Agendabundel

Bundel - Politieke Avond van 21 februari 2024 Agenda bijlagen Raadskamerindeling PA 21 februari 2024 1.RZ 18.45 uur - 20.15 uur: Integraal huisvestingsplan onderwijs 2024-2039 Fase: meningsvormend (1) Locatie: Raadzaal Behandeladvies 21 februari 2024, meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel 'Integraal huisvestingsplan onderwijs 2024-2039' Bijlage 1 - Concept IHP Onderwijs 2024-2039 Bijlage 2 - Onderwijsagenda Bijlage 3 - Kwaliteitskader voor onderwijsvoorzieningen in het funderend onderwijs Presentatie - Integraal huisvestingsplan Arnhem Raadsbrief 'Afdoening moties en toezeggingen bij het IHP', d.d. 19-12-2023 Behandelresultaat 31 januari 2024, informatieve behandeling Schriftelijke inspraakbijdrage dhr. H. Loeffen - namens Gezamenlijke Arnhemse Onderwijsbesturen Schriftelijke inspraakreactie van Stichting Apcg Behandelresultaat 21 februari 2024, meningsvormende (1) behandeling uur - 20.15 uur: Aanpassing verordening maatschappelijke ondersteuning; indexatie eigen 2.LF 18.45 bijdrage Fase: informatief/meningsvormend (1) Locatie: Landgoed/Festival Behandeladvies 21 februari 2024, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel 'Aanpassing verordening maatschappelijke ondersteuning; indexatie eigen bijdrage' Raadskameradvies t.b.v.

de besluitvormende behandeling op 28-02-2024 3.WG 18.45 uur - 20.15 uur: Woonvisie Arnhem 2024-2029/2034 Fase: meningsvormend (1) Locatie: Walburgis Behandeladvies 21 februari 2024, 2e meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel 'Woonvisie Arnhem 2024-2029/2034' Bijlage - Woonvisie Arnhem 2024-2029/2034 Bijlage 1 - Totstandkoming Woonvisie: Participatie, Opzet, Kaart Beweegrichtingen Sociale huur en koop Bijlage 2A - Regionaal Woonbehoefteonderzoek Bijlage 2B - Factsheet Woonbehoefte Arnhem Bijlage 3 - Behoefte Studentenhuisvesting Bijlage 4 - Onderzoek vraag en aanbod rolstoelgeschikte woningen Bijlage 5 - Volkshuisvestelijke Priotiteiten Rijksoverheid Bijlage 6 - Levensloopgeschikt renoveren in Arnhem: Ervaringen van Verenigingen van Bijlage 7 - Zienswijzennota (en wijzigingen t.o.v. de ontwerpvisie) Bijlage 8 - Gebundelde Zienswijzen (geanonimiseerd) Bijlage 9 - (Afdoening) Moties en toezeggingen Schriftelijke inspraakreactie van W. Heerschop - De Laar Hartveilig Schriftelijke inspraakreactie van de Huurdersvereniging WWB Schriftelijke inspraakreactie van I.

van der Deen Schriftelijke inspraakreactie van Vivare, Portaal & Volkshuisvesting Schriftelijke inspraakreactie van Knarrenhof Arnhem Presentatie - Natuurlijk! Wonen Schriftelijke inspraakreactie (gebundeld) van Team Ecovrede Behandelresultaat 17 januari 2024, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Schriftelijke bijdrage APCG - M. van den Broek Beantwoording technische vragen van de fractie Forum voor Democratie, d.d. 29 januari Behandelresultaat 31 januari 2024, meningsvormende (1) behandeling Behandelresultaat 21 februari 2024, 2e meningsvormende (1) behandeling Schriftelijke inspraakreactie F. van den Berg 4 20.15 uur - 20.30 uur: Pauze

5.RZ 20.30 uur - 22.00 uur: Integraal Veiligheidsplan 2023-2027 Gemeente Arnhem Fase: meningsvormend (1) Locatie: Raadzaal Behandeladvies 21 februari 2024, meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel 'Integraal Veiligheidsplan 2023-2027 Gemeente Arnhem' Bijlage - Integraal Veiligheidsplan 2023-2027 Schriftelijke inspraakreactie van B. Kuiper - Platform Arnhemse Centrumring Presentatie Jelle van Buuren (Universitair hoofddocent aan de Universiteit Leiden - Institute of Security and Global Affairs) - Radicalisering Behandelresultaat 17 januari 2024, informatieve behandeling Beantwoording technische vragen Forum voor Democratie, d.d. 19-02-2024 Behandelresultaat 21 februari 2024, meningsvormende (1) behandeling uur - 22.00 uur: Rekenkamerrapport 'Is de ODRA er voor de inwoners of zijn de inwoners er 6.LF 20.30 voor de ODRA' Fase: informatief/meningsvormend (1) Locatie: Landgoed/Festival Behandeladvies 21 februari 2024, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel Rekenkamer 'Is de ODRA er voor de inwoners of zijn de inwoners er voor de Onderzoeksrapport met bestuurlijke nota en rapport van bevindingen Persbericht onderzoek Rekenkamer Arnhem naar de ODRA Presentatie - Rekenkamer Arnhem Raadskameradvies t.b.v.

de besluitvormende behandeling op 28-02-2024 7.WG 20.30 uur - 22.00 uur: Gebiedsvisie Schaapsdrift en omgeving Fase: meningsvormend (1) Locatie: Walburgis Behandeladvies 21 februari 2024, 3e meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel 'Gebiedsvisie Schaapsdrift en omgeving' Gebiedsvisie Schaapsdrift Bijlage Gebiedsvisie - beantwoording vragen concept gebiedsvisie (geanonimiseerd) Stappenplan sociaal maatwerk Intentieovereenkomst Gemeente en Innoforte Lijst deelnemers rondetafelgesprek Schriftelijke inbreng van K. Meijers Schriftelijke inspraakbijdrage van bewoners Sacre Coeur Schriftelijke inspraakbijdrage van F. Damen Schriftelijke inbreng van K. Meijers d.d. 13 december 2023 Presentatie - Gebiedsvisie Schaapsdrift - d.d. 13 december 2023 Schriftelijke inbreng van J.W. van der Eijk Schriftelijke inspraakbijdrage van W. van den Bogaerdt Schriftelijke inspraakbijdrage van bewoners van de Ernst Casimirlaan Schriftelijke bijdrage (denkrichting) van W. van den Bogaerdt Schriftelijke bijdrage - Vereniging voor behoud van Schaapsdrift e.o. Behandelresultaat 13 december 2023, informatieve behandeling Raadsvoorstel 'Gedeeltelijk intrekken Structuurvisie Arnhem 2020 doorkijk 2040' (voor deelgebied Schaapsdrift e.o.) incl.

stemblad & getekend raadsbesluit Behandelresultaat 17 januari 2024, meningsvormende (1) behandeling 1e Schriftelijke bijdrage - de kleine ondernemers Schaapsdrift e.o. 2e Schriftelijke bijdrage - de kleine ondernemers Schaapsdrift e.o. Behandelresultaat 31 januari 2024, 2e meningsvormende (1) behandeling Memo afdoen toezegging 1496 contactmomenten ondernemers Bijlage - Overzicht contact met ondernemers Behandelresultaat 21 februari 2024, 3e meningsvormende (1) behandeling 8 22.00 uur - 22.15 uur: Pauze 9.RZ 22.15 uur - 23.15 uur: Integraal Veiligheidsplan 2023-2027 Gemeente Arnhem Fase: meningsvormend (1) Locatie: Raadzaal Fase: informatief/meningsvormend (1) Locatie: Landgoed/Festival Behandeladvies 21 februari 2024, informatieve & meningsvormende (1) behandeling

Raadsvoorstel 'Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst ODRA' Bijlage 1 - Aanbiedingsbrief Bijlage 2 - Tekst GR Bijlage 3 - Informatieprotocol Bijlage 4 - Was wordt lijst Bijlage 5 - Toelichting GR Bijlage 6 - Wijzigingsbesluit Bijlage 7 - Concept zienswijze gemeente Arnhem Raadskameradvies t.b.v. de besluitvormende behandeling op 28-02-2024

