Van der Wel Afwezig: wethouder Bouwkamp Begintijd vergadering:

21.30 uur

Eindtijd vergadering:

22.45 uur

BESLUITEN: Agendapunt: 4.3 Vaststellen van de concept-besluitenlijst van de vergadering van 3 juli 2024

Het voorstel is met algemene stemmen aangenomen.

4.4 Vaststellen van de lijst van ingekomen stukken en ter inzage gelegde stukken voor de gemeenteraad

Het voorstel is met algemene stemmen aangenomen.

5.1 Vaststellen: Bestemmingsplan 'Chw Herontwikkeling Koepelgevangenis'

Het voorstel is met 32 stemmen voor en 3 stemmen tegen aangenomen. Het lid Scholten heeft zich van stemming onthouden op grond van artikel 28 Gemeentewet in combinatie met artikel 1.2 van de Gedragscode voor raadsleden en fractievolgers.

5.2 Vaststellen: Afgeven van een verklaring van geen bedenkingen voor het realiseren van 59 woningen aan de Zeelandsingel 40

Het voorstel is met algemene stemmen aangenomen.

6.1 Vaststellen: Jaarrekening 2023 en begroting 2025 Park Lingezegen

Het voorstel is met algemene stemmen aangenomen.

6.2 Vaststellen: Aanwijzing functionaris gegevensbescherming

Het voorstel is met algemene stemmen aangenomen

7.1 Vaststellen: Visie Rode Loper naar Museum Arnhem

Het voorstel is met 35 stemmen voor en 1 stem tegen aangenomen.

8.1 Motie vreemd aan de agenda 'Tekenen en uitvoeren convenanten toegang hulpmiddelen' (24M116)

De motie vreemd aan de agenda 'Tekenen en uitvoeren convenanten toegang hulpmiddelen' (24M116) is met algemene stemmen aangenomen. .

De griffier,

De voorzitter,

Bijlage: Overzicht stemmingen PA 11 september 2024 Zaaknummer: 4256573

GEMEENTE

Arnhem

Besluit van

25 september 2024

Zaaknummer

4256580

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM;

gelezen het voorstel van de agendacommissie van 20 september 2024, nummer: 4256580 besluit:

De "Lijst van ingekomen Stukken" van 5 september 2024 tot en met 18 september 2024 vast te stellen.

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

Onderwerp:

4256580

Vaststellen van de lijst van ingekomen stukken voor de raadsvergadering van 25 september 2024

Inleiding De Agendacommissie stelt u voor de "Lijst van Ingekomen Stukken" van 5 september 2024 tot en met 18 september 2024 vast te stellen. Als raadslid kunt u de ingekomen stukken inzien via het Bestuurlijk Informatiesysteem (iBabs). Voorstel De "Lijst van ingekomen Stukken" van 5 september 2024 tot en met 18 september 2024 vast te stellen.

Bijlagen Stukken voor gemeenteraad  Lijst van Ingekomen stukken (5 september 2024 tot en met 18 september 2024)

Besluit van

25 september 2024

Zaaknummer

4256580

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van de agendacommissie van 20 september 2024, nummer: 4256580 besluit: De "Lijst van ingekomen Stukken" van 5 september 2024 tot en met 18 september 2024 vast te stellen.

De griffier,

De voorzitter,

Lijst van Ingekomen stukken (5 september 2024 tot en met 18 september 2024) Datum

Afzender

Titel

Advies

05-09-2024

Stichting Trolleymaterieel Arnhem

Stalling bussen STA

Voor kennisgeving aannemen

07-09-2024

Inwoner Arnhem

Vuurwerk

In handen stellen van het college van B&W ter afdoening, verzoek kopie antwoordbrief/mail aan raad

10-09-2024

VGGM

Reactie op ontvangen zienswijzen uit raden op begroting VGGM 2025

Voor kennisgeving aannemen

11-09-2024

Inwoner Arnhem

Verkeerssituatie Velperbinnensingel, Velperplein, Johnny van Doornplein

Voor kennisgeving aannemen

12-09-2024

STMG

WMO tarieven 2024 en samenwerking

In handen stellen van het college van B&W ter afdoening, verzoek kopie antwoordbrief/mail aan raad

18-09-2024

Niet openbaar gepubliceerd i.v.m. privacy

Weerbaarheidstraining voor moslima's

In handen stellen van het college van B&W ter afdoening, verzoek kopie antwoordbrief/mail aan raad

GEMEENTE

Arnhem Besluit van

25 september 2024

Zaaknummer

4288337

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 10 september 2024, nummer: 4288337;

gelet op artikel 2.4.1. Bommenregeling uit de meicirculaires gemeentefonds 2022 en 2023 van het ministerie van BZK; besluit:

1.

2.

3.

Een bijdrage uit het gemeentefonds te vragen voor de in 2022 en 2023 gemaakte kosten, in verband met de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten (OO) uit de Tweede Wereldoorlog. Hiervoor een verzoek bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in te dienen om een bijdrage uit het gemeentefonds uit te keren van 68% van de in 2022 en 2023 gemaakte kosten (€ 363.285 exclusief btw) met een totaalbedrag van € 247.034.

De te ontvangen uitkering in 2025 ten gunste van de desbetreffende projecten te laten komen.

De gr

De voorzitter,

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES

Raadsvoorstel ‘Aanvraag suppletie-uitkering gemeentefonds ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog 2022 en 2023’ Fasering 

Informatieve bespreking



Meningsvormende bespreking



Bespreking Moties & Amendementen



Besluitvormende vergadering

Procedure: Datum vergadering 25-09-2024 Type voorstel Raadsvoorstel van college van B&W Spreekrecht publiek Nee

Voorgesteld besluit / Kernboodschap De raad wordt voorgesteld om de Verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening gemeente Arnhem 2024 (Opkoopbescherming) vast te stellen.

Aandachtspunten Door het college is het raadsvoorstel ‘Aanvraag suppletieuitkering gemeentefonds ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog 2022 en 2023’ aangeboden aan de raad. Het college stelt voor een bijdrage uit het gemeentefonds te vragen voor de in 2022 en 2023 gemaakte kosten, in verband met het opruimen van ontplofbare oorlogsresten. Hiervoor dient de gemeenteraad een besluit te nemen, dat dan als verzoek aan het ministerie geldt. De kosten zijn al gemaakt en worden (deels) vergoed. De te ontvangen gelden komen ten gunste van dezelfde projecten in de toekomst. Direct ter besluitvorming Het Dagelijks Bestuur van de Agendacommissie heeft besloten dit voorstel direct, dat wil zeggen zonder voorafgaande raadskamerbespreking, toe te voegen aan de agenda van de besluitvormende vergadering.

