Agendabundel

Bundel - Politieke Avond van 26 februari 2025 Agenda bijlagen Agenda PA 26 februari 2025 Getekende besluitenlijst PA 26 februari 2025 1 19:45 uur - 23.15 uur: Besluitvormende vergadering 1.1 Opening en mededelingen 1.2 Vaststellen van de agenda en spreektijdverdeling 1.3 Vaststellen van de concept-besluitenlijst van de vergadering van 12 februari 2025 Getekend raadsbesluit Raadsvoorstel 'Vaststellen van de concept-besluitenlijst van de vergadering van 12 februari 2025' Besluitenlijst PA 12 februari 2025 1.4 Vaststellen van de lijst van ingekomen stukken en ter inzage gelegde stukken voor de gemeenteraad Getekend raadsbesluit Raadsvoorstel 'Vaststellen van de lijst van ingekomen stukken voor de raadsvergadering van 26 februari 2025' Lijst van Ingekomen stukken (6 februari 2025 tot en met 19 februari 2025) 1.5 Beëdiging van Mikail Akbulut tot fractievolger van de fractie Arnhem Centraal 2 Hamerstukken 2.1 Vaststellen: Rekenkamerrapport 'Startonderzoek Nationaal Programma Arnhem-Oost' Getekend raadsbesluit Behandeladvies 26 februari 2025, besluitvormende bespreking Raadsvoorstel 'Startonderzoek Nationaal Programma Arnhem-Oost’ Bijlage - Eindrapport NPAO incl. bestuurlijke nota Behandelresultaat 4 december 2024, Informatieve & meningsvormende bespreking Aanbiedingsbrief Rekenkamer Arnhem 'Gezamenlijk rapport NPLV', d.d.

30-01-2024 Bijlage 1 - Gezamenlijk rapport NPLV Bijlage 2 - Persbericht gezamelijk eindrapport NPLV Presentatie - Onderzoek NPAO Behandelresultaat 19 februari 2025, 2e Informatieve & meningsvormende bespreking 3 Onderwerpen direct ter besluitvorming 3.1 Vaststellen: Aanpassing gemeenschappelijke regeling Park Lingezegen Getekend raadsbesluit Behandeladvies 26 februari 2025, besluitvormende bespreking Raadsvoorstel 'Aanpassing gemeenschappelijke regeling Park Lingezegen" Bijlage 1 - Concept besluit wijzigingsvoorstel Gemeenschappelijke regeling Park Lingezegen met toelichting Bijlage 2 - Gemeenschappelijke Regeling Park Lingezegen concept Bijlage 3 - Ingekomen brief Voorstel aanpassing Gemeenschappelijke Regeling Park Lingezegen (d.d.

9-11-2023) Bijlage 4 - Zienswijze aan GRPLZ - wijziging gemeenschappelijke regeling (d.d.24 april 2024) 4 Onderwerpen welke voor debat en besluitvorming worden voorgedragen 4.1 Motie vreemd aan de agenda '#eXit van gemeente Arnhem' (25M47) Ingetrokken motie vreemd aan de agenda 'eXit van gemeente Arnhem' (25M47) van de fractie Volt 4.2 Vaststellen: Startnotitie Kronenburgsingel 525 Getekend raadsbesluit Behandeladvies 26 februari 2025, besluitvormende bespreking Aangenomen amendement 'Participatie Kronenburgsingel' (25A12) van de fracties D66, CDA, PvdA en Volt Verworpen motie 'Zorgvuldige wijkopbouw Kronenburg' (25M50) van de fractie Arnhem Centraal Raadsvoorstel 'Startnotitie Kronenburgsingel 525' Bijlage - Startnotitie Kronenburgsingel 525

Inspraakbijdrage van dhr. Reussing, voorzitter Stichting Wonen In Kronenburg en Appelgaard

Agenda Politieke Avond 26 februari 2025 Raadzaal 18.45 uur – 19.30 uur: Rondvraag en Mededelingen Pauze: 19.30 uur – 19.45 uur 19.45 uur - 23.15 uur: 1. 1.1 1.2 1.3

Besluitvormende vergadering: Opening en mededelingen Vaststellen van de agenda en spreektijdverdeling Vaststellen van de concept-besluitenlijst van de vergadering van 12 februari 2025 1.4 Vaststellen van de lijst van ingekomen stukken en ter inzage gelegde stukken van de gemeenteraad 1.5 Beëdiging van Mikail Akbulut tot fractievolger van de fractie Arnhem Centraal 2 Hamerstukken: 2.1 Vaststellen: Rekenkamerrapport 'Startonderzoek Nationaal Programma Arnhem-Oost' 3. Onderwerpen direct ter besluitvorming: 3.1 Vaststellen: Aanpassing gemeenschappelijke regeling Park Lingezegen 4. 4.1 4.2 4.3 4.4

Onderwerpen welke voor debat en besluitvorming worden voorgedragen: Motie vreemd aan de agenda '#eXit van gemeente Arnhem' (25M47) Vaststellen: Startnotitie Kronenburgsingel 525 Vaststellen: Startnotitie Westzijde Heijenoordseweg Vaststellen: Burgerberaad Klimaat

RAADSVOORSTEL

Besluit van

19 maart 2025

Zaaknummer

4438848

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van de agendacommissie van 14 maart, nummer: 4438848

besluit: De concept-besluitenlijst van de raadsvergadering van 26 februari 2025 vast te stellen.