11.W 22.15 uur - 23.15 uur: Ontwerp herziene gemeenschappelijke regeling regio Arnhem-Nijmegen G Fase: informatief/meningsvormend (1) Locatie: Walburgis Behandeladvies 21 februari 2024, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel 'Ontwerp herziene gemeenschappelijke regeling regio Arnhem-Nijmegen' Zienswijzebrief gemeenteraad aan AB GMR Aanbiedingsbrief van het AB GMR aan de colleges en gemeenteraden Ontwerp-Wijzigingsbesluit Ontwerp Gemeenschappelijke regeling GMR WAS-WORDT Wijziging Regeling Overzicht inbreng raden en invulling voorontwerp Raadsbrief 'Evaluatieonderzoek Groene Metropoolregio' d.d. 03-10-2023 Bijlage - Evaluatieonderzoek Groene Metropoolregio Concept zienswijze wijziging reglement GMR gemeente Overbetuwe en aanloop naar besluitvorming agenda '25-'28 Raadskameradvies t.b.v. de besluitvormende behandeling op 28-02-2024

Agenda Politieke Avond 21 februari 2024

Raadzaal

Landgoed/Festival

Walburgis

18.45 uur - 20.15 uur (90)

18.45 uur - 20.15 uur (90)

18.45 uur - 20.15 uur (90)

Integraal huisvestingsplan onderwijs 2024-2039 (m1)

Aanpassing verordening maatschappelijke ondersteuning; indexatie eigen bijdrage (i/m1)

Woonvisie Arnhem 20242029/2034 (m1)

Pauze: 20.15 uur - 20.30 uur Raadzaal 20.30 uur – 22.00 uur (90)

Landgoed/Festival 20.30 uur – 22.00 uur (90)

Integraal Veiligheidsplan Rekenkamerrapport 'Is de 2023-2027 Gemeente Arnhem ODRA er voor de inwoners (m1) of zijn de inwoners er voor de ODRA' (i/m1)

Walburgis 20.30 uur – 22.00 uur (90) Gebiedsvisie Schaapsdrift en omgeving (m1)

Pauze: 22.00 uur - 22.15 uur Raadzaal 22.15 uur - 23.15 uur (60)

Landgoed/Festival 22.15 uur - 23.15 uur (60)

Integraal Veiligheidsplan Wijziging 2023-2027 Gemeente Arnhem Gemeenschappelijke (m1) Regeling Omgevingsdienst ODRA (i/m1)

Walburgis 22.15 uur - 23.15 uur (60) Ontwerp herziene gemeenschappelijke regeling regio Arnhem-Nijmegen (i/m1)

Titel/onderwerp:

Raadsvoorstel ‘Integraal huisvestingsplan onderwijs (2024 - 2039)’

Raadsadviseur:

R. Oosthout

Telefoonnr:

377 4941

Van: Portefeuillehouder:

College Nermina Kundic

Ambtenaar: Telefoonnr: E-mailadres:

Miranda Versluis +31621527494 Miranda.versluis@arnhem.nl

Doel activiteit

Meningsvormend (M1)

Toelichting

Inhoud Het college stelt voor het Integraal huisvestingsplan onderwijs (2024 – 2039) vast te stellen. Het Integraal huisvestingsplan beschrijft voor de komende 16 jaar voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs het pad naar vervanging en renovatie van de huidige schoollocaties.

robin.oosthout@arnhem.nl

Het IHP is tot stand gekomen door intensief contact met alle Arnhemse schoolbesturen en een vertegenwoordiging van de Arnhemse kinderopvangorganisaties. Historie van de bespreking • Op 31 januari 2024 heeft de informatieve fase plaatsgevonden. • In de informatieve fase is een technische briefing verzorgd over de systematiek achter het IHP en de financiën door de ambtenaren onderwijshuisvesting Miranda Versluis, Gert-Jan Braas en business controller Wibo Scherpenisse. • Drie insprekers hebben hun bijdrage gedeeld: Marjolein van den Broek en Anne Stomph (APCG), Hennie Loeffen (Onderwijsspecialisten, namens gezamenlijke Arnhemse onderwijsbesturen) en Caja Dreuning (Skar, ook namens Partou). Aandachtspunten • Het IHP geeft een financieel meerjarenperspectief voor de komende 16 jaar. Hiermee wordt aangesloten op de termijn die wordt voorgeschreven in het wetsvoorstel van het ministerie van OCW. Naast de wettelijke opdracht zijn in het IHP ook beleidsrijke toevoegingen verwerkt: extra stimuli op specifieke thema’s. Gemeente en schoolbesturen hebben gezamenlijk een Onderwijsagenda opgesteld met speerpunten tot 2027. • Het totale investeringsbedrag voor de komende 16 jaar tezamen bedraagt €391 miljoen. Hiervan heeft €76 miljoen betrekking op de beleidsrijke toevoegingen. • In het IHP is een prioriteringslijst opgenomen.

Deze lijst is tot stand gekomen door de kwalitatieve analyse van de gebouwen, gekoppeld aan de kwantitatieve vraag en de maatschappelijke situatie. Na invoering van het IHP kan deze prioritering alleen nog worden aangepast op basis van actuele ontwikkelingen. Indien dit het geval is wordt de prognose van het (resterende) IHP inclusief de financiële consequenties ook bijgesteld. In het jaarprogramma wordt per jaar de definitieve planning voor dat jaar weergegeven en definitief budget aangevraagd. • De kosten van projecten zullen pas tijdens de daadwerkelijke planontwikkeling helder worden. Elk jaar zullen projecten middels het jaarprogramma op basis van de actuele stand en de kosten van projecten opnieuw begroot worden. • De uitvoering van het volledige voorliggende IHP vraagt om meer middelen dan op dit moment in de begroting is voorzien. Om tot volledige uitvoering van het IHP te kunnen komen dient het financiële kader éénmalig, of in een aantal stappen gefaseerd in de tijd te worden verhoogd. • In tegenstelling tot het voorgaande IHP zijn in dit IHP de kosten van de consequenties van een scholenbouw- of renovatie-initiatief voor de directe fysieke omgeving en overige interne kosten meegenomen. Zie voor meer informatie het raadsvoorstel.

Moties en toezeggingen De volgende moties en toezeggingen worden met het IHP afgedaan: - Motie 23M44g: Een realistische basis voor onderwijshuisvesting - Motie 22M137: Ruimte voor kleinere klassen - Motie 20M252: Duidelijkheid voor het onderwijs - Motie 20M67: Tempo vernieuwing scholen vasthouden - Motie 21M160: Ruimte voor kleinere klassen - Toezegging 1374: Jaarprogramma Integraal Huisvestingsplan 2023 (PO, (V)SO en VO) - Toezegging 1371: Jaarprogramma Integraal Huisvestingsplan 2023 (PO, (V)SO en VO) - Toezegging 1360: Perspectiefnota 2024-2027 & Turap 1 2023 - Toezegging 1125: Nota ''Op weg naar een Integraal Huisvestingsplan voor het voortgezet onderwijs in Arnhem'' - Toezegging 1123: Nota ''Op weg naar een Integraal Huisvestingsplan voor het voortgezet onderwijs in Arnhem'' - Toezegging 1122: Op weg naar een Integraal Huisvestingsplan voor het voortgezet onderwijs in Arnhem Voorgesteld resultaat van de bespreking Spreekrecht publiek Behandeladvies

Start en afronding van de meningsvormende (M1) fase. Nee Vergaderorde M1 Er wordt in twee termijnen vergaderd. - Iedere fractie heeft twee termijnen, waarin meningen kunnen worden verkondigd of politieke vragen kunnen worden gesteld. - De portefeuillehouder reageert na een termijn van de raad als alle fracties aan het woord zijn geweest. De portefeuillehouder beantwoordt de gestelde vragen, waarbij die antwoorden kan samenvoegen waardoor herhaling van vrijwel overeenkomstige punten achterwege blijft. De voorzitter ziet erop toe dat de beantwoording van de wethouder ter zake is en in gaat op de gestelde vragen. - Interrupties (in de vorm van een korte vraag of opmerking zonder inleiding) zijn in alle termijnen toegestaan. Zoals altijd kan de voorzitter interrupties beperken. Uitkomst van de Meningsvormende (M1) behandeling kan zijn: 1. Partijen zijn het eens, het voorstel wordt doorgeleid naar de besluitvormende fase 2. Partijen zijn het niet (volledig) eens en overwegen moties en/of amendementen. Het voorstel wordt doorgeleid naar de fase Meningsvorming 2, waar deze besproken zullen worden.