Voorgesteld resultaat Besluitvorming

1

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES Contactgegevens Portefeuillehouder: Marco van der Wel

Ambtenaar Yvette Gerritsen Yvette.Gerritsen@arnhem.nl 06-31102216

Moties en Toezeggingen Niet van toepassing

2

Raadsadviseur Steffan Vos Steffan.Vos@arnhem.nl 06-31114958

RAADSVOORSTEL RAADSVOOORSTEL

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

4288337

Onderwerp: Aanvraag suppletie-uitkering gemeentefonds ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog 2022 en 2023. Kernboodschap Omdat er in de Tweede Wereldoorlog in en rondom Arnhem veel gevochten is, kunnen er tijdens graafwerkzaamheden ontplofbare oorlogsresten (OO) te voorschijn komen. Bij ontplofbare oorlogsresten gaat het om allerlei soorten granaten (geschutmunitie), klein kalibermunitie, afwerpmunitie (vliegtuigbom) maar ook om ontstekingsinrichtingen van geweren. Per jaar vinden we honderden stuks klein kalibermunitie, tientallen granaten en soms ook nog een vliegtuigbom. Bedrijven die onderzoek doen naar de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten en graafwerkzaamheden verrichten, moeten op basis van het Arbeidsomstandighedenbesluit hiervoor gecertificeerd zijn. Dit betekent dat we extra kosten moeten maken om een locatie vrij te geven van ontplofbare oorlogsresten. Deze kosten kunnen we gedeeltelijk via de bommenregeling uit het gemeentefonds vergoed krijgen. Eventueel aangetroffen ontplofbare oorlogsresten worden door de explosievenopruimingsdienst van Defensie (EOD) tot ontploffing gebracht.

Waterschappen, provincies, (semi)-overheid en non-profit organisaties zoals het Rijksvastgoedbedrijf, Rijkswaterstaat, ProRail, Staatsbosbeheer, drinkwaterbedrijven en netwerkbeheerders kunnen niet via de gemeente Arnhem gebruik maken van deze bommenregeling omdat ze hun eigen inkomsten hebben. Dit geldt ook voor private partijen omdat de bommenregeling niet bedoeld is voor het compenseren van private partijen voor kosten die anders door de markt zouden worden gedragen. Voorstel 1. Een bijdrage uit het gemeentefonds te vragen voor de in 2022 en 2023 gemaakte kosten, in verband met de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten (OO) uit de Tweede Wereldoorlog. 2. Hiervoor een verzoek bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in te dienen om een bijdrage uit het gemeentefonds uit te keren van 68% van de in 2022 en 2023 gemaakte kosten met een totaalbedrag van € 247.034. 3. De te ontvangen uitkering in 2025 ten gunste van de desbetreffende projecten te laten komen. Inleiding Tot 2015 kreeg de gemeente Arnhem voor het opsporen en ruimen van ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog ieder jaar een uitkering (bommenregeling) uit het gemeentefonds. Arnhem

RAADSVOORSTEL behoorde tot de zogenaamde veelgebruikers. Met ingang van 2015 is deze regeling komen te vervallen. Vanaf 2015 kunnen gemeenten een raadsbesluit indienen over gemaakte kosten van werkzaamheden. Het onderzoek naar en verwijderen van explosieven is voor maximaal 68% subsidiabel vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) middels een goedgekeurd gemeenteraadsbesluit. Beoogd effect Gedeeltelijke dekking vanuit het gemeentefonds voor de kosten die de gemeente maakt in verband met de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten (OO) uit de Tweede Wereldoorlog. Argumenten 1.1

Er zijn in verband met grondroerende werkzaamheden extra kosten gemaakt voor het realiseren van een veilige omgeving. Door inzicht te hebben in de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare explosieven en eventuele noodzakelijke ruiming is voorkomen dat er onveilige situaties zijn ontstaan tijdens en na realisatie van ruimtelijke projecten.

2.1

Het ministerie van BZK biedt gemeenten de mogelijkheid om een uitkering uit het gemeentefonds aan te vragen. Gemeenten hebben de mogelijkheid om een bijdrage te vragen in de extra kosten die gemaakt zijn in verband met onderzoek, opsporing en eventuele ruiming van explosieven uit de Tweede Wereldoorlog.

Kanttekeningen en risico's 1.1

Het kan zijn dat niet de volledige 68% wordt vergoed. Het risico dat niet de volledige 68% wordt vergoed is klein omdat in principe alle voorgestelde projectkosten voor de suppletie-uitkering uit het gemeentefonds in aanmerking komen.

Participatie Er heeft geen participatie plaatsgevonden. Het gaat om een jaarlijkse aanvraag voor een uitkering uit het gemeentefonds voor gemeentelijke projecten. Financiën De aanvraag voor een uitkering uit het gemeentefonds voor de in 2022 en 2023 gemaakte kosten heeft betrekking op: extra uitvoeringskosten in verband met de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten (OO), gemaakte uren voor het beoordelen van projectplannen, deelname aan de kenniskring OO en het begeleiden van projecten. De aanvraag betreft uitsluitend de kosten van gemeenten en/of particuliere vondsten.

RAADSVOORSTEL De totale kosten over 2022 en 2023 bedragen exclusief BTW resp. € 232.370 en €130.915 (in totaal € 363.285). De kosten kunnen deels worden gedekt door een uitkering uit het gemeentefonds van de Rijksoverheid. In totaal komt voor de jaren 2022 en 2023 een totaalbedrag van maximaal € 247.034 exclusief btw in aanmerking (68% van € 363.285). Uitvoering Het raadsbesluit zal per e-mail worden toegezonden aan het ministerie van BZK (regelingen@minbzk.nl) Communicatie Niet van toepassing

RAADSVOORSTEL

Besluit van Zaaknummer

4288337

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 10 september 2024, nummer: 4288337; gelet op artikel 2.4.1. Bommenregeling uit de meicirculaires gemeentefonds 2022 en 2023 van het ministerie van BZK; besluit: 1. Een bijdrage uit het gemeentefonds te vragen voor de in 2022 en 2023 gemaakte kosten, in verband met de mogelijke aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten (OO) uit de Tweede Wereldoorlog. 2. Hiervoor een verzoek bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in te dienen om een bijdrage uit het gemeentefonds uit te keren van 68% van de in 2022 en 2023 gemaakte kosten (€ 363.285 exclusief btw) met een totaalbedrag van € 247.034. 3. De te ontvangen uitkering in 2025 ten gunste van de desbetreffende projecten te laten komen.

De griffier,

De voorzitter,

GEMEENTE

Arnhem Besluit van

Zaaknummer

25 september 2024

4314840

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 17 september 2024, nummer 4314840. Gelet op artikel 41 van de Huisvestingswet; besluit:

vast te stellen de volgende verordening tot wijziging van de HUISVESTINGSVERORDENING GEMEENTE ARNHEM 2024 I.

Wijzigingen

Artikel 13, tweede lid, onder b wordt vervangen door: ‘waarvan de WOZ-waarde niet meer bedraagt dan € 434.000’

II 1.

Slotbepaling Dit besluit treedt in werking op de dag na die van bekendmaking.

2.

Dit besluit wordt aangehaald als: Verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening indexatie opkoopbescherming

Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 25 september 2024.

