Agendabundel

Hoe maken we Arnhem voor iedereen? (thema’s: o.a. inclusie, bestaanszekerheid, jongeren, ouderen, zorg) 3. Hoe blijven we verbonden met de stad, de wijk en onze inwoners? (thema’s: o.a. cultuur, wijken, burgerparticipatie, democratie, veiligheid)

Aandachtspunten Informatieve bespreking - rondetafelgesprek Ten tijde van het publiceren van de agenda zijn er voor de drie rondetafelgesprekken 25 aanmeldingen om in te spreken. Deze zijn ‘verdeeld’ over de drie rondetafelgesprekken. Zie de indeling hieronder. De organisaties krijgen elk 2 tot 3 minuten om zich voor te stellen en hun bijdrage toe te lichten. Vervolgens is er ruimte voor gesprek tussen de insprekers en de vertegenwoordigers van de raadsfracties. Zie de bijlage op iBabs voor het actuele overzicht van de insprekers. 1

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES

Contactgegevens Portefeuillehouder: Paul Smeulders

Ambtenaar -

Raadsadviseur Maaike Piscaer maaike.piscaer@arnhem.nl 06 31114892

Aandachtspunten •

Maatschappelijke organisaties en inwoners zijn benaderd met de vraag om de gemeenteraad te voorzien van waardevolle raad: Waar liggen kansen voor Arnhem? Ter inspiratie voor de beantwoording van deze vraag zijn hiervoor de volgende deelvragen voorgelegd; o Wat vind ik dat er goed gaat in Arnhem? En wat gaat er juist minder goed? o Waar zou de gemeente de komende periode meer of juist minder aandacht aan moeten besteden? o Wat mag zeker niet ontbreken in de koers van de stad? o Stel de gemeente zou een miljoen extra te besteden hebben, waaraan zou u dat geld dan besteden? o Stel de gemeente zou een miljoen moeten bezuinigen, waarop zou volgens u dan bezuinigd mogen worden?

•

Alle input (zowel de schriftelijke ‘Raad van de Stad’ als de opbrengst van de rondetafelgesprekken) kunt u als raad meenemen in de verdere bespreking van de Perspectiefnota en deze bijvoorbeeld gebruiken voor het stellen van vragen aan het college tijdens de meningsvormende bespreking of het opstellen van een motie of amendement

•

De reguliere raadsbehandeling van de Perspectiefnota is al vastgesteld met de vaststelling van het spoorboekje P&C cyclus 2024 en is als volgt: o Op 24 april wordt de Perspectiefnota (en Jaarstukken) aangeboden en gepresenteerd door het college aan de gemeenteraad; o Op 22 mei vindt de meningsvormende bespreking plaats (uitloop 29 mei); o Op 5 juni vindt de bespreking van moties en amendementen plaats; o Op 12 juni is de besluitvorming over de Perspectiefnota; In de bijlage vindt u een hand-out met het complete behandelschema.

2

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES Voorgestelde behandelwijze Informatieve fase - rondetafelgesprekken Het rondetafelgesprek verloopt als volgt: 1. Alle organisaties krijgen 2 tot 3 minuten de tijd voor een pitch waarin zij hun ‘raad’ kunnen toelichten of aanvullende kunnen informatie geven; 2. De inwoners die een bijdrage hebben opgestuurd worden uitgenodigd om deel te nemen aan een thematafel naar keuze, maar verzorgen geen pitch; 3. Na afloop van de pitches vindt er een open gesprek plaats; 4. De raadskamers worden voorgezeten door drie gespreksleiders. Zij zullen de vergadering zowel technisch voorzitten, als dat zij de aan de stad gestelde vragen (indien nodig) actief ter sprake brengen;

Deelnemers Rondetafelgesprek Zie het meest actuele overzicht van de deelnemers van de rondetafelgesprekken in de aparte bijlage op iBabs. Hoe blijven we verbonden met de stad, wijk en onze inwoners? Raadszaal 1. AM Support & Presikhaaf University 2. EcoVrede 3. Stichting Schone Straat Groene Buurt 4. Wijkcentrum Bakermat, Samenwerkende Arnhemse Buurthuizen (SAB) 5. ’t Broek Omhoog 6. Rozet 7. Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen 8. Slachtofferhulp Nederland (afdeling Arnhem)** 9. Stolker

Hoe maken we Arnhem van iedereen? Landgoed/Festival

Hoe richten we de stad in? Walburgis

Adviesraad W&I Flore/SWOA Rijnstad COC Midden-Gelderland Bijzonder in Arnhem Stichting Energiebank regio Arnhem 7. APCG* 8. Straatzaken Arnhem 9. Stichting Leergeld*

1. Stichting Arnhems Hart 2. Volkshuisvesting Arnhem, Vivare en Portaal 3. STAB (Stichting Arnhemse Bedrijventerreinen) 4. Studentenvakbond AKKU 5. Platform Binnenstad Arnhem (PBA)* 6. Kaal 7. Chabot

1. 2. 3. 4. 5. 6.

* geen bijdrage vooraf ingeleverd ** bijdrage volgt

3

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES

Mogelijk resultaat: • •

Afronding Rondetafelgesprekken. Alle input (zowel de schriftelijke ‘Raad van de Stad’ als de opbrengst van de rondetafelgesprekken) kunt u als raad meenemen in de verdere bespreking van de Perspectiefnota en deze bijvoorbeeld gebruiken voor het stellen van vragen aan het college tijdens de meningsvormende bespreking of het opstellen van een motie of amendement;

4

PROCES BEHANDELING PERSPECTIEFNOTA 2025 & JAARSTUKKEN 2023 Aanbieden + presentatie - 24 april Inclusief toelichting invoering rechtmatigheidsverantwoording Jaarstukken

Reces 29 april t/m 12 mei

Technische vragenmarkt - 15 mei • • • •

18.00 – 19.30 uur Inclusief maaltijd Plattegrond volgt met wie zich waar bevindt in stadhuishal Accountant aanwezig voor vragen over Jaarstukken

Meningsvormende bespreking - 22 mei • • • •

9 raadskamers geordend per portefeuillehouder (inclusief kamer financiën) Start met inspreekmoment Meerdere woordvoerders toegestaan Uitloop 29 mei

Bespreken moties & amendementen - 5 juni • • • •

3 ‘avondvullende’ raadskamers met meerdere wethouders per kamer Indeling wordt uiterlijk maandag 3 juni om 14.00 uur gepubliceerd Meerdere woordvoerders toegestaan Geen uitloop mogelijk

Besluitvorming - 12 juni • • • •

Aanvang 18.45 uur Gebruikelijke spreektijden Spreekvolgorde: grootste oppositiefractie, gevolgd door de grootste coalitiefractie en zo verder Twee woordvoerders per fractie toegestaan, één algemeen en één financieel

Aanbieden stukken Op 24 april is er voor alle raadsleden en fractievolgers één fysiek exemplaar van de Perspectiefnota aanwezig. Per fractie is er 1 print versie van de Jaarstukken. De geheime FJP wordt digitaal ontsloten. Alle stukken zijn digitaal in te zien via https://financien.arnhem.nl/ Samenhang Tegelijk met de Perspectiefnota 2024 wordt de raad ook de Turap-1 2024 en de Jaarstukken 2023 aangeboden. Deze stukken worden tegelijk behandeld. Technische vragen Schriftelijk: • deadline indienen: donderdag 16 mei 17.00 uur • deadline beantwoording: dinsdag 21 mei • Indienen via technischevragenraad@arnhem.nl Mondeling: • Technische vragenmarkt: 15 mei 18.00 tot 19.30 uur Moties en amendementen • Deadline inleveren voor bespreking moties en amendementen: donderdag 30 mei 17.00 uur. • Deadline inleveren voor besluitvorming: maandag 10 juni 8.00 uur. Staat van de Stad Ieder jaar maakt O&S de Staat van de Stad, hierin worden de cijfermatige trends en ontwikkelingen op tal van beleidsterreinen in kaart gebracht. Zie hier de resultaten. Raad van de Stad In aanloop naar de behandeling van de Perspectiefnota is er een brede uitvraag gedaan onder maatschappelijke organisaties en inwoners: waar liggen kansen voor de stad? De opbrengsten zijn hier te vinden.

Deelnemers Rondetafelgesprekken ‘Raad van de Stad 2024’ Hoe blijven we verbonden met de stad, wijk en onze inwoners? Locatie: Raadszaal

Hoe maken we Arnhem van iedereen?