Bijlagen Raadsvoorstel 'Integraal huisvestingsplan onderwijs 2024-2039' Bijlage 1 - Concept IHP Onderwijs 2024-2039 Bijlage 2 - Onderwijsagenda Bijlage 3 - Kwaliteitskader voor onderwijsvoorzieningen in het funderend onderwijs Raadsbrief 'Afdoening moties en toezeggingen bij het IHP', d.d. 19-12-2023

Presentatie - Integraal huisvestingsplan Arnhem Schriftelijke inspraakbijdrage dhr. H. Loeffen - namens Gezamenlijke Arnhemse Onderwijsbesturen

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

4032448

Onderwerp:

Integraal huisvestingsplan onderwijs 2024-2039

Kernboodschap Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2039 beschrijft voor de komende 16 jaar voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs het pad naar vervanging en renovatie van de huidige schoollocaties. Dit plan is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de onderwijsbesturen. Het plan helpt ons om het Arnhemse onderwijsveld de best mogelijke faciliteiten te bieden, zodat de onderwijspartners in staat zijn om onze kinderen en jongeren optimaal te kunnen faciliteren in hun ontwikkeling. Voorstel 1. 2. 3. 4.

Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2039 vast te stellen Kennis te nemen van de onderwijsagenda als onderlegger van dit IHP De kosten voor beleidsrijke toevoegingen toe te voegen aan onderwijshuisvesting De dekking van de investeringen mee te nemen bij de integrale afweging in de perspectiefnota en de begroting 5. Een afschrijvingstermijn voor de kosten van de componenten van nieuwbouw en renovatie van onderwijshuisvesting (casco, installaties en daken) te hanteren van 40 jaar en deze op te nemen in de afschrijvingstabel bij de nota Investeren, Waarderen en Afschrijven. Inleiding Elk kind heeft recht op een mooie toekomst met volop kansen om het beste uit zichzelf te halen. Dat uitgangspunt hebben we steeds voor ogen gehad toen we aan de slag gingen met het Integraal Huisvestingsplan voor de Arnhemse scholen. Wat heeft een kind nodig om zich goed te

ontwikkelen? En wat betekent dat dan voor een schoolgebouw en de schoolomgeving? En dus niet: hoeveel vierkante meter per leerling of hoeveel leslokalen heeft een school nodig? Of welk onderhoud is minimaal nodig om schoolgebouwen open te houden? Schoolgebouwen zijn meer dan een plek waar kinderen les krijgen. Een school is meer dan een plek waar je rekenen, schrijven en taal leert. De school is één van de fundamenten voor een gezonde toekomst van kinderen. Hoe beter de leeromgeving, hoe beter leerlingen functioneren en hoe beter zij zich kunnen ontwikkelen. Daarom zijn goede, gezonde, inclusieve en inspirerende scholen van groot belang. Dit is echter geen vanzelfsprekendheid: de samenleving verandert snel, en daarmee ook de verwachtingen van onderwijs en de huisvesting daarvan. Binnen onze gemeente wordt continue gekeken hoe met huisvesting het beste kan worden aangesloten bij het onderwijs van nu. Er is daarom in de afgelopen jaren voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs, per onderwijssoort een integraal huisvestingsplan of visie opgesteld. • Voor het (voortgezet) speciaal onderwijs ((V)SO) is met de schoolbesturen een apart IHP gemaakt in 2009. Het grootste deel van de nieuwbouw- en renovatieprojecten zijn inmiddels afgerond of in de afrondende fase. • Voor het primair onderwijs (PO) is in 2017 een IHP 2017-2026 opgesteld.

• Voor het Voortgezet Onderwijs is sinds 2009 geen IHP opgesteld. Daarmee zijn er dus ook geen budgetten gereserveerd. In 2021 bestond daarom de wens om een visie op de onderwijshuisvesting voor het VO neer te leggen. Dat is uitgewerkt in de nota ‘Op weg naar een Integraal Huisvestingsplan voor het voortgezet onderwijs in Arnhem’ (december 2021). Uw raad heeft aangegeven een integraal huisvestingsplan te willen opstellen voor het primair, voortgezet en speciaal onderwijs dat een vervolg biedt op hier bovengenoemde plannen. Ook gymzalen waar de noodzaak op vervanging vanwege de kwaliteit hoog is, zijn in dit IHP opgenomen. Dit plan beschrijft voor een periode van 16 jaar welke scholen wanneer worden gerenoveerd of nieuw gebouwd. Het plan maakt inzichtelijk wat de gemeente aan wettelijke taken heeft op gebied van onderwijshuisvesting en brengt tevens in beeld welke ambities wij willen realiseren om met onze onderwijshuisvesting op de beste manier aan te sluiten bij onze ambities en doelen. Dit IHP is daarmee een beleidsrijk IHP en verbindt stenen en inhoud. Wij willen met dit IHP niet alleen voldoen aan onze gemeentelijke wettelijke zorgplicht om onderwijshuisvesting beschikbaar te stellen, wij willen met onderwijshuisvesting Arnhemse kinderen de best mogelijke

omgeving bieden om kansrijk op te groeien. Samen met de onderwijsbesturen is als onderlegger voor dit IHP een gezamenlijke onderwijsagenda opgesteld die wij gezamenlijk zullen uitvoeren. Voor zover deze onderwijsagenda van invloed is op de onderwijshuisvesting, is dit verwerkt in de beleidsrijke toevoegingen van dit IHP. In het IHP is tevens een aantal moties en toezeggingen verwerkt. In een aparte raadsbrief is toegelicht welke het betreft en op welke wijze ze zijn uitgevoerd en verwerkt. Beoogd effect Een kwalitatieve verbetering van de onderwijshuisvesting in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs. Waarin we naast het regelen van de basis (solide en toekomstbestendige gebouwen) ook door middel van beleidsrijke toevoegingen (extra stimuli op specifieke thema’s) onze maatschappelijke doelstelling vertalen naar tastbare en direct ondersteunende onderwijsomgevingen. Argumenten 1.1

Het IHP als wettelijke verantwoordelijkheid In januari 2025 treedt een wetswijziging in werking met als overkoepelend doel dat gemeenten en schoolbesturen tot een meer planmatige en doelmatige aanpak van bouw, beheer en onderhoud van schoolgebouwen in het funderend onderwijs komen. Hiermee zullen gemeenten in de toekomst verplicht zijn om een IHP voor onderwijshuisvesting op te stellen. In die nieuwe wetgeving wordt ook opgenomen dat renovatie een volwaardig alternatief voor nieuwbouw wordt. De nieuwe wetgeving beoogt vervanging van de jaarcyclus voor aanvragen onderwijshuisvesting door een langere periode, waarin gemeenten na overleg met betrokken schoolbesturen het huisvestingsbeleid en het investeringsprogramma voor een periode van 4 jaar vastleggen in een meerjarenprogramma, met een doorkijk tot ten minste het 16e jaar. Het aangeboden IHP heeft een doorkijk van 16 jaar en anticipeert daarmee rechtstreeks op de nieuwe wetgeving.

1.2

Bijgevoegd IHP is het resultaat van een intensief traject met schoolbesturen

Het proces om te komen tot een nieuw integraal huisvestingsplan is begin 2023 gestart. Dit traject is gezamenlijk doorlopen met de schoolbesturen van het primair, speciaal en voortgezet onderwijs en de kinderopvang. Ook vanuit diverse afdelingen is vanuit de gemeente en andere experts input geleverd. Voorafgaand aan het opstellen van dit IHP is met alle schoolbesturen gesproken over de knelpunten die zij ervaren in de huisvesting van hun scholen, welk toekomstperspectief en ontwikkelingen zij zien en welke wensen er zijn ten aanzien van onderwijshuisvesting. Dit heeft geleid tot een plan van aanpak, waarbij gezamenlijk de kaders zijn vastgesteld. Vervolgens is na een intensief traject over vele thema’s met de schoolbesturen gezamenlijk de inhoud van het IHP vastgesteld. Zij ondersteunen het IHP en hebben op 4 december in een op overeenstemmingsgericht overleg ingestemd met het plan. 1.3

Het IHP als basis voor solide en toekomstbestendige gebouwen Door goede onderwijshuisvesting verbeteren we de kansengelijkheid voor Arnhemse jeugd. Dit IHP beschrijft voor 16 jaar welke gebouwen in welke volgorde in aanmerking komen voor renovatie en nieuwbouw. Met dit plan werken we aan een goede spreiding van schoolgebouwen over de stad, voldoende onderwijsruimte en kwalitatief hoogwaardige gebouwen. Door schoolgebouwen optimaal in te zetten als maatschappelijke voorziening in onze wijken worden schoolgebouwen nog veel meer betekenisvol.