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES

Raadsvoorstel ‘Actualisatie Opkoopbescherming’ Fasering 

Informatieve bespreking



Meningsvormende bespreking



Bespreking Moties & Amendementen



Besluitvormende vergadering

Procedure: Datum vergadering 25-09-2024 Type voorstel Raadsvoorstel van college van B&W Spreekrecht publiek Nee Voorgesteld resultaat Besluitvorming

Voorgesteld besluit / Kernboodschap De raad wordt voorgesteld om de Verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening gemeente Arnhem 2024 (Opkoopbescherming) vast te stellen. .

Aandachtspunten Door het college is het raadsvoorstel ‘Actualisatie Opkoopbescherming’ aangeboden aan de raad. Het betreft het verhogen van het WOZ-waarde van € 355.000 naar € 434.000. Daardoor vallen er meer huizen onder de opkoopbescherming, wat betekent dat die woningen niet opgekocht kunnen worden voor de verhuur. Twee derde van de Arnhemse koopwoningen worden aangemerkt als beschermde woonruimte. Het actualiseren van de opkoopbescherming gebeurt jaarlijks en volgt uit de huisvestingsverordening. Het college kiest voor een maximale verhoging, wat volgt uit de aangenomen motie 22M38. Direct ter besluitvorming Het Dagelijks Bestuur van de Agendacommissie heeft besloten dit voorstel direct, dat wil zeggen zonder voorafgaande raadskamerbespreking, toe te voegen aan de agenda van de besluitvormende vergadering.

1

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES Contactgegevens Portefeuillehouder: Paul Smeulders

Ambtenaar Joseph Dommeck Joseph.Dommeck@arnhem.nl +31263771983

Moties en Toezeggingen Niet van toepassing

2

Raadsadviseur Willem Lammers willem.lammers@arnhem.nl +31631107951

RAADSVOORSTEL RAADSVOOORSTEL

Aan de gemeenteraad Zaaknummer:

4314840

Onderwerp:

Actualisatie Opkoopbescherming

Kernboodschap In 2022 is in Arnhem de ‘opkoopbescherming’ ingevoerd. Hiermee voorkomen we dat bestaande huizen worden opgekocht voor de verhuur en dat deze huizen dus beschikbaar blijven voor kopers. Jaarlijks wordt de grens (WOZ-waarde) voor welke woningen dit geldt geïndexeerd. Dit voorstel regelt dat woningen met een WOZ-waarde tot € 434.000 beschermd worden tegen opkoop. Voorstel 1. De Verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening gemeente Arnhem 2024 (Opkoopbescherming) vast te stellen volgens bijgevoegd voorstel. Inleiding In Arnhem is de afgelopen jaren de beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen onder druk komen te staan door het opkopen van woningen door (particuliere) investeerders. Het opkopen van woningen zorgt voor schaarsteproblemen, omdat koopstarters en doorstromers met lagere en middeninkomens worden verdrongen van de koopwoningmarkt. Ook kan het zo zijn dat het opkopen van woningen door beleggers een negatieve invloed heeft op de leefbaarheid in de wijken. Omdat wij in Arnhem woningen bereikbaar willen houden voor onze inwoners heeft de raad in februari 2022 de opkoopbescherming vastgesteld en ingevoerd in de gemeente. De opkoopbescherming is een wettelijk instrument dat ingesteld wordt via de huisvestingsverordening. Via de opkoopbescherming wordt een gedeelte van de woningvoorraad aangewezen als beschermde woonruimte.

De opkoopbescherming zorgt ervoor dat woningen niet opgekocht kunnen worden voor de verhuur. Op deze manier blijven koopwoningen in het betaalbare en middensegment bereikbaar voor onze inwoners. De Arnhemse opkoopbescherming heeft ook afgelopen jaar invloed gehad op de Arnhemse woningmarkt: Uit onderzoek van Companen blijkt dat het aandeel koopstarters in Arnhem is gestegen van 30% in 2020 naar 48% in 2023. De opkoopbescherming heeft hiermee, naast een aantal andere factoren, invloed op de beschikbaarheid van koopwoningen in Arnhem. Het aantal aankopen door investeerders die niet in de aangekochte woning zijn gaan wonen, is vanaf het jaar 2021 gedaald van ongeveer 500 naar rond de 80 woningen in 2023. In dit raadsvoorstel actualiseren en indexeren we de opkoopbeschermingsregeling. Hiertoe moet de huisvestingsverordening worden aangepast. Met dit voorstel verhogen we de WOZ-waarde uit de

RAADSVOORSTEL regeling. Door het verhogen van de WOZ-waarde van € 355.000 naar € 434.000 wordt twee derde van de Arnhemse koopwoningen als beschermde woonruimte aangemerkt.

Beoogd effect Het verhogen van de grenzen van de Opkoopbescherming, zodat het opkopen van woningen wordt bemoeilijkt. Hiermee vergroten we de beschikbaarheid van woningen in het (goedkope en middeldure) koop- en huursegment. Argumenten 1.1

Er is sprake van schaarste aan betaalbare (koop)woningen, waarbij koopstarters en doorstromers worden verdrongen van de woningmarkt door beleggers. Prettig wonen in onze stad begint met betaalbare koopwoningen en goede leefbaarheid in de Arnhemse wijken. Door de WOZ- grens uit de Huisvestingsverordening te indexeren, blijven we woningen beschermen tegen beleggers in onze gemeente die woningen opkopen om mee te speculeren. Met het indexeren van de opkoopbescherming kunnen wij woningen beschikbaar houden voor potentiële huizenkopers zodat er in woningen gewoond kan worden. Hiermee voorkomen we dat woningen een speculatieobject worden voor de verhuur. Gelet op de WOZ-waarden en WOZ-waardestijging van de Arnhemse koopwoningvoorraad (2023), indexeren we, ook op basis van het actuele onderzoek van Companen, de definities van deze twee prijsklassen: - De definitie van goedkope koopwoningen wijzigen we van woningen met een WOZwaarde van € 245.000 naar woningen met een WOZ-waarde van € 301.000 - De definitie van middeldure koopwoningen wijzigen we van woningen met een WOZwaarde van € 355.000 naar woningen met een WOZ-waarde van € 434.000. Voor de opkoopbescherming hanteren we de maximale grens van € 434.000. Dit is namelijk in lijn met motie 22M38 uit 2022: “Bij elke jaarlijkse vaststelling van het nieuwe WOZdrempelbedrag, het maximaal aan te tonen bedrag op te nemen”.

