Agendabundel

Bundel - Politieke Avond van 9 juni 2021

Agenda bijlagen Raadskamerindeling 9 juni 2021 1.RZ

18.45 uur - 20.15 uur: 'Een doorbraak voor Arnhem-Oost' en Volkshuisvestingsfonds: Arnhem-Oost Fase: technische briefing en expertmeeting Locatie: Raadzaal Behandeladvies 9 juni 2021 Raadsvoorstel - Richtinggevend kader 'Een doorbraak voor Arnhem-Oost' Bijlage 1 - 'Een doorbraak voor Arnhem-Oost', uitgangspunten en doelen voor de gebiedsgerichte aanpak Arnhem-Oost. Bijlage 2 - Wijkanalyses Bijlage 3 - Aangenomen motie Doelen en middelen voor Arnhem Oost Aanpak (20M253) Raadsvoorstel "Plan van aanpak aanvraag Volkshuisvestingsfonds: Arnhem-Oost" Bijlage 1 - Plan van aanpak aanvraag Volkshuisvestingsfonds Arnhem-Oost Bijlage 2 - Bidbook Achter de voordeur in Arnhem-Oost Bijlage 3 - Klimaatfonds Toets Aanvraag Volkhuisvestingsfonds Arnhem-Oost aan kaders voor de besteding van het Klimaatfonds Behandelresultaat 9 juni 2021

2.LF

18.45 uur - 20.15 uur: Evaluatie en herijking beleid internationale betrekkingen Fase: meningsvormend (1) Locatie: Landgoed/Festival Behandeladvies 9 juni 2021, 2e meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel "Herijking beleid internationale betrekkingen" Bijlage - Notitie 'Beleid internationale betrekkingen' Ingetrokken motie "Verbreek stedenband met Wuhan" (Volksrepubliek China) (20M302) van de fractie DENK Verenigd Arnhem Evaluatie 20 jaar Arnhem-Wuhan Schriftelijke inspraakreactie van mw. Poutsma-Adema Amnesty International - Adviesdocument Mensenrechten in Decentrale Partnerschappen met China Behandelresultaat 19 mei 2021, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Kamerbrief 'Recente ontwikkelingen in China en de situatie in Xinjiang' d.d. 04-06-2021 Behandelresultaat 9 juni 2021, 2e meningsvormende (1) behandeling Memo 'Afwegingskader mensenrechten' d.d. 18-06-2021 (n.a.v. toezegging)

3.WG

18.45 uur - 20.15 uur: De waarde van EcoVrede & Ecovrede verdient nu duidelijkheid Fase: informatief/meningsvormend (1) Locatie: Walburgis Behandeladvies 9 juni 2021, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Agenderingsverzoek “EcoVrede verdient nu duidelijkheid” van de fracties D66, Partij voor de Dieren en SP Toezegging van wethouder Louwers Verworpen motie vreemd aan de agenda "Vind een permanente locatie voor EcoVrede in Arnhem" (20M135) van de fracties D66, Partij voor de Dieren en SP Art. 44-vragen inzake "Stichting Ecovrede nog steeds bedreigd", d.d. 23-07-2019 Beantwoording college art. 44-vragen "Stichting Ecovrede nog steeds bedreigd", d.d. 20-08-2019 Art. 44-vragen inzake "Laat stichting Ecovrede niet barsten", d.d. 10-10-2019 Beantwoording Art. 44-vragen inzake "Laat stichting Ecovrede niet barsten", d.d. 12-11-2019 Raadsvoorstel "De waarde van EcoVrede"

Bijlage 1 - Rapport 'De waarde van EcoVrede' Bijlage 2 - Aanvullingen van EcoVrede op de rapportage Bijlage 3 - Aanbiedingsbrief Instituut voor Publieke Waarden Presentatie - EcoVrede 2009-2021 en Verder Een inzicht Behandelresultaat 9 juni 2021, informatieve & meningsvormende (1) behandeling 4 5.RZ

20.15 uur - 20.30 uur: Pauze 20.30 uur - 21.45 uur: Aanwijzing Wet voorkeursrecht gemeenten Schuytgraaf Veld 1 Fase: informatief/meningsvormend (1) Locatie: Raadzaal Behandeladvies 9 juni 2021, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Raadvoorstel "Aanwijzing Wvg Schuytgraaf Veld 1" Bijlage 1 - Grondplantekening behorend bij het raadsbesluit Wvg Schuytgraaf Veld 1 Bijlage 2 - Lijst met onroerende zaken waarop het voorkeursrecht van toepassing is Wvg Schuytgraaf Veld 1, geanonimiseerd Raadskameradvies t.b.v. de besluitvormende behandeling op 16-06-2021

6.LF

20.30 uur - 21.45 uur: Zienswijze concept-begroting Groene Metropoolregio en concepten regionale agenda en bestuursakkoord Fase: informatief/meningsvormend (1) Locatie: Landgoed/Festival Behandeladvies 9 juni 2021, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel "Zienswijze concept-begroting Groene Metropoolregio en concepten regionale agenda en bestuursakkoord" Bijlage 1 - Zienswijzebrief aan de regio m.b.t. de concept begroting 2022, de regionale agenda 2022 en het concept bestuursakkoord Bijlage 2 - Reactiebundel regionale agenda 2022 Bijlage 3 - Aanbiedingsbrief concept-regionale agenda 2022 (en actualisatie regionale agenda 2021) Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Bijlage 4 - Concept-regionale agenda 2022 (en actualisatie regionale agenda 2021) Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen. Bijlage 5 - Aanbiedingsbrief Conceptbegroting 2022 Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Bijlage 6 - Conceptbegroting 2022 Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen Bijlage 7 - Aanbiedingsbrief concept bestuursakkoord Groene metropoolregio Arnhem-Nijmegen Bijlage 8 - Concept Bestuursakkoord Bijlage 9 - Concept regionale investeringsagenda Bijlage 10 - Motie 20M355 Regionale inzet, lokale verantwoording Raadskameradvies t.b.v. de besluitvormende behandeling op 16-06-2021

7.WG

20.30 uur - 21.45 uur: Lokale steun in crisis - Rekenkameronderzoek naar de Arnhemse corona steunmaatregelen Fase: informatief Locatie: Walburgis Behandeladvies 9 juni 2021, informatieve behandeling Raadsvoorstel "Lokale steun in crisis - Rekenkameronderzoek naar de Arnhemse corona steunmaatregelen" Bijlage 1 - Rapport Rekenkamer Arnhem Bijlage 2 - Aanbiedingsbrief Bijlage 3 - Bijlagen boek (met de deelrapporten van Breda, Oss en Tilburg) Bijlage 4 - Persbericht RK(c)'s Arnhem, Breda, Oss en Tilburg Corona Presentatie - Lokale steun in crisis Behandelresultaat 9 juni 2021, informatieve behandeling

8 9.RZ

21.45 uur - 22.00 uur: Pauze 22.00 uur - 23.15 uur: Informeren gemeenteraad over stand van zaken Gashouderskwartier Fase: informatief Locatie: Raadzaal Behandeladvies 9 juni 2021, 2e informatieve behandeling

Raadsbrief "Informeren middels technische sessie Gashouderskwartier", d.d. 14-05-2021 Mail Bewoners Gashouderkwartier - Brandbrief bewonersinitiatief Gashouders Bijlage bij Mail Bewoners: Naslagwerk Tijdlijn proces Fluvium-Gashouderskwartier Behandelresultaat 19 mei 2021, informatieve behandeling Memo wethouder Bouwkamp - Kader technische sessie Gashouderskwartier Behandelresultaat 9 juni 2021, 2e informatieve behandeling 10.LF

22.00 uur - 23.15 uur: Ontwerp Meerjarenbegroting BVO DRAN 2022-2025 (inclusief gewijzigde begroting 2021) Fase: informatief/meningsvormend (1) Locatie: Landgoed/Festival Behandeladvies 9 juni 2021, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Raadsvoorstel "Ontwerp Meerjarenbegroting BVO DRAN 2022-2025" (inclusief gewijzigde begroting 2021) Bijlage 1: Begeleidende brief Ontwerp MJPB 2022-2025 incl. gewijzigde begroting 2021 Bijlage 2: Ontwerp MJPB 2022-2025 incl. gewijzigde begroting 2021 Bijlage 3: Kaderbrief 2022 Bijlage 4: Jaarstukken 2019 Bijlage 5: Accountantsverslag 2019 Bijlage 6: Controle verklaring 2019 Bijlage 7: Memo financiële gegevens BVO DRAN 2020 Bijlage 8: Voorlopig resultaten gemeenten BVO DRAN 2020 Bijlage 9: Balans financiële gegevens BVO DRAN 2020 Bijlage 10 Reactie raad op MJPB BVO DRAN 2022-2025 (inclusief gewijzigde begroting 2021) Raadskameradvies t.b.v. de besluitvormende behandeling op 16-06-2021