2.1

Met het IHP en de onderwijsagenda werken we aan de beste leeromgeving voor Arnhemse kinderen en jongeren Schoolbesturen en gemeente hebben gezamenlijk een onderwijsagenda opgesteld voor de komende jaren. In deze onderwijsagenda is uiteen gezet voor welke opgaven de schoolbesturen aan de lat staan en voor welke randvoorwaardelijke opgaven gemeenten samen met allerlei partners in de stad hun bijdrage moet leveren. Met het IHP en de onderwijsagenda samen werken zo aan het beste onderwijs en de beste leeromgeving voor Arnhemse kinderen en jongeren.

3.1

Het IHP draagt bij aan de realisatie van vele gemeentelijk ambities Door goede onderwijshuisvesting verbeteren we de kansengelijkheid voor Arnhemse jeugd. Daarbij zijn een goede spreiding van schoolgebouwen over de stad, voldoende onderwijsruimte en kwalitatief hoogwaardige gebouwen belangrijke ingrediënten. Door

conceptueel te kijken naar de structuur van de stad en daarop de onderwijshuisvesting waar mogelijk aan te passen, zetten we schoolgebouwen optimaal in als maatschappelijke voorziening in onze wijken. In dit IHP is in beeld gebracht welke andere aspecten die ons als stad zo aan het hart gaan kunnen worden meegenomen; de beleidsrijke toevoegingen. Tevens zijn de benodigde middelen hiervoor in beeld gebracht. Zo zetten we extra in op flexibiliteit, multifunctionaliteit en het koppelen van andere functies aan het schoolgebouw om de onderwijslocatie als middelpunt van de wijk te laten functioneren. We zetten in op het vergroenen en beweegvriendelijker maken van schoolpleinen, nieuwe gymzalen voldoen aan de Arnhemse norm en zijn daardoor groter ten opzichte van de gebruikelijke afmetingen en het garanderen van fysieke toegankelijkheid is geborgd en gedekt in al onze huisvestingsplannen. Daarnaast leggen we een gezond binnenmilieu als minimale norm vast en bieden de mogelijkheid om in situaties waar dat speelt extra gebouwoppervlakte te creëren voor het faciliteren van bijvoorbeeld ambulante ondersteuning. Ook grijpen we huisvestingsinvesteringen aan om vol in te zetten op vermindering van energieverbruik, versterking van biodiversiteit en klimaatadaptatie én implementatie van onze circulaire ambities.

We maken onze ambities expliciet en maken inzichtelijk– samen mét de schoolbesturen – welke middelen hiervoor nodig zijn. 3.2

Financiering van beleidsrijke toevoegingen werken we eerst nader uit We onderzoeken op basis van recent verschenen inzichten de mogelijkheden om de financiering van de beleidsrijke toevoeging circulariteit op een andere manier vorm te geven. Bij de perspectiefnota maken we dit inzichtelijk en komen we met een nadere uitwerking voor de financiering. Ook voor de andere beleidsrijke toevoegingen brengen we in beeld welke financieringsmogelijkheden er zijn.

4.1

Om tot volledige uitvoering van het IHP te kunnen komen dient het financiële kader éénmalig, of in een aantal stappen gefaseerd in de tijd te worden verhoogd. In de begroting is zoals afgesproken in het coalitieakkoord een extra jaarlijks budget op genomen voor onderwijshuisvesting van € 3 miljoen per jaar. Op basis van een globale doorrekening van het IHP is de verwachting dat de voorgenomen investeringen waarvan de ingebruikname is voorzien tot en met het jaar 2028 uit het huidige financiële kader kunnen worden gedekt. Om tot volledige uitvoering van het IHP te kunnen komen dient het financiële kader éénmalig, of in een aantal stappen gefaseerd in de tijd te worden verhoogd. In de

paragraaf financiën waar de doorrekening van het IHP verder wordt toegelicht zijn bovenstaande twee mogelijke scenario’s in beeld gebracht. Een besluit over het opnemen van extra structurele middelen voor onderwijshuisvesting in de begroting wordt jaarlijks genomen in het kader van de perspectiefnota en begroting. 5.1

Door verandering in taken voor onderhoud kunnen we voor de gemeente één afschrijvingstermijn hanteren Tot op heden worden voor onderwijshuisvesting de afschrijvingstermijnen gehanteerd die gebruikelijk zijn voor de diverse componenten van het gebouw: het casco in 40 jaar, installaties in 20 jaar en daken in 15 jaar. Sinds januari 2015 zijn schoolbesturen volledig verantwoordelijk voor het onderhoud en aanpassingen van schoolgebouwen. Tussentijdse kosten aan en vervanging van installaties en daken zijn daarmee de verantwoordelijkheid van het schoolbestuur. De economische levensduur voor de gemeente Arnhem van deze componenten kan dan ook identiek gesteld worden aan die van het gebouw zelf. Voorgesteld wordt dan ook het volledige bedrag van de bekostiging van nieuwbouw/ renovatie af te schrijven in 40 jaar en daartoe de afschrijvingstermijn van de componenten installaties en daken voor onderwijshuisvesting aan te passen. In de doorrekeningen is reeds rekening gehouden met deze aangepaste afschrijvingstermijn van 40 jaar.

Kanttekeningen en risico's 1.1

Voorlopige prioritering In het IHP is een prioriteringslijst opgenomen. Deze lijst is tot stand gekomen door de kwalitatieve analyse van de gebouwen, gekoppeld aan de kwantitatieve vraag en de maatschappelijke situatie, bijvoorbeeld in Arnhem-Oost waar de scholen voor hun specifieke opgave extra huisvestingsmeters ter beschikking kunnen krijgen. De schoolbesturen hebben hierin gezamenlijk opgetrokken om te bekijken wat nodig is voor de onderwijshuisvesting de komende 16 jaar. Na invoering van het IHP kan deze prioritering alleen nog worden aangepast op basis van actuele ontwikkelingen. Indien dit zich voordoet wordt zorgvuldig afgewogen welke invloed deze ontwikkelingen hebben en of dit noodzakelijkerwijs moet leiden tot aanpassingen. Indien dit het geval is wordt de prognose van het (resterende) IHP inclusief de financiële consequenties ook bijgesteld. In het

jaarprogramma wordt per jaar de definitieve planning voor dat jaar weergegeven en definitief budget aangevraagd. 1.2

Realisatie van onderwijshuisvesting vraagt om meer dan een IHP Het IHP geeft duidelijkheid over de richting waarmee we ons onderwijsvastgoed gaan vormgeven. Hierbij wordt ingegaan op de prioritering, waarbij de volgorde en het tempo bepalen welke scholen er worden gerenoveerd of nieuw gebouwd. Realisatie van een schoolgebouw is meestal realisatie van een klein stukje stad dat moet worden ontwikkeld. Onderwijshuisvesting is met andere woorden gebiedsontwikkeling en niet sec het ‘beschikbaar stellen van krediet voor een nieuw gebouw’. We moeten ons continue bewust zijn van de consequenties van een scholenbouw- (of renovatie)initiatief voor haar directe fysieke omgeving. Doordat bijvoorbeeld door de wens om te verdichten (meer woningbouw), meer autoparkeerplaatsen vereist zijn, kabels en leidingen om moeten worden gelegd en er duurzaam, circulair en natuur inclusief gebouwd moet worden. Dit nog naast dat er ruimte gevonden moet worden om het gebouw te realiseren, omgevingsplannen mogelijk aangepast moeten worden, vergunningstrajecten moeten worden doorlopen en er burgerparticipatie plaatsvindt. De maatschappelijk opgaven die spelen rond stedelijke ontwikkelingen zijn omvangrijk. Het uitvoeringsvermogen van al deze partijen en van de gemeente staat onder druk. Realisatie van een schoolgebouw duurt gemiddeld vanaf de start tot de oplevering zo’n 6 jaar.

Intensieve trajecten die tijd en geld vragen nog voordat gestart wordt met het maken van een ontwerp. In het voorgaande IHP waren de kosten hiervoor en ook de overige interne kosten (bijvoorbeeld voor tijdelijke huisvesting, verwijderen asbest en personele inzet) niet inzichtelijk gemaakt. Uiteraard waren deze kosten er wel, maar deze werden buiten het IHP om financieel geregeld. Een werkwijze die niet duurzaam is en vandaar dat deze kosten nu opgenomen zijn in het IHP. Naast de interne kosten zijn nu dus op financieel gebied de (extra) bouwkosten veroorzaakt door bovenstaande proces meegenomen. Dit betreffen de kosten voor het schoolgebouw, de overige kosten van de gebiedsontwikkeling behoren niet tot de verantwoordelijkheid van onderwijshuisvesting. Echter de wereld verandert continue en daarmee onze rol en de factoren waar we rekening mee moeten houden ook. Dit vraagt dus om continue evaluatie van de ingezette koers en het tijdig bijsturen waar nodig.