GEM EENTE

3

GEMEENTE

Arnhem Besluit van

26 februari 2025

Zaaknummer

4438821

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van de agendacommissie van 21 februari 2025, nummer: 4438821;

besluit:

De concept-besluitenlijst van de raadsvergadering van 12 februari 2025 vast te stellen.

De g

De voorzitter,

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

Onderwerp:

4438821

Vaststellen van de concept-besluitenlijst van de vergadering van 12 februari 2025

Inleiding De Agendacommissie stelt u voor de concept-besluitenlijst van de raadsvergadering van 12 februari 2025 vast te stellen.

Voorstel De concept-besluitenlijst van de raadsvergadering van 12 februari 2025 vast te stellen.

Bijlagen Stukken voor gemeenteraad  Concept-besluitenlijst van de raadsvergadering van 12 februari 2025

Besluit van

26 februari 2025

Zaaknummer

4438821

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van de agendacommissie van 21 februari 2025, nummer: 4438821; besluit: De concept-besluitenlijst van de raadsvergadering van 26 februari 2025 vast te stellen.

De griffier,

De voorzitter,

BESLUITENLIJST VAN DE VERGADERING VAN DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM OP WOENSDAG 12 februari 2025 De voorzitter: Marcouch De griffier: Kersten Aanwezig de leden: Aït Chrif (PvdA), Bal (DENK), De Boef (GroenLinks), Brandts (D66), Van den Broek (Groep van den Broek), Coenders (GroenLinks), Dayioğlu (GroenLinks), Elfrink (SP), Van Engelenburg (VVD), Eppich (VVD), Gerretschen (GroenLinks), K. Groot (Arnhem Centraal), L. Groot (CDA), L. de Groot (Partij voor de Dieren), Heemskerk (D66), Hogenhout (Partij voor de Dieren), Kemperman (D66), Kraaijenbrink (Arnhem Centraal), Kumas (VVD), Van der Laak (Arnhem Centraal), Loor (D66), Lu (Partij voor de Dieren), Luurssen (Forum voor Democratie), Manders (Arnhem Centraal), Maref (VVD), Van Munster (PvdA), Nede (ChristenUnie), Noomen (GroenLinks), Pape (VVD), Prinsen (GroenLinks), Roelen (SP), Scholten (Volt), Usta (DENK), Verheij (PVV), Visser (PvdA), Wiggers (Burger Belang Arnhem), Zwijnepoel (D66) Afwezig de leden: Neutkens (Volt), Simonis (GroenLinks), Zwijnepoel (D66) (na 22.30 uur afwezig), L. de Groot (Partij voor de Dieren) (na 22.45 uur afwezig), Bal (DENK) (na 23.00 uur afwezig) Aanwezig de wethouders: Bouwkamp, Van de Geijn, Kundić, Roelofs, Smeulders, Van der Wel Afwezig wethouder: Lauriks Begintijd vergadering:

21.05 uur

Eindtijd vergadering:

23.40 uur

BESLUITEN: Agendapunt: 1.3 Vaststellen van de concept-besluitenlijst van de vergadering van 29 januari 2025

Het voorstel is met algemene stemmen aangenomen.

1.4 Vaststellen van de lijst van ingekomen stukken en ter inzage gelegde stukken voor de gemeenteraad

Het voorstel is met algemene stemmen aangenomen.

2.1 Benoeming en installatie van de kandidaat wethouder Eva van Esch

Mevrouw Eva van Esch is voorgedragen, benoemd en geïnstalleerd als wethouder.

2.2 Vaststellen: Regionale Energiestrategie Arnhem Nijmegen (RES) – verrijking 2024 en input voor RES 2.0

Het amendement 'Wens voor een robuust evenwicht tussen zonne- en windenergie' (25A08) van de fracties GroenLinks, Partij voor de Dieren en PvdA is met 13 stemmen voor en 21 stemmen tegen verworpen. Het amendement 'Verspil geen energie aan kernenergie' (25A09) van de fracties GroenLinks, Partij voor de Dieren, D66 en PvdA is met 16 stemmen voor en 18 stemmen tegen verworpen. Het amendement 'Wens voor een energiesysteem zonder biomassa' (25A10) van de fracties GroenLinks, Partij voor de Dieren, D66 en PvdA is met 24 stemmen voor en 10 stemmen tegen aangenomen. Het amendement 'Bedenking RES niet in lijn met doelen Rijk' (25A11) van de fracties GroenLinks en Partij voor de Dieren is met 29 stemmen voor en 5 stemmen tegen aangenomen. Het amendement 'Ook aandacht voor decentrale regie' (25A13) van de fractie Partij voor de Dieren is met 25 stemmen voor en 9 stemmen tegen aangenomen. Het amendement 'Trekvogelroutes ook meenemen als vertrekpunt' (25A14) van de fractie Partij voor de Dieren is met 8 stemmen voor en 26 stemmen tegen verworpen. Het amendement 'Wens voor natuur-inclusieve oplossingen' (25A15) van de fractie Partij voor de Dieren en GroenLinks is met is met 24 stemmen voor en 10 stemmen tegen aangenomen/verworpen. Het amendement 'Universele energietransitie' (25A16) van de fracties ChristenUnie en Partij voor de Dieren is met 26 stemmen voor en 8 stemmen tegen aangenomen.