11.WG

22.00 uur - 23.15 uur: Perspectiefnota 2022-2025 / Turap-1 2021 / Jaarstukken 2020 - Portefeuille: wethouder Paping Fase: meningsvormend (1) Locatie: Walburgis Behandeladvies 9 juni 2021, 2e meningsvormende (1) behandeling Overzicht met toezeggingen d.d. 2 juni & 9 juni meningsvormende (1) behandeling Bundel met technische vragen & antwoorden - Jaarstukken 2020 (versie 09-06-2021) Bundel met technische vragen & antwoorden - Perspectiefnota 2022-2025 (versie 15-06-2021) Bundel met technische vragen & antwoorden - Turap 1 2021 (versie 31-05-2021) Bundel met technische vragen - Toezeggingen m1 (versie 10-06-2021) Memo afdoen toezegging 'Ouderenhuisvesting' Memo afdoen toezegging 'Overzicht bouwen en wonen' Memo afdoen toezeggingen 'Bijzondere Bijstand' Raadsvoorstel "Perspectiefnota 2022-2025" Bijlage - Perspectiefnota 2022-2025 Participatie en de Perspectiefnota Notitie proces behandeling Perspectiefnota 2022-2025 (agendacommissie 10 maart 2021) Raadsvoorstel "Turap-1 2021" Bijlage 1 - Turap-1 2021 Bijlage 2 - Begrotingswijziging 21004OW043 Raadsvoorstel "Jaarstukken 2020 (inclusief Financiële Jaarrapportage Projecten 2020)" Bijlage 1 - Jaarstukken 2020 Bijlage 2 - Controleverklaring jaarstukken 2020 Bijlage 3 - Accountantsverslag 2020 Deloitte Bijlage 4 - Reactie college Accountantsverslag Bijlage 5 - Begrotingswijziging resultaatbestemming

Bijlage 6 - Begrotingswijziging Zuidelijke binnenstad Reactie auditcommissie op jaarstukken 2020, d.d. 19-05-2021 Presentatie Duisenbergmethode: Analyse jaarstukken 2020 - Klimaat en Energie (Partners + Pröpper) Presentatie Duisenbergmethode: Analyse jaarstukken 2020 - Klimaat en Energie Raadsbrief "Monitor prestatieafspraken 2020", d.d. 08-06-2021 Bijlage 1 - Cijfermatige monitor Prestatieafspraken 2020 Bijlage 2 - Inhoudelijke monitor Prestatieafspraken 2020 Raadsbrief "Uitvoering moties 'Realistischer inschatten nieuw beleid (20M209G)' en 'Anticyclisch investeren, anticyclisch sparen (20M255)" d.d. 11-05-2021 Raadsbrief "Ontwikkelingen zorg en extra rijksmiddelen jeugdzorg", d.d. 15-06-2021 Behandelresultaat 2 juni 2021, informatieve & meningsvormende (1) behandeling Behandelresultaat 9 juni 2021, 2e meningsvormende (1) behandeling

Agenda bijlagen 1 Raadskamerindeling 9 juni 2021

Raadskamerindeling Politieke Avond 9 juni 2021

Raadszaal

Landgoed/Festival

Walburgis

18.45 uur - 20.15 uur (90)

18.45 uur - 20.15 uur (90)

18.45 uur - 20.15 uur (90)

'Een doorbraak voor ArnhemOost' en Volkshuisvestingsfonds: Arnhem-Oost

Evaluatie en herijking beleid internationale betrekkingen (m1)

De waarde van EcoVrede & Ecovrede verdient nu duidelijkheid (i/m1)

20.15 uur - 20.30 uur: Pauze Raadszaal

Landgoed/Festival

Walburgis

20.30 uur - 21.45 uur (75)

20.30 uur - 21.45 uur (75)

20.30 uur - 21.45 uur (75)

Aanwijzing Wvg Schuytgraaf Veld 1 (i/m1)

Zienswijze concept-begroting Groene Metropoolregio en concepten regionale agenda en bestuursakkoord (i/m1)

Lokale steun in crisis Rekenkameronderzoek naar de Arnhemse corona steunmaatregelen (i)

21.45 uur - 22.00 uur: Pauze Raadzaal

Landgoed/Festival

Walburgis

22.00 uur - 23.15 uur (75)

22.00 uur - 23.15 uur (75)

22.00 uur - 23.15 uur (75)

Informeren gemeenteraad over stand van zaken Gashouderskwartier (i)

Ontwerp Meerjarenbegroting BVO DRAN 2022-2025 (inclusief gewijzigde begroting 2021) (i/m1)

Perspectiefnota 2022-2025 / Turap-1 2021 / Jaarstukken 2020 / vervolg (m1) Portefeuille: wethouder Paping

1.RZ 18.45 uur - 20.15 uur: 'Een doorbraak voor Arnhem-Oost' en Volkshuisvestingsfonds: Arnhem-Oost 1 Behandeladvies 9 juni 2021

Titel/onderwerp:

'Een doorbraak voor Arnhem-Oost' en Volkshuisvestingsfonds: Arnhem-Oost

Raadsadviseur:

W. Lammers

Telefoonnr:

377 2581

Van: Portefeuillehouder:

College R. Paping C. Bouwkamp

Ambtenaar: Telefoonnr:

Heleen Sauer en Paul van Hoof

E-mailadres:

heleen.sauer@arnhem.nl; Paul.van.Hoof@arnhem.nl

Doel activiteit

Willem.lammers@arnhem.nl

3441 en 3710

Technische briefing en expertmeeting

Toelichting Inhoud Er liggen twee raadsvoorstellen tegelijk voor: 1. Plan van aanpak aanvraag Volkshuisvestingsfonds: Arnhem-Oost 2. Richtinggevend kader 'Een doorbraak voor Arnhem-Oost' Het plan van aanpak aanvraag Volkshuisvestingsfonds: Arnhem-Oost is onderdeel van de Arnhem-Oost-aanpak, en wordt daarom tezamen behandeld. Arnhem-Oost-aanpak  De wijken Geitenkamp, Klarendal, Presikhaaf, Arnhemse Broek en Malburgen (samen 'Arnhem-Oost') kampen met aanzienlijke problemen. Bewoners met verminderde zelfdredzaamheid en veel vraag naar zorg, ondersteuning of begeleiding. Daarnaast is er veel overlast van bewoners onderling, een toename van schulden, werkeloosheid, nieuwe kwetsbare groepen, faillissementen en krimp van innovatieve sectoren en uit- of afstel van investeringen.  Met de Arnhem-Oost-aanpak wilt het college de situatie langjarig aanpakken en duurzaam verbeteren.  Onderdeel van de Woondeal regio Arnhem-Nijmegen is een kernafspraak over leefbaarheid. Hierin spreken Arnhem en de minister voor BZK af om stadsvernieuwing gezamenlijk een nieuwe, langjarige impuls te geven. Ook heeft BZK eind 2019 afspraken met 16 gebieden in Nederland afspraken gemaakt die volgens de Leefbarometer 2018 tot de slechtste categorie behoren wat betreft leefbaarheid- en veiligheidsproblematiek. Die afspraken moeten leiden tot een meerjarige rijksinzet.

 Met de Arnhem-Oost-aanpak wilt het college invulling geven aan de motie 20M253 ("doelen en middelen voor Arnhem Oost Aanpak). Plan van aanpak aanvraag Volkshuisvestingsfonds; Arnhem-Oost  Zoals aangegeven spreekt BZK via de Woondeal en de afspraken met de 16 gebieden in Nederland commitment uit voor financiële ondersteuning. Vooruitlopend op deze meerjarige rijksinzet is begin dit jaar de regeling specifieke uiterking herstructurering volkshuisvesting (ook wel 'Volkshuisvestingsfonds) aangekondigd.  Het college heeft voor 18 mei 2021 een aanvraag ingediend voor een rijksbijdrage van €25,5 mln. Met voorbehoud van instemming van de gemeenteraad. Met deze investering kan in totaal een investeirng van €47,2 mln. worden gedaan in Arnhem-Oost.  De aanvraag voor het Volkshuisvestingsfonds ziet niet enkel op leefbaarheidsvraagstukken, maar is ook gericht op het renoveren en verduurzamen van woningen. Daardoor worden comfort, gezondheid, woonlasten en duurzaamheid stekr verbeterd. Hiervoor wordt een eigen bijdrage gevraagd van €20 tot €25 per maand voor 15 jaar van de bewoners.  De aanvraag is ook gericht op het ingrijpen van woonoverlast door het opkopen van in totaal 25 woningen (inpondingsregeling), het vergroenen van de openbare ruimte en wordt samengewerkt met corporaties, scholen in de wijken en met Scalabor,

Voorgesteld resultaat van de bespreking Spreekrecht publiek Behandeladvies

Start en afronding van de technische briefing en expertmeeting Nee 1. Technische briefing (0,5 uur) Ambtelijk verzorgt een korte presentatie waarin zij ingaat op 1) de samenhang tussen beide raadsvoorstellen 2) de financiering i.r.t. de rijksbijdrage en de perspectiefnota en 3) het vervolgproces: wat kan de raad verwachten? Hierna is er tijd voor beantwoording van technische vragen. 2. Expertmeeting (1 uur) Aanwezig zijn belangrijke maatschappelijke partners uit de stad om samen met de gemeenteraad van gedachten te wisselen over de Arnhem-Oost-aanpak. De aanwezige experts krijgen kort de gelegenheid om hun visie t.a.v. de opgaves in Arnhem-Oost te delen met de raad. Daarna is er gelegenheid voor de raad om het open gesprek aan te gaan met de aanwezige experts. De experts zijn: 1. Marcel Hielkema - Scalabor 2. Liesbeth van Asten - Volkshuisvesting 3. Nabil El Malki - Presikhaaf University 4. Sylvia Veltmaat - Flores Onderwijs Het doel van deze expertmeeting is dat de gemeenteraad een rijker beeld krijgt van de opgaves waar Arnhem-Oost voor staat, de mogelijke oplossingsrichtingen die daarvoor nodig zijn en welke belemmeringen aangepakt moeten worden. De experts worden dus niet gevraagd enkel te reageren op het voorliggende raadsvoorstel, maar juist hun visie op de onderliggende problematiek en koers te geven.