1.3

Het IHP als leidraad, de modelverordening als vangnet Het IHP is niet juridisch bindend: het is een afsprakenkader waarbinnen de gemeente en schoolbesturen met elkaar om gaan. Dat vereist een wederzijdse wens tot samenwerking. Voor het geval in de komende jaren nieuwe schoolbesturen (of aanbieders van kindvoorzieningen) toetreden of schoolbesturen gedurende de uitvoeringsfase zich niet (langer) wensen te houden aan het IHP kan terug gegrepen worden op de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijshuis uit 2017, die als vangnet fungeert. Het voornemen bestaat om in 2024 een actualisatie door te voeren op onze verordening, welke opnieuw gebaseerd zal zijn op de modelverordening van de VNG met aanvullingen van reeds geformaliseerd ‘Arnhems’ beleid en aanvullingen vanuit dit IHP. Het is overigens niet de bedoeling dat schoolbesturen per project kunnen kiezen onder welk regime ze een project uitvoeren: alle schoolbesturen actief in het funderend onderwijs in Arnhem tekenen voor en werken mee aan de uitvoering van het IHP.

1.4

De investeringskosten per project worden pas gedurende de uitvoering duidelijk De geprioriteerde onderwijslocaties – welke in de komende 16 jaar in aanmerking komen voor vervanging of renovatie – zijn financieel vertaald in stichtingskosten. Hierbij is rekening gehouden met alle voorziene bijkomende kosten zoals sloop, asbestsanering, geprognotiseerde leerling stijging et cetera. Bij de doorrekening zijn een aantal aannames gedaan voor aspecten die op dit moment nog niet per locatie inzichtelijk zijn, zoals de vraag in welke mate bestaande panden gerenoveerd kunnen worden. De kosten van projecten zullen pas tijdens de daadwerkelijke planontwikkeling helder worden. Elk jaar zullen projecten middels het jaarprogramma op basis van de actuele stand en de kosten van projecten opnieuw begroot worden. Indien nodig wordt dit aan uw raad worden voorgelegd.

1.5

Realisatie vraagt om andere wijze van uitvoering De ambitie in de uitvoering van dit IHP vraagt om commitment op een andere aanpak. Professioneler, zodat er tijdwinst te halen is in standaardisatie van processen, ontwerp, aanbesteding en uitvoering. Het vraagt ook om meer gezamenlijkheid in de organisatie, waarbij de gemeente niet met iedere school apart een renovatie of nieuwbouw oppakt, maar geclusterd of over de schoolbesturen/stichtingen heen een aanpak. In risicomanagement om eerder knelpunten of belemmeringen in de uitvoering zoals stikstof, beschikbare ruimte, capaciteit medewerkers of netcongestie te zien aankomen en beheersmaatregelen te kunnen

nemen. Voor het IHP zal nog een uitgebreide risico-analyse worden opgesteld. Zowel schoolbesturen als wij zijn zich bewust dat de realisatie van dit soort projecten complex en weerbarstig kan zijn waardoor wijzigingen kunnen optreden De opgenomen planning is een leidraad waarop we bij de jaarprogramma’s en actualisatie van het IHP gezamenlijk bijsturen. Participatie Dit IHP is tot stand gekomen door intensief contact met alle Arnhemse schoolbesturen en een vertegenwoordiging van de Arnhemse kinderopvangorganisaties. Zij ondersteunen het IHP en hebben op 4 december in een op overeenstemmingsgericht overleg ingestemd met het plan. Tijdens de uitvoering van het IHP blijft participatie onverminderd belangrijk. Het bouwen van een school kan alleen slagen als omwonenden en andere betrokkenen hierbij betrokken worden. Daarnaast is het van belang om in een gebiedsontwikkeling te participeren met de andere betrokken om zo tot het beste resultaat te komen. Uiteraard blijven wij ook in gesprek met de maatschappelijke partners om met elkaar te kunnen evalueren of we de juiste koers inzetten om onze gezamenlijke ambities te behalen. Financiën Om inzicht te geven in de omvang van de financiële gevolgen van het IHP voor de begroting is een globale doorrekening gemaakt.

De kosten voor de gemeente die volgen uit het IHP bestaan uit: • Investeringen voor nieuwbouw of renovatie gebaseerd op de VNG-normkostensystematiek verhoogd met de investeringen van beleidsrijke toevoegingen. Deze investeringen leiden tot jaarlijkse kapitaallasten (rente en afschrijving) en tot eigenaarslasten (belastingen en verzekeringen). De beleidsrijke toevoegingen worden daarbij ook toegepast op de scholen die zijn opgenomen in het lopende IHP-PO, waarvoor nog geen bouwbesluit in de vorm van een beschikking is afgegeven. • Plan- en ontwikkelingskosten, zoals kosten voor tijdelijke huisvesting, verhuiskosten, ontsluiting, parkeren, waterberging, sloopkosten, asbest, kosten gebiedsvisie, stikstofberekeningen, interne kosten voorbereiding sloop en nieuwbouw, bouwrente

Het totale investeringsbedrag voor de komende 16 jaren tezamen bedraagt € 391 miljoen (prijspeil 2023). Hiervan heeft € 76 miljoen betrekking op de beleidsrijke toevoegingen. Verder bedragen de investeringen in plan- en ontwikkelingskosten die voor rekening van de gemeente komen over de totale periode circa € 68 miljoen. Daarnaast wordt rekening gehouden met een versnelde afschrijving van boekwaarde van gebouwen die worden vervangen en in financiële zin nog niet volledig zijn afgeschreven (circa € 6 miljoen). Ten slotte wordt rekening gehouden met extra jaarlijkse exploitatielasten van circa € 1,2 miljoen per jaar voor voornamelijk tijdelijke huisvesting en extra personeelskosten. De stijging van de eigenaarslasten (belastingen en verzekeringen) als gevolg van de nieuwbouw is ook in de doorrekening verwerkt. De volgende uitgangspunten zijn voor de doorrekening verder van belang: • Voor de benodigde investeringen wordt uitgegaan van de in dit IHP opgenomen prioriteitenlijst. De prioritering is bepalend voor de planning van de realisatie van nieuwbouw of renovatie en is daarmee ook bepalend voor het moment waarop de benodigde middelen in de begroting beschikbaar dienen te zijn. • De rentelasten zijn gebaseerd op de huidige omslagrente van 1,6%.

Een toekomstige stijging van de rente zal gelet op de omvang van de investeringsbedragen een forse impact kunnen hebben op de jaarlasten voor de gemeente. • Voor de berekening van de jaarlijkse afschrijvingskosten wordt rekening gehouden met een afschrijvingstermijn van 40 jaar voor het totale bedrag van de bekostiging (zie beslispunt 6). • De begroting gaat uit van actuele prijzen. We sluiten ook voor de berekening van prijsstijgingen aan bij de VNG-normkostensystematiek. Jaarlijks worden de budgetten geactualiseerd als onderdeel van de nominale ontwikkelingen bij de vaststelling van de begroting. • Alle in de begroting opgenomen middelen voor onderwijshuisvesting blijven beschikbaar voor onderwijshuisvesting. Daartoe worden niet bestede budgetten voor kapitaallasten onderwijs (inclusief de vrijval van kapitaallasten die ontstaat doordat schoolgebouwen geheel zijn afgeschreven) en overige niet bestede onderwijshuisvestingsbudgetten aan de bestemmingsreserve onderwijshuisvesting toegevoegd. De middelen uit deze bestemmingsreserve worden ingezet ter dekking van de kosten van nieuwe investeringen uit het IHP. De uitkomsten van de doorrekening worden gedetailleerd toegelicht in deel C van het IHP. De globale conclusie daarbij is dat voor de in het IHP opgenomen investeringen die tot circa 2029 zijn

voorzien de begroting voldoende ruimte biedt om de kapitaallasten en andere exploitatielasten structureel te dekken. De uitvoering van het volledige voorliggende IHP (dat loopt tot 2039) vraagt om substantieel meer middelen dan op dit moment in de begroting is voorzien. Er zijn twee (uiterste) scenario’s in beeld gebracht om in de begroting de hiervoor noodzakelijk extra dekking op te nemen: • Scenario 1: een éénmalige structurele verhoging van het financiële kader vanaf 2025, waarmee in dekking kan worden voorzien voor alle in het IHP voorgenomen investeringen. • Scenario 2: een jaarlijkse structurele verhoging van het financiële kader waarmee in dekking kan worden voorzien voor de scholen die in dan voorliggende begrotingsjaren zijn voorzien. In scenario 1 is sprake van een spaar-variant: De eerste jaren is het (verhoogde) financiële kader hoger dan de lasten, het verschil wordt toegevoegd aan de bestemmingsreserve en ingezet voor latere investeringen. Deze werkwijze sluit aan bij de manier waarop eerdere IHP’s werden gefinancierd. Het voordeel daarbij is dat het financiële kader langjarig voldoende is om uitvoering te kunnen geven aan het IHP. Scenario 1 vereist een verhoging van het jaarlijkse structurele budget vanaf 2025 met €8,9 miljoen per jaar om álle scholen de komende 16 jaar conform het voorliggende IHP te kunnen realiseren.