Zaaknummer: 4438810

De motie 'Naar een Soevereine Arnhemse Energie Strategie' (25M51) van de fractie Forum voor Democratie is met 3 stemmen voor en 31 stemmen tegen verworpen. Het voorstel is met 29 stemmen voor en 5 stemmen tegen aangenomen.

De griffier,

Zaaknummer: 4438810

De voorzitter,

GEMEENTE

Arn h e m

Besluit van

26 februari 2025

Zaaknummer

4438821

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van de agendacommissie van 21 februari 2025, nummer: 4438821; besluit:

De "Lijst van ingekomen Stukken" van 6 februari 2025 tot en met 19 februari 2025 vast te stellen.

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

Onderwerp:

4438821

Vaststellen van de lijst van ingekomen stukken voor de raadsvergadering van 26 februari 2025

Inleiding De Agendacommissie stelt u voor de "Lijst van Ingekomen Stukken" van 6 februari 2025 tot en met 19 februari 2025 vast te stellen. Als raadslid kunt u de ingekomen stukken inzien via het Bestuurlijk Informatiesysteem (iBabs). Voorstel De "Lijst van ingekomen Stukken" van 6 februari 2025 tot en met 19 februari 2025 vast te stellen.

Bijlagen Stukken voor gemeenteraad  Lijst van Ingekomen stukken (6 februari 2025 tot en met 19 februari 2025)

Besluit van

26 februari 2025

Zaaknummer

4438821

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het voorstel van de agendacommissie van 21 februari 2025, nummer: 4438821; besluit: De "Lijst van ingekomen Stukken" van 6 februari 2025 tot en met 19 februari 2025 vast te stellen.

De griffier,

De voorzitter,

Lijst van Ingekomen stukken (6 februari 2025 tot en met 19 februari 2025) Datum

Afzender

Titel

Advies

06-02-2025

Team Ecovrede

Brief voor de bestuurders, met een verzoek enkele besluiten te nemen, het college en een WOO informatief verzoek

Kopie van aan college en/of burgemeester gerichte mail/brief, voor kennisgeving aannemen.

06-02-2025

Groene Metropoolregio

Financiële en algemene uitgangspunten begroting 2026

Voor kennisgeving aannemen

06-02-2025

Niet openbaar gepubliceerd i.v.m. privacy

Vraag over kerstbomen op straat en toegankelijkheid

In handen stellen van het college van B&W ter afdoening, verzoek kopie antwoordbrief/mail aan raad

09-02-2025

Arnhemse Bomenbond

Wat gaat de gemeente Arnhem doen tegen de te hoge uitstoot van gevaarlijke gassen en stoffen van de biomassacentrale Veolia op het IPKW terrein te Arnhem?

Voor kennisgeving aannemen

13-02-2025

De Mul Zegger advocaten en notarissen

Bethanienstraat

In handen stellen van het college van B&W ter afdoening, verzoek kopie antwoordbrief/mail aan raad

16-02-2025

Niet openbaar gepubliceerd i.v.m. privacy

Instructie aanplanten boom

Voor kennisgeving aannemen

17-02-2025

Nederlandse Vereniging voor Raadsleden

Handreiking | Raad aan zet: het formatieproces

Voor kennisgeving aannemen

Lijst van Ingekomen stukken (6 februari 2025 tot en met 19 februari 2025) Datum

Afzender

Titel

Advies

17-02-2025

Niet openbaar gepubliceerd i.v.m. privacy

Evenemententerrein Stadsblokken

Kopie van aan college en/of burgemeester gerichte mail/brief, voor kennisgeving aannemen.

18-02-2025

BVO DRAN

Agenda en stukken bestuursvergadering BVO DRAN d.d. 27 februari 2025

Voor kennisgeving aannemen

GEMEENTE

Arnhem Besluit van

26 februari 2025

Zaaknummer

4350922

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM;

gelezen het Rekenkamerrapport en het voorstel van de Rekenkamer Arnhem van 11 oktober 2024

zaaknummer: 4350922

besluit: het college op te dragen:

1. 2. 3.

4.

Een aparte paragraaf over het NPAO in de begroting op te nemen met ingang van de begroting van 2026; Ten minste één keer per jaar een inhoudelijk bespreekmoment over het NPAO te organiseren met het college en ten minste één keer per jaar met de alliantiepartners; Een voorzet te doen voor kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren die als leidraad dienen voor bovengenoemde inhoudelijke bespreekmomenten; Een gesprek te organiseren met de raad over manieren van burgerparticipatie binnen het NPAO.

De griffier,

/ff J. / ]//

tter,

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES

Rekenkamerrapport ‘Startonderzoek Nationaal Programma ArnhemOost’ Fasering

Bespreking Moties & Amendementen Besluitvormende  vergadering

Voorgesteld besluit De Rekenkamer stelt de raad voor om het college op te dragen vier aanbevelingen uit te voeren: 1. Aparte paragraaf over het Nationaal Programma Arnhem Oost (NPAO) op te nemen in de begroting 2. Tenminste eens per jaar inhoudelijk bespreekmoment over NPAO en eens per jaar met de alliantie 3. Een voorzet te doen voor kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren 4. Gesprek te organiseren over burgerparticipatie

Procedure:

Aandachtspunten

Datum vergadering 26-02-2025

Vergaderorde

Informatieve  bespreking Meningsvormende  bespreking 

Type voorstel Raadsvoorstel de Rekenkamer Spreekrecht publiek? Nee Voorgesteld resultaat: Besluitvorming

Na twee termijnen van de raad en het college wordt er gestemd over de ingediende moties, amendementen en over het raadsvoorstel.

