Agendabundel
Tekst van het document
Bundel - Politieke Avond van 2 oktober 2024 Agenda bijlagen Raadskamerindeling & agenda PA 9 oktober 2024 1.SH 18.00 - 19.30 uur: Technische vragenmarkt 'Ontwerp Begroting 2025-2028' Voorafgaand aan de Politieke Avond van 2 oktober wordt er voor raadsleden en fractievolgers een technische vragenmarkt over de ontwerp-begroting 2025 georganiseerd. De vragenmarkt vindt plaats in de Stadhuishal van 18.00 tot 19.30 uur. Tijdens deze vragenmarkt zijn er vanuit verschillende beleidsterreinen ambtenaren aanwezig. Tijdens de technische vragenmarkt is er een gezamenlijk (snack)buffet. In de bijlage vinden jullie de plattegrond waarop jullie kunnen zien waar de ambtenaren van de verschillende beleidsterreinen zich in het Stadhuis bevinden. (Let op: dit betreft een interne bijeenkomst voor de gemeenteraad) Proces behandeling Begroting 2025 - 2028 Plattegrond - Indeling stadhuishal - 2 oktober 2024 Raadsbrief 'Uitkomsten en vervolg raadswerkgroep Doorontwikkeling Begroten en Verantwoorden' , d.d. 24-06-2024 Presentatie ontwerp-begroting 2025-2028 college B&W (d.d. 18-9-2024) Presentatie raadswerkgroep doorontwikkeling begroten en verantwoorden (d.d.
18-9-2024) Raadsvoorstel 'Begroting 2025' Bijlage 1 - Begroting 2025 Bijlage 2 - Infographic Raadsvoorstel 'Turap-2 2024' Bijlage 1 - Turap-2 2024 Bijlage 2 - Bestuursrapportage Bestaanszekerheid bij Turap-2 2024 Bijlage 3 - Bestuursrapportage Zorg t.b.v. bijlage bij Turap-2 2024 Bijlage 4 - Inventarisatie externe onderzoeken Bijlage 5 - Begrotingswijziging 24-008 bij Turap-2 2024 2.RZ 19.30 - 20.45 uur: Plan gezonde leefomgeving bespreking van amendementen en/of moties Locatie: Raadzaal Behandeladvies 2 oktober 2024, 2e bespreking van amendementen en/of moties amendement 'Een gezonde leefomgeving is een rookvrije leefomgeving' (24A30) van de fracties ChristenUnie en D66 motie 'Schoon schip' (24M122) van de fractie Partij voor de Dieren motie 'Streefwaarden zijn wat waard' (24M123) van de fractie Partij voor de Dieren motie 'Rook- en dampvrije openbare zones mogelijk maken' (24M124) van de fractie Volt Raadsvoorstel 'Plan Gezonde Leefomgeving' Plan Gezonde Leefomgeving Raadsbrief 'Uitvoeringsagenda Lucht 2024 - 2030', d.d.
18-06-2024 Bijlage - Uitvoeringsagenda Lucht 2024 - 2030 Behandelresultaat 26 juni 2024, informatieve & meningsvormende bespreking Behandelresultaat 28 augustus 2024, 2e meningsvormende bespreking Beantwoording technische vragen van de fractie Volt Behandelresultaat 18 september 2024, bespreking van amendementen en/of moties Schriftelijke bijdrage van Extinction Rebellion Arnhem, d.d. 01-10-2024 Behandelresultaat 2 oktober 2024, 2e bespreking van amendementen en/of moties 3.LF 19.30 - 20.45 uur: Vrijwilligersbeleid 2025 bespreking van amendementen en/of moties Locatie: Landgoed/Festival Behandeladvies 2 oktober 2024, 2e bespreking van amendementen en/of moties amendement 'Doelen stellen als gemeente' (24A31) van de fractie CDA, Arnhem Centraal en ChristenUnie amendement 'Vrijwilligers zijn van toegevoegde waarde' (24A32) van de fractie CDA, Arnhem Centraal en ChristenUnie motie 'Voor duidelijke keuzes van raad en college' (24M128) van de fracties D66, Volt, CDA en ChristenUnie Raadsvoorstel 'Vrijwilligersbeleid 2025' Bijlage - Vrijwilligersbeleid 2025 gemeente Arnhem
Schriftelijke reactie Rijnstad (Vrijwilligerscentrale Arnhem – Volare – Arnhemse uitdaging – Opbouwwerk) Behandelresultaat 4 september 2024, informatieve & meningsvormende bespreking Schriftelijke inspraakbijdrage van B. van Eeten, d.d. 04-09-2024 Behandelresultaat 11 september 2024, bespreking van amendementen en/of moties Overzicht insprekers Behandelresultaat 2 oktober 2024, 2e bespreking van amendementen en/of moties 19.30 - 20.45 uur: Vaststellen wijzigingsbesluit 'TAM-omgevingsplan Thorbeckestraat’ en 4.WG ‘Omgevingskwaliteitsplan Thorbeckekwartier Arnhem’ informatieve & meningsvormende bespreking Locatie: Walburgis Behandeladvies 2 oktober 2024, informatieve & meningsvormende bespreking Raadsvoorstel - Vaststellen wijzigingsbesluit 'TAM-omgevingsplan Thorbeckestraat’ en ‘Omgevingskwaliteitsplan Thorbeckekwartier Arnhem’ Bijlage 1 - Ontwikkelkader “Schakel tussen twee buurten” Bijlage 2 - 'Stedenbouwkundig plan Thorbeckestraat’ Bijlage 3a - Verbeelding Bijlage 3b - Regels Bijlage 3c - Motivering Bijlage 3d - Bijlagen bij de motivering Bijlage 4 - Omgevingskwaliteitsplan Thorbeckekwartier Arnhem Bijlage 5 - Communicatieplan Behandelresultaat 2 oktober 2024, informatieve & meningsvormende bespreking 5 20.45 - 21.00 uur: Pauze 6.RZ 21.00 - 22.15 uur: Gebiedsexploitatie Spoorzone Arnhem Oost informatieve bespreking Locatie: Raadzaal Behandeladvies 2 oktober, informatieve
bespreking Raadsvoorstel 'Gebiedsexploitatie Spoorzone Arnhem Oost' Behandelresultaat 2 oktober, informatieve bespreking 7.LF 21.00 - 22.15 uur: Duurzaam Mobiliteitsplan meningsvormende bespreking Locatie: Landgoed/Festival Behandeladvies 2 oktober 2024, 4e meningsvormende bespreking Raadsvoorstel 'Duurzaam Mobiliteitsplan' Duurzaam Mobiliteitsplan Bijlagenrapport duurzaam mobiliteitsplan Bijlage: Memo Toezeggingen Duurzaam Mobiliteitsplan Bijlage: Memo Participatie Duurzaam Mobiliteitsplan Schriftelijke bijdrage VVN - Reactie op Concept Mobiliteitsplan Arnhem d.d. 19-04-2024 Schriftelijke bijdrage Wereldhave Schriftelijke bijdrage Platform Binnenstad Arnhem Bijlage PBA - Relatie Mobiliteit en Bestedingen - centrum Arnhem Schriftelijke bijdrage Gaudium Real Estate Inspreekreactie namens de Verkeersgroep Arnhem-West d.d. 15-05-2024 Inspreekreactie namens Stichting Arnhems Hart d.d. 15-05-2024 Inspreekreactie namens Fietsersbond afdeling Arnhem d.d. 15-05-2024 Inspreekreactie van P. Papegaaij d.d. 15-05-2024 Inspreekreactie van T. Chabot d.d. 15-05-2024 Schriftelijke bijdrage Wijkvereniging Penseelstreek op het raadsvoorstel Bijlage van Wijkvereniging Penseelstreek - Rapportage Enquete Schriftelijke bijdrage Arnhem6811 d.d.