Locatie: Landgoed/Festival 1. AM Support & 1. Adviesraad W&I 2. Flore/SWOA Presikhaaf University 2. EcoVrede 3. Rijnstad 3. Stichting Schone 4. COC MiddenStraat Groene Buurt Gelderland 4. Wijkcentrum 5. Bijzonder in Arnhem 6. Stichting Energiebank Bakermat, regio Arnhem Samenwerkende Arnhemse Buurthuizen 7. APCG* (SAB) 8. Straatzaken Arnhem 5. ’t Broek Omhoog 9. Stichting Leergeld* 6. Rozet 7. Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen 8. Slachtofferhulp Nederland (afdeling Arnhem) 9. Stolker * geen bijdrage vooraf ingeleverd

Versie maandag 15 april 12.00 uur

Hoe richten we de stad in? Locatie: Walburgis 1. Stichting Arnhems Hart 2. Volkshuisvesting Arnhem, Vivare en Portaal 3. STAB (Stichting Arnhemse Bedrijventerreinen) 4. Studentenvakbond AKKU 5. Platform Binnenstad Arnhem (PBA)* 6. Kaal 7. Chabot 8. Van den Berg

Deelnemers ‘Hoe richten we de stad in?’ Locatie: Walburgis Organisatie

Aanwezig:

Stichting Arnhems Hart

Erik Wiessenberg

Volkshuisvesting Arnhem, Vivare en Portaal

Joost Wools Jaap van Hoogmoed

STAB (Stichting Arnhemse Bedrijventerreinen)

Wouter Groothedde

Studentenvakbond AKKU

Mo Quirijnen Kai van Triest

Platform Binnenstad Arnhem

Marian van Hooij

Inwoners

Martijn Kaal Tinka Chabot Frans van den Berg

Raad van de Stad 2024 Waar liggen kansen voor Arnhem? Wat kan er beter in de stad? En hoe kan de gemeente daarbij helpen? In aanloop naar de behandeling van de Perspectiefnota is er op verzoek van de raadswerkgroep burgerparticipatie een brede uitvraag gedaan in de stad. Maatschappelijke organisaties zijn benaderd met de vraag om de gemeenteraad te voorzien van waardevolle raad: waar liggen kansen voor de stad? Ter inspiratie voor de beantwoording hebben wij de volgende vragen gesteld: • • • • •

Wat vind ik dat er goed gaat in Arnhem? En wat gaat er juist minder goed? Waar zou de gemeente de komende periode meer of juist minder aandacht aan moeten besteden? Wat mag zeker niet ontbreken in de koers van de stad? Stel de gemeente zou een miljoen extra te besteden hebben, waaraan zou u dat geld dan besteden? Stel de gemeente zou een miljoen moeten bezuinigen, waarop zou volgens u dan bezuinigd mogen worden?

Deze oproep heeft verschillende reacties opgeleverd, zowel vanuit het maatschappelijk middelveld als vanuit inwoners. In totaal hebben 27 maatschappelijke organisaties en 19 inwoners een bijdrage opgestuurd. Hoe de bovenstaande vraag beantwoord zou worden stond vrij. Dit heeft een breed scala aan input opgeleverd. In dit document is alle ‘raad van de stad’ verzameld. De bijdrages zijn gecategoriseerd op bijdrages vanuit organisaties en vanuit inwoners. Tijdens de Politieke Avond van woensdagavond 17 april worden er na aanleiding van de ‘raad’ verdiepende rondetafelgesprekken georganiseerd. Tijdens deze gesprekken kunt u als raad de maatschappelijke organisaties en inwoners bevragen op hun input. Alle input – zowel deze schriftelijke ‘raad van de stad’ als de opbrengsten van de rondetafelgesprekken op 17 april – kunt u als raad meenemen tijdens de behandeling van de Perspectiefnota in mei en juni dit jaar. En deze bijvoorbeeld gebruiken voor het stellen van vragen aan het college tijdens de meningsvormende bespreking of het opstellen van een motie of amendement.

Raad vanuit maatschappelijke organisaties In totaal hebben 27 maatschappelijke organisaties ‘raad van de stad’ ingeleverd. De meeste organisaties hebben ook aangegeven graag op 17 april met de raad hier verder over in gesprek te gaan. 1. AM Support & Presikhaaf University 2. EcoVrede 3. Adviesraad W&I 4. Flore/SWOA 5. Stichting Schone Straat Groene Buurt 6. Stichting Arnhems Hart 7. Stichting Quadraam* 8. Rijnstad 9. Volkshuisvesting Arnhem, Vivare en Portaal 10. STAB (Stichting Arnhemse Bedrijventerreinen) 11. COC Midden-Gelderland 12. Bijzonder in Arnhem 13. ’t Broek Omhoog 14. Studentenvakbond AKKU 15. Wijkcentrum Bakermat, Samenwerkende Arnhemse Buurthuizen (SAB) 16. Platform Binnenstad Arnhem (PBA) 17. Stichting Energiebank regio Arnhem 18. Platform voor Religie en Levensbeschouwingen 19. Indifferent* 20. APCG** 21. Woningbouw Platform Arnhem* 22. Straatzaken Arnhem 23. Scoren Doe je Samen* 24. Overleg Kerken en Overheid Arnhem (OKO)* 25. Rozet 26. Slachtofferhulp Nederland (afdeling Arnhem) 27. Kennisnetwerk Arnhem Nijmegen * niet aanwezig bij themagesprekken 17 april ** geen schriftelijke bijdrage ingeleverd

Raad vanuit inwoners Vanuit de stad hebben 19 inwoners een schriftelijke bijdrage gestuurd. Deze reacties gaan veelal over verschillende verschillende onderwerpen en zijn daarom moeilijk te categoriseren binnen één van de opgestelde thema’s op 17 april. We hebben het daarom aan de inwoners zelf gelaten om aan te geven bij welke thema’s ze willen aansluiten. 1. Brouwer 2. Te Lindert 3. Van Der Weide 4. Van Mechelen 5. Alma 6. Kaal 7. Van Meurs 8. Stolker 9. Donders 10. Kelly 11. Koot 12. Rijsemus 13. Chabot 14. Van den Berg 15. Driss Artist 16. Vianen 17. Vossen-Brouwer 18. Goncharova 19. Keltjens

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELRESULTAAT

Raad van de Stad 2024 – Rondetafelgesprekken Hoe richten we de stad in?’ Fasering 

Informatieve bespreking



Meningsvormende bespreking



Bespreking Moties & Amendementen



Besluitvormende vergadering

Eerdere besprekingen •

17 april 2024: informatieve bespreking

Aanwezig De raadsleden/fractievolgers Prinsen (GroenLinks), Hogenhout (PvdD), Van Engelenburg (VVD), Neutkens (Volt), Groot (Arnhem Centraal), Meyer (Arnhem Centraal), Brandts (D66), Wiggers (Burger Belang Arnhem), Maref (VVD), Kraaijenbrink (Arnhem Centraal), Groot (CDA), Zijlstra (ChristenUnie).De fracties van PVV, PvdA, FvD, SP en DENK waren niet aanwezig.

Bespreking In aanloop naar de behandeling van de Perspectiefnota is er op verzoek van de raadswerkgroep burgerparticipatie een brede uitvraag gedaan in de stad onder de noemer ‘Raad van de Stad’. Maatschappelijke organisaties en inwoners zijn benaderd met de vraag om de gemeenteraad te voorzien van waardevolle raad: waar liggen kansen voor de stad? Deze oproep heeft verschillende reacties opgeleverd, zowel vanuit het maatschappelijk middelveld als vanuit inwoners. In totaal hebben 27 maatschappelijke organisaties en 19 inwoners een bijdrage opgestuurd. De tweede stap van dit inspraakproces zijn de drie themagesprekken die plaatsvonden op 17 april. In deze raadskamer is het volgende thema besproken: Hoe richten we de stad in? (thema’s: o.a. wonen, duurzaamheid, economie, bedrijven, binnenstad, groen) Vanuit de stad waren de volgende organisaties en inwoners bij dit rondetafelgesprek aanwezig: Organisatie Stichting Arnhems Hart Volkshuisvesting Arnhem, Vivare en Portaal

Aanwezig: Erik Wiessenberg Joost Wools Jaap van Hoogmoed

STAB (Stichting Arnhemse Bedrijventerreinen)

Wouter Groothedde

Studentenvakbond AKKU

Mo Quirijnen Kai van Triest Marian van Hooij

Platform Binnenstad Arnhem

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELRESULTAAT Inwoners

Tinka Chabot Frans van den Berg

Conclusie Aan het einde van de vergadering concludeert de voorzitter dat het rondetafelgesprek is afgerond. De behandeling van de Perspectiefnota start op woensdagavond 24 april met de presentatie en het aanbieden van de Perspectiefnota door het college aan de gemeenteraad.