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES Contactgegevens Portefeuillehouder: Cathelijne Bouwkamp

Ambtenaar Susanne Boerhof susanne.boerhof@arnhem.nl +31650740141

Raadsadviseur Willem Lammers willem.lammers@arnhem.nl (06) 31 10 79 51

Rekenkamer Iris Lemmens iris.lemmens@arnhem.nl 06 57 36 91 82 Aandachtspunten Voorgeschiedenis • • • •

Raadsvoorstel Vaststellen ‘Richtinggevend kader ‘Een doorbraak voor Arnhem-Oost’ d.d. 14 juli 2021 Raadsbrief "Gebiedsplan inclusief Uitvoeringsagenda 2023-2027 Arnhem-Oost", d.d. 1506-2023 Raadsbrief 'Voortgang Nationaal Programma Arnhem-Oost', d.d. 12-03-2024 Raadsbrief 'Uitvoeringsplan Nationaal Programma Arnhem-Oost 2024-2026', d.d. 24-042024

Aandachtspunten -

-

-

Het NPAO heeft een looptijd van 18 jaar en de Rekenkamer wil dit blijven volgen. Het opgeleverde rapport van de Rekenkamer is dus het eerste onderzoek. Gericht op de positie en betrokkenheid van de raad. De Rekenkamer doet vier aanbevelingen: o Vergroot inzicht in financiële stromingen door een aparte paragraaf op te nemen in de begroting o Organiseer jaarlijks bespreekmomenten met college, alliantiepartners en andere NPAO-gemeenten o Benoem voor deze gesprekken een aantal kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren waar u het over wilt hebben o Ga met het college in gesprek over wat de beste manieren zijn om inwoners te betrekken. Het college reageert in de bestuurlijke reactie hierop: o Het college wil de aparte paragraaf in de begroting over 2026 realiseren o Het college onderschrijft de wens van de bespreekmomenten en geeft aan dat het programmabureau een activiteitenkalender voor de gemeenteraad gaat opstellen. o Het programma heeft een monitoringsprogramma waar de kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren in worden opgenomen. o Het college wil graag met de raad in gesprek om te spreken over hoe inwoners het beste kunnen worden betrokken.

GEMEENTERAAD ARNHEM BEHANDELADVIES

Moties en Toezeggingen De volgende moties en toezeggingen worden met het raadsvoorstel afgedaan: Niet van toepassing

Mogelijk resultaat: •

Besluitvorming

Aan de gemeenteraad Zaaknummer

4350922

ONDERWERP:

‘Startonderzoek Nationaal Programma Arnhem-Oost’

Kernboodschap De raad is op dit moment nog niet in staat om haar kaderstellende en controlerende rol te vervullen binnen het NPAO. Dit komt doordat de raad nog niet voldoende inzicht kan hebben in de financiële en inhoudelijke voortgang van het programma en de samenhang met regulier gemeentebeleid. Door meer structuur aan te brengen in de informatievoorziening en de momenten waarop over het NPAO wordt gesproken, wordt de raad in positie gebracht om te monitoren en te sturen op het programma. Voorstel De Rekenkamer stelt de raad voor te besluiten het college van burgemeester en wethouders op te dragen de aanbevelingen van de Rekenkamer over te nemen. 1. Organiseer de financiële informatiestromen. Voor een programma dat zo breed en langlopend is en over vele programma’s in de begroting heen gaat is de eenvoudigste en helderste vorm een aparte paragraaf in de begroting. Daarmee is tevens geborgd dat uw raad zowel bij de behandeling van de begroting als van de jaarrekening de kans heeft over de financiële en inhoudelijke voortgang van het NPAO te spreken. 2. Zorg voor een aantal inhoudelijke bespreekmomenten a. Met het college b. Met de alliantiepartners c. Met de andere NPAO-gemeenten We suggereren hiermee niet dat u elke maand een overleg aan moet gaan. Dat is veel te belastend. Maar het programma is zo belangrijk voor Arnhem dat het terecht is dat u er tijd voor inruimt.

Tenminste één keer per jaar -buiten de begroting en jaarrekening om- met het college, en ook één keer per jaar met de alliantiepartners en -wellicht- met de andere gemeenteraden. 3. Benoem voor deze gesprekken een aantal kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren waar u het over wilt hebben. Die worden niet nu in één keer vastgesteld, maar dat moet u samen met de alliantiepartners en andere gemeenten ontwikkelen. Wij zullen als gezamenlijke rekenkamers van 4 NPAO-gemeenten daarbij ook steeds voorzetten voor u doen; niet omdat wij over de inhoud gaan -integendeel-, maar omdat we u graag bijstaan op die inhoud te sturen en daarmee uw rol als raad te kunnen nemen. 4. Ga met het college in gesprek over wat de beste manieren zijn om inwoners te betrekken. Inleiding De rijksoverheid is in de zomer van 2022 gestart met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). In het kort is de essentie van het programma: “de leefbaarheid en veiligheid van de meest kwetsbare gebieden in Nederland in 15-20 jaar tijd op orde te brengen en het perspectief van de bewoners te verbeteren.” (NPLV 2022, p. 14). Aan dit programma doen 20 focusgebieden in 19 gemeenten mee. Arnhem-Oost is één van de 20 focusgebieden.