Door deze indeling doen we recht aan de wettelijke vereiste om de woningvoorraad in te delen in ‘goedkoop’, ‘middelduur’ en ‘duur’. In vrijwel alle andere gemeenten waar de opkoopbescherming is ingevoerd, wordt ook gekozen voor een grens waarbij twee derde van de koopwoningvoorraad wordt beschermd. Voor Arnhem hebben we eerder kunnen aantonen dat er binnen deze segmenten sprake is van schaarste. Voor deze onderbouwing en de overige argumenten voor het invoeren van de Arnhemse opkoopbescherming, verwijzen we graag naar het raadsvoorstel ter introductie van de opkoopbescherming en de hierbij vastgestelde ‘onderbouwing opkoopbescherming’. Onderdeel van de opdracht voor het recente onderzoek van Companen is om voor Arnhem te laten onderzoeken wat geschikte schaarstegrenzen zouden zijn. Dit raadsvoorstel volgt de uitkomsten van het onderzoek van Companen. Voor het rapport van Companen verwijzen

RAADSVOORSTEL we graag naar bijlagerapport “Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming Companen”. 1.2

Als grens voor de opkoopbescherming stellen we een WOZ-waarde voor van € 434.000. Een hogere grens levert mogelijk juridische risico’s op. Het is niet toegestaan om een niet te onderbouwen grens in te stellen boven het middeldure (koop)segment. Voordat de grenzen van de Opkoopbescherming mogen worden aangepast is er een zorgvuldige afweging nodig met een feitelijke onderbouwing waarom die aanpassing nodig is. Werken met een hogere grens dan gegevens toelaten brengt mogelijk juridische risico’s met zich mee. Een hogere Arnhemse prijsgrens voor 2024 dan in dit raadsvoorstel wordt gedaan zal vermoedelijk niet standhouden bij bezwaar en beroep. Uit jurisprudentie blijkt dat in die gevallen niet enkel de bezwaarmaker in het gelijk wordt gesteld, maar de rechter de gehele regeling ontbindt. Belangrijk bij de gekozen grens is dat twee derde van de koopwoningvoorraad wordt beschermd. Uit gegevens van het Kadaster blijkt dat beleggers met name actief zijn en waren in de goedkopere segmenten. Door uit te gaan van € 434.000 beschermen wij twee derde van de Arnhemse woningvoorraad. Overigens is er al meerdere jaren sprake van het ophogen van de grens van de opkoopbescherming. Tijdens de invoering van de opkoopbescherming in 2022 is de grens van de opkoopbescherming op € 325.000 vastgesteld. In 2023 betrof het een actualisatie van € 325.000 naar € 355.000.

Hiermee is deze actualisatie, indien mogelijk, een jaarlijks terugkomende actualisatie van de opkoopbescherming.

Kanttekeningen en risico's 1.1

De stijging van het aantal koopstarters en doorstromers is mogelijk niet geheel toe te schrijven aan de opkoopbescherming. Uit het rapport van Companen blijkt dat het aandeel koopstarters en doorstromers op de Arnhemse woningmarkt sterk is toegenomen. De opkoopbescherming is als instrument onderdeel van een aantal nieuwe maatregelen die invloed hebben op de woningmarkt. Denk hierbij aan de stijging van de overdrachtsbelasting, het vermogensrendement in box 3 en de Wet betaalbare huur. Deze maatregelen hebben naast de opkoopbescherming allemaal invloed op het aandeel beleggers op de woningmarkt. Daarmee is de effectiviteit van de opkoopbescherming als enkelvoudig instrument niet vast te stellen. Daarentegen blijkt uit onderzoek van Het Kadaster dat in steden waar de opkoopbescherming van kracht is woningen in gewilde gebieden minder snel opgekocht worden door beleggers. Dit beeld wordt bevestigd door onderzoek van de Universiteit van Amsterdam en de Erasmus Universiteit Rotterdam.

RAADSVOORSTEL

Participatie Voorafgaand aan de introductie van de opkoopbescherming in onze gemeente is een uitgebreid participatietraject gevolgd met belanghebbenden in Arnhem. Belanghebbenden zijn aan het eind van 2021 geïnformeerd over de opkoopbescherming en konden via een inspraakdocument reageren op het Arnhemse voorstel. We hebben toentertijd proactief contact gezocht met belanghebbenden (denk hierbij aan makelaars en notariskantoren). Dit inspraakdocument heeft in 2021 in totaal 4 weken ter inzage gelegen. De zienswijzen zijn destijds meegenomen bij het uiteindelijke raadsvoorstel voor de opkoopbescherming. Omdat de aanpassingen die we nu voorstellen technisch van aard zijn, is het niet nodig een document opnieuw ter inspraak voor te leggen aan belanghebbenden. Financiën De kosten voor de uitvoering van de Opkoopbescherming kunnen worden gedekt vanuit het budget voor wooninstrumentarium. Uitvoering Na vaststelling door de raad zal de Leegstandsverordening en de geactualiseerde Huisvestingsverordening worden gepubliceerd in het digitale gemeenteblad. De uitvoering en handhaving van de Opkoopbescherming wordt uitgevoerd door de ODRA. Communicatie De Verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening wordt gepubliceerd in het digitale gemeenteblad.

Bijlagen Stukken voor gemeenteraad − Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming Companen; − Verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening - indexatie opkoopbescherming.

RAADSVOORSTEL

Besluit van Zaaknummer

4314840

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 17 september 2024, nummer 4314840. Gelet op artikel 41 van de Huisvestingswet; besluit: vast te stellen de volgende verordening tot wijziging van de HUISVESTINGSVERORDENING GEMEENTE ARNHEM 2024 I.

Wijzigingen

Artikel 13, tweede lid, onder b wordt vervangen door: ‘waarvan de WOZ-waarde niet meer bedraagt dan € 434.000’

II Slotbepaling 1. Dit besluit treedt in werking op de dag na die van bekendmaking. 2. Dit besluit wordt aangehaald als: Verordening tot wijziging van de Huisvestingsverordening – indexatie opkoopbescherming

Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van [DATUM] De griffier,

De voorzitter,

Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

Gemeente Arnhem 26 juli 2024

DATUM

26 juli 2024

TITEL

Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

OPDRACHTGEVER

Gemeente Arnhem

AUTEUR(S)

Jeroen Lijzenga Harrie Wilhelm Teun van Schendel

PROJECTNUMMER

202.137/G

STATUS

Tivolilaan 205 6824 BV Arnhem Postbus 1174 6801 BD Arnhem www.companen.nl info@companen.nl 026 351 25 32 KvK-nummer: 09035291 BTW-nummer: NL001826517B01

Inhoud 1 1.1 1.2

Samenvatting en conclusies Samenvatting Conclusies

4 4 5

2 2.1 2.2 2.3

Aanleiding Vraagstelling Kanttekening: opkoopbescherming niet de enige maatregel Geen nieuwe gebiedsafbakening

6 6 6 7

3 3.1 3.2 3.3 3.4

Analyse effectiviteit opkoopbescherming Aanpak De ontwikkeling van de verkopen in de wijken met opkoopbescherming samen Ontwikkeling van de verkopen in de wijken met opkoopbescherming afzonderlijk Terug(ver)koop

8 8 8 10 16

4

Herijking prijsgrenzen

17

Bijlagen

19

1 Samenvatting en conclusies 1.1 Samenvatting Vraagstelling In februari 2022 is in Arnhem in 20 van de 24 wijken 1 opkoopbescherming ingevoerd. Deze maatregel moet voorkomen dat betaalbare koopwoningen voor de verhuur worden opgekocht door beleggers, waardoor koopstarters en huishoudens met een middeninkomen minder mogelijkheden hebben om een woning te kopen. Nu de regeling twee jaar van kracht is, heeft de gemeente de effectiviteit ervan laten onderzoeken. Kernvragen in het onderzoek zijn: a. Zorgt de opkoopbescherming er daadwerkelijk voor dat minder woningen door beleggers worden gekocht en koopstarters en huishoudens met een middeninkomen meer kans maken op het kopen van een woning? b. Is dit in de hele stad het geval? c. Is er aanleiding om de in 2020 in de Huisvestingsverordening opgenomen prijsgrenzen te herijken? Hoe kan een eventueel voorstel daarvoor worden onderbouwd? Het onderzoek bestrijkt de periode 2019 tot en met 2023.