30-05 Schriftelijke bijdrage Apcg op duurzaam mobiliteitsplan Behandelresultaat 15 mei 2024, informatieve bespreking Behandelresultaat 19 juni 2024, informatieve bespreking Schriftelijke bijdrage STAB, d.d. 26-08-2024 Schriftelijke bijdrage wijkvereniging De Penseelstreek, d.d. 26-08-2024 Beantwoording technische vragen VVD over Duurzaam Mobiliteitsplan Arnhem Bijlage 1 bij beantwoording - Rapportage 'Multimodaal model regio Arnhem Nijmegen'
Bijlage 2 bij beantwoording - financiele overzichten Behandelresultaat 28 augustus 2024, meningsvormende bespreking Behandelresultaat 4 september 2024, 2e meningsvormende bespreking Schriftelijke bijdrage Apcg - Aanvulling Inspraakreactie op duurzaam mobiliteitsplan d.d. 18-09-2024 Behandelresultaat 18 september 2024, 3e meningsvormende bespreking Behandelresultaat 2 oktober 2024, 4e meningsvormende bespreking 21.00 - 22.15 uur: Agenderingsverzoek 'Voortgang Arnhemse interventies voor personen met 8.WG verward en/of onbegrepen gedrag' debat Locatie: Walburgis Behandeladvies 2 oktober 2024, debat Agenderingsverzoek ‘Voortgang Arnhemse interventies voor personen met verward en/of onbegrepen gedrag’ van de fractie VVD Raadsbrief 'Voortgang Arnhemse interventies voor personen met verward en/ of onbegrepen gedrag', d.d.
13-12-2023 Bijlage 1 - Arnhemse interventies personen verward en/ of onbegrepen gedrag Bijlage 2 - Stroomschema aanpak personen verward en/ of onbegrepen gedrag Stroomschema aanpak personen verward- onbegrepen gedrag, versie augustus 2024 Beantwoording technische vragen VVD onbegrepen gedrag, versie 29 augustus 2024 Presentatie (1) Personen met verward en/of onbegrepen gedrag Presentatie (2) Politie - Zorg en veiligheid bij onbegrepen gedrag Presentatie (3) Meldpunt Zorgwekkend gedrag Overzicht deelnemers rondetafelgesprek Behandelresultaat 4 september 2024, informatieve bespreking Behandelresultaat 2 oktober 2024, debat 9.RZ 22.15 - 23.15 uur: Startnotitie Vissenbuurt bespreking van amendementen en/of moties Locatie: Raadzaal Behandeladvies 2 oktober 2024, bespreking van amendementen en/of moties amendement 'Ambities in woningaantal vasthouden' (24A33) van de fracties VVD, D66, PvdA, GroenLinks, CDA, ChristenUnie en Volt amendement 'Sluit een divers woonaanbod niet bij voorbaat uit' (24A34) van de fracties VVD, ChristenUnie en CDA Raadsvoorstel 'Startnotitie Vissenbuurt' Startnotitie Gebiedsontwikkeling Vissenbuurt Malburgen Oost Inspreekbijdrage 4 september 2024 bewonerscommissie De Vijveur Lijst van insprekers Behandelresultaat 4 september 2024, informatieve en meningsvormende bespreking Brief van Volkshuisvesting over het sociaal plan, d.d.
10 september 2024 Schriftelijke inspraakbijdrage van S. van Belle, d.d. 10-09-2024 Behandelresultaat 11 september 2024, meningsvormende bespreking Mailwisseling inzake Vissenbuurt d.d. 12-09-2024 & 13-09-2024 & 07-08-2023 Behandelresultaat 18 september 2024, 2e meningsvormende bespreking Memo van wethouder Smeulders inzake 'Afdoen toezegging 1599', d.d. 01-10-2024 Bijlage - Sociaal plan Behandelresultaat 2 oktober 2024, bespreking van amendementen en/of moties 10.LF 22.15 - 23.15 uur: Duurzaam Mobiliteitsplan (vervolg) meningsvormende bespreking Locatie: Landgoed/Festival 11.W 22.15 - 23.15 uur: Agenderingsverzoek 'Voortgang Arnhemse interventies voor personen met G verward en/of onbegrepen gedrag' (vervolg) debat Locatie: Walburgis
Agenda Politieke Avond 9 oktober 2024 Raadzaal 18.45 uur – 19.30 uur Rondvraag en mededelingen
Raadzaal
Landgoed/Festival
Walburgis
19.30 uur – 21.00 uur (90)
19.30 uur – 21.00 uur (90)
19.30 uur – 21.00 uur (90)
Gebiedsexploitatie Spoorzone Arnhem Oost
Duurzaam Mobiliteitsplan
Gespreksnotitie 'Onderzoek uitbreiding internationale relaties'
(informatieve & meningsvormende bespreking)
(meningsvormende bespreking)
(informatieve bespreking & debat)
Pauze: 21.00 uur – 21.15 uur Raadzaal 21.15 uur - 23.15 uur Besluitvormende vergadering 4 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5
Besluitvormende vergadering Opening en mededelingen Beëdiging van Sam Groenendijk tot fractievolger van de fractie PvdA Vaststellen van de agenda en spreektijdverdeling Vaststellen van de concept-besluitenlijst van de vergadering van 25 september 2024 Vaststellen van de lijst van ingekomen stukken en ter inzage gelegde stukken voor de gemeenteraad
5 5.1
Onderwerpen direct ter besluitvorming Vaststellen: Wijziging Veiligheids-en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM)
6. 6.1 6.2 6.3 6.4
Onderwerpen welke voor debat en besluitvorming worden voorgedragen Vaststellen: Plan gezonde leefomgeving Vaststellen: Startnotitie Vissenbuurt Vaststellen: Vrijwilligersbeleid 2025 Vaststellen: Wijzigingsbesluit 'TAM-omgevingsplan Thorbeckestraat’ en ‘Omgevingskwaliteitsplan Thorbeckekwartier Arnhem’
7 7.1
Moties vreemd aan de agenda Motie vreemd aan de agenda 'Schoon samen: Werk en integratie door schoonmaak in de stad (24M125) Motie vreemd aan de agenda 'Instellen raadswerkgroep Transformatie Sociaal Domein' (24M129)
7.2
PROCES BEHANDELING ONTWERP BEGROTING 2025-2028 Aanbieden + presentatie - 18 september Inclusief presentatie RWG Doorontwikkeling Begroten & Verantwoorden • 18.45 – 19.30 uur
Technische vragenmarkt – 2 oktober • • •
18.00 – 19.30 uur Inclusief snackbuffet Plattegrond volgt met wie zich waar bevindt in stadhuishal
Meningsvormende bespreking – 16 oktober • • • •
9 raadskamers geordend per portefeuillehouder (inclusief kamer financiën) Start met inspreekmoment Meerdere woordvoerders toegestaan Uitloop PA 30 oktober
Reces: 21 tot 27 oktober
Bespreken moties & amendementen – 6 november • • • •
3 ‘avondvullende’ raadskamers met meerdere wethouders per kamer Indeling wordt maandag 4 november om 16.00 uur gepubliceerd Meerdere woordvoerders toegestaan Geen uitloop mogelijk
Besluitvorming – 13 november • • • • •
Aanvang 16.00 uur Inclusief maaltijd Standaardspreektijden, waarbij er voor alle fracties 5 minuten extra zal zijn (voor de algemene politieke beschouwingen) Spreekvolgorde: grootste oppositiefractie, gevolgd door de grootste coalitiefractie en zo verder Twee woordvoerders per fractie toegestaan, één algemeen en één financieel
Aanbieden stukken Op 18 september is er voor alle raadsleden en fractievolgers één fysiek exemplaar van de ontwerp-begroting aanwezig. Alle stukken zijn digitaal in te zien via https://financien.arnhem.nl/ Weten hoe je de begroting kunt lezen? Bekijk dit filmpje Samenhang Tegelijk met de begroting wordt de raad ook de Turap-2 2024 aangeboden. De Belastingverordeningen 2025 volgen iets later. De stukken worden alle drie tegelijk behandeld. Tevens wordt de raad op 18 september het raadsvoorstel rondom de grond/gebiedsexploitaties Spoorzone Oost aangeboden. Deze volgt een afzonderlijke informatieve en meningsvormende bespreking. De besluitvorming is tegelijk met de begroting op 13 nov. Technische vragen Schriftelijk: • deadline indienen: maandag 7 oktober 8.00 uur • deadline beantwoording: dinsdag 15 oktober • Indienen via technischevragenraad@arnhem.nl Mondeling: • Technische vragenmarkt: 2 oktober 18.00 tot 19.30 uur Moties en amendementen • Deadline inleveren voor bespreking moties en amendementen: maandag 4 november 12.00 uur • Deadline inleveren voor besluitvorming: maandag 10 november 12.00 uur Pilot nieuwe inrichting & vormgeving begrotingsprogramma’s De afgelopen periode is in de werkgroep ‘Doorontwikkeling begroten & verantwoorden’ nagedacht over op welke wijze de begroting het beste kan worden ingericht om de raad optimaal in positie te brengen.