Het Nationaal Programma Arnhem Oost (NPAO) heeft als doel om de achterstanden op het gebied van onderwijs, werk & inkomen, wonen, gezondheid, leefbaarheid en veiligheid in de vijf wijken van Arnhem-Oost - Presikhaaf, Malburgen, Geitenkamp, Het Arnhemse Broek en Klarendal1 - aan te pakken. Het NPAO heeft een looptijd van 18 jaar. De Rekenkamer van Arnhem gaat het programma volgen door met enige regelmaat onderzoek te doen. Dit doet de Rekenkamer samen met de rekenkamers van Heerlen, 1 Het programma heet wel “Arnhem-Oost”, maar niet alle wijken liggen in Arnhem-Oost.

Lelystad en Groningen waar ook een nationaal programma is gestart. Het onderzoek dat nu voor u ligt, wordt daarom ook wel een startonderzoek genoemd. De afgelopen maanden heeft de Rekenkamer Arnhem door het bureau IdeeVersa een onderzoek laten uitvoeren naar de voortgang van het NPAO tot nu toe. Hierbij lag de nadruk op de kaderstellende en controlerende rol van de raad. Het onderzoek richt zich op de huidige rol van de raad, evenals op wat deze rol in de toekomst zou kunnen inhouden. Het onderzoek bestaat uit meerdere onderdelen. Allereerst is er een documentenanalyse uitgevoerd. Vervolgens zijn er interviews afgenomen met de burgemeester, de coördinerend wethouder, twee programmamanagers, de programmadirecteur en andere bij het programma betrokken ambtenaren. Daarnaast is er een verkennende vragenlijst rondgestuurd naar de individuele raadsleden en heeft er een groepsgesprek plaatsgevonden met verschillende raadsleden. Er volgt een aantal belangrijke conclusies uit het onderzoek. Zo blijkt dat het voor de raad complex is om inzicht te krijgen in de financiële uitgangspunten van het NPAO omdat er sprake is van verschillende financiële geldstromen. Daarnaast is er weinig inzicht in de samenhang tussen regulier beleid en het NPAO omdat dit niet duidelijk uit raadsvoorstellen blijkt.

Bovendien mist er structuur in het informeren van de raad over het NPAO, waardoor de raad onvoldoende aangrijpingspunten heeft om zijn kaderstellende en controlerende rol te vervullen. Ook geven raadsleden aan dat zij het belangrijk vinden om burgers te betrekken, maar dat ze niet goed weten wat de beste manier is om dit te doen.

Argumenten Organiseer de financiële informatiestromen. Voor een programma dat zo breed en langlopend is en over vele programma’s in de begroting heen gaat is de eenvoudigste en helderste vorm een aparte paragraaf in de begroting. Daarmee is tevens geborgd dat uw raad zowel bij de behandeling van de begroting als van de jaarrekening de kans heeft over de financiële en inhoudelijke voortgang van het NPAO te spreken. De wijze waarop de raad wordt betrokken bij de financiën van het programma voldoet aan wat verplicht is. Het NPAO beoogt echter integraal en langjarig te zijn en in samenwerking met veel alliantiepartners. Er is daarom een overzicht van de gemeentelijke middelen nodig, evenals van de middelen die via de gemeente lopen. Zonder overzicht kunt u geen inzicht krijgen in het gemeentelijk deel van de financiën van het programma. Zorg voor een aantal inhoudelijke bespreekmomenten. We suggereren hiermee niet dat u elke maand een overleg aan moet gaan. Dat is veel te belastend. Maar het programma is zo belangrijk voor Arnhem dat het terecht is dat u er tijd voor inruimt. Tenminste één keer per jaar -buiten de begroting en jaarrekening om- met het college, en ook één keer per jaar met de alliantiepartners en -wellicht- met de andere gemeenteraden. Door een aantal bespreekmomenten in te plannen, creëert u ruimte om het specifiek over het NPAO te hebben.

Door periodiek met zowel het college als het programmabureau te spreken, zorgt u er als raad voor dat u op de hoogte bent van wat er speelt en dat u op de juiste momenten bij kunt sturen. Benoem voor deze gesprekken een aantal kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren waar u het over wilt hebben. Die worden niet nu in één keer vastgesteld, maar dat moet u samen met de alliantiepartners en andere gemeenten ontwikkelen. Wij zullen als gezamenlijke rekenkamers van 4 NPAO-gemeenten daarbij ook steeds voorzetten voor u doen; niet omdat wij over de inhoud gaan -integendeel-, maar omdat we u graag bijstaan op die inhoud te sturen en daarmee uw rol als raad te kunnen nemen. Door van tevoren indicatoren te benoemen, brengt u structuur aan in de gesprekken. Zo is helder wat u als raad belangrijk vindt en waar u het dus over wil hebben. Door elke keer op deze indicatoren terug te komen, wordt inzichtelijk wat de voortgang is van het programma op deze punten.

2

Ga met het college in gesprek over wat de beste manieren zijn om inwoners te betrekken. U heeft als raad aangegeven burgerparticipatie belangrijk te vinden, maar niet goed te weten hoe u dit moet aanpakken binnen het NPAO. Door hierover met het college in gesprek te gaan, kunt u komen tot de juiste invulling en planning.