De raadsadviseur,

De voorzitter,

R. Oosthout

W. Heemskerk

Raad uit de Stad ‘Waar liggen kansen voor Arnhem?’ Allereerst vinden wij, AM-Supportteam (AM) en Presikhaaf University (PU), het uiterst waardevol dat jullie de Arnhemmers, verenigingen en maatschappelijke organisaties uitnodigen voor het leveren van input. Wij delen graag ons perspectief op de ontwikkelingen in Arnhem met de Arnhemse gemeenteraad. De complexiteit van de samenleving en de maatschappelijke uitdagingen zijn groter geworden. Denk hierbij aan de invloed van de digitale wereld, de conflicten wereldwijd en hoe die invloed hebben op lokaal niveau, de uitdagingen op het gebied van mentale gezondheid bij jongeren en de toename van gezinnen die in armoede verkeren. Dit heeft invloed op het opgroeien van jongeren in Arnhem, zorgt voor meer uitdagingen bij ouders en vraagt meer van de samenleving. Dit heeft ook het jongerenwerk uitdagender gemaakt.

We maken constant de verbinding met thuis, de omgeving en school, waarbij we kijken naar zowel de offline als online leef- en belevingswereld van jongeren. De mate waarin de jongerenwerker terecht komt in de leef- en belevingswereld van jongeren is hierdoor gegroeid. Naast dat het zeer uitdagend is, zijn we vooral blij en trots een bijdrage te kunnen leveren aan het opgroeien van jongeren in Arnhem. We willen dat geen enkel talent verloren gaat en dat talenten worden ingezet voor de samenleving.

2024

Op basis van uw vragen hebben wij kort en bondig de volgende antwoorden geformuleerd (deze lichten we uiteraard graag toe): Wat gaat er goed in Arnhem? We zien dat er bijzonder aandacht is voor de Arnhemse wijken (Arnhem-Oost) waar sprake is van concentratie van problematiek. Wat ons betreft moeten we deze aandacht vast houden en blijven investeren in deze wijken. We mogen de aandacht niet verliezen. Daarnaast zien we steeds meer verbindingen tussen verschillende organisatie. Onder andere scholen, politie, sportverenigingen, jongerenwerk en schuldhulpverlening vinden elkaar steeds beter. Dit komt ten goede aan jongeren en ouders die sneller en efficiënter geholpen worden.

Wat gaat er minder goed? Hoewel de intentie vaak goed is en het in de praktijk ook verbeterd is de afgelopen jaren, merken we wel dat er nog steeds sprake is van werken in schotten en het ontplooien van projecten van tijdelijke aard. Wij zouden ervoor pleiten om het beleid op jeugd zoveel mogelijk te ontschotten, omdat het raakt aan veel thema’s zoals veiligheid, welzijn, armoede, onderwijs etc. Het zou helpend zijn als deze afdelingen nog meer met elkaar zouden samenwerken om te komen tot één gezamenlijk visie op de jeugd. Ook zien we, veel minder dan in het verleden gelukkig, dat er projecten gestart worden die van tijdelijke aard zijn. Dit kan goed zijn om innovatie te stimuleren en te kijken wat werkt, maar tegelijkertijd is er een grote behoefte aan stabiliteit en duurzaamheid. Zodat jongeren, ouders, maatschappelijke organisaties en scholen kunnen rekenen op een vaste basis aan ondersteuning.

Waar zou de gemeente de aankomende jaren meer aandacht aan moeten besteden? In onze ogen zou de gemeente meer aandacht moeten schenken aan de sociale basis en in het bijzonder aan het jongerenwerk. Het is bekend dat voorkomen beter is dan genezen en dat derhalve het investeren in preventie op de lange termijn zijn vruchten afwerpt. Hiervoor is het wel nodig om hierop te vertrouwen en te investeren in de partijen die de verbinding leggen met jongeren en ouders. Het jongerenwerk is hierin van groot belang. Het jongerenwerk zorgt ervoor dat jongeren en ouders aanhaken bij alle vraagstukken en signaleren zorgen, trends en ideeën in een vroeg stadium. Met deze functie lost het jongerenwerk een hoop op en wordt veel voorkomen. Wij werken vanuit een solide basis aan het vertrouwen van jongeren en ouders, Om dit vertrouwen niet te beschamen, willen we datgene waarmaken waar we al jaren voor staan.

Wat mag er zeker niet ontbreken in de koers van de stad? In de koers van de stad dient bijzondere aandacht te zijn voor jeugd- en jongeren. Zij zijn de toekomst van de stad en mogen niet vergeten worden. Daarbij gaat het niet alleen om problemen, maar juist ook om de enorme mogelijkheden, talenten en kansen die jongeren te bieden hebben. Op het gebied van creativiteit, (vrijwilligers)werk, ondernemerschap en saamhorigheid. Tevens moet de gemeente niet schromen om keuzes te maken. Natuurlijk brengt een tijd van mogelijke bezuinigingen altijd vervelende situaties met zich mee, maar het creëert ook duidelijkheid en schept een nieuwe werkelijkheid waar vanuit gewerkt kan worden richting de toekomst.

Waar één miljoen aan besteden? In onze ogen aan het versterken van de sociale basis door te investeren in het jongerenwerk, zodat we nog meer verschil kunnen maken, nog meer gezinnen kunnen bereiken en extra kunnen investeren in de toekomst van de stad.

Het jongerenwerk is 24/7 beschikbaar en inzetbaar. Op het moment dat jongeren en ouders dit nodig hebben zijn we nabij en staan we klaar om hen te ondersteunen. Dit vraag veel van onze mensen. Zij doen dit met passie en verbondenheid.

Bijdrage 2: EcoVrede Deze bijdrage in de visie op de stad bestaat uit enkele documenten; Voorjaar 2024 Een Ecovrede visiestuk op de stad. Op verzoek – uitnodiging, geschreven. Waar liggen de kansen voor de stad Arnhem in 2024 en verder. Goed dat deze mogelijkheid er is ! Wij geven graag een toelichting op de in deze tekst genoemde punten. Natuurlijk is er meer. Dit is de eerste inspiratie. Graag geven wij een nadere toelichting, een workshop of tonen voorbeelden. Globale onderwerpen Arnhem Specifiek; 1. Steden algemeen en Arnhem specifiek 2. Voedsel voor de stad 3. Van Oorlog naar Vrede - Arnhem stad van de Vrede 4. Geld en Waarde Maken en Behouden 5. Structuren en Zorg 6. Idealen Een stad van de toekomst en een stad die voor zichzelf kan zorgen Een stad van uitersten; Klei en Zand, Noord en Zuid, Twee rivieren, twee koppen in het logo van de stad, Twee torens bij het station, twee rivieren, de stad van Oorlog en Vrede, van Armoede en rijkdom, Van Industrie en Groen, van Bossen en Weilanden, Ouderen en Jongeren, Van nieuwkomers overal vandaan, en; Arnhemmers die er hun hele leven wonen (en velen daartussenin), de stad van vervuiling en gezondheid van het Bedrijfsleven en de Burgers. Een stad met een verleden en een visie op de toekomst die, soms wat versluierd is. Een stad die niet voor zichzelf kan zorgen waarover later meer.

In de periode rond 1974 rijdende door Arnhem, de geur van de Enka-fabrieken. Misselijk in de auto met die geur en stilstaand in de file. Die files zijn een kenmerk van Arnhem. Een altijd drukke binnenstad met auto’s. Verkeer dat zijn weg zoekt. Een matige luchtkwaliteit. In en om de stad veel stilstaand verkeer. Dat is al tientallen jaren, minstens een halve eeuw, het geval. De Pleijroute een van de drukkere wegen van Nederland. Waarom blijven de fileproblemen bestaan? Spreiding van reistijden lijkt een eenvoudige oplossing. Scholen en bedrijven een half uur eerder of later laten beginnen bijvoorbeeld. En; er ontbreken wat logische verbindingen door de stad zodat het verkeer circuleert in de stad. Er komt een nog veel grotere druk op de stad aan. Duizenden nieuwe woningen met bewoners die ook reizen. Het openbaar vervoer dat te duur is, steeds minder lijkt te worden, niet efficiënt functioneert, zelf vrijwel onbereikbaar is wanneer er iets is of je een opmerking hebt. (Probeer eens te achterhalen wie er verantwoordelijk is voor een kapotte deur) Te weinig voor dat openbaar vervoer lijkt te worden meegenomen in de vormgeving aan de stad. Wijken zonder auto’s? Elk kwartier een bus in elke wijk lijkt belangrijk. Zo wordt de auto niet meer nodig. Maak het openbaar vervoer gratis toegankelijk voor iedereen en wees blij dat er gebruik van wordt gemaakt.