Dit heeft een concreet aantal verbeterpunten opgeleverd, welke in 4 programma’s - bij wijze van pilot- zijn doorgevoerd: het betreft S01 Veiligheid, S05 Cultuur, S06 Participatie & armoedebestrijding en S10 Klimaat & energie. Zie ook de raadsbrief hierover.
Tafelindeling technische vragenmarkt 2 oktober 2024 Boven stadhuishal: Klimaat en energie
Ruimtelijke ontwikkeling/ Wonen
Leefomgeving (groen, klimaatadaptatie en afval)/ Bereikbaarheid
Algemeen financiën Begroting en Turap 2
Beneden stadhuishal: Participatie en armoedebestrijding/ Veiligheid
Zorg/ Welzijn/ Wijkprogramma’s
Burgerparticipatie, dienstverlening/ Opvang doelgroepen
Cultuur/ Economie/ Inclusie
Onderwijs/ Gezondheid en sport/ Arnhem Oost
Aan de gemeenteraad
Datum
: 24 juni 2024
Zaaknummer
:
Contactpersoon
: Maaike Piscaer
Telefoonnummer
: (06) 31114892
Onderwerp: Uitkomsten en vervolg raadswerkgroep Doorontwikkeling Begroten en Verantwoorden
Geachte leden van de gemeenteraad, Sinds 3 jaar wordt er vanuit de gemeenteraad een Duisenbergonderzoek uitgevoerd op de jaarstukken. Deze onderzoeken hebben geleid tot zowel specifieke verbeterpunten per begrotingsprogramma als tot algemenere conclusies (zoals het beter meetbaar maken van doelen en indicatoren). Vanuit de auditcommissie is de wens uitgesproken om alvorens er met een nieuw Duisenbergonderzoek wordt gestart, zich eerst te richten op het concreet vertalen van de opgehaalde resultaten vanuit eerdere onderzoeken in onze manier van begroten en verantwoorden. U bent hierover geïnformeerd middels de raadsbrief Vervolg aanpak meetbare doelen naar aanleiding van aanbevelingen Duisenbergonderzoek (d.d. 21-11-2023) Het streven is een meer toegankelijkere begroting die zich meer op hoofdlijnen richt en tegelijkertijd concreter is over de te realiseren doelen. Om dit te realiseren is de ambtelijk/bestuurlijke werkgroep ‘Doorontwikkeling begroten en verantwoorden’ (DB&V) in het leven geroepen. De opdracht van deze werkgroep was om een gezamenlijk beeld te creëren op welke wijze de begroting het beste kan worden ingericht om de raad optimaal in positie te brengen zijn kaderstellende en controlerende taak uit te voeren.
De hoofdvraag die hierbij centraal stond was: Hoe ziet de indeling van de programma’s en de opbouw van de programma’s in termen van ambities, doelen, inspanningen en indicatoren van onze ‘ideale’ Begroting, ook als basis voor informatievoorziening aan de raad, er uit? Via deze raadsbrief wil de werkgroep DB&V u informeren over de uitkomsten en het vervolg. Inhoud werksessies Er zijn vier inhoudelijke themasessies geweest met als thema’s: focus, indicatoren, beleid en inzicht in financiële middelen. Afsluitend is er één afrondende sessie georganiseerd waarin de uitkomsten van de inhoudelijke sessies zijn geconcretiseerd. Van iedere inhoudelijke sessie is een ‘rode draad’ opgesteld met als doel om tot concrete voorstellen te komen ter verwerking in de begroting. Het volledige overzicht van deze ‘rode draden’ is te vinden in de bijlage. De verbeterpunten die hieruit voortkomen lopen uiteen van concrete, snel op te pakken aanpassingen tot abstractere ideeën die nog verder uitgewerkt dienen te worden. Er is daarom gekozen voor een plan van aanpak bestaande uit drie verschillende sporen:
• Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • griffie@arnhem.nl
Datum Zaaknummer Pagina
: 13 juni 2024 : :2
1. Doorvoeren verbeteringen Begroting 2025 Een aantal concrete verbeterpunten kan direct worden doorgevoerd in de Begroting 2025 bij de inrichting en vormgeving van de programma’s. Deze punten betreffen onder andere: een titelpagina in de vorm van een visual, een doelenboom in overzichtelijke tabelvorm, doelen ER-geformuleerd (lagER, hogER, mindER, etc), korte en bondige toelichtingen en indicatoren die meer grafisch vormgegeven zijn en waaruit blijkt waar we vandaan komen, waar we nu staan en waar we heen willen. Daarnaast wordt er ook een betere koppeling gemaakt tussen doelen en budgetten en wordt de toelichting financiën/financiële mutaties in tabelvorm gepresenteerd. Deze verbeterpunten zullen – bij wijze van een pilot - voor de Begroting van 2025 in 4 stedelijke programma’s worden doorgevoerd. Met het programma S01 Veiligheid was in het kader van deze raadswerkgroep reeds een start gemaakt. Daarnaast worden drie programma’s die in de afgelopen jaren via de Duisenbergmethode onder de loep zijn genomen meegenomen in de pilot: S05 Cultuur, S06 Participatie & armoedebestrijding en S10 Klimaat & energie. 2. Doorvoeren verbeteringen vanaf begroting 2026 De wijzigingen in deze 4 begrotingsprogramma’s zullen worden besproken en geëvalueerd in de werkgroep DB&V.
Indien de nieuwe programma-opbouw inderdaad de gewenste verbeterslag heeft opgeleverd, zullen ook de overige programma’s naar dit nieuwe format worden omgebouwd. Streven is om de Begroting 2026 geheel in de nieuwe opbouw aan de gemeenteraad te kunnen aanbieden. 3. Gerelateerde acties Een aantal bevindingen en acties hebben gevolgen die breder zijn dan alleen de begroting. Deze zijn hieronder weergegeven en worden in het najaar 2024 verder uitgewerkt. Het betreft de volgende punten: 1. Aanpassing van de Turaps en Jaarrekening over 2025 als gevolg van het aanpassen van de begroting; 2. Mogelijke aanpassingen in het aantal/indeling programma’s: dit zal bekeken worden in samenhang met de uitkomsten van het onderzoek naar de wijksturing; 3. Verbeteringen in de systematiek visies-beleidsnota’s-uitvoeringsplannen en de relatie met de P&C cyclus; 4. Aandacht voor de website financien.arnhem.nl: wat willen en kunnen we digitaal aanbieden via de website en wat willen en kunnen we aanbieden via de boekwerken/pdf’s? Tot slot De leden van de werkgroep zullen de uitkomsten en reeds doorgevoerde wijzigingen toelichten tijdens de Politieke Avond van 18 september wanneer de ontwerp-Begroting 2025 aan de gemeenteraad wordt gepresenteerd. Met vriendelijke groet, De werkgroep ‘Doorontwikkeling begroten & verantwoorden’
• Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • griffie@arnhem.nl
Datum Zaaknummer Pagina
: 13 juni 2024 : :3
Bijlage 1: Overzicht ‘rode draad’ per werksessie 1. Hoe komen we tot focus in de Begroting • Behandeling van de stellingen heeft richting gegeven aan het minimaal en maximaal aantal begrotingsprogramma’s, zonder afzonderlijke wijkprogramma’s; • Het aantal programma’s is minstens zo belangrijk dan de navolgbaarheid, integraliteit speelt hierbij een belangrijke rol; • Sturing door de Raad vindt plaats bij de Perspectiefnota en beleidsnota’s, de begroting is een vertaling hiervan; • Het beperken van het aantal indicatoren kan focus creëren; • Het is logisch dat een coalitieakkoord zich vertaald in een begroting, zeker in de eerste fase van een bestuursperiode • Onderscheid tussen ‘going concern’ en ‘eigen keuzes’ • Bij punt 3 kan worden opgemerkt dat dit in lijn is met de link tussen de begrotingscyclus en de beleidscyclus die er bijvoorbeeld in de gemeente Utrecht gemaakt wordt, zoals in de eerste sessie besproken. 2. Indicatoren in de Begroting • De reguliere P&C producten begroting-turap-jaarverslag vormen de basis voor een raadslid. Een monitor is aanvullend ‘nice to have’ maar moet niet nodig zijn voor goede beeldvorming.