Bijlagen Raadsvoorstel - Richtinggevend kader 'Een doorbraak voor Arnhem-Oost' Bijlage 1 - 'Een doorbraak voor Arnhem-Oost', uitgangspunten en doelen voor de gebiedsgerichte aanpak Arnhem-Oost. Bijlage 2 - Wijkanalyses Bijlage 3 - Aangenomen motie Doelen en middelen voor Arnhem Oost Aanpak (20M253) Raadsvoorstel "Plan van aanpak aanvraag Volkshuisvestingsfonds: ArnhemOost" Bijlage 1 - Plan van aanpak aanvraag Volkshuisvestingsfonds: Arnhem-Oost Bijlage 2 - Bidbook: Achter de voordeur in Arnhem-Oost Bijlage 3 - Klimaatfonds Toets Aanvraag Volkhuisvestingsfonds Arnhem-Oost aan kaders voor de besteding van het Klimaatfonds

1 Raadsvoorstel - Richtinggevend kader 'Een doorbraak voor Arnhem-Oost'

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

574142

Onderwerp:

Richtinggevend kader 'Een doorbraak voor Arnhem-Oost'

a Voorstel 1. De uitgangspunten, doelen en ontwikkellijnen voor de gebiedsgerichte aanpak Arnhem-Oost (Een doorbraak voor Arnhem-Oost) vast te stellen als richtinggevend kader voor deze aanpak. 2. Het college van burgemeester en wethouders de opdracht te geven om de gebiedsgerichte aanpak Arnhem-Oost samen met bewoners en andere partners langs de ontwikkellijnen verder uit te werken in uitvoeringsplannen (zoals bijvoorbeeld plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds). Inleiding De wijken Geitenkamp, Klarendal, Presikhaaf, Arnhemse Broek en Malburgen (samen 'Arnhem-Oost') kampen met aanzienlijke problemen en kennen veel kwetsbare bewoners. Bewoners met verminderde zelfredzaamheid die veel zorg, ondersteuning of begeleiding nodig hebben. Tegelijkertijd met een toename van kwetsbare groepen neemt ook de overlast van bewoners onderling toe. Corona versterkt deze trends. Er is sprake van toename van schulden, toename van werkloosheid, nieuwe kwetsbare groepen, een toename van faillissementen, krimp van innovatieve sectoren en uitstel of afstel van investeringen. De problematiek in kwetsbare wijken wordt steeds scherper zichtbaar, geconcentreerder - en de noodzaak voor oplossingen urgenter. Met de Arnhem-Oost-aanpak willen wij deze situatie langjarig aanpakken en duurzaam verbeteren. In de wijken, mét de wijken en in samenwerking met maatschappelijke partners en andere overheden.

De totale opgave in Arnhem-Oost, om echt de veerkracht in de vijf wijken terug te krijgen, gaan de middelen van de betrokken partijen (ruim) te boven. Aanvullende fondsen om leefbaarheid langjarig aan te pakken blijven ook in de toekomst nodig. In Arnhem kennen we grootstedelijke problemen zonder grootstedelijke middelen. Vooral noemen wij hier als partners bij investeringen het Rijk en de provincie Gelderland, medeondertekenaars van de Woondeal, van waaruit de Arnhem-Oost-aanpak gestalte krijgt. Iets meer dan een jaar geleden tekenden de gemeenten Arnhem en Nijmegen, de regio, de provincie Gelderland en het Rijk de Woondeal regio Arnhem-Nijmegen, een samenwerkingsagenda voor de regionale woningbouwopgave. Belangrijk onderdeel is een kernafspraak over leefbaarheid, waarin de regio - en daarbinnen de stad Arnhem - en de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) afspreken om stadvernieuwing gezamenlijk een nieuwe, langjarige impuls te geven. Door prioriteit te geven aan acties en initiatieven die niet alleen woningbouw mogelijk maken, maar die ook verbonden zijn met de sociale opgaven in onze wijken, die de leefomgeving verbeteren, die bijdragen aan lokale werkgelegenheid en de economische kracht van onze stad versterken. Wij willen daarmee vooral de leefbaarheid van de wijken en de kansen van de inwoners vergroten.

Manifest Het komen tot een stadsvernieuwingsprogramma Arnhem-Oost staat niet op zichzelf: BZK maakte sinds eind 2019 afspraken over in totaal 16 gebieden die volgens de Leefbarometer 2018 tot de slechtste categorie wat betreft leefbaarheid- en veiligheidsproblematiek worden gerekend. Het gaat om gebieden waar net als in Arnhem-Oost sprake is van een combinatie en cumulatie van opgaven op het gebied van onderwijs, werk, armoede, veiligheid en leefbaarheid, wonen en gezondheid. De gemaakte afspraken moeten leiden tot een meerjarige rijksinzet ten behoeve van een integrale maatwerkaanpak voor deze stedelijke vernieuwingsgebieden, nu nog onder de noemer van het interbestuurlijk programma Leefbaarheid en Veiligheid. De 15 gemeenten waarin deze gebieden liggen, hebben zich verenigd en aangesloten bij het Manifest 'Kom op voor de meest kwetsbare gebieden'. Gebiedsgerichte aanpak De gemaakte afspraken moeten dus leiden tot een meerjarige rijksinzet ten behoeve van een integrale maatwerkaanpak van deze stedelijke vernieuwingsgebieden. Ondertussen zijn wij in Arnhem al gestart. Het beleidskader 'Een doorbraak voor Arnhem-Oost' schetst de contouren van de aanpak in de vijf wijken van Arnhem-Oost; de uitgangspunten en doelen voor de gebiedsgerichte aanpak waarmee wij voor doorbraken willen zorgen in Arnhem-Oost.

Hiermee geven we ook invulling aan de motie "Doelen en middelen voor Arnhem Oost Aanpak" d.d. 11 november 2020 (20M253). Deze unaniem aangenomen motie ondersteunt de door het college ingezette urgente en gerichte aanpak die noodzakelijk is voor deze gebieden. In deze motie vraagt uw raad namelijk aan ons om: 1. In nauwe samenwerking met de teams leefomgeving en een brede vertegenwoordiging van bewoners uit deze wijken een integraal, samenhangend maar beknopt lange termijnbeleid te formuleren voor de Arnhem Oost Aanpak; 2. Dit beleid, inclusief concrete, meetbare doelen en de daarvoor benodigde middelen, uiterlijk in mei 2021 aan de raad aan te bieden; 3. In de periode tot de raad dit beleid vaststelt, voortvarend aan de slag te gaan met de problemen op het gebied van wonen, veiligheid, zorg en armoede in deze wijken. De integrale aanpak, de bijzondere ambitie, de ontwikkellijnen en de werkwijze sluiten aan bij de vraag uit de motie: samenhangend, lange termijn, beknopt en ook opgehaald en besproken met bewoners en partners in de wijken. Concrete, meetbare doelen zijn en worden via de uitvoeringsplannen ingevuld.