Bevindingen 1. 2.

3. 4.

5.

6.

Het aantal verkochte woningen in de 20 wijken met opkoopbescherming tezamen is in de onderzoeksperiode met bijna een kwart gedaald. De daling is ingezet in het jaar 2021. Het aantal aankopen in de wijken met opkoopbescherming door investeerders2 die niet in de aangekochte woning zijn gaan wonen, is op stedelijk niveau vanaf het jaar 2021 direct drastisch gedaald van rond 500 naar bijna rond 80 in 2023. De particuliere investeerders met meer dan twee woningen lijken zich vrijwel geheel te hebben teruggetrokken uit de aankopen. In 2023 zien we vrijwel alleen nog aankopen als tweede woning (een aankoop door een koper die elders al in een koopwoning woont en totaal dus twee woningen bezit en niet in de gekochte woning gaat wonen), hetgeen te maken zal hebben met de uitzondering op de regels voor onder andere familieleden. Het aantal bedrijfsmatige aankopen van woningen in de wijken met opkoopbescherming heeft in de onderzoeksperiode geen rol gespeeld. Het vraagstuk van de aankoop van woningen voor de verhuur spitst zich kwantitatief vooral toe op de wijken Presikhaaf en Malburgen en wat de tweede woningen betreft ook op de wijk Velperweg e.o. Het aandeel koopstarters in de wijken met opkoopbescherming is vanaf 2020 gestegen en wel van 30% (= 665) in 2020 naar 48% (=770) in 2023, vooral door het feit dat in die periode het totaal aantal verkochte woningen is gedaald.

De kansen voor koopstarters lijken vooral bepaald door de herstructureringsnieuwbouw in Presikhaaf en Malburgen en niet zozeer door de opkoopbescherming. Het aandeel kopende middengroepen in de wijken met opkoopbescherming lijkt relatief constant en vertoont evenmin een relatie met de opkoopbescherming. Ook hier lijkt de nieuwbouw een belangrijke factor. Disclaimer: de beschikbare gegevens laten geen onderscheid toe tussen middengroepen en hogere inkomensgroepen.

1 Alle Arnhemse CBS-wijken behalve Alteveer/Cranevelt, Burgemeesterswijk/Hoogkamp, Schaarsbergen en Klingelbeek e.o. 2 Natuurlijke personen.

202.137/G | Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

4

7.

8.

Het aantal terugverkopen door particuliere investeerders in de wijken met opkoopbescherming is verhoudingsgewijs beperkt, op stedelijk niveau van zo’n 110 tot 170 woningen per jaar in de onderzoeksperiode. Als prijsgrenzen voor de opkoopbescherming zijn destijds in 2023 met de laatste actualisatie voor goedkoop € 245.000 en voor middelduur € 355.000 vastgesteld. Houden we rekening met de prijsstijgingen sindsdien, dan worden de grenzen € 301.000 (af te ronden op € 300.000) en € 434.000 (af te ronden op € 435.000, toevalligerwijze gelijk aan de NHG-grens 2024).

1.2 Conclusies •

• •

•

Gelet op de tijdlijn in onze analyses lijkt het erop dat primair de verhoging van de overdrachtsbelasting vanaf 2021 en nogmaals vanaf 2023 voor eigenaren die niet in hun woning gaan wonen de oorzaak is geweest voor de daling van de aankopen door particuliere investeerders (inclusief kopers van tweede woningen). Mogelijk heeft de invoering van de opkoopbescherming in Arnhem in 2022 nog een extra zetje gegeven, maar dat is niet goed te onderscheiden. De geconstateerde toename van aankopen door koopstarters is vanuit woningmarktoverwegingen positief te waarderen, maar wij zien geen duidelijk verband met de invoering van de opkoopbescherming. Dat laatste geldt ook voor de doorstromers vanuit een koopwoning. Als de gemeente de opkoopbescherming in de komende jaren wenst te handhaven, is een aanpassing van de prijsgrens voor goedkope woningen aan te bevelen van € 245.000 naar € 300.000 en op grond van de prijsstijgingen voor middeldure woningen van € 355.000 naar € 435.000. De opkoopbescherming is in het leven geroepen om de positie van koopstarters en huishoudens met een middeninkomen op de woningmarkt te beschermen. Een woning met een prijs van € 435.000 is bij de huidige rentestand en leenmogelijkheden niet bereikbaar voor een huishouden met een middeninkomen.

Overwogen kan worden voor de prijsgrens voor de middeldure woningen aan te sluiten bij de landelijke betaalbaarheidsgrens van € 390.000.

202.137/G | Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

5

2 Aanleiding 2.1 Vraagstelling In februari 2022 is in Arnhem in 20 van de 24 wijken 3 opkoopbescherming ingevoerd. Deze maatregel moet voorkomen dat betaalbare koopwoningen voor de verhuur worden opgekocht door beleggers, waardoor koopstarters en huishoudens met een middeninkomen minder mogelijkheden hebben om een woning te kopen. Nu de regeling twee jaar van kracht is, heeft de gemeente de effectiviteit ervan laten onderzoeken. Kernvragen in het onderzoek zijn: 1. Zorgt de opkoopbescherming er daadwerkelijk voor dat minder woningen door beleggers worden gekocht en koopstarters en huishoudens met een middeninkomen meer kans maken op het kopen van een woning? 2. Is dit in de hele stad het geval? 3. Is er aanleiding om de in 2020 in de Huisvestingsverordening opgenomen prijsgrenzen te herijken? Hoe kan een eventueel voorstel daarvoor worden onderbouwd?

2.2 Kanttekening: opkoopbescherming niet de enige maatregel Arnhem heeft opkoopbescherming ingevoerd, maar er zijn van Rijkswege meer maatregelen getroffen om het voor beleggers minder aantrekkelijk te maken te investeren in woningen voor de verhuur: • Vanaf 2021 steeg de overdrachtsbelasting voor kopers die niet zelf in een woning gaan wonen van 2% naar 8%. Inmiddels is dat gestegen naar 14,5%. • Eind 2021 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat de gehanteerde vermogensrendementheffing in box 3 strijdig was met het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens. Voor de vastgoedbelegger betekende dit dat vanaf 2023 de heffing over het (fictief) rendement, in ieder geval in 2023 en 2024, hoger ligt dan het werkelijk rendement van veel vastgoedbeleggers. Met hogere belastingheffing in box 3 tot gevolg dan wanneer uitgegaan zou zijn van het feitelijk rendement. Dit heeft ertoe geleid dat veel vastgoedbeleggers hun portefeuille kritisch zijn gaan beoordelen en investeringen hebben afgestoten. • Tenslotte is onlangs de Wet Betaalbare Huur door het parlement aangenomen. Die betekent dat de huurprijs van woningen met een WWS-puntenaantal tot en met 186 punten gereguleerd wordt. Dit houdt in dat verhuurders die nu een hogere huur vragen dan de maximale huur op basis van het WWS, deze moeten verlagen.