• Er is behoefte aan overzicht op hoofdlijnen, navolgbaarheid is hierbij belangrijk; • Waar komen we vandaan en waar gaan we naartoe? • Daarnaast: wat doen we sowieso en wat hebben we nieuw gedaan? • De begroting voelt nu als een heel ambtelijk - een heel beschrijvend - stuk. Er is behoefte aan meer structuur en navolgbaarheid voor raadsleden; • Het is vooral belangrijk dat doelen en indicatoren goed op elkaar aansluiten, streven naar minder doelen en minder indicatoren is hierbij minder belangrijk; • Teksten moeten één op één aansluiten op de doelenboom en niet een opsomming zijn van alles wat we doen • Bij punt 2 valt dan te denken aan een overzicht per programma in één blik. Daarnaast wordt benoemd dat er soms ook maatwerk per programma nodig is, niet ieder programma kan over dezelfde kam geschoren worden. Tenslotte komt aan bod dat de begroting nu vooral gericht is op verandering en niet zero based, t.b.v. navolgbaarheid zou het goed zijn om te weten hoe een programma in zijn geheel is opgebouwd. Dit onderwerp zal in de vierde werksessie aan de orde komen. 3. Verankeren beleid in de Begroting • Bij het vorige verslag is een slotopmerking opgenomen over de rol van de Perspectiefnota, er wordt aangegeven dat dit inderdaad een belangrijke is om vast te leggen. De ‘rode draad’ van deze sessie is als volgt:
• Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • griffie@arnhem.nl
Datum Zaaknummer Pagina
•
• • •
: 13 juni 2024 : :4
Bij een beleidsnota wordt er vooral gekeken op hoofdlijnen: welke kant gaat het op, en is dat de gewenste kant. Er wordt daarbij meer gekeken naar richting dan naar de concreetheid van de doelen; Belangrijk bij de behandeling van een beleidsnota is om te kijken of er een beeld is: we hebben dit als raad vastgesteld, hoe gaan we dit nu met elkaar volgen? De vertaling naar doelen en indicatoren wordt pas zichtbaar in de begroting; Teksten die voor een beleidsnota prima zijn, kunnen te vaag en te beschrijvend zijn voor in een begroting
Naar aanleiding van deze rode draad zijn kort de volgende onderwerpen nog aan bod gekomen: •
•
•
De accountant heeft in de eerste sessie uitgesproken dat de sturende rol bij de vaststelling van beleid zit (i.p.v. bij de begroting). We hebben met elkaar geconcludeerd dat dit daadwerkelijk zo is, maar de vraag is hoe we hiermee omgaan. Dit vraagt zowel ambtelijke sturing op meer concreetheid in beleidsnota’s als een raad die meer stuurt op concreetheid in visies/plannen, zodat de slag die erna richting begroting moet plaatsvinden alvast meer duiding krijgt. We gebruiken nu de termen visie en beleidsnota door elkaar heen. Het is goed om scherp te hebben wat je verwacht bij welke term.
4. Meer inzicht in financiële middelen • Het verschilt per individu hoe er naar de financiële paragraaf gekeken wordt. Waar de één doelen en budgetten als uitgangspunt neemt, kijkt de ander eerst naar het financieel totaal plaatje; • Het overzicht per kostensoort zoals nu opgenomen op de website, voert te ver voor een gemiddeld raadslid. Dit betekent echter niet dat dit overzicht overbodig is! Een gedetailleerd overzicht is niet altijd nodig, maar kan wel van pas komen; • Nu zijn er informatieve filmpjes om raadsleden wegwijs te maken in de begroting en website. Het kan waardevol zijn om aan het begin van een raadsperiode hier ook een fysieke sessie over te organiseren; • De overeenkomsten tussen het boekwerk en de website zijn nu te onduidelijk, als je iets in het boekwerk hebt gelezen is het lastig dit goed terug te vinden op de website; • De huidige werkwijze is goed te volgen, wel is de extra toelichting die Jeroen erbij heeft gegeven prettig; • We mogen hier meer aandacht voor hebben bij het aanbieden van de begroting (bijvoorbeeld door een extra handreiking in één A4). Zerobased staat nu opgenomen in de leeswijzer, mogelijk is het goed om ook aan het begin van het betreffende programma hier nog op terug te komen; • De cyclus van zerobased was nu nog niet bij iedereen bekend, maar deze behoefte is er wel sterk.
Het collectief geheugen is mogelijk ook niet goed genoeg om te weten welk programma er vorig jaar is gedaan, goed om dit dus mee te nemen.
• Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • griffie@arnhem.nl
Turap-2 2024 Begroting 2025 Gebiedsexploitatie Spoorzone Arnhem Oost
Wethouder Financiën Paul Smeulders 18 september 2024
huisstijl
Turap-2 2024 - In de eerste tussentijdse rapportage (Turap-1): alleen financiële voortgang - In de tweede tussentijdse rapportage (Turap-2) hiernaast ook inzicht in voortgang ambities, doelen en inspanningen voor 2024 - Het totaal aan financiële afwijkingen laat het volgende beeld zien:
18-9-2024
2
- Alle afwijkingen op een rij: zie totaalbeeld in de Turap (p. 5/6). Per programma vervolgens toegelicht
Begroting Arnhem
Boekwerk Begroting
Filmpje met ambtelijke toelichting: - De Begroting in het algemeen
3
Website: portal financien.arnhem.nl
Onderwerpen - Opbouw van de Begroting - Financiële ontwikkelingen: waar staan we nu en hoe zijn we hier gekomen? - Ontwikkeling van de (woon)lasten - Zero based begroten en meetbare doelen
- Proces behandeling in de raad
4
- Gebiedsexploitatie Spoorzone Arnhem Oost
Opbouw Begroting Arnhem - Deel 1: Hoofdlijnen van beleid en financieel kader: - Hoofdlijnen van beleid - Ontwikkelingen in het financieel kader - Deel 2: Beleidsbegroting - Wijkprogramma en 13 Stedelijke programma’s - Paragrafen
- Bijlagen
5
- Deel 3: Financiële begroting - Financiële tabellen
huisstijl
Waar staan we nu en hoe zijn we hier gekomen? Periode na Begroting 2024 Bij vaststelling structureel sluitende Begroting 2024: - signalen van structurele tekorten zorgdomein
18-9-2024
6
Kort daarna ook: - inzichten in stijgende kosten onderhoud openbare ruimte CSA - verwachte hogere indexaties op alle terreinen - ambities op onderwijshuisvesting die financieel vertaald moesten worden - geen zicht op verhoging rijksmiddelen in gemeentefonds
huisstijl
Waar staan we nu en hoe zijn we hier gekomen? Naar de Perspectiefnota 2025-2028
7
Van Rijkswege werden we enigszins geholpen door: - opnieuw uitstel invoering nieuw verdeelmodel Beschermd Wonen - de Voorjaarsnota waarin oploop opschalingskorting vanaf 2026 werd geschrapt, - voor Wmo een beter passende indexering is afgesproken en - de structurele korting op het gemeentefonds enigszins is verlaagd, behalve in 2025
18-9-2024
In aanloop naar de PPN is bijgestuurd op het zorgwekkende beeld: - claims en knelpunten voor algemene middelen zijn verlaagd - op vrijwel alle programma’s voorstellen gedaan voor bezuinigingen - voorstellen voor verhoging van opbrengsten (parkeertarieven en toeristenbelasting)