Nota bene: wij zijn al begonnen. Na het sluiten van de Woondeal zijn wij reeds begonnen met het verder invullen en vormgeven van de Arnhem-Oost-aanpak, een en ander ook in lijn met uw motie "Doelen en middelen voor Arnhem Oost Aanpak". Er zijn voortdurende gesprekken om landelijke regelingen, subsidies en wetgeving te richting naar Arnhem-Oost. In allerlei voorstellen van ons ziet u Arnhem-Oost al terug: of het nou gaat om het Brede Offensief Tegen Ondermijnende Criminaliteit, Jeugd Aan Zet, of de buurtconciërges en straatcoaches. Een ander voorbeeld hiervan is de aanvraag Volkshuisvestingsfonds als deel van ontwikkellijn 4. Met nadruk start of eindigt het niet hier: we zitten al midden in het begin van de Arnhem-Oost-aanpak. Dit beleidskader is echter een belangrijke mijlpaal voor de verdere samenwerking en invulling, samen met onze partners binnen en buiten de stad, de bewoners van Arnhem-Oost en uw raad

Beoogd effect Een richtinggevend kader vaststellen voor een integrale Arnhem-Oost-aanpak die lange termijn commitment laat zien in en buiten Arnhem(-Oost) en de verdere basis vormt voor verdere uitvoering samen met bewoners, ondernemers en andere partners. Argumenten 1.1 Analyse: urgentie per wijk in beeld Op basis van data van het team Onderzoek en Statistiek van de gemeente Arnhem, andere beschikbare informatie bij de gemeente, BZK en in wijkgesprekken met wijkprofessionals, betrokken bewoners en ondernemers, is per wijk in Arnhem-Oost een analyse gemaakt. Hierin is het beeld bepaald van het karakter en de kenmerken van de wijk, de samenstelling, urgente multiproblematiek en aangrijpingspunten voor oplossingen en belangrijke katalysatoren voor (sociale) vooruitgang. De analyses per wijk zijn als bijlage bij dit raadsvoorstel toegevoegd. In zijn ambitie en de werkwijze is de Arnhem-Oost-aanpak op de analyses van BZK (zoals de leefbarometer) en deze wijk analyses gestoeld. Via thema-sessies en brainstorms, is het college gekomen tot een ambitie en ontwikkellijnen voor de Arnhem-Oost-aanpak met perspectief voor jongeren en andere bewoners. Vervolgens zijn in een tweede ronde wijkgesprekken de volgende stappen in de wijk en mogelijke samenwerkingsvormen verder verkend.

Naast dit alles is ook de Arnhem-Oost Kring geformeerd: een actiegerichte denktank van betrokken Arnhemmers en anderen met een hart voor de wijken in Arnhem-Oost die veel ervaring en een netwerk hebben op de gebieden die relevant zijn voor de Arnhem-Oost-aanpak en waarin we ook samenwerken met BZK. Onze ambitie De hoofdambitie van de Arnhem-Oost-aanpak is dat iedere jongere in Arnhem-Oost dezelfde kansen heeft als elke andere jongere in Arnhem en Nederland. Daarvoor is een langjarige beweging nodig. De urgentie van de multiproblematiek in de kwetsbare buurten van Arnhem-Oost, de wijkanalyses en de behoefte aan en afspraak over een langjarige, gebiedsgerichte aanpak, leidt ertoe dat wij voor onze ambitie en aanpak bewust kiezen voor een termijn van 18 jaar. Juist omdat wij denken dat deze aanpak zo belangrijk is voor een nieuwe generatie, stellen wij het perspectief van jongeren centraal in onze richtinggevend kader voor Arnhem-Oost. Daar waar ambities en doelen niet specifiek gericht zijn op jongeren zelf, zijn ze tenminste randvoorwaardelijk voor hun ontwikkeling. Over 18 jaar zien wij dan ook graag voor ons dat in Arnhem-Oost: Het aantal kinderen dat opgroeit in armoede is aanzienlijk gezakt. Alle jongeren die de mogelijkheden hebben om een startkwalificatie te hebben, halen die ook. Jongeren zijn gezond, zowel fysiek als mentaal en maken minder gebruik van Jeugdzorg.

Jongeren kunnen en willen blijven wonen in de wijk waar ze zijn opgegroeid. Jongeren spreken en schrijven Nederlands (B1 niveau) naar hun beste kunnen.

-

Alle kinderen in Arnhem-Oost groeien op in een omgeving waar werken normaal is. De ouders, leraren, buren, vrienden, werkgevers zijn trots op wat er in hun wijk met hun jeugd is gebeurd.

Deze ambitie moet werkelijkheid worden doordat opeenvolgende colleges, gemeenteraden, bewoners, partners en andere bondgenoten in de stad, de provincie en op rijksniveau zich hebben toegelegd aan langjarig commitment. Het betekent dan ook niet dat alle doorbraken al bedacht zijn. Deze willen we juist samen verder ontwikkelen ruimte voor geven. Het langetermijnperspectief van 18 jaar maakt de Arnhem-Oost-aanpak uniek. Het nodigt uit tot een andere manier van denken en kijken naar oplossingen. Het maakt oplossingen mogelijk die veel verder in de tijd liggen. Er moet ruimte zijn om na te denken en te experimenteren. Ook voor het bouwen van netwerken die het verschil maken moet je tijd en het vertrouwen hebben. Vier ontwikkellijnen Deze langjarige beweging waarbij sociale en fysieke aanpak steeds zoveel mogelijk worden gecombineerd, zijn vertaald in vier ontwikkellijnen. Deze vier ontwikkellijnen vormen tezamen een integraal perspectief op de uitdagingen in de vijf wijken van Arnhem en komen allen ten goede aan meer kansen en perspectief voor een nieuwe generatie. De nadruk ligt in deze wijkaanpak op de combinatie tussen sociaal en fysiek. De ontwikkellijnen vormen samen met de wijkanalyses en andere analyses een leidraad om te komen tot de ambities over 18 jaar. De doelen voor de komende 4 jaar worden opgenomen in de wijkuitvoeringsplannen.

De ontwikkellijnen zijn niet alleen een doel om naartoe te werken, maar iets waar wij elke dag in de buurt mee bezig willen zijn. 1. Bewoners voelen zich vrij, veilig en verbonden met elkaar in hun wijk, waar zij trots op zijn Deze eerste ontwikkellijn is gericht op de sociale cohesie in de wijk. Een eerste voorwaarde daarvoor is altijd: veiligheid. Elke wijk heeft een wijkveiligheidsaanpak op maat. Een tweede voorwaarde naast veilig is dat men zich vrij voelt. Vrij om te zijn wie je bent. Mee kunnen doen in de wijk. Niemand wordt uitgesloten. Discriminatie is onacceptabel. Ten derde willen wij weer dat wij ons met elkaar verbonden voelen in plaats van de anonimiteit en eenzaamheid die wij tegen zijn gekomen in de wijkanalyse. Een vierde voorwaarde is de beheersing van de taal om mee te doen in onze samenleving. 2. Alle jongeren kunnen zich ontwikkelen in een cultuur waarin de persoonlijke ontwikkeling centraal staat en alle bewoners zijn aan het werk als ze dat kunnen of doen mee Iedereen onderstreept het belang van een goede opleiding. Goed betekent voor ons naast excellent onderwijs, ook dat alle kinderen de vrijheid hebben de opleiding te doen die zij willen en aankunnen. En om aandacht te hebben voor de persoonlijke ontwikkeling om je staande te kunnen houden en voor jezelf op te komen. Je talenten te kunnen ontplooien. 3.

Iedere bewoner kan rondkomen, en leeft gezond - zowel fysiek als mentaal Arnhem-Oost heeft de ambitie om voorwaarden te creëren voor een goede sociale basis. Het uitgangspunt is dat bewoners financieel en sociaal redzaam zijn. Wij zetten daarom fors in op het terugdringen van schulden. In het gezond leven staat bewegen en een gezond levenspatroon centraal. In elke wijk wordt de ontwikkeling gestimuleerd dat park of straat ruimte biedt aan ontmoeting, scholing, cultuur, bewegen en sporten.

4. Opgroeien en leven in kwalitatief goede woningen in een prettige en veilige openbare ruimte In heel Arnhem-Oost moeten kwalitatief goede woningen staan en een leefomgeving die niet alleen schoon, heel en veilig is, maar juist leuk, uitdagend en groen. De fysieke opgave van Arnhem-Oost moet bezien worden vanuit de verstedelijkingsopgave en de ontwikkelingen die al gaande zijn. Kansengelijkheid bevorderen vanuit het oogpunt van wonen en openbare ruimte heeft als basis het zorgdragen voor goede woningen en leefomgeving. De woonbeleving moet bijdragen aan de fysieke en mentale gezondheid van inwoners. Typisch Arnhem-Oost Bij de Arnhem-Oost-aanpak draait het steeds om het versnellen van processen, intensiveren van oplossingen of doorbreken van dillema's. Zo willen wij werken. Samenhang en samenspel zoeken tussen interventies en inspanning van gemeente en partners. Samenbrengen van initiatieven. Er is immers sprake van een integrale aanpak. De sociale aanpak moet het fysieke versterken en andersom. Het gaat steeds over een plus, of een doorbraak - niet om meer van wat wij al deden. De Arnhem-Oostaanpak zoekt wel aansluiting bij dat wat al wel goed gaat, en haakt aan bij bestaande of te ontwikkelen visies, zoals bijvoorbeeld in het sociaal domein en het Ontwikkelperspectief Spoorzone Arnhem-Oost.