Beoogd effect Creëren van meer inzicht in en grip op de financiële en inhoudelijke voortang van het NPAO voor de raad. Participatie _ Financiën en uitvoering _ Communicatie _ Bijlagen Eindrapport NPAO incl. bestuurlijke nota

Zaaknummer

4350922

DE RAAD VAN DE GEMEENTE ARNHEM; gelezen het Rekenkamerrapport en het voorstel van de Rekenkamer Arnhem van 11 oktober 2024 zaaknummer: 4350922 besluit: het college op te dragen: 1. Een aparte paragraaf over het NPAO in de begroting op te nemen met ingang van de begroting van 2026; 2. Ten minste één keer per jaar een inhoudelijk bespreekmoment over het NPAO te organiseren met het college en ten minste één keer per jaar met de alliantiepartners; 3. Een voorzet te doen voor kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren die als leidraad dienen voor bovengenoemde inhoudelijke bespreekmomenten; 4. Een gesprek te organiseren met de raad over manieren van burgerparticipatie binnen het NPAO.

De griffier,

De voorzitter,

3

Startonderzoek Nationaal Programma Arnhem-Oost

Oktober 2024

Zaaknummer: 4350922

Inhoud

Bestuurlijke nota Reactie College Bijlage: Onderzoeksrapport

Bestuurlijke nota - Startonderzoek Nationaal Programma Arnhem-Oost

Het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid Arnhem-Oost (Verder NPAO genoemd) is voor college en raad van Arnhem een van de essentiële instrumenten om de ambities van college en raad om de stad, en met name de kwetsbare delen van de stad met de sociaal en economisch zwakste groep inwoners, te verbeteren en te versterken. Er is voor gekozen om dit in samenhang met andere, vergelijkbare steden en het rijk te ontwikkelen. Het NPAO heeft een looptijd van 18 jaar. De Rekenkamer van Arnhem gaat het programma volgen door met enige regelmaat onderzoek te doen. Dit doet de Rekenkamer samen met de rekenkamers van Heerlen, Lelystad en Groningen waar ook een nationaal programma is gestart. Het kan zijn dat ook andere rekenkamers zich hierbij aansluiten. De Rekenkamer wil de gemeenteraad van Arnhem op deze manier faciliteren bij zijn kaderstellende en controlerende rol bij dit programma. Voor de samenvatting van het programma verwijzen we naar de samenvatting in het bevindingenrapport. Wel geven we kort de essentie weer: Doel NPAO De rijksoverheid is in de zomer van 2022 gestart met het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV). In het kort is de essentie van het programma: “de leefbaarheid en veiligheid van de meest kwetsbare gebieden in Nederland in 15-20 jaar tijd op orde te brengen en het perspectief van de bewoners te verbeteren.” (NPLV 2022, p. 14).

Aan dit programma doen 20 focusgebieden in 19 gemeenten mee. Arnhem-Oost is één van de 20 focusgebieden. Het NPAO heeft als doel om de achterstanden op het gebied van onderwijs, werk & inkomen, wonen, gezondheid, leefbaarheid en veiligheid in de vijf wijken van Arnhem-Oost Presikhaaf, Malburgen, Geitenkamp, Het Arnhemse Broek en Klarendal 1 - aan te pakken. Alvorens we onze conclusies en aanbevelingen aan u voorleggen, kijken we eerst naar de beantwoording van de vragen die we ons gesteld hebben bij de start van dit onderzoek. Deze vragen gaan over: • De duidelijkheid van de uitgangspunten van het programma voor de raad; • De aan de raad verstrekte informatie; • Opties voor facilitering van de raad, zodat de raad zijn kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol kan invullen.

Betrokkenheid van de raad bij het programma Kan de raad zijn kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol invullen bij het NPAO? Wat is de betrokkenheid van de raad bij het programma? Of anders gezegd: Kan de gemeenteraad de ontwikkeling van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid aan de beleidsmatige en financiële kaders toetsen? Dit is de centrale onderzoeksvraag van het

1 Het programma heet wel “Arnhem-Oost”, maar niet alle wijken liggen in Arnhem-Oost.

startonderzoek van de rekenkamer. Deze vraag beantwoorden we aan de hand van de drie deelvragen van het onderzoek.

Deelvraag 1. Zijn de beleidsmatige en financiële uitgangspunten bij aanvang van het programma voldoende duidelijk voor de gemeenteraad om zijn kaderstellende en controlerende rol te vervullen? Voor de beantwoording van deze vraag zien we de periode tot en met de lancering van het gebiedsplan voor Arnhem-Oost, zomer 2023, als aanvang. Beleidsmatige kaders Arnhem-Oost is een focusgebied van het NPLV. Dit betekent dat de kaders van zowel het rijk als de gemeente en/of alliantie van belang zijn. De beleidsmatige kaders van het rijk en van de gemeente Arnhem sluiten wat betreft het doel goed op elkaar aan. Het doel is, kort samengevat, om de achterstanden van Arnhem-Oost in te halen. Hierbij gaat het om wonen, gezondheid, veiligheid en perspectief voor de toekomst. Er was een duidelijke betrokkenheid van de raad bij de behandeling van dit raadsvoorstel. De aanpak Arnhem-Oost is vervolgens doorontwikkeld naar het gebiedsplan voor Arnhem-Oost. Het is naar de raad gestuurd en er is, naast de presentatie van het gebiedsplan, ook een informatiesessie voor de raad over gehouden. Het is daarmee duidelijk wat het beleidskader is. De drie programmalijnen van het NPAO hebben een inhoudelijk uitgangspunt en vervolgens tien acties per programmalijn. Zoals in onderdeel I aangegeven, zijn er diverse raakvlakken tussen de acties en het reguliere gemeentelijke beleid.