huisstijl
Perspectiefnota 2025-2028 en Turap-1 2024 En zo ontstond het volgende beeld in Turap-1 (2024) en de Perspectiefnota (20252028):
18-9-2024
Waarbij de weerstandsfactor er als volgt uit zag: 8
En waarbij we het 1e begrotingsadvies VNG hebben gevolgd: 2025 sluitend, jaren daarna niet. Tref daartoe wel voorbereidingen om deze sluitend te maken
huisstijl
Waar staan we nu en hoe zijn we hier gekomen? Tussen Perspectiefnota en Begroting
Onzekerheid over exacte financiële gevolgen voor gemeenten, moet blijken uit nadere uitwerkingen in Regeerprogramma
9
Maar ook het Hoofdlijnenakkoord van de nieuwe landelijke coalitie: - voorstel overheveling specifieke uitkeringen naar gemeentefonds met korting van 10% - voorstel voor maximering OZB (woonlasten)
18-9-2024
Toen kwam de meicirculaire 2024: - structurele voordelen vanaf 2024 als gevolg van actualisatie maatstaven en indexatie IU Participatie en IU Beschermd Wonen - verwerking meicirculaire bracht onjuiste verwerking stelpost beschermd wonen aan het licht: meevaller van 7 mln vanaf 2028 - ruimte onder plafond BTW compensatiefonds
huisstijl
Begrotingsadvies VNG Begrotingsadvies VNG in twee delen:
10
Na meicirculaire/nieuw kabinet: - Benoem financiële en inhoudelijke consequenties van noodzakelijke bezuinigingen en/of lastenverzwaring, ook van ombuigingen die eerder zijn ingezet - Maak boekjaar 2025 sluitend, rekening houdend met de wijze waarop financiële toezichthouders omgaan met de incidentele korting van 2025 - Neem groei van de kosten voor jeugdzorg niet volledig voor eigen rekening - Overweeg rekening te houden met toekomstige ontwikkelingen rondom het Btw-Compensatiefonds (BCF) en de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo)
18-9-2024
Bij Perspectiefnota: Maak structureel sluitende begroting 2025, bereid ombuigingen voor vanaf 2026, waartoe besloten kan worden als korting 3 miljard overeind blijft. Breng ombuigingen in kaart, maar zet ze nog niet in gang
Waar staan we nu: beeld Begroting 2025 Verwerking van de meicirculaire en een (beperkt) aantal nieuwe financiële ontwikkelingen na de PPN leidt tot een structureel sluitende begroting in alle jaren 2025-2028:
11
Gisteren Prinsjesdag met de Miljoenennota: Uitwerking Hoofdlijnenakkoord in een Regeerprogramma wordt verwerkt in septembercirculaire input voor Perspectiefnota 2026-2029!
Waar staan we nu: beeld Begroting 2025 In deze Begroting 2025 zijn de (financiële) gevolgen van de volgende aangenomen moties en amendementen verwerkt: 24M94 Voldoende beschikbare AED’s in elke wijk 24M101g Zonder show, geen vuurwerk 24M79 Maximaal 3,5 procent indexeren 24M81 Cultuur in Arnhem waarborgen 24M96 Cultuurbezuiniging evenwichtiger verdelen (wijziging in voorgestelde dekking) 24A23 Toekomst herdenking en Bridge to Liberation Experience
In deze Begroting 2025 is ook conform toezegging een midterm opgenomen: in onderdeel Hoofdlijnen van beleid Hierin ook beschrijving hoe ambities zich verhouden tot uitvoeringskracht
12
-
huisstijl
Financiële positie in Begroting 2025 De verhouding tussen benodigd en beschikbaar vermogen bepaalt de weerstandsfactor, deze is in alle jaren 1,1 of 1,2:
18-9-2024
Solvabiliteit alle jaren hoger dan streefcijfer van 14%:
13
Stand bestemmingsreserves: € 194 mln in 2025 aflopend naar € 170 mln in 2028 Stand algemene reserve: € 70 mln in 2025 aflopend naar € 69 mln in 2028
huisstijl
Ontwikkeling (woon)lasten In paragraaf Lokale heffingen:
14
Daaruit blijkt: - Lastendruk stijgt in 2025 wat harder, maar vlakt daarna af - Oorzaak: hogere kosten taken voor afval (bijvoorbeeld het opruimen van lachgascilinders) en correctie OZB (inhaaleffect voor 2024) - Tarieven OZB berekend op basis van voorlopige waardeontwikkeling. Mogelijk in december bijstelling als waardeontwikkeling substantieel anders uitpakt
18-9-2024
- Uitgangspunten voor de begroting en tarieven toegelicht - Uitgangspunten voor ontwikkeling lokale lastendruk weergegeven - Diverse overzichten ontwikkeling lokale lastendruk opgenomen
huisstijl
Zero based begroten en meetbare doelen Zero based begroten - Drie programma’s zero based opgebouwd: Veiligheid, Cultuur en Economie - Jaarlijks 2/3 programma’s, zodat over periode van 4 jaar de gehele Begroting vanaf nul is opgebouwd
18-9-2024
15
Doorontwikkeling Begroten en Verantwoorden (‘meetbare doelen’) - In een prettige en goede ambtelijk bestuurlijke samenwerking gewerkt aan doorontwikkeling en verbetering - Met mooi resultaat: vier programma’s als pilot uitgewerkt: Veiligheid, Cultuur, Participatie & Armoedebestrijding en Klimaat & Energie - Raadswerkgroep neemt u zo mee in de uitkomsten
huisstijl
Gebiedsexploitatie Spoorzone Arnhem Oost - Tegelijk met de Begroting 2025: voorstel voor gebiedsexploitatie Arnhem Oost - Financiële vertaling van de drie raadsbesluiten tav de deelexploitaties Schaapsdrift, Rijnpark fase 1 en Presikhaaf 3 (P3)
18-9-2024
- In financiële paragraaf gebiedsvisies: post ‘nader te detailleren’ nu teruggebracht naar nul obv actualisering/uitwerking grex en investeringskredieten openbare ruimte
16
- De risicoanalyses en beheersmaatregelen van de deelexploitaties zijn geactualiseerd - Na vaststelling kan volgende stap gezet worden: uitwerken van de omgevingsplannen
huisstijl
Gebiedsexploitatie Spoorzone Arnhem Oost Proces behandeling voorstel gebiedsexploitatie Spoorzone Arnhem Oost:
- PA 2 oktober: informatieve raadskamerbehandeling, bestaande uit ambtelijke technische toelichting op voorstel
- Optioneel PA 6 november: raadskamerbespreking moties & amendementen - PA 13 november: besluitvorming samen met Begroting 2025 (met grex als eerste agendapunt/beslispunt op raadsagenda)
17
- Optioneel PA 30 oktober: vervolg meningsvormende raadskamerbespreking of raadskamerbespreking moties & amendementen
18-9-2024
- PA 9 oktober: meningsvormende raadskamerbespreking
Proces Begroting 2025 in de raad
18
Voor alle technische vragen over P&C-producten: technischevragenraad@arnhem.nl
Bedankt voor uw aandacht
Pilot ‘Nieuwe indeling begrotingsprogramma’s’ Resultaten van de werkgroep ‘Doorontwikkelen Begroten & Verantwoorden’
Wat gaan we vertellen? Introductie - Waarom hebben we dit gedaan? Terugblik - Wat hebben we gedaan? Opbrengsten -Wat het heeft opgeleverd? Resultaat - Hoe is dit (bij wijze van pilot) verwerkt in de 4 begrotingsprogramma’s? Vooruitblik - Hoe nu verder?
Introductie: waarom doen we dit? Waarom?
Na 3 jaar Duisenbergonderzoeken op de Jaarstukken > resultaten eerst omzetten in concrete verbeterpunten in onze begroting
Doel
Het optimaal in positie brengen van de raad om zijn kaderstellende en controlerende taak bij de behandeling van de begroting uit te voeren
Hoe?