De Arnhem-Oost-aanpak pakken wij daarnaast nauwgezet en in samenhang met de ontwikkeling van andere preventiewijken op. De aanpak in Arnhem-Oost zal ons veel leren om in die wijken te kunnen voorkomen wat in Arnhem-Oost de wijken kwetsbaar heeft gemaakt. Om achteruitgang tijdig te signaleren en op ontwikkelingen in te kunnen springen, zorgen we voor continue monitoring van alle Arnhemse wijken. De nieuwe monitor wordt in het najaar van 2021 uitgevoerd in alle Arnhemse wijken.

2.1 Ontwikkellijnen uitwerken in uitvoeringsplannen Nadere invulling en uitvoering van projecten, initiatieven en maatregelen krijgen vorm in uitvoeringsplannen, waarbij het belangrijk is dat die samen met bewoners en andere partners vorm krijgen. Met het vormgeven en uitvoeren van individuele projecten, etc. wordt overigens niet gewacht tot vaststelling van de uitgangspunten - we beginnen zoveel mogelijk alvast. Een voorbeeld hiervan is de aanvraag Volkshuisvestingsfonds als deel van ontwikkellijn 4. Vooruitlopend op de meerjarige rijksinzet voor Arnhem-Oost als totaal is begin dit jaar de Regeling specifieke uitkering herstructurering volkshuisvesting, ook wel het Volkshuisvestingsfonds (VHF) genoemd, aangekondigd. Met deze uitkering kunnen gemeenten investeren in de verbetering van woonkwaliteit, leefomgeving en verduurzaming in kwetsbare gebieden. Arnhem heeft hiervoor op 18 mei een aanvraag voor een uitkering uit het VHF ingediend om te dienen als doorbraak voor een deel van de fysieke component van de Arnhem-Oost-aanpak. Naast uitvoeringsplannen op thema zoals het VHF maken we ook uitvoeringsplannen per wijk. Iedere wijk is immers uniek, heeft andere urgenties, problemen en kansen.

Omdat bewonersparticipatie en het inzetten op de juiste doorbraken van groot belang is, én het steeds zoeken naar (alternatieve) aanvullende financiering enige onzekerheid met zich mee brengt, zijn uitvoeringsplannen nog niet in detail uitgewerkt - we willen dit juist met bewoners en andere partners in Arnhem-Oost doen. Het (cofinancierings)geld is daarom al wel gereserveerd zodat we wendbaar kunnen inspringen op de te verwachten rijksinzet, en gericht kunnen bijdragen aan benodigde doorbraken die duidelijk worden in de uitwerking met andere partners.

Kanttekeningen en risico's 1.1 Lange termijn is altijd onzeker Dat voor Arnhem-Oost een lange termijn aanpak nodig is, maakt dat ambities, doelen, etc. per definitie onzeker zijn. Een ambitieuze ambitie kan wel (elke dag) richting geven en toont commitment. Periodieke voortgangsrapportages, -gesprekken en bijsturing maken een lange termijn aanpak wendbaar en betrouwbaar ondanks de lange termijn. Een lange termijn vraagt wel nader commitment van opeenvolgende raden en colleges, om vertrouwen in Arnhem-Oost te behouden. 1.2 Participatie heeft veel aandacht nodig Inbreng van bewoners en andere partners is dé essentie van de Arnhem-Oost-aanpak. Het is van groot belang om daarbij zorg te dragen dat een zoveel mogelijk bewoners zich gehoord voelen - ook als daar alternatieve participatietrajecten voor nodig zijn (van deur tot deur aankloppen, WhatsApp groepen, etc.). Wij realiseren ons desondanks dat er is altijd een groep die je niet zult bereiken. 1.3

De kans bestaat dat verdere rijksinzet uitblijft Hoewel wij dit niet verwachten, kan het zijn dat verdere rijksinzet voor Arnhem-Oost in het regeerakkoord uitblijft.

Participatie Een aanpak zoals de Arnhem-Oost-aanpak kan niet zonder inbreng van bewoners, ondernemers en andere partners in de wijken van Arnhem-Oost, en breder in de stad. De directe betrokkenheid van de wijk bij de Arnhem-Oost-aanpak past ook in een Arnhemse traditie van bewonersparticipatie. Voor de verdere participatie rond uitvoeringsprogramma's wordt een apart participatietraject (op maat) uitgewerkt. De totstandkoming van de uitgangspunten en doelen voor de gebiedsgerichte aanpak Arnhem-Oost hebben hun eigen participatietraject gekend: samen met BZK en de afdeling Onderzoek & Statistiek van de gemeenten werden wijkanalyses gemaakt en deze zijn per wijk in Arnhem-Oost besproken en verder vorm gegeven in wijksessies met professionals, bewoners en ondernemers, per wijk steeds één sessie aan het begin van het traject (na het tekenen van de Woondeal) en een tweede de afgelopen twee maanden. De uitkomsten bieden veel aanknopingspunten voor lange en korte termijn doorbraken en initiatieven in Arnhem-Oost. Daarnaast is er op 26 november 2020 een informatiesessie met de raad geweest, en is een 'Arnhem-Oost Kring' gestart: een verzameling betrokken stakeholders in de stad die kunnen fungeren als actiegerichte denktank, met vertegenwoordigers uit bijvoorbeeld het onderwijs, veiligheid en politie, het bedrijfsleven en de woningbouwcorporaties en BZK

Financiën De verwachting is dat de komende jaren meerdere regelingen vanuit het Rijk komen gericht op kwetsbare gebieden die als multiplier werken voor investeringen in Arnhem met als vereiste dat wij ook zelf investeren. Om te kunnen werken aan het aanpakken van de problematiek in onze kwetsbare

wijken zijn (eveneens) middelen nodig. Deze kunnen vaak worden ingezet als cofinanciering voor externe middelen. In de Perspectiefnota 2022-2025 is de financiële vertaling van de Arnhem-Oost-aanpak opgenomen. Voor het regeerakkoord is door het ministerie van Binnenlandse Zaken samen met 15 gemeenten ingezet op een investering van € 400 miljoen voor 16 gebieden per jaar. Voor Arnhem kan dit (afhankelijk van nog vast te stellen verdeelsleutels) een jaarlijks budget opleveren tussen de € 15 en € 20 miljoen. Hiervoor is cofinanciering noodzakelijk. Voorstel is om hiervoor alvast in 2022 €1,5mln en vanaf 2023 2 miljoen jaarlijks structureel te reserveren om daarmee de toekenning van budgetten vanuit het rijk te mobiliseren.. Een deel hiervan wordt ingezet ten behoeve van de aanvraag voor het Volkshuisvestingsfonds (zie separaat raadsvoorstel). Over de inzet van de overige middelen zullen separate voorstellen aan de raad worden voorgelegd en/of nadere spelregels voor inzet hiervan worden voorgelegd. De veiligheid in de wijken heeft de laatste jaren extra aandacht gekregen wat heeft geleid tot het formuleren van prioriteiten in acht gebieden. De situatie in de Arnhemse wijken maakt dat de huidige capaciteit om in de wijken slagvaardig te kunnen werken onvoldoende is.

Om die reden breiden wij veiligheid uit met 2fte , waarbij dekking (€200.000/jaar) plaatsvindt binnen de genoemde middelen voor de Arnhem-Oost-aanpak. Binnen de Arnhem-Oost-aanpak worden er ook kosten gemaakt voor organisatie. Hiervoor ramen wij in 2021 € 250.000 en in 2022 en 2023 € 500.000 per jaar. Deze inzet wordt grotendeels vanuit de middelen voor anticyclisch investeren die al in de begroting zijn opgenomen en een bijdrage van BZK die binnen de aanvraag Volkshuisvestingsfonds is opgenomen. Het restant van circa € 500.000 wordt gedekt uit de algemene middelen. Uitvoering Met deze Arnhem-Oost-aanpak doet Arnhem iets dat uniek is in Nederland. Dit kán in Arnhem door de jarenlange ervaring met de wijkaanpak. Ook voor de Arnhem-Oost-aanpak gelden de uitgangspunten: dichtbij en bereikbaar voor bewoners, weten wat er speelt en ruimte bieden aan initiatieven en ideeën uit de wijk. De Arnhem-Oost-aanpak is een programma dat vraagt om een stevige stedelijke aansturing waarbij steeds afstemming plaatsvindt met de andere Arnhemse programma’s en de teams leefomgeving en dat er uiteraard goede contacten met de stakeholders in de stad zijn. Onder de vlag van Arnhem-Oost worden zowel onderdelen van de wijkprogramma's versterkt, als wordt invulling gegeven aan stadsbreed gestelde doelen als de mensen aan het werk, minder mensen in een uitkering, de energietransitie, schooluitval.

Arnhem-Oost is daarmee een katalysator voor de opgaven in kwetsbare wijken. Na vaststelling van het richtinggevend kader door de raad gaat het college verder met het verder uitwerken van uitvoeringsplannen. Jaarlijks zal het college de raad via een voortgangsrapportage informeren over de stand van zaken. Indien daar aanleiding voor is, zullen uiteraard separate raadsvoorstellen naar de raad komen, zie bijvoorbeeld het Volkshuisvestingsfonds.