De vrijheid van de burger en het vrij mogen en kunnen bewegen, stel dat centraal. Winsten van het openbaar vervoer direct investeren. Het doel is de samenleving en controle op de afgelegde reis met controle, is niet nodig. Dat scheelt geld. Een stad, in algemene zin, en Arnhem specifiek, heeft een doel. Dat is het zorgen voor zijn burgers. Arnhem is niet een stad die een burger zo zou bouwen als het nu is. De economie staat centraal en de productie. Daar zou de burger profijt van moeten hebben maar dat is maar tot op bepaalde hoogte. Stel leefbaarheid en gezondheid centraal en de opbrengst voor de

burger. De stad bevat veel steen en weinig leefruimte. Inbreiding en optoppen maakt dat erger. Er zijn goede en mooie groene gebouwen te bouwen van duurzame materialen. Denk ook aan daktuinen. Zie o.a. onze bijdrage op de woonvisie met voorbeelden en daar de nadere toelichting. Tal van voorbeelden zijn er over de hele wereld. Er is teveel grijs en steen en er mag meer kleur, vorm, groen, leefbaarheid in de stad. Maak mooie gebouwen ingebed in Natuur. Plekken om te spelen, en ruimte om bij elkaar te komen. In een stad moet je de weg kennen en de wet. De regels die zijn opgesteld. Iedere Nederlander dient de wet te kennen wordt gezegd en daar zit ook een kern van een probleem. Het zijn er te veel en het is te complex gemaakt voor het inzicht en de beschikbare tijd, en begrip van de gemiddelde burger. Vaak is onduidelijk wat er wordt gedaan met specifiek geld en hoe het beschikbaar is. Zeker met vele nieuwkomers is die kloof sneller aan het groeien. Het uit zich bijvoorbeeld in niet meer gaan stemmen of geen interesse meer, tonen in bijeenkomsten of zelfs geen interesse in hulp. De burger lijkt dood te zijn gegaan onder regels, procedures, mogelijkheden die, gevoelsmatig of praktisch, ontoegankelijk zijn. Stel de burger Centraal in dat wat je doet! Vereenvoudig alle processen, ga mee met de burger in een gesprek en zorg voor laagdrempelige toegankelijkheid.

Neem verantwoordelijkheid en spreek die uit. Er gaat iets niet goed, wie pakt dat op? Wij spreken je binnen twee weken! Transparantie en openheid in alle lagen en alle fasen zijn. Laten zien waar het proces zit en dat wat er wordt gedaan en Luister. Een stad die uitdaagt tot eigen initiatief en waar alle ruimte voor aanwezig is, een stad die leeft en waar je op tal van plaatsen rustig met elkaar kunt zitten op een leuke plek in een groene omgeving. Een stad die gezond is en jou helpt wanneer je dat nodig hebt. Een stad waar iedereen kan wonen en leven volgens eigen behoefte. Ook in een groep, een klein huisje, een onderlandhuis of in een ateliersetting. Onderwijs actief betrekken is een belangrijke uitdaging. Dat zijn de toekomstige bewoners en werknemers die nu vaak teveel vast zitten in oude onderwijsstructuren met de weinig praktijk. Zij kunnen veel bijdragen. Het gaat in alles om het verbeteren van een systeem. Voor iedereen is duidelijk dat een burger moet eten, drinken, wonen etc. alleen die basisrechten worden vaak niet als uitgangspunt genomen en komen dan in de verdrukking. De armoede en de werkdruk nemen toe en de burger krijgt weinig, zelfs niets mee, van de zegeningen van de economische groei en de groei van de stad als geheel. Meer werken aan de realisatie van hofjes en kleine gemeenschappen(!) die elkaar ondersteunen.

Meer particulier initiatief aanmoedigen en realiseren, mogelijk maken. Ruimte voor eigen initiatief! Waar is die? Hoe komt een burger aan een werkruimte in zijn buurt die weinig of niets kost om hem te ondersteunen? Leren zonder geld te denken, te handelen en te realiseren. Armoede en ook dakloosheid zijn een specifiek Arnhems en een algemeen economisch probleem. Het gevolg van een oneerlijke verdeling van de welvaart en een oud geldsysteem met gebreken.

Met een stijgende recessie en komende bezuinigingen is de vraag wat beter te doen. Omdat veel lokaal verdient geld de stad uit gaat en verdwijnt, naar investeerders, bedrijven met een grotere structuur, de belastingdienst en anderen, .. loopt de stad op een bepaalde manier

leeg. Geld langer laten circuleren zorgt voor meer lokale economie= meerwaarde. Het behouden van waarde als doel stellen. Je ziet de kenmerken van armoede, die breder is dan geen geld hebben, aan de Volksgezondheid, de armoede zelf, de dakloosheid die blijft groeien, mensen die slapen in auto’s, twintig jaar (!) wachten op een woning en de vervuiling van bodem en lucht. Een samenleving die dreigt uit elkaar te vallen en veel moet leren van gelijksoortige situaties in de menselijke geschiedenis. Denk aan Rome in zijn laatste dagen etc.

Introduceer een lokale munt. De voorbeelden zijn er al sinds ongeveer 2011 en stimuleer daarmee de lokale economie. Besef dat ieder recht heeft op het vervullen van zijn basale mensenrechten en zorg zodoende voor onderdak dat betaalbaar is en eenvoudig te realiseren. Tiny houses met een tuin. Stel de mensenrechten en geluk centraal en geef rechten aan de natuurwaarden die er zijn zoals aan de rivieren en de verschillende delen van het landschap rondom de stad. Zo ontstaat er een nieuw gezond evenwicht met de Natuur en wordt de mens daarin betrokken. De Natuur is de basis van de stad. Zorg voor tuinen op elke plek; daken, plantsoenen, schoolpleinen, parkjes specifiek met kruiden en voedsel! Multicultureel Nederland is al eeuwen een Multicultureel land. Een land dat vrijwel geen oorspronkelijke bewoners kent dan enkele boeren in Drenthe en Limburg op de hogere gronden en een paar Gelderlanders. De rest van de bevolking is import in verschillende golven binnengekomen. Het valt op dat je van die Multiculturele aspecten weinig tot niets ziet in de stad. Waarom? Waar wordt er tegemoet gekomen aan die behoefte, aan de diversiteit van mensen? Tuintjes, eten verbouwen, andere woonvormen, kleuren, gebruiken. Feestdagen, picknickplaatsen voor grote families,fruitbomen op elk schoolplein en in de buurt, vertellen over elkaars culturen en wat daar zo mooi aan is etc.

Een schaap mogen slachten? Naar de wc kunnen op verschillende plekken ook als je geen geld hebt en graag een bidet hebt in plaats van een traditioneel toilet? Je gebed kunnen uitvoeren in de stad? Ergens kunnen zitten zonder te hoeven betalen en samen bijpraten? Die plekken realiseren verbeteren de stad De afstand onderling is nu groot. Mensen/groepen, leven langs elkaar heen. Groepen die bij de eigen bekenden blijven, cultuurgroepen, afkomstig uit een land of regio, blijven bij elkaar en integreren zodoende weinig. Een stad van groepjes die bezig is een samenleving te worden. Theorie en praktijk Naar schatting 80%, in een ruwe schatting, van de opmerkingen en gedachten van burgers komt niet aan op de plek waar er iets mee gedaan kan worden of pas veel later als er hoge nood is. Hoge nood is een aanwijzing voor een tekort of een gebrek in de samenleving. Het systeem is ingewikkeld, te moeilijk geformuleerd, onduidelijk waar je moet zijn, en veel vervat in beleidsnota’s waar vorig jaar over werd gepraat .. en nu niet. Heel veel papier dat veel vraagt om (kan worden) te worden gelezen. Zelfs intern weten mensen weinig of niet waar iets zit. Er ontbreken plattegronden, en interdepartementaal overleg. Hoeveel commissies zijn er eigenlijk en op welke onderwerpen? Waar bereik je die en waarom? Wat doen ze? Hoe weet ik dat? Waar zie ik dat als burger?