Dit is additioneel, naast de op basis van het coalitieakkoord in de begroting opgenomen €3,0 miljoen per jaar voor onderwijshuisvesting. In scenario 2 wordt het kader geleidelijk verhoogd, naarmate de uitvoering van het IHP vordert. Omdat de begroting een scope heeft van 4 jaren wordt steeds voorzien in dekking van de investeringen die in die 4 jaren worden geraamd. Bij de jaarlijkse vaststelling van de begroting komt er een nieuw jaar in de scope van de begroting, en moet jaarlijks opnieuw ruimte worden gevonden ter dekking van de investeringen die in het aan de begroting toegevoegde jaar worden voorzien. Omdat in dit scenario geen rekening wordt gehouden met investeringen die buiten de scope van de begroting vallen, wordt ook niet gespaard zoals in scenario 1, en wordt het in de bestemmingsreserve beschikbare saldo direct ingezet ter dekking van de jaarlijkse lasten. In scenario 2 is het huidige kader van onderwijshuisvesting, inclusief de op basis van het coalitieakkoord toegevoegde €3 miljoen per jaar, mede door de inzet van de middelen uit de

bestemmingsreserve, de eerste jaren voldoende. Vanaf het begrotingsjaar 2029 (dus vanaf de vierde jaarschijf van de begroting 2026-2029) dient het financiële kader jaarlijks te worden verhoogd. Deze jaarlijkse verhoging bedraagt dan gemiddeld circa €1,6 miljoen, afhankelijk van de omvang van de investeringsbedragen waarmee in het desbetreffende jaar rekening moet worden gehouden. Het totale financieel kader zal dan, gefaseerd, uiteindelijk in totaal toenemen met een bedrag van €14,8 miljoen in de jaarschijf 2038, wanneer de laatste investeringen uit dit IHP zijn gerealiseerd. In de komende begroting (voorafgegaan door de perspectiefnota) zal een voorstel worden opgenomen hoe in de begroting de vereiste dekking wordt gerealiseerd. Het college zal daarbij uitgaan van een scenario dat haalbaar is gelet op de beperkte mogelijkheden om op korte termijn de structurele lasten fors te verhogen, maar wel voldoende basis biedt om te komen tot een tijdige en duurzame financiering van het IHP. Naar verwachting zal dit leiden tot een scenario dat ligt tussen de beide beschreven scenario’s in, waarbij het financiële kader reeds vanaf 2025 geleidelijk zal worden verhoogd. Een besluit over het opnemen van extra structurele middelen voor onderwijshuisvesting in de begroting wordt jaarlijks genomen in het kader van de perspectiefnota en begroting.

Investeringskredieten worden jaarlijks voor de komende 4 jaren vastgesteld in het Meerjaren Investeringplan (MIP) als onderdeel van de begroting. Tenslotte wordt jaarlijks het uitvoeringsprogramma onderwijshuisvesting door uw raad vastgesteld, op basis waarvan de definitieve bekostiging voor nieuwbouw of renovatie plaatsvindt. Cofinanciering schoolbesturen Voor twee specifieke beleidsrijke toevoegingen wordt uitgegaan van cofinanciering door de schoolbesturen. Het gaat daarbij om de maatregel die betrekking heeft op energetische verbetering, en de maatregel die leidt tot verbetering van de exploitatie door levenscyclus benadering. Door de Arnhemse schoolbesturen worden de genoemde beleidsrijke toevoegingen onderschreven en is een bijdrage vanuit het betreffende schoolbestuur in z’n algemeenheid een redelijke afspraak. Maatwerkafspraken op basis van een businesscase benadering per individueel project moet leiden tot een cofinancieringsbijdrage die passend en haalbaar is voor de schoolbesturen. Projecten zullen pas starten nadat de financiering volledig rond is.

Uitvoering

In 2024 werken we uit hoe we op programmatische wijze aan de slag kunnen met de uitvoering van dit IHP. Tevens wordt samen met de schoolbesturen begonnen met de uitwerking van de vervolgafspraken: • Arnhemse schoolbesturen en gemeente maken samen afspraken over het toelatingsbeleid van leerlingen om er bijvoorbeeld voor te zorgen dat toekomstige gebouwen blijven aansluiten bij leerlingenaantallen zodat we huisvesting in noodlokalen zo veel als mogelijk kunnen voorkomen en voorkomen dat de aantrekkende werking die nieuwe schoolgebouwen hebben een te groot negatief effect hebben om nabijgelegen scholen. • We erkennen dat veel scholenprojecten een integrale (gebieds)benadering vereisen. Bij de uitwerking van individuele scholenbouwprojecten vergt het daarom nadrukkelijk om een koppeling met Integraal Accommodatiebeleid dat door de gemeente wordt ontwikkeld. Om daarmee schoolgebouwen te realiseren die flexibel en meervoudig inzetbaar zijn voor de wijk of buurt. • Gemeente en schoolbesturen beseffen beide dat er een omvangrijk aantal projecten gedefinieerd worden in dit IHP. Het aantal en de complexiteit ervan vragen een andere aanpak waarbij gedacht wordt aan bijvoorbeeld een gezamenlijke uitvoeringsagenda of bouwprocesteam om daarmee de uitvoering te versnellen. Hierover start na vaststelling van het IHP het gesprek om praktische en effectieve afspraken te maken.

• We gaan aan de slag met het uitwerken van een integraal huisvestingsplan bewegingsonderwijs om daarmee een optimale balans te krijgen tussen sportaccommodatie capaciteit en behoefte vanuit onderwijs en verenigingen. • Voor inclusie wordt via dit IHP budget beschikbaar gesteld voor ondersteuning via huisvesting. In de praktijk blijkt dit om maatwerk te vragen, in een aantal projecten is dit al vormgegeven. Op korte termijn vraagt dit thema echter ook nog nadere aandacht om visie te vormen over de wijze van ondersteuning en stimulering. • Het besef bestaat dat de verduurzaming van schoolgebouwen blijvend aandacht, urgentie en maatwerk vergt. Waar mogelijk grijpen we kansen om te versnellen om daarmee invulling te geven aan de afspraken in het Klimaatakkoord. Het voornemen is om bij de actualisatie van het IHP meer uit te gaan van de sectorale routekaart die door de sectorverenigingen in het onderwijs zijn opgesteld voor de verduurzaming van scholen. Jaarlijks wordt een uitvoeringsplan aan uw raad aangeboden met actualisatie van de projecten en de kosten. Communicatie

Na besluitvorming door uw raad informeren we de schoolbesturen. De voortgang van het IHP wordt besproken in het Maatschappelijk Educatieve Agenda Arnhem.

Bijlagen Stukken voor gemeenteraad - Concept IHP Onderwijs 2024-2039 - Onderwijsagenda - Kwaliteitskader voor onderwijsvoorzieningen in het funderend onderwijs

Besluit van Zaaknummer

4032448

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 19 december 2023, nummer: 4032448; gelet op artikel 147 van de Gemeentewet, hoofdstuk 1, titel IV, afdeling 3 van de Wet op het primair onderwijs en het Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs 2017-2026; besluit: 1. Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2039 vast te stellen 2. De kosten voor beleidsrijke toevoegingen toe te voegen aan onderwijshuisvesting 3. De dekking van de investeringen mee te nemen bij de integrale afweging in de perspectiefnota en de begroting 4. Een afschrijvingstermijn voor de kosten van de componenten van nieuwbouw en renovatie van onderwijshuisvesting (casco, installaties en daken) te hanteren van 40 jaar en deze op te nemen in de afschrijvingstabel bij de nota Investeren, Waarderen en Afschrijven. De griffier,

De voorzitter,

fflorUg sae wijz

Integraal huisvestingsplan onderwijs Gemeente Arnhem Klik of tik om tekst in te voeren. Klik of tik om tekst in te voeren.