Communicatie Deze aanpak wordt via een gezamenlijk persbericht met de aanvraag Volkshuisvestingsfonds naar buiten gebracht. Over alle deelprojecten en -initiatieven wordt richting raad en bewoners steeds nader gecommuniceerd. De uitgangspunten en doelen voor de gebiedsgerichte aanpak Arnhem-Oost (Een doorbraak voor Arnhem-Oost) worden gedeeld met bewoners en andere partners. De Arnhem-Oost-aanpak krijgt een online platform, maar er wordt ook toenadering gezocht tot bestaande wijkmedia en huis-aan-huiscommunicatie. Voor de participatie wordt een apart participatietraject uitgewerkt en gedeeld met de raad. Bijlagen Stukken voor gemeenteraad  'Een doorbraak voor Arnhem-Oost', uitgangspunten en doelen voor de gebiedsgerichte aanpak Arnhem-Oost.  Bijlage Wijkanalyses  Aangenomen motie Doelen en middelen voor Arnhem Oost Aanpak (20M253)

Besluit van Zaaknummer

574142

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders 18 mei 2021, nummer 574142; gelet op artikel 108 van de Gemeentewet,; besluit: 1. De uitgangspunten, doelen en ontwikkellijnen voor de gebiedsgerichte aanpak Arnhem-Oost (Een doorbraak voor Arnhem-Oost) vast te stellen als richtinggevend kader voor deze aanpak. 2. Het college van burgemeester en wethouders de opdracht te geven om de gebiedsgerichte aanpak Arnhem-Oost samen met bewoners en andere partners langs de ontwikkellijnen verder uit te werken in uitvoeringsplannen (zoals bijvoorbeeld plan van aanpak Volkshuisvestingsfonds).

De griffier,

De voorzitter,

1 Bijlage 1 - 'Een doorbraak voor Arnhem-Oost', uitgangspunten en doelen voor de gebiedsgerichte aanpak Arnhem-Oost.

Uitgangspunten en doelen voor de gebiedsgerichte aanpak Arnhem-Oost

Een doorbraak voor Arnhem-Oost

1

ONDERWERP

Een doorbraak voor Arnhem-Oost

Arnhem-Oost-aanpak

Geitenkamp Klarendal Presikhaaf Arnhemse Broek Malburgen

Er is een kloof gegroeid tussen mensen en gebieden in ons land. De omstandigheden waarin mensen moeten leven, zijn ongelijk verdeeld. Te veel mensen staan op achterstand. We zien dat ook in onze stad: in de vijf wijken Geitenkamp, Presikhaaf, Klarendal, Arnhemse Broek en Malburgen. Arnhem-Oost. Achter de voordeuren daar reikt de stip op

is een sleutel naar het goede leven. Dat is

de horizon vaak niet verder dan het einde

beschaving.

van de week. Zij zijn niet bezig om te leven, maar om te overleven. Arnhemse gezinnen

En dat is waarom onze aanpak om de onge-

worstelen daar met financiële stress. Met

lijkheid in kwetsbare buurten met voor-

laaggeletterdheid. Ze worden verlamd door

rang te verbeteren, nog meer noodzaak

de brievenbus die uitpuilt van ongeopende

heeft gekregen. Omdat we vinden dat dat

enveloppen met onbegrijpelijke brieven.

beschaving is.

En er groeien kinderen op die soms in hun leven nooit iemand hebben gekend die een

We sluiten bondgenootschappen om de

baan heeft.

wijken waar het niet goed gaat met werk, onderwijs, of veiligheid - op te stuwen tot

Wij zien dat, maar veel van de mensen die

wijken waar ieder kind opgroeit met een

er wonen, hebben het gevoel dat zij hele-

toekomst die schijnt en veelbelovend is,

maal niet gezien worden. Daarom is het

in plaats van vol met drempels en donder-

urgent om hen te laten weten dat ze gezien

wolken.

worden. Zo’n ongelijke situatie vraagt om een urgente, en gerichte aanpak. Deze wij-

Daar gaat het om bij kinderen die wonen in

ken verdienen het om stevig te investeren.

Arnhem-Oost, dat er mensen zijn die in hen geloven, die geloven in hun toekomst. Dat

Elk Arnhems kind verdient een thuis in een

is zo typisch Arnhem: problemen doorstaan

buurt waar je goed woont. Een omgeving

en bouwen aan onze toekomst. Dan be-

die je niet omlaag trekt, maar opstuwt.

nutten we al dat talent en al die potentie in

Waar je kan zijn wie je bent. Waar het

Arnhem-Oost. Dan wordt een ieder gezien,

veilig is als je uit je raam kijkt, en waar je

krijgt elke wens, elke droom, in Arnhem zijn

naar een goede school kan gaan om het

kans.

beste uit jezelf te halen. Want onderwijs

“In Arnhem-Oost staat het water bij onze bewoners tot aan de lippen, onze mensen hier leven zo veel armer, zieker en korter dan in vrijwel alle andere buurten in ons land. Terwijl wij gezinnen kunnen optillen met gerenoveerde woningen, het beste onderwijs, actieve sportclubs, oplettende zorg en beschermende veiligheidsdienaren: van overleven naar léven. In de pedagogische wijk waar iedereen de ouders helpt”. Ahmed Marcouch, burgemeester van Arnhem

Een doorbraak voor Arnhem-Oost

Voorwoord

2

Een doorbraak voor Arnhem-Oost

3

Woondeal en Arnhem-Oost-aanpak In maart 2020 tekenden de gemeenten Arnhem en Nijmegen, de regio, de provincie Gelderland en het Rijk de Woondeal regio Arnhem-Nijmegen, een samenwerkingsagenda voor de regionale woningbouwopgave. Belangrijk onderdeel is een kernafspraak over leefbaarheid, waarin de regio - en daarbinnen de stad Arnhem - en de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) afspreken om stadvernieuwing gezamenlijk een nieuwe, langjarige impuls te geven. Deze aanpak wordt een integraal stadsvernieuwingsprogramma voor de vijf meest kwetsbare wijken van Arnhem (Geitenkamp, Klarendal, Presikhaaf, Arnhemse Broek, Malburgen), samen onder de noemer ‘Arnhem-Oost’ en ‘Arnhem-Oost-aanpak’.

Arnhem-Oost als onderdeel van 16 gebieden in Nederland

armoede, veiligheid, wonen en gezondheid.

De afspraak over een stadsvernieuwings-

Gebiedsgerichte aanpak

programma staat niet op zichzelf: BZK

De gemaakte afspraken moeten leiden tot

maakte sinds eind 2019 afspraken over in

een meerjarige rijksinzet ten behoeve van

totaal 16 gebieden in Nederland die volgens

een integrale maatwerkaanpak van deze

de Leefbarometer 2018 tot de slechtste

stedelijke vernieuwingsgebieden. Onder-

categorie wat betreft leefbaarheid- en

tussen zijn we in Arnhem al gestart. In dit

veiligheidsproblematiek worden gerekend.

document leest u de uitgangspunten en

Het gaat om gebieden waarvan sprake is

doelen voor de gebiedsgerichte aanpak

van een combinatie en cumulatie van pro-

waarmee we voor doorbraken willen zor-

blemen op het gebied van onderwijs, werk,

gen in Arnhem-Oost.

De langjarige beweging van de Arnhem-Oost-aanpak heeft een nieuwe talentvolle generatie van sterke persoonlijkheden als perspectief. Een generatie die opgroeit met gelijke kansen en durft te dromen over een betere toekomst. Een generatie die vrij, gezond en kansrijk opgroeit. Een generatie voor wie geen brug te ver is. Over 18 jaar zien we daarom graag voor ons dat in Arnhem-Oost:

Het aantal kinderen dat opgroeit in armoede drastisch is afgenomen. Alle jongeren die de mogelijkheden hebben om een startkwalificatie te hebben, die ook halen. Jongeren gezond zijn, zowel fysiek als mentaal, en minder gebruik van Jeugdzorg maken. Jongeren kunnen en willen blijven wonen in de wijk waar ze zijn opgegroeid. Jongeren Nederlands (B1 niveau) spreken en schrijven naar hun beste kunnen. Alle kinderen groeien op in een omgeving waar werken normaal is. Ouders, leraren, buren, vrienden, werkgevers trots zijn op wat er in hun wijk met hun jeugd is gebeurd.

Deze ambitie moet werkelijkheid worden doordat opeenvolgende colleges, gemeenteraden, bewoners, partners en andere bondgenoten in de stad, de provincie en het rijk zich hebben toegelegd aan langjarig commitment: de lange adem - het toewerken naar een horizon die wordt geïnspireerd door het beter willen maken voor volgende generaties - dat heeft het verschil gemaakt. Daardoor heeft iedere jongere in Arnhem-Oost dezelfde kansen als elk ander jongere in Nederland. En is de hele stad vooruit gegaan door de vooruitgang in deze wijken.