Bestuurlijk-ambtelijke werkgroep bestaande uit 7 raadsleden/fractievolgers, wethouder financiën, concerncontroller, ambtenaren F&C en griffie Opdracht
Samen op zoek naar hoe een programma er ‘in de ideale situatie’ in de Begroting uit zou moeten zien
Terugblik: wat hebben we gedaan? 4 INHOUDELIJKE SESSIES 1.Hoe komen we tot focus in de begroting? 2.Welke indicatoren nemen we op in onze begroting? 3.Hoe verankeren we ons beleid in de begroting? 4.Op welke wijze kunnen we meer inzicht geven in onze financiële middelen in de begroting?
1 AFSLUITENDE SESSIE • Concretiseren ‘rode draden’ • Opstellen plan van aanpak • Bespreking dummy begrotingsprogramma ‘Veiligheid’
Opbrengsten: wat heeft het opgeleverd? Drie sporen: Doorvoeren verbeteringen Begroting 2025
2025
2026
Gerelateerde acties
Doorvoeren verbeteringen vanaf begroting 2026
Doorvoeren verbeteringen Begroting 2025: • Via een pilot bij 4 begrotingsprogramma’s (Veiligheid, Cultuur, Participatie en armoedebestrijding en Klimaat en energie) verbeterpunten doorvoeren. Concreet betreft dit: ⚬ Een programma in één oogopslag. ⚬ Een doelenboom in tabelvorm ⚬ Doelen ER geformuleerd (lagER, hogER, mindER, etc.) ⚬ Korte en bondige toelichtingen ⚬ Grafische weergave van indicatoren, liefst afgezet tegen andere gemeenten ⚬ Betere koppeling tussen doelen en budgetten
2025
Gerelateerde acties: 1.Aanpassing van de Turaps en Jaarrekening over 2025 als gevolg van het aanpassen van de begroting; 2.Verbeteringen in de systematiek visies-beleidsnota’suitvoeringsplannen en de relatie met de P&C cyclus; 3.Nadenken over aanpassingen in het aantal/indeling programma’s (met name m.b.t. de wijkprogramma’s) 4.Aandacht voor de website financien.arnhem.nl: wat willen en kunnen we digitaal aanbieden via de website en wat willen en kunnen we aanbieden via de boekwerken/pdf’s?
Resultaat: Programma in één oogopslag
Resultaat: Ambitie
Resultaat: Totale lasten
Resultaat: Doelen met budget per doel
Resultaat: Inspanningen
Resultaat: Belangrijke trends en inzichten
Resultaat: Korte toelichting op de grafieken
Samenvatting doelenboom
Samenvatting van de ambitie(s), doelen en inspanningen op hoofdlijnen. Een toelichting op de doelen en inspanningen zijn in de begrotingsprogramma’s opgenomen.
Samenvatting doelenboom
ER doelen
Samenvatting doelenboom
Via werkwoorden kort omschreven wat we gaan doen
Financiële toelichting De financiële toelichting geeft een meerjarig inzicht in de financiële mutaties per doel met onderscheidt naar baten, lasten, reserves en voorzieningen. Voorheen werd er minder per doel toegelicht, ook niet altijd meerjarig en was het totaal aan toegelichte mutaties ook niet altijd gelijk met de totale mutatie.
Vooruitblik - Hoe nu verder? • De wijzigingen in deze 4 begrotingsprogramma’s zullen worden besproken en geëvalueerd in de werkgroep DB&V • Indien de nieuwe programma-opbouw inderdaad de gewenste verbeterslag heeft opgeleverd, zullen ook de overige programma’s naar dit nieuwe format worden omgebouwd.
Oproep aan de raad! Opmerkingen/wensen/verbeterpunten t.a.v. de voorgestelde wijzigingen: geef ze door aan de werkgroep (via de griffie)
Aan de gemeenteraad Zaaknummer
4304640
Onderwerp:
Begroting 2025
Kernboodschap In Arnhem laten we zien dat het anders kan. We zijn sociaal, gastvrij en we kiezen voor verbinding. We doen dat binnen een financieel steeds ingewikkelder speelveld. De bezuinigingen vanuit Den Haag op gemeenten, de sterk oplopende kosten voor de jeugdzorg en toenemende bouwkosten maken dat we scherp aan de wind moeten zeilen. Mede dankzij de besparingen die zijn opgenomen in de Perspectiefnota 2025-2028 laat de Begroting 2025 een structureel sluitend beeld zien. In deze begroting is de ontwikkeling van de zorgkosten verwerkt, is jaarlijks extra budget vrijgemaakt voor de investeringen in onderwijshuisvesting en is de ruimte die in de vorige begroting is vrijgemaakt voor de ontwikkeling van Spoorzone Arnhem Oost ingevuld door de inkomsten en uitgaven vanuit de gebiedsexploitatie op te nemen. Naast dat de begroting structureel sluit, blijft ook de weerstandsfactor binnen de kaders die in de financiële verordening zijn beschreven. Voorstel 1. De Begroting 2025 vast te stellen. 2. Het budget voor het integraal huisvestingsplan Onderwijs jaarlijks vanaf 2025 tot en met 2039 met € 1,18 miljoen te verhogen zoals opgenomen in de Perspectiefnota 2025-2028. 3. De looptijd van de bestemmingsreserve Burgerparticipatie te verlengen tot ultimo 2025 en het doel te wijzigen in: Burgerparticipatie als werkwijze in te bedden in de organisatie.
De middelen zijn bestemd om uitvoering te geven aan het actieprogramma “Samen maken we Arnhem”. 4. Het doel van de bestemmingsreserve Wmo en Jeugdzorg te wijzigen in: De inkomsten en uitgaven op het beleidsveld Zorg en Welzijn zijn nog niet in evenwicht. Dit komt omdat gemeenten nog actief zijn met het ontwikkelen en uitvoeren van de transformatie van de zorg en welzijn, het uitvoeren van de hervormingsagenda Jeugd en de doorontwikkeling beschermd wonen en maatschappelijke opvang nog afwachten. Aan deze reserve worden de voordelen van het beleidsveld Zorg en Welzijn tijdelijk toegevoegd, zodat extra maatregelen en (mogelijke) tekorten op het beleidsveld Zorg en Welzijn, alsmede kosten voor de transformatie van het sociaal domein (zorg, participatie en welzijn) verrekend kunnen worden met deze reserve. 5. De functie van de bestemmingsreserve Inburgering, integratie en asiel te wijzigen naar een egalisatiereserve met een plafond van € 5,0 miljoen en het doel te wijzigen in: Deze reserve wordt gebruikt om jaarlijkse fluctuaties in de inkomsten (met name van het Rijk) en uitgaven op het beleidsveld Inburgering, integratie en asiel te egaliseren.
Inleiding Met dit raadsvoorstel ontvangt u de Begroting 2025. Dit is de derde begroting in deze raadsperiode. Daarom is in deze begroting ook aandacht voor de midterm van het college. De basis voor deze begroting is gelegd met de Perspectiefnota 2025-2028. Voorafgaand aan de Perspectiefnota lagen er diverse uitdagingen als gevolg van verschillende kostenstijgingen waar geen verhoging van de rijksmiddelen via het gemeentefonds tegenover staat. De Perspectiefnota is in zijn geheel met de daarin gemaakte keuzes voor besparingen in deze begroting en vastgestelde amendementen verwerkt. Ook beleidsmatige en financiële ontwikkelingen die zich na het opstellen van de Perspectiefnota hebben voorgedaan, zijn in deze begroting verwerkt. Conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moet voor 15 november 2024 een door de raad vastgestelde, sluitende Begroting 2025 worden aangeleverd bij de toezichthouder op de gemeentefinanciën, de provincie Gelderland. Nadat in de Begroting 2024 de middelen waren vrijgemaakt voor de gebiedsontwikkeling van Spoorzone Arnhem Oost en op 28 februari het gebiedsprogramma is vastgesteld, wordt in deze Begroting 2025 de gebiedsexploitatie verwerkt.