Het NPAO is vooral vanuit de inhoud opgezet. De gemeente en daarmee de raad zijn bepalend voor het gemeentelijk beleid in het NPAO. Om de acties uit te voeren, worden er middelen gezocht en ingezet. De middelen van het rijk zijn een belangrijk onderdeel van de bekostiging van het programma. De beleidsmaatregelen van het rijk passen in het NPAO. Wie stelt welke kaders vast? Het gebiedsplan van het NPAO bepaalt de inhoudelijke kaders. De alliantie stelt dit plan vast. De raad stelt het gebiedsplan niet vast, omdat het plan van de alliantie is en niet van de gemeente. De gemeente is één van de partners in de alliantie. Dit brengt de vraag met zich mee wat de ruimte voor de raad in de alliantie is. De raad kan de coördinerend wethouder aanspreken. Raadsleden kunnen zich ook informeel laten informeren, bijvoorbeeld door naar bewonersavonden te gaan of met alliantiepartners in gesprek te gaan. Er zijn verder geen formele kaders voor de rol van de raad in deze netwerksamenwerking. Betrokkenheid van de raad is van belang, omdat het om een belangrijk, groot en langlopend programma gaat. Financiële uitgangspunten bij aanvang Een groot deel van de middelen voor het gebiedsplan komen van de rijksoverheid. Het gaat onder andere om middelen voor het volkshuisvestingsfonds en om middelen voor school en omgeving, via de scholen.

De raad is betrokken bij de cofinanciering voor het volkshuisvestingsfonds. Daarnaast heeft de gemeente zelf middelen vrijgemaakt. Toch is het voor de raad complex inzicht te krijgen in de financiële uitgangspunten. Hier is een aantal redenen voor: • Het gaat om middelen die extra zijn ten opzichte van de reguliere middelen en/of beleid. Dit geldt zowel voor het rijk als voor de gemeente. Bij de middelen voor het NPAO kan het lastig zijn te onderscheiden wat regulier is en wat extra. • Het rijk verstrekt diverse specifieke uitkeringen en subsidies voor verschillende onderwerpen. Dit betekent dat: o De middelen niet zijn ‘ontschot’, maar voor het desbetreffend onderwerp moeten worden gebruikt.

Een deel van deze middelen incidenteel is. Dit maakt langetermijnplanning lastig. De gemeente een uitvoerende taak heeft voor de specifieke uitkeringen. De middelen zijn voor het focusgebied, maar staan wel in de begroting en de jaarstukken van de gemeente. De diverse specifieke uitkeringen worden geboekt op het relevante programma in de begroting en de jaarstukken van de gemeente Arnhem. Deels zijn deze middelen niet afzonderlijk zichtbaar, omdat ze een onderdeel zijn van een begrotingsprogramma. Dit is inherent aan de systematiek van de begroting en jaarstukken van gemeenten. Er wordt in de begroting of jaarstukken geen afzonderlijk inzicht gegeven in het gemeentelijk deel van het NPAO. Dit is wel mogelijk (zie verder de beantwoording van deelvraag 3). o o

•

De wijze waarop de raad wordt betrokken bij de financiën van het programma voldoet aan wat verplicht is. Het NPAO beoogt echter integraal en langjarig te zijn en in samenwerking met veel alliantiepartners. Er is daarom een overzicht van de gemeentelijke middelen nodig, evenals van de middelen die via de gemeente lopen. Zonder overzicht kan de raad geen inzicht krijgen in het gemeentelijk deel van de financiën van het programma. Deelvraag 2. Geeft de verstrekte informatie over het programma aan de gemeenteraad voldoende inzicht in de (financiële) voortgang van het programma? Beleidsmatige informatie over de voortgang De raad is in de periode september 2023 tot de voortgangsbrief van 12 maart 2024 en het uitvoeringsplan van april 2024 niet actief geïnformeerd over het programma. Dit is een vrij lange periode. Ook omdat er nog geen planning is en/of een bepaalde regelmaat waarmee de uitvoeringsplannen komen. Binnen het NPAO wordt gewerkt aan een bepaalde regelmaat. Ook werkt het programmabureau aan het ontwikkelen van monitoring van de resultaten van het programma. Beleidsmatige informatie gemeentelijk beleid - NPAO De gemeenteraad van Arnhem heeft de afgelopen jaren diverse raadsbrieven of raadsvoorstellen gekregen over onderdelen van het NPAO, dat wil zeggen over acties van de programmalijnen van het NPAO of over regulier beleid dat aansluit bij of samenhangt met het NPAO.