Een doorbraak voor Arnhem-Oost

Onze ambitie voor Arnhem-Oost

4

A:

A: Om een omslag te maken in 18 jaar redenerenBewoners wij vanuit een opgroeiende genevoelen zich vrij, veilig envrij, veilig en Bewoners voelen zich verbonden met elkaar in hun wijk, ratie - waarbij niet alleen de focus ligt op individueleverbonden kinderen maar met elkaar in hunook wijk, op de waar zij trotswaar op zijn. zij trots op zijn. omgeving en de mensen rondom hem of haar: het sociale weefsel in de wijk. De volgende ontwikkellijnen vormen tezamen een integraal perspectief op de uitdagingen in de vijf wijken van Arnhem-Oost en komen allen ten goede aan meer kansen, ontwikkeling en perspectief voor een nieuwe generatie. Dit zijn de pijlers onder onze aanpak. Daarbij worden sociale en fysieke aanpak steeds zoveel moA: A: gecombineerd. Bewoners zich vrij, veiligDe en ontwikkellijnen vormen samen een leidraad om te komen Bewonersgelijk voelen zich vrij,voelen veilig en metwijk, elkaar in hun wijk, verbonden metverbonden elkaarambities in hun tot de over 18 jaar. Ze zijn niet alleen een doel om naartoe te werken, waar zij trots opwaar zijn.zij trots op zijn. maar iets waar we elke dag in de buurt mee bezig willen zijn.

2

1

4

3

Bewoners voelen zich vrij,

Alle jongeren kunnen zich

Iedere bewoner kan

In Arnhem-Oost is het

veilig en verbonden met

ontwikkelen in een cultuur

rondkomen, en leeft

opgroeien en leven in

elkaar in hun wijk, waar zij

waarin de persoonlijke

gezond - zowel fysiek

kwalitatief goede

trots op zijn.

ontwikkeling centraal staat

als mentaal.

woningen in een

en alle bewoners die dat

prettige en veilige

kunnen zijn aan het werk

openbare ruimte.

of doen op een andere manier mee.

Een doorbraak voor Arnhem-Oost

4 ontwikkellijnen voor Arnhem-Oost

5

1

Een doorbraak voor Arnhem-Oost

6

Bewoners voelen zich vrij, veilig en verbonden met elkaar in hun wijk, waar zij trots op zijn.

Mensen maken met elkaar de wijk. Je

schoon, heel en veilig. Elke wijk heeft een

plint van een flatgebouw, de sportkantine

leeft, woont, vermaakt je, leert, sport

wijkveiligheidsaanpak op maat.

of een bankje op straat.

speelt op straat en ontmoet elkaar. Voor

Een tweede voorwaarde naast veilig is

Een vierde voorwaarde is de beheersing

ieder mens is het belangrijk om gezien te

dat men zich ook vrij voelt. Vrij om te zijn

van de taal om mee te doen in onze samen-

worden, ergens bij te horen en ertoe te

wie je bent, mee kunnen doen in de wijk.

leving. Of je nu uit het buitenland komt of

doen. Deze ontwikkellijn is daarom gericht

Niemand wordt uitgesloten, voor ieder-

hier geboren bent of om wat voor reden

op de sociale cohesie in de wijk. Zorgen

een is er ruimte om te leven en te wonen.

dan ook niet de taal machtig bent.

dat bewoners naar elkaar omkijken en een

Discriminatie is onacceptabel.

En we willen weer dat bewoners trots zijn

en werkt er. Je doet er boodschappen,

schouder bieden als het nodig is. En dat

op hun wijk door initiatieven te steu-

je je vrij voelt om te zijn wie je bent. Een

Ten derde willen we ons met elkaar ver-

nen om de wijk een leuke en fijne plek te

eerste voorwaarde daarvoor is altijd: veilig-

bonden voelen in plaats van de anonimiteit

maken. Trots betekent je verantwoordelijk

heid. Veiligheid creëer je door enerzijds te

en eenzaamheid. Mensen hebben be-

voelen voor het wel en wee in de wijk en de

handhaven en anderzijds door een veilige

hoefte aan continuïteit, aanwezigheid en

bewoners. Trots omdat je wijk positief in

omgeving te stimuleren. Veilig doordat

informaliteit in hun contacten. We willen

het nieuws komt, omdat je er met plezier

criminaliteit wordt aangepakt en hufterig

daarom ontmoetingsplaatsen creëren in de

leeft.

en asociaal gedrag niet worden geaccep-

wijk om die relaties op te bouwen. Naast

teerd. Zo voorkomen we verloedering van

de wijkcentra waar iedereen al gebruik van

de buurt en voel je je veilig op straat. En als

kan maken zijn ontmoetingsplekken plek-

het mis is dan pakken we het samen op:

ken waar bewoners elkaar treffen van in de

2

Een doorbraak voor Arnhem-Oost

7

Alle jongeren kunnen zich ontwikkelen in een cultuur waarin de persoonlijke ontwikkeling centraal staat en alle bewoners die dat kunnen zijn aan het werk of doen op een andere manier mee.

Iedereen onderstreept het belang van een

Rolmodellen uit het echte leven werpen

mee samenwerken, maar het betekent

goede opleiding. Goed betekent voor ons

een blik op de toekomst voor de kinderen

ook dat wij ondernemers gaan stimuleren

naast excellent onderwijs, ook dat alle kin-

uit hun wijk. Andere bewoners springen bij

om zich te vestigen rond Arnhem en in de

deren de vrijheid hebben om de opleiding

om kinderen te helpen bij hun ontwikkeling

wijken die zo veel mogelijk aansluiten bij de

te doen die zij willen en aankunnen. En om

en toegang te geven tot hun netwerken.

capaciteiten van de bewoners. We werken

aandacht te hebben voor de persoonlijke

Waarbij scholen betrokken zijn bij de wijk

samen met buurtbaanbedrijven en andere

ontwikkeling om je staande te kunnen

en een centrale rol innemen als het gaat

wijkbedrijven. We creëren buurtwerkplek-

houden en voor jezelf op te komen. Je

om leren in de wijk. Scholen zijn daarom

ken in de wijken zoals buurtconciërges.

talenten te kunnen ontplooien. We stellen

langer open, maken met bewoners en an-

Niet voor iedereen is er immers plek op de

ons een pedagogische wijk voor waarbij

dere professionals naschoolse activiteiten

hedendaagse arbeidsmarkt met haar vele

ouders betrokken zijn en hun kind kunnen

in sport, spel en cultuur en zijn verbonden

eisen. We willen de spiraal van generatie-

ondersteunen op hun niveau, eventueel

met Arnhemse ondernemers en in het

werkeloosheid doorbreken: niet werken

met begeleiding en coaching. Betrokken

bijzonder met de bedrijven en organisaties

is niet meer normaal, tenzij je een goede

ouders, doordat ze weten hoe het gaat met

in hun wijk.

reden hebt omdat het niet gaat. Dan wordt

hun kinderen op school, maar ook doordat

er gekeken wat iemand wel kan betekenen

ze meedoen op school door over hun leven

Die ondernemers zijn ook van belang

voor de wijk of de stad. Voor iedereen is het

en werk te komen vertellen of activiteiten

om ervoor te zorgen dat bewoners werk

van belang om niet aan de zijlijn te staan,

te organiseren.

vinden in hun stad. Dat gaat natuurlijk

maar om mee te doen.

om bestaande werkgevers waar we al veel

3

Een doorbraak voor Arnhem-Oost

8

Iedere bewoner kan rondkomen, en leeft gezond - zowel fysiek als mentaal.

Arnhem-Oost heeft de ambitie om de voor-

schulden, er zijn genoeg mensen die geen

wordt vergroot. De openbare ruimte wordt

waarden te creëren voor een goede sociale

schulden hebben maar wel de eindjes aan

zodanig ingericht dat fysiek bewegen

basis. Het uitgangspunt is dat bewoners

elkaar moeten knopen.

financieel en sociaal redzaam zijn. Wie kan

wordt bevorderd. Minder ruimte voor verkeer meer ruimte voor de mens. In elke wijk

rondkomen heeft geen dagelijkse stress.