Daarnaast wordt in deze begroting geld vrijgemaakt voor de uitvoering van de moties Voldoende beschikbare AED's in elke wijk (24M94) en Zonder show, geen vuurwerk (24M101g), waarmee deze motie (24M101g) hierbij is afgedaan. In lijn met het amendement Toekomst herdenking en Bridge to Liberation Experience (24A23) is een voorstel opgenomen voor een structurele dekking van de herdenking van de Slag om Arnhem. Motie 24M81 ‘Cultuur in Arnhem waarborgen’ wordt met deze Begroting afgedaan. Dit geldt ook voor motie 24M96 ‘Cultuurbezuiniging evenwichtiger verdelen’, waarbij de voorgestelde dekking uit de motie niet nodig is, aangezien dekking vanuit de algemene middelen wordt voorgesteld. Motie 21M108 ‘Heldere afdoening moties en toezeggingen’ en motie 23M107 ‘De inwoner is geen klant’ worden bij deze Begroting afgedaan. Tot slot kunnen de volgende toezeggingen als afgedaan worden beschouwd: toezegging 1424 ‘Duidelijkheid bijdrages aan maatschappelijke partners’, omdat dit in en rond de Perspectiefnota 2025 is geregeld. Toezegging 1236 ‘Een coalitieakkoord is nog geen raadsuitspraak’, omdat uit de midterm in deze Begroting blijkt dat alle in het coalitieakkoord genoemde beleidsvoornemens zijn of worden betrokken in een openbare procedure.
Tot slot staat conform toezegging 1578 ‘Mid-term review balans ambities en uitvoeringskracht’ in onder meer hoofdstuk 1 van deze begroting een midterm en beschrijven we hoe onze ambities zich verhouden tot onze uitvoeringskracht. Hiermee beschouwen we toezegging 1578 als afgedaan. Doorontwikkeling cyclusdocumenten Samen met de raadswerkgroep Doorontwikkeling Begroten & Verantwoorden is in een aantal sessies gesproken over verbeteringen in de documenten voor de planning en control cyclus. Een viertal programma’s is in samenwerking met de raadswerkgroep als pilot uitgewerkt: Veiligheid, Cultuur, Participatie en armoedebestrijding en Klimaat en energie. De verbeteringen hierbij zijn: - Per programma een voorblad met het programma in één oogopslag - De ambities, doelen en inspanningen in één overzichtelijk schema opgenomen - Een uniforme beschrijving van doelen in ER-vorm (groter, minder) en inspanningen in werkwoordsvorm: we zorgen voor, we ontwikkelen, enz.
- Een betere koppeling van budgetten aan doelen - Een visuele weergave van de belangrijkste indicatoren met de ontwikkeling in de tijd Het beoogd resultaat van deze pilot is een programma dat aan verschillende behoeften voldoet (een snel overzicht, maar ook korte teksten en financieel inzicht), meer visueel is vormgegeven en beter meetbare doelen en inspanningen laat zien. In het najaar vindt een evaluatie plaats en op basis daarvan volgt een uitbreiding naar de gehele begroting en andere P&C producten. In deze begroting zijn 3 programma’s zero based opgebouwd. Daarmee zijn sinds de Begroting 2023 nu 6 begrotingsprogramma’s zero based opgebouwd. Dit zijn de volgende programma’s: Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2025 Begroting 2025
Bereikbaarheid Onderwijs Gezondheid en Sport Veiligheid Economie Cultuur
Beoogd effect Het beleids- en financiële kader van de gemeente Arnhem voor het jaar 2025 definitief en voor de volgende drie jaren indicatief vast te stellen om de gestelde ambities te realiseren. Argumenten 1.1 Dan kan de provincie Gelderland tijdig een begroting worden aangeboden, die voldoet aan de wettelijke vereisten. Met de voorliggende begroting voldoen we aan de voorwaarden voor repressief provinciaal toezicht. De begroting is structureel in evenwicht. Daarmee is de verwachting dat wederom repressief toezicht (de minst belaste vorm van toezicht) van toepassing blijft. 2.1 Zoals in de Perspectiefnota 2025-2028 opgenomen wordt, met een jaarlijkse verhoging van het budget voor onderwijshuisvesting met € 1,18 miljoen, gefaseerd gespaard om het gehele Integraal Huisvestingsplan te kunnen bekostigen. 3.1 De bestemmingsreserve Burgerparticipatie is ingesteld in de vorige raadsperiode. De aanpak loopt deze raadsperiode nog door. Daarom wordt het doel geactualiseerd en de looptijd verlengd. 4.1 In het doel van de bestemmingsreserve Wmo en Jeugdzorg was tot op heden alleen het beleidsveld Zorg genoemd. De Wmo overlapt ook voor een groot deel met het beleidsveld Welzijn. De verbreding van het doel sluit aan bij de integrale aanpak binnen het sociaal domein.
5.1 De bestemmingsreserve Inburgering, integratie en asiel was tot op heden bedoeld om de middelen in het kader van voorbereiding voor de Wet inburgering te reserveren. De Wet inburgering is nu ingevoerd. De inkomsten en de uitgaven hierbij blijken dermate te fluctueren dat met een aparte egalisatiereserve deze middelen binnen het beleidsveld eenvoudig tussen jaren kunnen worden verschoven.
Kanttekeningen en risico's 1.1
Besluitvorming door de raad heeft mogelijk invloed op het structurele begrotingsevenwicht. Wanneer het structureel evenwicht als gevolg van de vaststelling van de begroting niet wordt gerealiseerd, kan Arnhem onder preventief in plaats van repressief provinciaal toezicht worden gesteld. Er is op dit moment geen aanleiding om hiervan uit te gaan.
Participatie Niet van toepassing Financiën In de volgende tabel is samengevat weergegeven hoe de Begroting 2025 zich ontwikkelt ten opzichte van de vorige begroting. In het hoofdstuk ’Ontwikkelingen in het financieel kader’ van de Begroting 2025 worden de betreffende posten met uitzondering van de uitgangspositie (stand van Begroting 2024) verder uitgewerkt en toegelicht. Financieel beeld 2025-2028
2025
2026
2027
2028
Bedragen x € 1.000
Uitgangspositie Begroting 2024
Toevoeging (+) of onttrekking (-) aan de algemene reserve voorafgaand aan Perspectiefnota Waarvan structureel Waarvan incidenteel
Actualisatie verhouding structureel / incidenteel
0
0
0
0
17.959
-7.965
-2.488
-2.836
28.252
4.164
112
-2.836
-10.293
-12.129
-2.600
0
0
0
0
0
Waarvan structureel
8.305
1.717
-912
0
Waarvan incidenteel
-8.305
-1.717
912
0
Financiële ontw ikkelingen en besparingen Perspectiefnota
-24.536
-3.835
3.696
-7.936
Waarvan structureel
-24.592
-4.811
-1.120
-8.386
Waarvan incidenteel
56
976
4.816
450
Financiële ontwikkelingen aanvullend op Perspectiefnota
Gemeentefonds en overige Rijksontw ikkelingen (structureel)
2025
2026
2027
2028
8.414
9.229
8.511
15.132
Waarvan structureel
8.414
9.229
8.511
15.132
Waarvan incidenteel
0
0
0
0
Een DUURZAAM Arnhem
-216
-66
-66
-66
Waarvan structureel
-66
-66
-66
-66
Waarvan incidenteel
-150
0
0
0
65
-25
-25
-25
Waarvan structureel
-25
-25
-25
-25
Waarvan incidenteel
90
0
0
0
Een KANSRIJK Arnhem
-716
-1.619
-1.584
-242
Waarvan structureel
3
-119
-84
-242
Waarvan incidenteel
-719
-1.500
-1.500
0
Een VERBONDEN Arnhem
2.093
-410
-1.193
-1.285
Waarvan structureel
2.518
-136
-918
-1.010
Waarvan incidenteel
-425
-275
-275
-275
Jaarlijkse bijstellingen
-771
-1.739
-2.188
-2.298
Waarvan structureel
-624
-1.684
-2.174
-2.298
Waarvan incidenteel
-147
-55
-14
0
8.870
5.369
3.455
11.216
Waarvan structureel
10.221
7.199
5.244
11.491
Waarvan incidenteel
-1.351
-1.830
-1.789
-275
2.293
-6.430
4.663
444
22.186
8.269
3.324
269
-19.893
-14.700
1.338
175
0
0
0
0
Beleidsontw ikkelingen
Een GROEN Arnhem
Totaal financiële ontw ikkelingen aanvullend op Perspectiefnota
Toevoeging (+) of onttrekking (-) aan de algemene reserve cf Begroting 2025 Waarvan structureel Waarvan incidenteel
Totaal Financieel beeld
Na verwerking van de aanvullende beleidsontwikkelingen na de Perspectiefnota, blijkt dat met deze Begroting in 2025 een toevoeging van € 2,3 miljoen aan de algemene reserve wordt gedaan. In 2026 wordt € 6,4 miljoen aan de algemene reserve onttrokken. In 2027 en 2028 wordt respectievelijk € 4,7 miljoen en € 0,4 miljoen aan de algemene reserve toegevoegd. In 2025 en 2026 wordt er aan de algemene reserve onttrokken voor de dekking van incidentele lasten. Deze onttrekkingen komen in de latere jaren niet terug. Daarmee is de begroting structureel in
evenwicht. In de paragraaf weerstandsvermogen is te lezen dat de weerstandsfactor in 2025 uitkomt op 1,2. Daarmee wordt voldaan aan de kaders van de financiële verordening. De solvabiliteit komt uit op 28% in 2025. Daarmee is sprake van een robuuste begroting. Uitvoering Uitvoering van de vastgestelde begroting is aan het college van burgemeester en wethouders en de haar ondersteunende organisatie. Over de realisatie wordt zoals gebruikelijk in Arnhem gerapporteerd middels Turaps (tussenrapportages) en uiteraard zoals wettelijk verplicht door middel van een Jaarverslag en een Jaarrekening. Tussentijdse voorstellen voor wijziging van de begroting worden aan u voorgelegd. Aldus zijn uitvoering en evaluatie van de Begroting 2025 geborgd. Na vaststelling van de Begroting 2025 wordt deze aan de toezichthouder op de besluitvorming gemeentefinanciën, de provincie Gelderland, aangeboden. Communicatie De Begroting 2025 wordt evenals vorig jaar ook in de vorm van een webbegroting gepresenteerd. Via een link op de website www.arnhem.nl wordt u doorverwezen naar de website financien.arnhem.nl. Op deze webbegroting treft u meer informatie aan dan in de door u vast te stellen Begroting 2025. U treft hier onder andere informatie aan over de taakvelden en (sub)producten.
Om de toegankelijkheid van de begroting voor onze bewoners te vergroten is een infographic (begroting in 1 oogopslag) gemaakt. Deze wordt in de Arnhemse Koerier gepubliceerd. Bijlagen Stukken voor gemeenteraad − Begroting 2025 − Infographic
Besluit van
13 november 2024
Zaaknummer
4304640
DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 17 september 2024, nummer: 4304640; gelet op artikel 190 en artikel 191 van de Gemeentewet; besluit: 1. De Begroting 2025 vast te stellen. 2. Het budget voor het integraal huisvestingsplan Onderwijs jaarlijks vanaf 2025 tot en met 2039 met € 1,18 miljoen te verhogen zoals opgenomen in de Perspectiefnota 2025-2028. 3. De looptijd van de bestemmingsreserve Burgerparticipatie te verlengen tot ultimo 2025 en het doel te wijzigen in: Burgerparticipatie als werkwijze in te bedden in de organisatie. De middelen zijn bestemd om uitvoering te geven aan het actieprogramma “Samen maken we Arnhem”. 4. Het doel van de bestemmingsreserve Wmo en Jeugdzorg te wijzigen in: De inkomsten en uitgaven op het beleidsveld Zorg en Welzijn zijn nog niet in evenwicht. Dit komt omdat gemeenten nog actief zijn met het ontwikkelen en uitvoeren van de transformatie van de zorg en welzijn, het uitvoeren van de hervormingsagenda Jeugd en de doorontwikkeling beschermd wonen en maatschappelijke opvang nog afwachten. Aan deze reserve worden de voordelen van het beleidsveld Zorg en Welzijn tijdelijk toegevoegd, zodat extra maatregelen en (mogelijke) tekorten op het beleidsveld Zorg en Welzijn, alsmede kosten voor de transformatie van het sociaal domein (zorg, participatie en welzijn) verrekend kunnen worden met deze reserve.
5. De functie van de bestemmingsreserve Inburgering, integratie en asiel te wijzigen naar een egalisatiereserve met een plafond van € 5,0 miljoen en het doel te wijzigen in: Deze reserve wordt gebruikt om jaarlijkse fluctuaties in de inkomsten (met name van het Rijk) en uitgaven op het beleidsveld Inburgering, integratie en asiel te egaliseren. De griffier,
De voorzitter,
Ontwerp Begroting 2025
Inhoudsopgave Deel 1 Hoofdlijnen van beleid en financieel kader .............................................................................................. 1 Hoofdlijnen ............................................................................................................................................................ 2 Hoofdlijnen van beleid .......................................................................................................................................... 2 Ontwikkelingen in het financieel kader .................................................................................................................. 9 Leeswijzer ........................................................................................................................................................... 25 Deel 2 Beleidsbegroting ...................................................................................................................................... 27 Wijkprogramma's ................................................................................................................................................ 28 Wijken Algemeen .............................................................................................................................................
29 Centrum, Spijkerkwartier, Arnhemse Broek ..................................................................................................... 33 Noordwest ........................................................................................................................................................ 36 Noordoost ........................................................................................................................................................ 39 Presikhaaf ........................................................................................................................................................ 43 Malburgen ........................................................................................................................................................ 46 Schuytgraaf/Elderveld ...................................................................................................................................... 50 De Laar/Elden .................................................................................................................................................. 53 Rijkerswoerd, Kronenburg, Vredenburg ...........................................................................................................
55 Stedelijke programma's ...................................................................................................................................... 58 Bestuur, dienstverlening en financiën .............................................................................................................. 59 Veiligheid ......................................................................................................................................................... 66 Bereikbaarheid ................................................................................................................................................. 81 Economie ......................................................................................................................................................... 89 Onderwijs ....................................................................................................................................................... 103 Cultuur ........................................................................................................................................................... 109 Participatie en armoedebestrijding .................................................................................................................
124 Zorg ............................................................................................................................................................... 132 Welzijn en inclusie ......................................................................................................................................... 143 Gezondheid en sport ...................................................................................................................................... 154 Klimaat en energie ......................................................................................................................................... 161 Ruimtelijke ontwikkeling ................................................................................................................................. 173 Wonen en leefomgeving ................................................................................................................................ 180 Paragrafen ........................................................................................................................................................ 199 Lokale heffingen.............................................................................................................................................
200 Risicomanagement en weerstandsvermogen ................................................................................................ 209 Onderhoud kapitaalgoederen......................................................................................................................... 224 Financiering ................................................................................................................................................... 243 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................................... 247 Verbonden partijen......................................................................................................................................... 256 Grondbeleid ................................................................................................................................................... 270 Investeringen ................................................................................................................................................. 274
Subsidies ....................................................................................................................................................... 281 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid ................................................................................................ 288 Overig programmaplan ..................................................................................................................................... 290 Deel 3 Financiële begroting .............................................................................................................................. 291 Overzicht van baten en lasten per programma ................................................................................................. 292 Overzicht structureel begrotingssaldo ............................................................................................................... 295 Geprognosticeerde balans 2025-2028 .............................................................................................................. 297 Reserves en voorzieningen .............................................................................................................................. 298 EMU-saldo 2025 ...............................................................................................................................................
306 Overzicht geraamde lasten en baten per taakveld ............................................................................................ 307 Overzicht taakvelden per programma (lasten) .................................................................................................. 313 Overzicht taakvelden per programma (baten)................................................................................................... 317 Mutaties circulaires ........................................................................................................................................... 321 Bijlagen............................................................................................................................................................... 322 Overzicht BBV-indicatoren ................................................................................................................................ 323 Begrippenlijst .................................................................................................................................................... 327