Het duurt te lang In het digitale tijdperk is snelheid redelijk normaal zou je zeggen. Toch lijkt alles langer te duren. Vaak de oorzaak een systeem dat niet goed werkt. Niet verder doorschieten met digitalisering maar de burger helpen binnen normale termijnen en intern de eigen worstelingen met de techniek oplossen zonder dat dit langere wachttijden tot resultaat heeft. Neem dat als uitgangspunt. De burger is klant. Besluiten zijn er altijd binnen enkele weken en wij weten wat wij willen en wij helpen je er doorheen. Ondertussen zoeken wij uit hoe dat intern moet qua regels. Neem dat op in de verordening en de back-up voor de uitvoerders. Doorbreek de traditionele structuren van (oude ) belangen die niet meer goed zijn voor de stad of nieuwe initiatieven afremmen of zelfs dwarsbomen. Kijk naar de zorg, afval, energie, etc. Maak ruimte voor het nieuwe, innovatieve en betaalbare. Bodem Het gaat om de bodem laat een reclame van een pizzabakker horen. Ook voor de menselijke samenleving is dat het geval. De bodem is de basis. De Natuur, het ecosysteem, de motor van alles. De basis van de economie. Met de Natuur, dat ecosysteem, de bodem, gaat het bijzonder slecht ook in en om Arnhem. Er wordt weinig aan herstel van die bodem gedaan. Herstel is meer dan saneren. Enkele cijfers; ongeveer 80% van de vogelstand is in de afgelopen honderd jaar verdwenen.

Verandering van bodemgebruik door de mens en de jacht als belangrijke factoren. Ongeveer 75% van de insecten is verdwenen in de afgelopen twintig jaar. Kijk naar de voorruit van je auto en je ziet er veel minder muggen op als indertijd. Dat is een teken van instorting van het ecosysteem, van de voedselpiramide, waarin de mens bovenaan staat. Vogels sterven aan ondervoeding in dit landschap doordat er nauwelijks meer iets fatsoenlijks is te vinden. De bodem vervuild, dichtgeslagen met drijfmest, kunstmest, gebruik bestrijdingsmiddelen. De omzetting naar een ecologisch verantwoorde situatie vraagt alle aandacht en duurt 6 tot 8 jaar voor er een nieuw evenwicht ontstaat en het ecosysteem zijn nieuwe evenwicht gaat vinden. Dat vraagt kunde en ervaring. Investeren in die bodem, en de omschakeling, is enorm belangrijk en vraagt veel. Er is vooral ruimte nodig in de regelgeving om initiatieven in die richting te laten slagen en praktisch te ondersteunen en vooral met snelheid. Reststromen gebruiken voor bodemverbetering. De voedselvoorziening staat daarmee onder druk. De omschakeling van de bodem vraagt 6 tot 8 jaar minimaal zoals gezegd. In die periode zal er weinig te eten/ productie zijn. Allerlei reststromen zijn nodig om die bodem te herstellen. Denk aan houtig materiaal, compost, paardenmest, lavameel, koffieprut en meer. Daarbij een echte verandering van het voedingspatroon.

Veel meer soorten gewassen gaan eten bijvoorbeeld, meer diverse productie en minder en anders eten! Arnhem heeft een bijzondere situatie. De stad is volledig, vrijwel volledig, afhankelijk van voedsel van buitenaf. Transport is daarbij essentieel. Een kink in de kabel van het transport en de stad heeft honger binnen een week of twee. Fiets door de omgeving en je ziet weinig of geen eetbare gewassen. Er ontbreekt lokaal voedsel en ook zoiets praktisch als waterbuffering in een tijd waarin de waterleidingbedrijven aangeven niet meer te kunnen garanderen dat er voldoende drinkbaar water beschikbaar zal zijn, loopt alles de rivieren in. Mooie beken die water leveren is een kans voor de stad om het goed te regelen. Waterbufferen! Lokaal voedsel maakt het landschap meer divers! Voedselbossen als norm.

Hoe zit het met de regenton, de opvang van regenwater? Anders omgaan met drinkbaar water, douchewater in de tuin laten bezinken en meer praktische zaken zoals andere toiletten?! Wonen Woningen zijn duur en schaars. Zodoende is er ons voorstel klein, duurzaam en goedkoop te bouwen. Tiny houses voor 400 euro huur All in. Dat is realiseerbaar, is gezond, is duurzaam, draagt bij aan doorstroming in de woningmarkt in de stad, is eenvoudig te realiseren en werkt snel in de bouw en in woningen op voorraad hebben (!). Belangen van de samenleving voorgaan op de kortstondige belangen van woningcorporaties, bouwbedrijven en anderen. Afbetaald is afbetaald. Dat wil zeggen huurverlaging. Er wordt nu teveel gebouwd naar de maximale huur- of verkoopprijs ondanks het extra accent voor woningen voor minima. Er is nog een stap mogelijk! Lage huren geven geld in de portemonnee dat goed is voor de stad. Burgers hebben weer wat te besteden. Vinger aan de pols bij de verschillende corporaties. Er is veel aan de hand wat nu niet goed gaat en zij hebben dat nodig. Drastische aanpak is nodig met tal van voorbeelden voor verandering van beleid en werkwijze. Maak daktuinen tot norm en een verbod op platte daken. Die trekken hitte en vragen om ventilatie. Lokale verbouw en winning van de benodigde bouwmaterialen. Denk aan klei, bamboe, hout, en reststromen verwerking.

Maar ruimte voor experimentele bouw als standaard. Strijd tegen de Natuur Omvormen in Voor de Natuur Snoeien, maaien, hakken, verbranden, spuiten, omspitten, was de werkwijze. Leren om samen te werken met de natuur in alle aspecten de Nieuwe. De Natuur op de eerste plaats. In de aanplant van groen vooral kiezen voor inheemse soorten als Walnoot, Hazelnoot, Kastanje, Kers, Pruim, Appel, Peer, Bessenstruiken in alle soorten, Rozenbottels, Sleedoorn, kruiden en meer. Volksgezondheid Volgens sommige cijfers is de helft van de bevolking in meer of mindere mate ziek. Stel een nieuwe belasting in op ongezond aanbod van voedsel en genotmiddelen. Stel daarin suiker, zoetstoffen en vetten en kunstmatige stoffen in de voeding centraal als onwenselijk. Laat Gezond en Natuurlijk de norm zijn. Verbeter het aanzien van de stad in kleur, en vorm en laat ondernemers daarin bijdragen in de eigen straat of buurt. Stel daarvoor duidelijke regels op. Denk aan een goede luchtkwaliteit. Waar dit niet kan, spreek in ieder geval duidelijk uit dat je het zo ziet en wil en daar naar kijkt. Geld Dure spullen in de winkels Veel burgers met geen geld Veel ondernemers die de huren niet meer kunnen betalen. Er gaat iets fout in het waarde geven aan panden, woningen en gronden. De lokaal geproduceerde waarde circuleert te weinig in de lokale economie en verdwijnt vrij snel via allerlei wegen.

Circulatie bevorderen, andere vormen introduceren in die economie naast geld zoals ruilen, lokale markten, weggeeflocaties en regelingen anders inrichten. Grond= collectief bezit en tijdelijk te gebruiken. Rijk worden niet meer als doel promoten maar maatschappelijke waarde centraal stellen en belonen. Waar zijn de mooie dingen in de stad? Wat kan en mag er verfraaid of aangepakt worden door de burger? Mag een gele dakgoot en een oranje regenpijp en een zelfgebouwd schuurtje? Regels die ondersteunend zijn en mogelijk makend en de creativiteit bevorderen. Kennisstad

Arnhem is, ontegenzeggelijk een stad van kennis. Zeker met de directe omgeving zoals Velp – Larenstein en Yuverta en de HAN, Rijn IJssel en anderen er bij. Die kennis resulteert in honderden(!) interessante afstudeeronderwerpen en scripties per jaar. Die scripties blijven ergens liggen. In plaats van zelf het wiel uit te vinden in interactie met de opleidingen vragen om een lijst te mogen indienen van onderwerpen waarop ingeschreven kan worden en die relevant zijn voor de stad. Dat ook mogelijk maken voor burgers en speciaal voor maatschappelijk initiatief. De uitkomsten publiceren en daar een bijeenkomst over beleggen. Een vorm van directe democratie. Geef de kaders aan en het waarom. Dat bespaart kosten en tijd. Faciliteer de stad en laat de burger het zelf mogen uitvoeren. Ondernemers die de burger ondersteunen in de uitvoering. Zorg en daklozen De zorg is duur en er wordt veel betaald voor de begeleiding van individuen. Bedragen tussen de 3000 en 10.000 euro in de maand en zeventig tot honderdduizend euro per jaar worden genoemd en betaald.. voor de begeleiding van Een persoon. De vraag om het kernprobleem of trauma aan te pakken en het doel de persoon zelfstandig en gezond te laten functioneren, en een vinger aan de pols bij de instanties. De zorg is duur en er wordt meer gevraagd. De resultaten richten op gezond worden = herstel en zelfredzaamheid.