Thomas Nobel & Ilse van Milaan

Definitief 21 december 2023 | Versie 1.0

Inhoudsopgave Voorwoord

5

Ten geleide

6

DEEL A

7

Het beste onderwijs voor alle Arnhemse jeugd

8

DEEL B

14

1. Inleiding

15

2. Huidige situatie van onderwijshuisvesting in Arnhem

16

3. Wettelijk kader

19

4. Gemeentelijke beleidskaders

20

5. Basisafspraken tussen gemeente en schoolbesturen

24

5.1. Basisafspraken over kwalitatief goede huisvesting 5.2. Basisafspraken over het bieden van voldoende huisvesting 5.3. Basisafspraken over de afweging voor nieuwbouw of renovatie 5.4. Basisafspraken over gebruik, beheer en onderhoud 5.5. Basisafspraken over IKC beleid 5.6. Basisafspraken over de nabijheid van de school 5.7. Basisafspraken over schoolpleinen

24 25 26 28 28 30 30

6. Beleidsrijke toevoegingen

31

6.1. Onze schoolgebouwen kennen een gezond binnenmilieu 31 6.2. Inzetten op flexibiliteit en meervoudig inzetbare onderwijsgebouwen 32 6.3. Verbetering van fysieke toegankelijkheid schoolgebouwen 32 6.4. Verduurzaming van onderwijshuisvesting 33 6.5. Bewegingsonderwijs voorzieningen sluiten aan bij actuele inzichten op gezondheid en sport 35 6.6. Beweegvriendelijke groene schoolpleinen 35 6.7. Ondersteuning van achterstandsscholen via huisvesting 36 6.8. Sturen op thuisnabij onderwijs voor het primair onderwijs 36

2 / 100

6.9. Door gezamenlijk investeren in schoolgebouwen lagere exploitatiedruk 6.10. Behoud erfgoed als onderkomen voor onderwijs

37 38

7. Systematiek prioritering schoolgebouwen

39

8. Primair onderwijs

42

8.1. Introductie 8.2. CSA 8.3. Presikhaaf 8.4. Noord-Oost 8.5. Noord-West 8.6. Malburgen 8.7. VKR 8.8. Elden en De Laar 8.9. Schuytgraaf, Elderveld

42 42 45 46 48 51 53 55 57

9. Voortgezet onderwijs

59

9.1. Introductie 9.2. Schoolbestuur Quadraam 9.3. COG 9.4. Guido

59 60 62 63

10. Speciaal (basis)onderwijs

64

10.1. Speciaal basisonderwijs 10.2. (Voortgezet) speciaal onderwijs

64 66

11. Bewegingsonderwijs

70

12. De huisvestingsopgave voor de komende periode

72

12.1. Huisvestingsprojecten in de komende 16 jaar 12.2. Gebiedsontwikkeling met aanvullende onderwijs huisvestingsbehoefte 12.3. Behoefte aan aanvullende initiatieven locatie-overstijgend

13. Financiële implicaties 13.1. Financiële kaders 13.2. Totale investering IHP 13.3. Cofinanciering vanuit schoolbesturen 13.4. Input voor jaarprogramma’s

72 73 73

76 76 78 79 80

3 / 100

13.5. Aanvullende kosten 13.6. Actualisatie van plannen en herijking van het IHP

80 81

Bijlage 1 van Deel B: Resultaat kwalitatieve beoordeling

82

Bijlage 2 van Deel B: Overzicht schoollocaties

83

DEEL C

84

1. Huidige situatie

85

2. Financiële vertaling IHP

85

2.1. VNG norm, de basis voor solide en toekomstbestendige schoolgebouwen 2.2. Beleidsrijke toevoegingen, optimale kansen bieden voor de jeugd 2.3. Plan- en ontwikkelingskosten, fundament om het IHP te realiseren

3. Financiële uitgangspunten 3.1. Afschrijvingsmethodiek 3.2. Prijsstijgingen: een realistische basis voor onderwijshuisvesting 3.3. Desinvesteringen 3.4. Bestaande budgetten blijven beschikbaar voor onderwijshuisvesting 3.5. Plan- en ontwikkelingskosten berekend op basis van kengetallen

4. Doorrekening financiële dekking IHP 4.1. Totale financiële lasten 4.2. Nieuw financieel kader 4.3. Ontwikkeling bestemmingsreserve 4.4. Jaarlijkse bijstelling

86 86 86

87 87 88 88 88 88

89 90 91 92 93

Bijlage 1 van Deel C: De basis, bekostigd via de VNG norm

94

Bijlage 2 van Deel C: Beleidsrijke toevoegingen

95

Bijlage 3 van Deel C: Plan- en ontwikkelingskosten

96

4 / 100

Voorwoord In Arnhem staan we er voor dat kinderen zich maximaal kunnen ontwikkelen, kennis kunnen vergaren en hun talenten kunnen ontdekken. Zodat ze kansrijk opgroeien, waar in de stad ze ook worden geboren. Onderwijs is één van de belangrijkste pijlers in de ontwikkeling van kinderen en we vinden het belangrijk dat de schoolgebouwen kinderen een stimulerende leeromgeving bieden. Niets minder is dan ook de inzet van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2039. We hebben ons de vraag gesteld wat een kind nodig heeft om zich goed te ontwikkelen. En wat betekent dat dan voor een schoolgebouw en de schoolomgeving? En dus niet: hoeveel vierkante meter per leerling of hoeveel leslokalen heeft een school nodig? Of welk onderhoud is minimaal nodig om schoolgebouwen open te houden? Door onze kinderen en hun behoeften steeds bovenaan te zetten, ligt er nu een heel ander Integraal Huisvestingsplan. Een plan waarbij we kijken naar wat nodig is voor het beste onderwijs en niet naar vierkante meters. Een plan waarbij we kijken naar de lange termijn en niet naar het plakken van pleisters. En een plan waarbij we de ambities die we hebben, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid, óók hebben meegenomen. Want als we inwoners en ondernemers uitdagen mee te doen met zulke ambities, dan moeten we zelf het goede voorbeeld geven. It takes a village to raise a child.

We hebben allemaal - gemeente, scholen, leraren, ouders, maatschappelijke organisaties - een verantwoordelijkheid in het creëren van gelijke kansen voor kinderen. Dit huisvestingsplan ondersteunt dit. Op allerlei manieren proberen we daarom de kansen van de jeugd te vergroten. Door hulp en ondersteuning nog voordat kinderen naar school gaan, door schoolmaaltijden of door extra vakken cultuur en sport met de rijke schooldag. En ook met het Nationaal Programma Arnhem-Oost. Zo steken we bijvoorbeeld extra geld in scholen in Arnhem-Oost, waar veel leerlingen met achterstanden zijn. Dat is echt nodig. We willen dan ook dat onze schoolgebouwen een middelpunt in de wijk zijn. Waar buurtgenoten elkaar ontmoeten en waar ruimte is voor voorzieningen die bijdragen aan een gezonde toekomst van onze kinderen. Waar het speelplein ook na schooltijd gewoon beschikbaar is voor buurtkinderen. Wat hebben we gedaan? We hebben goed in kaart gebracht wat dit op korte én lange termijn betekent. Hoe we kunnen zorgen voor een stimulerende, inspirerende, inclusieve en veilige schoolomgeving. We hebben álles in kaart gebracht. Niet alleen renovaties en nieuwbouw. Maar ook bijkomende zaken als verhuizingen, tijdelijke voorzieningen en sloop. Of wat ontwikkelingen op andere beleidsterreinen voor gevolgen hebben voor de investeringen in onderwijshuisvesting.