Deze maatregel heeft (mogelijk) al zijn schaduw vooruitgeworpen op het gedrag van investeerders: minder aankopen en meer verkopen. Omdat in een relatief korte tijd meerdere maatregelen zijn getroffen en aangekondigd, is het lastig een één-op-één-verband aan te tonen tussen ontwikkelingen in het aantal en het aandeel door beleggers gekochte betaalbare koopwoningen en de opkoopbescherming in Arnhem. We hebben via de tijdlijn geprobeerd dit verband zo scherp mogelijk in beeld te krijgen.

3 Alle Arnhemse CBS-wijken behalve Alteveer/Cranevelt, Burgemeesterswijk/Hoogkamp, Schaarsbergen en Klingelbeek e.o.

202.137/G | Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

6

2.3 Geen nieuwe gebiedsafbakening De opkoopbescherming is ingesteld in 20 wijken. Deze gebiedsafbakening staat niet ter discussie. Een nieuw voorstel voor de wijken waar de opkoopbescherming moet gelden is geen onderdeel van de onderzoeksopdracht.

202.137/G | Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

7

3 Analyse effectiviteit opkoopbescherming 3.1 Aanpak De analyse van de effectiviteit van de opkoopbescherming hebben we gebaseerd op de volgende bronnen: • Het Kadaster voor de verkopen per wijk in de onderzochte jaren 2019 tot en met 2023. • NVM-gegevens voor verkoopinformatie naar woningtype per wijk in de onderzochte jaren 2019 tot en met 2023. • WOZ-gegevens voor de huidige woningwaarde ten behoeve van de evaluatie van de prijsgrenzen die gelden bij de opkoopregeling. De Kadasterinformatie hebben we ingedeeld in: • Aankopen als tweede woning van een koper die elders al in een koopwoning woont en totaal dus twee woningen bezit en niet in de gekochte woning gaat wonen. • Bedrijfsmatige aankopen, dat wil zeggen aankopen door een rechtspersoon (BV, CV, NV, BR en VF). • Aankopen door particuliere investeerders: natuurlijke personen die meer dan twee woningen bezitten en niet in deze woningen wonen. • Aankopen door koopstarters: personen die voor het eerst een woning hebben gekocht en in deze woning zijn gaan wonen. Deze aankopen zijn onderscheiden om na te gaan in hoeverre de opkoopbescherming heeft geleid tot meer kansen voor koopstarters. • Aankopen door doorstromers vanuit een koopwoning: personen die uit een koopwoning verhuisd zijn naar een volgende koopwoning en daar ook daadwerkelijk in zijn gaan wonen.

We veronderstellen dat deze aankopen voor een groot deel door huishoudens met middeninkomens zijn gedaan. Exacte informatie hebben we daar niet over.

3.2 De ontwikkeling van de verkopen in de wijken met opkoopbescherming samen Totaal aantal verkopen 2019 tot en met 2023 Het totaal aantal verkopen in de Arnhemse wijken met opkoopbescherming is in de onderzochte periode met bijna een kwart teruggelopen. Uitgedrukt in een indexcijfer met als basisjaar 2019 (2019 = 100), is dit indexcijfer gedaald tot 77 in 2023. Tabel 3.1: Gemeente Arnhem. Totaal aantal verkochte woningen 2019 tot en met 2023 totaal en naar prijsklasse (x 1.000) in de wijken met opkoopbescherming Aantal verkopen (index 2019 = 100) waarvan waarvan waarvan Jaar Totaal Index < € 355 Index € 355 - 390 Index > € 390 Index 2019 2.031 100 1.768 100 91 100 212 100 2020 2.131 105 1.733 98 108 119 380 179 2021 2.023 99 1.419 80 130 144 496 234 2022 1.765 87 1.077 61 166 182 550 259 2023 1.558 77 1.000 57 130 143 453 214 Bron: Kadaster.

202.137/G | Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

8

Naar prijsklassen gezien is het aantal verkopen alleen sterk gedaald bij de woningen die onder € 355.000 zijn verkocht. In eerste instantie denk je dan aan het effect van de prijsstijgingen op de woningmarkt. De daling onder de € 355.000 gaat immers gepaard met een stijging in de hogere prijsklassen, met name boven de € 390.000. De prijsstijgingen kunnen de daling in het aantal verkopen niet alleen verklaren. Zeker omdat het opvallend is dat de daling inzet vanaf 2021, het jaar dat de overdrachtsbelasting voor kopers die niet zelf in de woning gaan wonen, is verhoogd van 2% naar 8%. In 2023 is de overdrachtsbelasting nogmaals verhoogd, met 2,4% naar 10,4%. Voor een nadere analyse splitsen we de verkopen uit naar type kopers.

Verkopen uitgesplitst naar typen kopers Het aantal aankopen door bedrijven (N.V.’s, B.V.’s en dergelijke) stelt in aantal weinig voor en is in de hele onderzoeksperiode laag gebleven. Heel anders ligt het bij de kopers van tweede woningen en de particuliere investeerders. Hier zijn de aankopen na 2020 aanzienlijk gedaald en - zeker bij de particuliere investeerders - bijna op het nulpunt aangekomen in 2023. Zie figuur 3.1. Het lijkt erop dat de verhoging van de overdrachtsbelasting in 2021 voor een flinke daling heeft gezorgd in de aankopen door personen die niet in de aangekochte woning(en) zijn gaan wonen. Het is mogelijk dat de in 2022 ingevoerde opkoopbescherming vanaf dat jaar en de aangepaste box 3-regeling vanaf 2023 ook aan deze neergaande trend hebben bijgedragen, maar dat kunnen we niet onderscheiden. Dat het aantal aankopen als tweede woning niet helemaal naar nul is gezakt, heeft mogelijk te maken met de ontheffingen die voor de verhuur van dit soort woningen verleend kunnen worden, onder andere ten behoeve van de verhuur aan bepaalde familieleden. Verder blijkt dat in 2021 het aantal verkopen aan koopstarters en doorstromers vanuit een koopwoning is gestegen, maar daarna weer gedaald.

Cijfermatig zien we dus niet dat de afname van de aankopen door particuliere investeerders (inclusief tweede woningen) direct heeft geleid tot een toename van aankopen door starters en doorstromers vanuit een koopwoning, met uitzondering wellicht van het jaar 2021. Figuur 3.1: Gemeente Arnhem, aantal woningverkopen 2019 tot en met 2023 in de wijken met opkoopbescherming naar verschillende soorten kopers 1200 1000 800 600 400 200 0 2019

2020

2021

Eigenaar bewoner

Koopstarter

Bedrijfsmatig

Particuliere investeerder

2022

2023

Tweede woning

Bron: Kadaster.