Een plafond aan het eigen bezit van organisaties en salarissen en monitor het resultaat van processen en begeleiding van cliënten en maak dat (geanonimiseerd voor de cliënten) openbaar. Met de burger meegaan in de verschillende processen is essentieel zo is onze ervaring. Het leven is ingewikkeld. Heb je net je nieuwe inschrijving krijg je je bewijs niet mee want dat moet worden opgestuurd per post met als gevolg dat je niet verder kunt bij de bank etc. want het bewijsstuk is er niet. Maar je zit daar en hebt net een gezichtsscan gehad en je paspoort getoond. Talloze voorbeelden en variaties. Stel de burger centraal. Hele kleine woningen – overnachtingsplek, voor tijdelijke opvang tegen de spoordijken realiseren. Bankjes met deksel als overnachtingsplek realiseren zoals in verschillende plaatsen. Eenvoudig schoon te maken en effectief. Begeleiden op wat er aan de hand is en de rechten van de persoon. Energie; de stadswarmte heeft een dubieuze kant. Wat gaat er verbrand worden wanneer het doel is dat er met tien jaar geen, of vrijwel geen afval meer is? Wie draait er dan op voor de kosten? Denk aan de recente inzichten (voorjaar 2024) over de schade door windmolens en door zonnepanelen. Nul - energiewoningen tot norm maken en woningen die energie leveren.

Woningen en flats met platte daken en gladde gevels zonder begroeiing of beschutting leveren koude op in de winter en te veel warmte in de zomer en zodoende een verhoogd energieverbruik in beide jaargetijden. Gevelgroen en geen platte daken maar daktuinen zijn een deel antwoord. Goed voor de vogels en de insecten bij een juiste plantenkeuze en mooi voor de stad en de (te hoge) warmte in de stad wordt zo voorkomen! Zo wordt Arnhem Groener en levendiger. Keuzes in het beschikbaar stellen van gronden maken De grondprijzen zijn te hoog en niet realistisch voor starters of overnemers van een bedrijf. Er zijn gronden nodig voor de stad, voor burgerinitiatief, voor lokaal voedsel. Maak die beschikbaar rondom de stad en richt daar de plannen op in. Stop met het enkel werken in het platte vlak in Arnhem Zuid. Maak glooiingen, heuvels en meer. Zo ontstaat er

levendigheid en creativiteit met extra natuurwaarden. Woningen op, half er in en onder het maaiveld. De grotere doelen en inkomsten voor de gemeente zelf De gemeente is nu te afhankelijk van enkele inkomstenbronnen waaronder de overheid. Die bron droogt steeds meer op in de komende jaren door recessie en beleidskeuzes. De prijzen gaan inzakken van woningen, gebouwen- bedrijfspanden en gronden. Het aantal mensen in nood neemt toe. Hoe is de administratie en de boekhouding en de begroting van de gemeente op die ontwikkelingen voorbereid? Hoe wordt meerwaarde opgenomen in de boeken en in de verantwoording ? Een nieuw boekhoudsysteem waarin waarde centraal staat. De Gemeente Arnhem onafhankelijk maken van (traditioneel) geld een doel Wat er ook zal voorvallen; de stad gaat door ook al is er geen geld ! Dat als streven en als nieuwe werkwijze. Wij bieden een workshop over geld als eerste stappen in dit proces. Gratis trouwens Waar is de ruimte voor maatschappelijk initiatief in de stad? En de Huisvesting van burgerinitiatief in de vollopende stad? Subsidie omzetten in investeringen en daarmee panden verwerven is een praktische mogelijkheid. Maak maatschappelijk initiatief tot een voorbeeldfunctie voor de stad van de 21e eeuw. Arnhem van voor en door de burgers ! De vervuiling en vuilnis Hergebruik stimuleren en tot norm maken. Repair- en Restore- als uitgangspunten.

Letten op de prijzen en de verdienmodellen. Het verdienen dient voor de samenleving te zijn! Belasten van afvalstromen als spaanplaat en dergelijke. Burgerinitiatief en de burgers voordeel laten hebben van het ingezamelde en inzamelen eenvoudig toegankelijk maken. Nu zijn containers te duur en is de procedure te ingewikkeld. De winsten dienen beschikbaar te blijven voor de samenleving.

Opslagruimte en tijdelijke noodhulp opvangen en mogelijk maken Je wordt op straat gezet, of je bent net gescheiden of je moet verhuizen maar de ruimte is er pas over een aantal weken, of je bent dakloos maar hebt wel wat goede spullen die bewaard moeten worden. Voortdurend is er een probleem in de opslag. De boxen zijn schreeuwend duur, containers zijn zo duur dat je beter de inhoud nieuw kunt kopen bij een jaar opslag, en andere mogelijkheden worden niet geboden. Hoe doe je dat dan als je net een lading spullen hebt die nu op straat staan? De gemeente kan aanbieden dat er voor twee tot max vier tientjes in de maand een box of container gehuurd kan worden. Dat je goede spullen, en vooral je papieren, niet zomaar weggegooid worden(!) Dat is nu vaak het geval met enorm veel schade voor de betrokken mensen. Binnen tien dagen ophalen anders gaat het naar de stort als bericht. Mensen in grote nood zodoende. Een kleine en een grote box aanbieden voor papieren en paspoort etc en voor al het andere. Klokkenluider Op de website van de gemeente geeft het woord ‘klokkenluider’ geen gevonden resultaat. Wie gaat daar over en wat is daarvoor een goede werkvorm? Hoe transparanter hoe minder nodig waarschijnlijk. Voor de samenleving belangrijk.

Waar kan de burger terecht? En iemand van een bedrijf of een uitvoeringsorganisatie? Maak het per definitie meteen openbaar in een geanonimiseerde vorm. Heb vertrouwen in de burger dat iedereen er goed mee omgaat. Vraag aan organisaties die dit soort werkwijze al jaren hebben eventueel advies en ondersteuning. Idealen

Mensen die gelukkig zijn. Een bijzonder overleg in het stadspark. Een mooie voorstelling op het plein voor het stadhuis, muziek op de markt. Zandkastelen en sculpturen bouw langs de Rijn elke maand, wonen en recreëren op de zelfde plek door bijzondere bouw, fijn op bezoek bij je familie of vrienden vanwege gratis openbaar vervoer, Er wordt goed naar je geluisterd en wat je nodig hebt is zo geregeld. Wanneer je dat wilt kies je om 25 uur in de week te werken en kom je nog steeds rond. Huren zijn betaalbaar, dat de huursubsidie is afgeschaft geeft niet en Als je wat wilt ondernemen is er vlakbij een leuke ruimte te gebruiken wanneer je dat doet met oog voor de stad. Sociaal ondernemen is de norm, je winst investeer je in de samenleving als ondernemer, geld circuleert binnen de stad als ruilmiddel en wordt niet weggehaald en gaat per definitie niet daarbuiten. Ondernemers committeren zich aan die regel en investeren de gemaakte winst in de stad of geven die gepast terug aan de burger. Het leven is een feest. Geluk is de norm, plezier de boventoon en je leert wie je zelf bent, wat je kwaliteiten zijn en hoe je samenleeft in deze bijzondere stad op elke school en bij elke opleiding. Wat je nodig hebt is altijd aan te schaffen en je recht. Wat je nodig hebt geef je aan en wordt geregeld. Je woont mooi op een goede locatie en je kinderen hebben alle ruimte om zich te ontwikkelen.

Op verschillende plaatsen in de stad is er ruimte voor gratis internet gebruik, een wc, drinkwater, en onderdak voor wie dat tijdelijk nodig heeft. Durf te kiezen voor Vrede! Zie de bijgevoegde tekst. Schets samen idealen en bespreek wat daar voor de realisatie nodig is en maak de stad samen ! Ecovrede Een kleine bijdrage aan de stad 31 maart 2024 www.ecovrede.nl

Bijdrage 3: Adviesraad Werk & Inkomen Hierbij mijn bijdrage aan de bijeenkomst van 17 april "raad van de stad". Het format wat bijgevoegd was bij uw mail gebruik ik daarbij zoveel mogelijk. Allereerst het onderwerp. Toeleiding naar de arbeidsmarkt van Bijstandsontvangers in Arnhem. Ik zou graag zien dat er meer aandacht besteed wordt aan de toeleiding naar de arbeidsmarkt voor die Arnhemmers die een bijstandsuitkering ontvangen (Participatiewet). Het betreft 7000 tot 8000 inwoners en dat is een fors deel van de bevolking. Een deel daarvan kan aan het werk. Nu, en de komende jaren, is er meer vraag naar werknemers dan aanbod van werknemers. Een gouden kans om meer mensen aan het werk te helpen. Er gaat ook veel geld om in het verstrekken van bijstand. De gemeente ontvangt van het Rijk, in 2024, €117.018.006 om de bijstand en loonkostensubsidie te betalen, zo'n € 700 per inwoner (de z.g.BUIG budgetten). Als dat niet anders kan is dat prima maar er kunnen m.i. meer mensen het werk. De vraag is of Arnhem wel, op maximaal vermogen, mensen naar een arbeidsplaats begeleid. Uit de bijstandsuitkeringsstatistiek van CBS (BUS statistiek) blijkt dat Arnhem tot de 10 slechtste gemeenten in Nederland behoord als het gaat om het aantal bijstandsgerechtigden. Wellicht kan dat beter worden als meer mensen aan het werk gaan.