Hoewel we in de wijk gaan voor sociale

wordt een aantal fysieke locaties ontwik-

Stress zorgt er voor dat mensen van dag

stijging, moeten we eveneens erkennen

keld tot een multifunctionele park of straat

tot dag gaan leven en niet meer in de toe-

dat het al heel mooi is als het leven van veel

die ruimte biedt aan ontmoeting, scholing,

komst kijken. Het vernauwt je wereld en

mensen stabieler kan worden. Hier is hulp

cultuur, bewegen en sporten.

je mogelijkheden. Er liggen veel oorzaken

bij zich staande houden en voorkomen van

ten grondslag aan stress. Geldzorgen is een

terugval de opgave. We zorgen daarom

De plus van Arnhem-Oost zit in het steeds

van de belangrijkste. Stress van schulden,

voor de beste professionals in kwetsbare

gezamenlijk oppakken met andere ont-

stress om de huur te kunnen betalen en

wijken die aansluiting weten te vinden bij

wikkellijnen. Het gebruik maken van alle

daarmee een dak boven het hoofd. We

de bevolkingssamenstelling van de wijk.

contactmomenten met bewoners om naar

zetten daarom fors in op het terugdringen

Tweetaligheid, kennis van verschillende

elkaar om te zien en te vragen hoe het

van schulden. Dat doen we door achter

achtergronden en het streetwise zijn in de

gaat en daarmee sociale problematiek aan

de voordeur te komen als we een straat of

frontlinie van het werk zijn kwaliteiten die

te pakken als het wordt aangetroffen. Op

woningen fysiek aan te pakken. We gaan

we vragen van onze sociale werkers.

deze manier willen we ook de ‘zorgmijders’

dan proactief met de bewoners aan de

en de bewoners van wie we het niet weten

slag om ze een goede start in hun nieuwe

In een gezond leven staat bewegen en een

bereiken. Elk fysiek project in Arnhem-Oost

of opgeknapte woning of buurt te geven.

gezond levenspatroon centraal. Het aan-

gaat gepaard met een achter-de-voor-

Rondkomen heeft niet alleen te maken met

bod van advies op gezond levenspatroon

deur-aanpak.

4

Een doorbraak voor Arnhem-Oost

9

In Arnhem-Oost is het opgroeien en leven in kwalitatief goede woningen in een prettige en veilige openbare ruimte. In heel Arnhem-Oost moeten kwalitatief

ter-de-voordeur-aanpak en de ontwikkeling

om het fysiek verbinden van gebieden voor

goede woningen staan. De fysieke opgave

van de openbare ruimte. De ambitie is dat

de bewoners.

van Arnhem-Oost moet bezien worden

elk fysiek verbetertraject wordt gevolgd

vanuit de verstedelijkingsopgave en de ont-

door een sociale uitvraag bij de bewoners.

Het uitnodigen door de omgeving te

wikkelingen die al gaande zijn. Kansenge-

En in het vervolg wordt gestuurd op diffe-

verfraaien en op buurt of wijkniveau be-

lijkheid bevorderen vanuit het oogpunt van

rentiatie van bewonerssamenstelling. De

paalde voorzieningen te treffen. De vierde

wonen en openbare ruimte heeft als basis

problematiek in de particuliere woningvoor-

ontwikkeling is dat wijken steeds meer

het zorgdragen voor goede woningen. De

raad wordt aangepakt door: het tegengaan

ook de werkplek van de 21e eeuw worden.

woonbeleving moet bijdragen aan de fysie-

van rotte kiezen en huisjesmelkers en het

Dit impliceert in eerste instantie dat er in

ke en mentale gezondheid van inwoners.

stimuleren van samenvoegen en andere

de verdichtende wijken meer ruimte voor

woningverbeteringen. Dat kan ook bete-

voetgangers, meer zitgelegenheden, meer

De ambitie is dat elke bewoner prettig

kenen dat een fysiek project wordt gestart

groene gebruiksruimten, meer ruimte voor

woont in een wijk die bij hem past. Dat

vanuit de sociale opgave en noodzaak. De

bewegen en urban sports zal zijn. Dit houdt

betekent dat er goed gekeken moet worden

Arnhem-Oost aanpak kan hier versterken

in dat er minder ruimte voor verkeer in de

naar de samenstelling van het woningaan-

door voorfinanciering van onderdelen van

wijk zal zijn. In tweede instantie betekent

bod. Waar nodig is dat ook het differentië-

projecten of door ‘onrendabele toppen’

dit dat een zorgvuldige (her)schikking van

ren van woningaanbod ter bevordering van

van projecten te financieren. Andersom

publieksfuncties, bedrijfspanden en andere

diversiteit aan inkomensgroepen, veiligheid,

betekenen de fysieke opgaves kansen om nu

werkruimten verlangd wordt. De buurt

sociale cohesie en de kans om in de eigen

de sociale en fysieke opgave aan elkaar te

is niet meer alleen een woonbuurt. Het is

wijk door te groeien. Met het oog op de

koppelen.

ook een plek om te werken, voor vrije tijd

toekomst zal er straks meer behoefte zijn

en zorgfuncties, zoals scholen, sporten en

aan eenpersoonswoningen dan aan een-

De wijken krijgen een steeds belangrijkere

gezinswoningen. En vanuit het licht om de

rol in de stad: als sociale ontmoetingsruim-

samenstelling van de wijk meer te mengen

te zijn ze al in opkomst en waar mogelijk

Door al deze ingrepen komen de vijf wijken

tussen hoog en laag opgeleid zal ook daar

zal Arnhem-Oost dat versterken. Daarbij

in 18 jaar tijd meer in balans, worden de

het aanbod op moeten worden aangepast.

is het van belang dat het goed toeven is

woonmilieus verbeterd, en worden de

En daarnaast zijn er in alle wijken nog wo-

in Arnhem-Oost. Dat betekent een veel

doelen in het sociale en veiligheidsdomein

ningen en buurten die toe zijn aan renovatie

groenere leefomgeving: mooi openbaar

ook door fysieke ingrepen ondersteund.

of sloop om zo een betere en duurzame

groen met een meer klimaatbestendige in-

De WOZ-waarde van alle woningen zal in

woningvoorraad op te bouwen.

richting. Een derde ontwikkeling is de trend

18 jaar tijd naar het Arnhemse gemiddelde

om meer te bewegen. De openbare ruimte

groeien.

Met de woningcorporaties wordt in meer-

wordt een speelveld dat moet uitnodigen

jarige plannen parallel gestart met ach-

en verleiden om te bewegen. Dat vraagt

kinderopvang.

De Arnhem-Oost-aanpak onderscheidt zich, naast de genoemde ambities en ontwikkellijnen, door een ‘doorbraakhouding’. We willen vanuit de Arnhem-Oost-aanpak steeds versnellen, intensiveren, of doorbreken. Hieronder wordt uiteengezet wat we daaronder verstaan.

Versnellen

Intensiveren

Doorbreken

Een doorbraak voor Arnhem-Oost

Doorbraakhouding Arnhem-Oostaanpak

10

11

Onorthodoxe oplossingen

Gebiedsgericht

dering. Meer richting, met z’n allen voor

We gaan zorgen voor een doorbraak in

We focussen op Arnhem-Oost als één

een probleem en een oplossing gaan. Niet

plaats van dat we (alleen) doorgaan met

gebied op zich, maar ook op specifieke

berusten, maar buiten structuren denken

waar we mee bezig zijn. Dat wil niet zeg-

gebieden in de wijk waar we alle invalshoe-

als dat beter is, binnen bestaande structu-

gen dat er geen goede dingen gebeuren

ken bijeen brengen van fysiek tot sociaal,

ren als dat kan en altijd met de bestaande

in Arnhem-Oost. Er zijn talloze prachtige

van veiligheid tot onderwijs en werk. We

wijkstructuren en de bewoners in beeld.

initiatieven in de wijken. Daar sluiten we

kijken dáár, in die omgeving, hoe en met

op aan, en dat wat goed gaat, gaan we

wie we de wijk beter maken voor de bewo-

versnellen en intensiveren - met een slag-

ners. Iedere wijk is uniek in haar kansen en

vaardige drang naar effect. Maar vanuit

opgaven.

de Arnhem-Oost Aanpak zullen we altijd

Groot denken, klein beginnen: vertrouwen herstellen door lange en korte termijn te verbinden Wat de aanpak van Arnhem-Oost uniek

denken: wat is er nodig? Hoe kan het óók?

De schakel in een lange keten

maakt, is het langetermijnperspectief

Wat is de onorthodoxe oplossing waar

We beseffen dat het niet om de gemeente

van 18 jaar. Dat nodigt uit tot een andere

een wijk naar snakt? Of een voor de hand

draait - wij zijn een schakel in een langere

manier van denken en kijken naar oplossin-

liggende aanpak, waar normaal gespro-

keten - maar wij hebben als overheid wel

gen. Het maakt oplossingen mogelijk die

ken geen geld voor is. We staan open voor

een belangrijk verantwoordelijkheid om te

veel verder in de tijd liggen. Oplossingen

andere invalshoeken, kleine projecten

zorgen dat de voorwaarden voor gezond en

voor de vraagstukken die er liggen kosten

met vernieuwende inzichten en houden

goed leven in al onze wijken worden gerea-

tijd en zijn ook niet uitgekristalliseerd, er

zoveel mogelijk opties open om het goede

liseerd. Wij pakken daarbij onze rol om aan

moet ruimte zijn om na te denken en te

te kunnen doen. Verandering is niet een

te jagen, te ondersteunen en regie te voe-