202.137/G | Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

9

Uiteraard spelen op de koopmarkt ook diverse andere factoren een rol, zoals de economische vooruitzichten, de inkomensontwikkeling, de financieringsmogelijkheden en het aanbod elders. We kunnen het beeld van de aankopen door koopstarters en de doorstromers vanuit een koopwoning nog aanscherpen, door deze te relateren aan het totaal aantal verkopen. Figuur 3.2: Gemeente Arnhem, aandeel woningverkopen 2019 tot en met 2023 aan koopstarters en doorstromers vanuit een koopwoning in de wijken met opkoopbescherming 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2019

2020 Koopstarters

2021

2022

2023

Eigenaar-bewoners

Bron: Kadaster.

Omdat het totaal aantal verkopen in de wijken met opkoopbescherming in de onderzoeksperiode aanzienlijk is gedaald, blijkt dat de verkopen aan koopstarters verhoudingsgewijs zijn gestegen van 32% in 2019 naar 48% in 2023, terwijl dat van de doorstromers vanuit een koopwoning ongeveer gelijk bleef (rond 45%). Deze positieve ontwikkeling voor de koopstarters heeft statistisch dus niets te maken met de opkoopbescherming, maar door het teruggelopen aanbod door woningmarktomstandigheden.

3.3 Ontwikkeling van de verkopen in de wijken met opkoopbescherming afzonderlijk We hebben een nadere analyse voor alle wijken met opkoopbescherming afzonderlijk gemaakt om te zien in hoeverre er verschillen met de stedelijke trends zijn. We presenteren de gegevens in absolute aantallen en in het aandeel van alle verkopen in de wijk.

Aankoop van tweede woningen Aantallen We zien dat in de gehele periode de wijk Presikhaaf (Oost + West), Velperweg e.o. en Malburgen (Oost + West) wat betreft het aantal aankopen van tweede woningen een stuk uitsteken boven de andere wijken. In de Geitenkamp, Monnikenhuizen, Elden en Elderveld komt de aankoop van tweede woningen vrijwel niet voor. In de onderzoeksperiode heeft het aantal aankopen van tweede woningen in 2020 (rood) een “hoogtepunt” gekend. Daarna is sprake van een sterke afname. Die tendens zien we in alle wijken.

202.137/G | Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

10

Figuur 3.3: Gemeente Arnhem: aantal aankopen van tweede woningen in de wijken met opkoopbescherming 2019 tot en met 2023 120 100 80 60 40 20 0

2019

2020

2021

2022

2023

Bron: Kadaster.

Aandelen Het is zinvol om verder te kijken naar het aandeel van de verkochte tweede woningen in alle vérkopen. Daarbij richten we ons in het bijzonder op de wijken met de meeste tweede woningaankopen: Presikhaaf, Malburgen en Velperweg e.o. Het beeld voor alle wijken met opkoopbescherming is opgenomen in bijlage 1. In de drie geselecteerde wijken zien we in 2019 en met name in 2020 een “hoogtepunt” in het aandeel als tweede woning aangekochte woningen. Daarna volgt een flinke afname. Dit komt overeen met het stedelijk beeld en grosso modo ook met de overige wijken. Figuur 3.4: Gemeente Arnhem, aandeel aangekochte tweede woningen in het totaal aantal verkochte woningen in Presikhaaf, Velperweg e.o. en Malburgen 2019 tot en met 2023 25% 20% 15% 10% 5% 0%

2019

2020

2021

2022

2023

Bron: Kadaster.

202.137/G | Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

11

Aankoop van woningen door particuliere investeerders4 Aantallen Presikhaaf (Oost + West) steekt hier met kop en schouders uit boven de andere wijken met zo’n 130 opgekochte woningen in de onderzoeksperiode. Op de tweede plaats komt Malburgen (Oost + West) met ca 85 opgekochte woningen. Voorts springen het Centrum, het Spijkerkwartier, Arnhemse Broek, Presikhaaf-West, Klarendal en Velperweg e.o. in Noord en Malburgen-Oost in Zuid eruit met rond de 50 woningen. Aan de kleuren is te zien dat ook hier 2020 het “topjaar” was (rood) en dat daarna een sterke daling te zien is met vrijwel nihil in 2023 (oranje). Zie figuur 3.5. Figuur 3.5: Gemeente Arnhem, aantal door particuliere investeerders aangekochte woningen in de wijken met opkoopbescherming 2019 tot en met 2013 100 90

80 70 60 50 40 30 20 10 0

2019

2020

2021

2022

2023

Bron: Kadaster.

Aandelen Gelet op de aantallen door particuliere investeerders opgekochte woningen in Presikhaaf en Malburgen gaan we nader in op het aandeel in alle verkochte woningen in deze wijken. Het overzicht van de aandelen in alle wijken met opkoopbescherming staat in bijlage 2.

4 Inclusief bedrijfsmatig aangekocht; betreft zoals eerder gezegd een zeer beperkt aantal.

202.137/G | Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

12

Figuur 3.6: Gemeente Arnhem, aandeel door particuliere investeerders gekochte woningen in het totaal aantal verkochte woningen in Presikhaaf en Malburgen 2019 tot en met 2023 40% 30% 20% 10% 0% Presikhaaf-West

Presikhaaf-Oost 2019

Malburgen-West 2020

2021

2022

Malburgen-Oost (Noord)

Malburgen-Oost (Zuid)

2023

Bron: Kadaster.

Na 2020 zijn de aankopen door particuliere investeerders in Presikhaaf en Malburgen aanmerkelijk gedaald tot een zeer klein aandeel in 2023. De jaren 2021 en 2022 zijn daarbij te zien als overgangsjaren. Deze tendens is in vrijwel alle wijken te zien.

De aankoop door koopstarters Aantallen De meeste verkopen aan koopstarters in de onderzoeksperiode hebben plaatsgevonden in de nieuwere wijken in Arnhem-Zuid, met name in De Laar, Rijkerswoerd en Schuytgraaf. Dat zijn niet de wijken waar veel particuliere investeringen hebben plaatsgevonden. Deze laten we in de analyse dan verder ook buiten beschouwing. Zie voor een totaaloverzicht bijlage 3. De verkopen zijn in de meeste wijken tamelijk gelijkmatig over de jaren gespreid. Dat geldt grosso modo ook voor wijken in Noord waar meer dan in Zuid particuliere investeringen hebben plaatsgevonden of tweede woningen zijn aangekocht. Ook hieruit is af te leiden dat er cijfermatig in de tijd geen direct verband bestaat tussen de vermindering van de aankopen door particuliere investeringen en de groei van de aankopen door starters. Figuur 3.7: Gemeente Arnhem, aantal door koopstarters aangekochte woningen in wijken met opkoopbescherming 2019 tot en met 2023 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0

2019

2020

2021

2022

2023

Bron: Kadaster.