Ik beperk mij dan ook tot "Toeleiding naar de arbeidsmarkt voor diegenen die nog een bijstandsuitkering ontvangen" Wat vind ik dat er goed gaat in Arnhem en wat gaat er minder goed (irt dit onderwerp)? Na de reorganisatie bij W&I gaat het goed met de inrichting van het proces aan de kop van het proces (b.v. methode samen beslissen e.d.) Ook het aanstellen van regisseurs die bijstandsgerechtigden bijstaan op weg naar de arbeidsmarkt en de route en inhoud "regisseren" is een verbetering. Wat minder goed gaat is dat het data en berichten verkeer tussen de gemeente en uitvoerders voor de gemeenten irt toeleiding naar de arbeidsmarkt nog niet goed gaat. B.v. kunnen uitvoerders berichten en data invoegen in een volgsysteem van de gemeente? Nauwelijks. Hebben regisseurs, real time, inzicht in wat uitvoeders hebben gedaan voor bijstandsgerechtigden op hun weg naar werk? enz. Waar zou de gemeente de komende periode meer of juist minder aandacht aan moeten besteden? Meer aandacht aan het faciliteren van regisseurs (middels b.v. een robuust client volg systeem) en meer aandacht aan het vaststellen, in werk, van werkvaardigheden van bijstandsgerechtigden (zo mogelijk bij reguliere werkgevers) Minder aandacht aan pilots irt arbeidstoeleiding waarvan de toegevoegde waarde vooraf niet bekend is of waarvan achteraf geen bruikbare (leer) data voorhanden komen.

Stel de gemeente zou een miljoen extra te besteden hebben, waaraan zou u dat geld dan besteden?

Die miljoen extra is niet nodig. In het coalitie akkoord is immers al extra geld uitgetrokken voor toeleiding naar de arbeidsmarkt. Wat met de extra middelen kan worden gedaan is een (werk-) vaardigheden (competentie) volg systeem aanschaffen. Er zijn competentie systemen in omloop die (via diagnose, assessment en matching) werkgevers aspirant werknemers "voorschotelen" die voldoen aan hun wensen. Dat zou een goede investering zijn. Stel de gemeente zou een miljoen moeten bezuinigen, waarop zou dan bezuinigd mogen worden? Kritisch zijn op door de gemeente ingehuurde uitvoeders waarvan, in het proces toeleiding naar de arbeidsmarkt, de toegevoegde waarde onduidelijk is of onbekend. Daarnaast zou wellicht nog een kritisch gekeken kunnen worden of externen niet vervangen kunnen worden door eigen medewerkers zodat uiteindelijk de kennis "van de gemeente" is. Ik hoop dat u iets heeft aan deze bijdrage. Met vriendelijke groet, Jan v.d.Hidde

Bijlage 4: Flore/SWOA Wat willen wij de raad meegeven? Allereerst dank voor de uitnodiging dat we u iets mogen meegeven. Graag maken we daarvan gebruik. Wat vinden wij dat er goed gaat in Arnhem Wij zien dat dit college insteekt op kansengelijkheid, inclusie en bestaanszekerheid en daarbij ook oog heeft voor de oudere inwoners. Zo wordt er momenteel hard gewerkt aan een integraal ouderenbeleid, waarbij alle betrokken partners inclusief de inwoners zelf een bijdrage hebben kunnen leveren. Dat juichen wij van harte toe en willen hierover dan ook onze complimenten uitspreken. Wij voelen ons goed betrokken en waarderen de samenwerking met de ambtenaren op dit thema. Dat dit thema een belangrijk maatschappelijk vraagstuk is voor de komende decennia staat immers vast. De dubbele vergrijzing en de krapte op de arbeidsmarkt in de nabije toekomst aan zorgverleners als huisartsen, (wijk)verpleging, thuiszorgmedewerkers enerzijds en een vermindering van beschikbare mantelzorgers en vrijwilligers anderzijds geeft een grote urgentie om hierop in te steken*. Dat maakt dat een goed beleid, hoe we de ouder wordende inwoners zo lang mogelijk vitaal houden, en proactief inzetten op welzijn in eigen omgeving, van een nog groter belang. Hiermee kunnen we op middellange termijn de wijken en buurten leefbaarder, de levenskwaliteit van de oudere inwoners goed én de zorgkosten betaalbaarder houden.

Wat uiteindelijk een opgave is van ons allen gezamenlijk. *(cijfers beschikbaar via het regiobeeld Midden-Gelderland ook via CBS en SCP)

Wat mag niet ontbreken in de koers van de stad? De maatschappelijke uitdaging die op ons afkomt liegt er ook voor de inwoners van Arnhem immers niet om. We worden met elkaar steeds ouder én er komen steeds meer ouderen bij, ook in Arnhem. Naast het integraal ouderenbeleid wat de gemeente Arnhem ontwikkelt zijn er ook oplossingsrichtingen geformuleerd in de regio vanuit het Integraal Zorg Akkoord en het Gezond en Actief Leven voor Allen akkoord. Het is de bedoeling dat ouderen zo lang mogelijk thuis blijven wonen. De uitwerkingen als in het regioplan vragen om een transformatie, meer werken vanuit de wijken, normaliseren en inzetten op welzijn, preventie en gemeenschapszin, omzien naar elkaar. Dit past al goed in de visie van de gemeente Arnhem. En ook goed bij de manier van werken waar wij vanuit SWOA gericht op de oudere inwoners ons nu al voor inzetten en dat, dit jaar precies, al 55 jaar. Nu is de dubbele vergrijzing nog niet eens echt begonnen en SWOA ziet nu al een groeiende vraag, meer ouderen hebben een lichte ondersteuningsvraag. Bij de thuisadministratie afgelopen jaar van 159 naar 212 oudere Arnhemmers en bij begeleiding een stijging van 847 unieke casussen (inwoners) en nog eens 147 nieuwe deelnemers structureel bij groepsbegeleiding.

Wat valt op: • Ouderen die Olvarit-potjes als maaltijd eten vanwege de toenemende kosten van levensonderhoud, met als gevolg slechtere conditie en een neerwaartse gezondheid • Ouderen die toch vaker ‘achter de geraniums zitten’ dan zij zelf wensen. De vraag om goede leun- en steun mogelijkheden, dichtbij in hun eigen buurt groeit. • Ouderen die te maken hebben met een vorm van ouderenmishandeling, denk aan het misbruiken van de pinpas of verwaarlozing. SWOA is een relatief kleine welzijnsorganisatie gericht op ouderen en werkt met veel vrijwilligers, de verhouding is 1 beroepskracht op 13 vrijwilligers. Bij SWOA werken nu in totaal 37 beroepskrachten en 485 vrijwillige medewerkers. (32 fte beroepskrachten dat is incl. administratie en management). We vragen u dan ook niet zozeer om meer geld voor meer professionals. We zien juist een meerwaarde van het samenwerken in de keten, de juiste zorg op de juiste plek en meer inzetten van inwoners en vrijwilligers. We hechten daarbij wel waarde aan het goed begeleiden, coachen en scholen van vrijwilligers. We regelen een VOG en hebben aandacht voor ontwikkeling en een luisterend oor. Vanuit onze visie dat zingeving en ertoe doen van groot belang is voor de mens en dat ook dit een bijdrage is om langer gezond en vitaal te blijven.