Hierdoor hebben we een compleet beeld van wat nodig is voor een goede onderwijshuisvesting in de komende decennia, ook financieel. In totaal wordt in het plan de komende 16 jaar rekening gehouden met investeringen van bijna 500 miljoen euro aan investeringen in schoolgebouwen. Daarom vind ik het zo mooi dat we allemaal, de schoolbesturen en wijzelf, verder konden kijken dan ons eigen belang. Dat we soms ook over onze eigen schaduw heen konden stappen. Dat kostte tijd en moeite, bijvoorbeeld omdat de samenstelling van besturen en betrokken ambtenaren soms wisselden. Daardoor moesten we soms stappen opnieuw zetten of horden nogmaals nemen. Maar het heeft ons ook dichter bij elkaar gebracht, en ons nog meer gericht op dat ene doel: schoolgebouwen realiseren waarbij de toekomst van onze kinderen centraal staat. Ik ben trots op deze gezamenlijke inzet en kijk uit naar wat we samen nog gaan bereiken. Onze kinderen verdienen het. Nermina Kundić Wethouder onderwijs

5 / 100

Ten geleide Voor u ligt het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs van en voor Arnhem. Gezamenlijk opgesteld door gemeente en schoolbesturen. Een plan dat voor de komende 16 jaar voor primair, voortgezet en speciaal onderwijs een pad uitstippelt naar vervanging en renovatie van de huidige schoollocaties. Dit plan is natuurlijk geen doel op zich. We maken ons druk om schoolgebouwen om het Arnhemse onderwijsveld de best mogelijke faciliteiten te bieden, zodat de onderwijspartners in staat zijn om onze jeugd optimaal te kunnen faciliteren in hun ontwikkeling. Het is een ambitieus én broodnodig plan. Een plan dat tot solide en toekomstbestendige onderwijsgebouwen leidt, verankerd door in planontwikkeling van scholenbouw landelijk gedragen normen te hanteren en onszelf in de komende 16 jaar een omvangrijke nieuwbouw- en renovatieopgave op te leggen. Niet alleen voor reguliere schoolgebouwen, maar ook voor gymzalen. Niet alleen voor bestaande situaties, maar ook anticiperend op uitbreiding van de stad en komst van nieuwe leerlingen. De gemeente en onderwijspartners in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs zijn samen overtuigd om met dit Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (hierna IHP) een omvangrijk, zorgvuldig afgewogen en noodzakelijk investeringsprogramma neer te leggen.

Dat levert een enorme positieve spin off op, waarbij gebouwen veel meer zijn dan alleen het onderdak van onze jeugd. Onderwijslocaties die onze jeugd een duurzame, inclusieve, sociale én gezonde plek bieden om te leren en ontwikkelen. Het IHP 2024-2039 is gericht op de huisvesting van het primair onderwijs, het voortgezet onderwijs en het (voortgezet) speciaal onderwijs binnen de gemeente Arnhem. Het IHP geeft een financieel meerjarenperspectief voor de komende 16 jaar. Hierbij sluiten we aan op de termijn die wordt voorgeschreven in het wetsvoorstel van het ministerie van OCW. Gemeenten krijgen daarin “de wettelijke opdracht tot het vaststellen van een meerjarig Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. Het IHP komt tot stand na overleg tussen gemeente en schoolbesturen, waarbij beide partijen zich inspannen om tot een gezamenlijk gedragen besluit te komen.” Dit IHP is opgebouwd uit drie delen: Deel A Drijfveer en ambities om via onderwijshuisvesting tal van maatschappelijke uitdagingen aan te pakken. Deel B Gezamenlijke afspraken tussen gemeente en schoolbesturen over basisafspraken, prioritering, aanvullende maatregelen en investeringsbehoeften per project Deel C Verantwoording op welke wijze de financiële consequenties van het IHP binnen de gemeentelijke begroting worden ingebed

6 / 100

DEEL A

7 / 100

Het beste onderwijs voor alle Arnhemse jeugd Onze drijfveer Opgroeien in Arnhem is opgroeien in een wereldstad vol kansen. De Arnhemse onderwijsbesturen, besturen van voorschoolse voorzieningen, kinderopvang en de gemeente Arnhem zorgen er samen voor dat alle kinderen in Arnhem de kans krijgen om op te groeien tot gelukkige en weerbare wereldburgers die mee kunnen doen in een snel veranderende wereld. Hierbij speelt je achtergrond of waar je geboren bent geen rol: in Arnhem krijgt iedereen gelijke kansen om zich te ontwikkelen. Maar gelijke kansen zijn helaas nog niet vanzelfsprekend. Daar blijven we ons voor inzetten. Om ervoor te zorgen dat alle leerlingen de kans krijgen het optimale uit hun talenten te halen, staan we ook in Arnhem voor grote opgaven. Zo moeten we borgen dat de jeugd haar basisvaardigheden ontwikkelt om ruimte te maken voor brede ontwikkeling. Goede basisvaardigheden zijn essentieel voor de jeugd. Het helpt hen bij het functioneren in de samenleving. Het is daarom belangrijk dat we met elkaar de basisvaardigheden van jeugd versterken. Taal en rekenen zijn belangrijke basisvaardigheden om mee te kunnen doen in de samenleving. Dat geldt ook voor digitale geletterdheid en (wereld)burgerschap. Naast basisvaardigheden als essentieel element voor optimale ontwikkeling is het besef groot dat kinderen niet alleen leren op school.

We bieden in Arnhem een rijke leeromgeving en benutten de sterke kanten van de wijk of stad. Ook het ondersteunen in doorgaande leerlijnen is cruciaal om zodoende voor alle jeugd in Arnhem het onderwijs aan te bieden dat past bij de individuele behoefte, zoveel mogelijk nabij en breed toegankelijk. We zien de verbrede blik op de leeromgeving en doorgaande leerlijnen als belangrijke randvoorwaarden voor inclusief onderwijs. Besef van urgentie en relevantie Om deze wezenlijke voedingsbodem te garanderen staan we als stad voor grote maatschappelijke opgaven die vragen om samenwerking dwars door sectoren, organisaties en instituties heen. Zaken als armoedebestrijding, diversiteit en inclusie en voldoende onderwijsprofessionals zijn randvoorwaardelijke aspecten om onze jeugd überhaupt een krachtige start te bieden. De opgaven kunnen we alleen realiseren als politiek én maatschappelijke partners de handschoen oppakken. Met alle partners in de stad zorgen we er voor dat de kinderen gezond kunnen opgroeien. We bouwen samen aan een optimaal pedagogisch klimaat. Met commitment, bekostiging en beleid voor de lange termijn: samen richting bepalen voor het onderwijs, voor de ontwikkeling van kinderen. Echte investeringen doe je voor volgende generaties en niet alleen om acute knelpunten op te lossen.

Belang van goede onderwijshuisvesting Door goede onderwijshuisvesting verbeteren we de kansengelijkheid voor Arnhemse jeugd. Daarbij zijn een goede spreiding van schoolgebouwen over de stad, voldoende onderwijsruimte en kwalitatief hoogwaardige gebouwen belangrijke ingrediënten. Door conceptueel te kijken naar de structuur van de stad en daarop de onderwijshuisvesting waar mogelijk aan te passen, zetten we schoolgebouwen optimaal in als maatschappelijke voorziening in onze wijken. Daarmee worden schoolgebouwen nog veel meer betekenisvol.

8 / 100

Hoewel onderdak een middel is en geen hoger doel, grijpen we alle kansen beet om via investeringen in het schoolgebouw direct of indirect bij te dragen aan onze ambitie voor optimale kansen voor de jeugd. Dit is hét argument om tot een IHP te komen waarin we zowel de basis (solide en toekomstbestendige gebouwen) als met beleidsrijke toevoegingen (extra stimuli op specifieke thema’s) onze maatschappelijke doelstelling vertalen naar tastbare en direct ondersteunende onderwijsomgevingen. Van belang voor het behalen van succes is de wederkerigheid van handelen vanuit gemeente en schoolbesturen. Ieder vanuit eigen rol, positie en verantwoordelijkheid, maar ook ieder met het besef dat een IHP alleen slaagt als we in gezamenlijkheid de uitvoering oppakken. School als middelpunt van de wijk Kinderen groeien op binnen de driehoek school, gezin, (huishouden) en omgeving. In het Nationaal Programma Arnhem-Oost zetten we in op de verdere ontwikkeling van de ‘pedagogische wijk’ waarmee we een grotere gemeenschap van mensen bewegen om te zorgen voor een positief ontwikkelklimaat voor alle kinderen en jongeren in Arnhem-Oost. Zodat alle jeugd in een gezonde en veilige omgeving kansrijk en inclusief kan opgroeien en zijn of haar talenten kan ontwikkelen. Onderwijs en onderwijsgebouwen spelen hierbij een grote rol.