202.137/G | Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

13

Aandelen In de meeste wijken zien we een toename van het aandeel aan koopstarters verkochte woningen. Zie bijlage 3. De verschillen, die we in aantallen zien tussen de nieuwere wijken in Zuid en de overige wijken, met name in Noord, zijn grotendeels verdwenen. In de meeste wijken stijgt het percentage in 2023 naar tegen of boven de 50% van alle verkopen. In de meeste wijken stijgt het percentage aankopen door starters na 2020, niet alleen in wijken waar het aandeel particuliere aankopen na 2020 sterk is afgenomen. Dit bevestigt dat ook verhoudingsgewijs geen direct verband in de tijd te zien is tussen aankopen door starters en de vermindering van aankopen door particuliere investeerders annex aankopen van tweede woningen. Omdat qua aantallen ook hier weer Presikhaaf (Oost + West) en Malburgen (Oost + West) de boventoon voeren gaan we hier nader op in. Figuur 3.8: Gemeente Arnhem, aandeel door koopstarters gekochte woningen in het totaal aantal gekochte woningen in Presikhaaf en Malburgen 2019 tot en met 2023 80% 60% 40% 20% 0% Presikhaaf-West

Presikhaaf-Oost 2019

Malburgen-West 2020

2021

2022

Malburgen-Oost (Noord)

Malburgen-Oost (Zuid)

2023

Bron: Kadaster.

In alle getoonde (deel)wijken zien we grosso modo dezelfde toename. Omdat dit wijken zijn waar in het kader van de herstructurering ook veel nieuwe woningen (onder andere voor starters) zijn gerealiseerd, is het logisch dat deze doelgroep een relatief groot aandeel van de verkochte woningen in bezit heeft gekregen. De schommelingen in de jaren kunnen dan ook te maken hebben met de fluctuaties van de opgeleverde nieuwe woningen.

De aankoop door doorstromers binnen de koopsector Aantallen De meeste aan doorstromers uit een koopwoning verkochte woningen staan uiteraard in de wijken met relatief veel koopwoningen: de nieuwere wijken in Zuid, en in Noord Velperweg e.o. Verder vallen geherstructureerde wijken Malburgen en Presikhaaf op, waar relatief veel koopwoningen zijn toegevoegd. Zie voor een totaaloverzicht bijlage 4.

202.137/G | Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

14

Figuur 3.9: Gemeente Arnhem, aantal door doorstromers vanuit een koopwoning aangekochte woningen in wijken met opkoopbescherming 2019 tot en met 2023 600 500 400 300 200 100 0

2019

2020

2021

2022

2023

Bron: Kadaster.

Aandelen De nadere analyse van de ontwikkeling in Presikhaaf, Malburgen en Velperweg e.o. levert het volgende beeld op. Figuur 3.10: Gemeente Arnhem, aandeel door doorstromers vanuit een koopwoning gekochte woningen in het totaal aantal gekochte woningen in Presikhaaf, Velperweg e.o. en Malburgen 2019 tot en met 2023 70% 60% 50% 40% 30% 20%

10% 0% Presikhaaf-West Presikhaaf-Oost Velperweg e.o. Malburgen-West Malburgen-Oost Malburgen-Oost (Noord) (Zuid) 2019

2020

2021

2022

2023

Bron: Kadaster.

We zien hier een andere ontwikkeling dan bij de starters. Er is geen sprake van een opgaande lijn in de periode 2019 tot en met 2023. We ontdekken eerder een gelijkmatige ontwikkeling door de jaren met soms uitschieters naar boven of beneden. Die betreffen met name het jaar 2020 (rood). Er lijkt eerder een verband te zijn met de nieuwbouw in deze wijken dan met de opkoopbescherming. In Presikhaaf en Malburgen is dat helder vanwege de herstructurering. Voor de CBS-wijk Velperweg e.o. geldt dat in delen daarvan sowieso veel bestaande koopwoningen staan (Paasberg, Angerenstein, Plattenburg, Molenbeke) en het voormalige pand van de ING tot appartementen is getransformeerd.

202.137/G | Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

15

Zoals eerder aangegeven gaat het hier om alle doorstromers vanuit een koopwoning, en niet alleen om de middengroepen. Deze kunnen wij hier niet uitfilteren. Het ligt voor de hand dat de cijfers over Malburgen en Presikhaaf voor een belangrijk deel middengroepen betreffen.

3.4 Terug(ver)koop Investeerders verkopen woningen ook weer, ook aan koopstarters en doorstromers vanuit een koopwoning. Het aantal terugverkopen door particuliere investeerders aan deze kopersgroepen in de wijken met opkoopbescherming is verhoudingsgewijs beperkt, op stedelijk niveau van zo’n 110 tot 170 woningen per jaar in de onderzoeksperiode. Vóór het jaar 2021 betrof het meer doorstromers die al een koopwoning hadden dan starters. Daarna is dat omgekeerd. We zien vanaf 2020, toen de opkoopbescherming werd ingevoerd, wel een zekere stijging. Dit kan gaan om door investeerders afgestoten panden en daarmee een effect betreffen van de invoering van de opkoopbescherming in 2022. Figuur 3.11: Gemeente Arnhem, aantal terugverkopen door particuliere investeerders aan koopstarters en doorstromers binnen de koopsector in wijken met opkoopbescherming 120

100 80 60 40 20 0 2019

2020

2021

Eigenaar-bewoner

2022

2023

Koopstarter

Bron: Kadaster.

De analyse per wijk laat zien dat het om zodanig kleine aantallen gaat, dat hieruit geen conclusies te trekken zijn.

202.137/G | Onderzoek effectiviteit opkoopbescherming

16

4 Herijking prijsgrenzen De opkoopbescherming kan enkel gelden voor de bestrijding van schaarste van goedkope en middeldure koopwoningen. Conform de wet is de gemeente vrij om op basis van de lokale situatie de gebieden aan te wijzen waar de bescherming geldt5 en wat de definities zijn van “goedkoop” en “middelduur”. In de Wijziging Huisvestingsverordening 2020 van de gemeente Arnhem zijn de volgende definities vastgelegd voor de invoering van de opkoopbescherming in 2022: • Goedkope koopwoningen zijn woningen met een WOZ-waarde tot € 200.000. • Middeldure koopwoningen zijn woningen met een WOZ-waarde tot € 325.000. Voor de actualisatie van de opkoopbescherming in 2023 heeft de gemeente Arnhem de volgende grenzen vastgesteld: • Goedkope koopwoningen zijn woningen met een WOZ-waarde tot € 245.000. • Middeldure koopwoningen zijn woningen met een WOZ-waarde tot € 355.000. De bepaling van deze grenzen heeft de gemeente gebaseerd op de verdeling van de WOZ-waarden van alle koopwoningen binnen de gemeente. Per 1 januari 2020 bleek dat in Arnhem 70% van de ongeveer 33.000 koopwoningen een WOZ-waarde had tot € 325.000 en de helft daarvan een WOZ-waarde tot € 200.000. Met die 70% hield de gemeente al rekening met de verwachte waardestijging in het jaar 2020 (peildatum 1 januari 2021).