Dat doen we niet alleen door inzet van vrijwilligers die al betrokken zijn bij SWOA maar juist ook door de inzet van vrijwillige buurtbewoners. Bijvoorbeeld door actieve (buurt)bewoners aan inwoners te koppelen in de voorzorgcirkels. De oplossing voor de toekomst zit hem voor een deel in omzien naar elkaar, sociale netwerken dichtbij en voorzorgcirkels

zijn naar ons idee een goed instrument om met het gedachtengoed van de ABCD-methode en Positieve Gezondheid hierop in te zetten. Om zodoende dichtbij huis sociale netwerken te creëren waarop mensen met lichte ondersteuningsvragen kunnen terugvallen op elkaar. Voor elkaar klaar staan in de wijk en buurt, een kop koffie, een praatje, boodschappen voor elkaar doen en een middag respijtzorg als vanzelf overnemen. Voor inwoners die nog vitaal zijn is preventief inzetten op vitaliteit, zingeving, kwaliteit van leven en participatie een investering in de toekomst. Wij zijn ervan overtuigd dat veerkracht in de wijken en buurten nodig is, om de dubbele vergrijzing met elkaar te kunnen dragen. Zodat de oudere inwoner langer autonoom met plezier en kwaliteit van leven autonoom in eigen omgeving langer thuis kan blijven wonen. In aanloop naar de komende jaren waarbij het aantal ouderen sterk stijgt is het van belang om juist nu hierop te investeren. Kansengelijkheid is ook voor deze doelgroep belangrijk. Er is een samenhang tussen gezondheid (ook op latere leeftijd) en leefomstandigheden (economische gezondheidsverschillen). Er is ook een relatie tussen voeding, vitaliteit, goed in je vel zitten en het maken van zorgkosten, het leveren van een positieve bijdrage in je eigen buurt en het gevoel hebben ertoe te doen.

Wij adviseren u dus meer te investeren in gemeenschapszin en het versterken van buurten en wijken. Wij denken dat dit de komende jaren intensiever zal moeten worden toegepast. Het moet anders en het kan ook anders. Welzijnswerk zoals SWOA doet levert daar een grote bijdrage aan. Door het in een te laat stadium aanbieden van passende ondersteuning gericht op welzijn en activering, zullen zorgkosten juist toenemen. Er komen vaak complexe, langdurige en dus duurdere trajecten uit, die niet nodig waren geweest als er eerder preventief en passend aanbod was geweest. De sociale basis speelt hier een belangrijke rol, maar kan deze rol niet waarmaken als er wordt bezuinigd. Als de gemeente 1 miljoen meer te besteden zou hebben? Dan zouden wij adviseren om juist voor de inzet op vitaliteit en preventie voor de ouder wordende inwoner in te zetten. Als er een ambitieus integraal ouderenbeleid komt moeten daar ook de middelen voor zijn om dit te kunnen uitvoeren en implementeren. Om dat goed neer te zetten gaan de kosten voor de baten uit. En soms niet eens zo ver vooruit, want iedere inwoner die een jaar langer thuis woont ipv intramuraal levert de maatschappij een besparing op. Iedere inwoner die een positieve bijdrage kan leveren door zijn talent in te zetten voor een buur(t) bewoner, ervaart zingeving en dan snijdt het mes aan 2 kanten.

Dat proces goed faciliteren is ons vak: Welzijn pur sang. Dat doen we al 55 jaar in alle wijken en buurten in Arnhem. Ook beproefde werkwijzen als Welzijn op recept levert een aantoonbare meerwaarde op en hier zou nóg meer uit te halen zijn, als het nóg breder kan worden ingezet. Als naast huisartsen ook wijkverpleging dit kan inzetten bijvoorbeeld. Wij leveren daar vanzelfsprekend graag een bijdrage aan. Als de gemeente moet bezuinigingen; We begrijpen dat de komende jaren, voor gemeenten jaren worden van meer soberheid en bezuinigingen vanwege de financiële positie. Hierover zijn we al geïnformeerd. En eerlijk is eerlijk, onze doelgroep zullen we niet rellend op het 8 uurjournaal in beeld krijgen, zij misdragen zich niet in de stad na of tijdens voetbalwedstrijden. Zij zullen niet vanwege kansenongelijkheid of een slechte financiële positie overgaan tot criminele activiteiten. Als het niet goed gaat met deze doelgroep zijn zij onzichtbaar, verborgen leed, achter de voordeur. Zij zien soms dagen niemand. De vraag is dus, wat willen we in Arnhem? Graag vestig ik uw aandacht op deze groep ouder wordende en steeds kwetsbaardere inwoners. En hoe willen we inzetten op preventie? Dit wil ik u meegeven om extra aandacht voor te hebben. We willen u daarom sterk adviseren niet nóg meer te bezuinigen op de sociale basis.

Terwijl op de keper beschouwt dit afgelopen jaar al wel is gebeurd. Doordat de gemeente Arnhem de cao-stijging van onze sector onvoldoende heeft kunnen compenseren. Per 1 juli 2023 is de CAO in lijn gebracht met de CAO-stijgingen van het onderwijs, de verpleging en de gehandicapten-CAO. De gemeente Arnhem heeft aangegeven voor het jaar 2024 een accres toe te passen van 4,3%. Hiermee wordt niet alleen de cao-loonsverhoging niet adequaat gecompenseerd, maar ook de stijgende kosten worden hiermee onvoldoende gecompenseerd. Juist nu de verwachtingen van het sociaal werk hooggespannen zijn op maatschappelijke opgaven als preventie, participatie, samenlevingsopbouw en de toenemende vergrijzing. Voor dit jaar compenseren we de niet gecompenseerde verhoging door in

te teren op ons eigen vermogen. Dat kent uiteraard een grens en dit is iets wat we eenmalig kunnen doen. Voor 2025 zou dit betekenen dat we 3 fte minder kunnen inzetten om een gezonde bedrijfsvoering te houden. Momenteel heeft SWOA 37 beroepskrachten en meer dan 485 vrijwilligers. Minder inzet van 3 fte (ca 7 personen) zou concreet betekenen dat we in Arnhem 500 ouderen (individueel) minder kunnen ondersteunen, een tal van collectieve activiteiten in de wijken niet kunnen uitvoeren en zeker 91 vrijwilligers minder kunnen begeleiden. We zullen dan terugkomen bij uw wethouders met de vraag waarop zullen we dan minder inzetten? Op het voorkomen en bestrijden van eenzaamheid onder ouderen? Op preventie en het voorkomen van zorg? Op het inzetten op sociaal makelen en het aanwakkeren van sociaal kapitaal van vrijwilligers en actieve buurtbewoners? Iedere sector toont tegenwoordig wel aan wat 1 euro investering aan maatschappelijke waarde oplevert. In het sociaal werk is dat € 1,60[2]. SWOA zorgt voor participatie, gaat eenzaamheid onder ouderen tegen en vermindert de gang naar duurdere zorg. Daarom vragen we u keuzes te maken met inachtneming van de menselijke maat en met perspectief op de nabije toekomst. • • • • •

Handelen vanuit het brede perspectief, domein- overstijgende opgave die ons allen treft Bepalen wie welke rol heeft in de samenleving (overheid, sociale partners, burgers, civil society en marktpartijen) Garanderen van een sociale ondergrens van bestaanszekerheid Investeren in civil society en gemeenschapszin, de dialoog met inwoners blijven aangaan Zorgen voor een goede kennisinfrastructuur, voor informatie en transparantie

1. https:-//www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2024/02/inflatie-3-8-procent-in-2023-exclusief-energie-6-5-procent 2. https://www.sociaalwerknederland.nl/actueel/nieuws/11857-campagne-toont-aan-dat-sociaal-

werkt#:~:text=Sociaal%20werk%20geeft%20mensen%20weer,2022%20heeft%20Sociaal%20Werk%20w erkt!

3.

Investeren in vitale ouderen | Publicatie | Sociaal en Cultureel Planbureau (scp.nl)

Bijdrage 3: Stichting Schone Straat Groene Buurt (Heel Arnhem Schoon) Hieronder een stukje met mijn gedachten over verbeteringen voor onze stad. Stichting Schone Straat Groene Buurt is de overkoepelende organisatie van Heel Arnhem Schoon en het KinderWijkTeam. Wat gaat er goed in Arnhem? Arnhem is een mooie en gevarieerde woon/ werkstad. Het is geen stad die bijzonder in het oog springt omdat de Arnhemmer alles normaal vindt en niet trots is op bijzondere aspecten van de stad, zoals de vele groene parken op een unieke ligging van heuvels en rivierenlandschap. Wat gaat er minder goed? Dat heeft vooral te maken met de afstand van het ambtelijk apparaat en daardoor het bestuur doordat veel ambtenaren te weinig binding hebben met de stad en de Arnhemmer niet doorgrond hebben om passend te adviseren en Arnhemmers te betrekken bij de advisering. Voor stichting Schone Straat Groene Buurt is een goed contact en samenwerken met ambtenaren van groot belang. Dat gaat enerzijds niet slecht, maar het kan echt beter met meer vertrouwen en snelheid om te komen tot acties en activiteiten om doelen te bereiken. We moeten meer samen op werken aan een mooie en schone stad De gemeente zou in moeten zetten op het realiseren van de ambities waar draagvlak voor bestaat in de samenleving.