Het gaat dan bijvoorbeeld om het raadsvoorstel voor de cofinanciering van het volkshuisvestingsfonds, de woonvisie en het Integraal HuisvestingsProgramma Onderwijs. De raad wordt op deze manier betrokken bij het gemeentelijk aandeel in het NPAO. Om de relatie tussen bijvoorbeeld regulier beleid en het NPAO te kunnen leggen, is het nodig inzicht te hebben in de samenhang. Er zijn raadsvoorstellen waarbij de relatie met het NPAO wordt afgewogen, maar een systematiek ontbreekt vooralsnog. Volgen van de resultaten Binnen het NPAO wordt nog gewerkt aan zowel kwantitatieve (indicatoren) als aan kwalitatieve monitoring (bewoners bevragen hoe het met hen gaat). Dit kan daarom in dit startonderzoek nog niet worden onderzocht. Inzicht in de financiële voortgang De informatie over de financiën loopt via financiële besluiten over gemeentelijke onderdelen van het programma. Het gaat dan met name om de cofinanciering voor de aanvraag voor de tweede tranche van het volkshuisvestingsfonds. Eind 2023 heeft Arnhem middelen gekregen voor de regeling kansrijke wijk. Dit is een specifieke uitkering die zes andere uitkeringen bundelt. Deze middelen zijn nog niet in de begroting van Arnhem opgenomen. Dit gaat in het verzamelbesluit van zomer 2024 gebeuren. Dit verzamelbesluit bevat ook een voorstel voor het boeken van de inzet van de eigen gemeentelijke middelen op de relevante begrotingsprogramma’s.

De diverse acties van de programmalijnen staan op verschillende begrotingsprogramma’s en hoeven niet afzonderlijk te worden gepresenteerd. Na het verzamelbesluit van zomer 2024 staan er op 10 van de 13 stadsprogramma’s middelen voor het NPAO. Het is mogelijk een afzonderlijk overzicht te maken, bijvoorbeeld in een paragraaf NPAO (zie de beantwoording van deelvraag 3). Zonder een overzicht kan de raad de financiële voortgang moeilijk of niet uit de begroting of jaarstukken halen.

Deelvraag 3. Aan welke voorwaarden moet worden voldaan om de gemeenteraad voldoende aangrijpingspunten te geven om zijn kaderstellende en controlerende rol gedurende de looptijd van het programma te kunnen vervullen? Structuur voor informeren van de raad Om de raad voldoende aangrijpingspunten te geven om zijn rol te vervullen is een structuur nodig voor het informeren van de raad over het NPAO. Daar wordt door het NPAO en de gemeente Arnhem aan gewerkt. Dit in combinatie met de sessie met de raadsleden voor dit startonderzoek en input vanuit andere focusgebieden zien wij de volgende opties: • Twee keer per jaar een rapportage over het NPAO. • Een informatieavond over de NPAO rapportage; met de programmadirecteur en eventueel ook alliantiepartners. Een dergelijke avond kan ook in de wijken plaatsvinden. • Een tijdlijn over 18 jaar heen. Wat gebeurt er? Wat wordt wanneer ingezet? Wanneer is de raad aan zet? De komende jaren kunnen concreet worden uitgewerkt, de latere jaren globaal. • Zowel in de begroting als in de jaarstukken een paragraaf NPAO opnemen, zodat inzichtelijk is welke bedragen in welk begrotingsprogramma er zijn opgenomen voor het NPAO. • Op een raadsnota standaard een vakje opnemen of er een link is met NPAO of niet, en zo ja, welke link dat is.

• Aan de hand van stukken (vorige bullet point) expliciet bespreken wat regulier beleid is en wat aanvullend voor Arnhem-Oost. Welk beleid en middelen zijn wenselijk voor ArnhemOost? En wat betekent dat voor de andere wijken? Rol van de raad Het is van belang dat raadsleden met elkaar bespreken hoe ze hun rol zien en hoe ze die gaan invullen. Zo kan de raad: • Een raadswerkgroep, klankbordgroep of tussenvariant/maatwerk variant instellen, zodat de balans gevonden kan worden tussen raadsleden die intensiever zijn betrokken en zij die er b.v. één keer per jaar gerichter tijd aan kunnen besteden. • In een eerste sessie de wensen van de raad over het volgen van resultaten bespreken. De raadsleden dragen dan proactief aan wat ze willen weten. Het kan dan gaan om: o Prioriteiten van de raad. Welke indicatoren vindt de raad het belangrijkste? o Hoe inzichtelijk te krijgen welke groepen bewoners zijn betrokken en welke nog niet. o Hoe te weten of het echt beter gaat met bewoners? • Nadenken over hoe raadsleden in de toekomst betrokken kunnen zijn. Is er bijvoorbeeld behoefte aan een tussentijdse reflectie op het programma rond de verkiezingen? Zodat de nieuwe raad kan bijsturen? Wat is nodig aan informatie voor de overdracht aan een nieuwe raad?

Andere mogelijkheden Tot slot, is een bredere uitwisseling van ervaringen mogelijk. Eén van de onderdelen van het NPLV is dat er landelijke bijeenkomsten van bijvoorbeeld de burgemeesters, de coördinerend wethouders, de programmadirecteuren of de programmamanagers van het volkshuisvestingsfonds zijn. Over deze bijeenkomsten is enthousiasme bij geïnterviewden in Arnhem en andere focusgebieden van dit startonderzoek. Deelnemers aan deze bijeenkomsten vinden het prettig om

uit te wisselen hoe het gaat. Wat speelt overal? En wat is typisch voor de eigen gemeente? En hoe pakken ze elders een bepaald vraagstuk aan? Dit kan ook voor raadsleden zinvol zijn. Dit kan bijvoorbeeld door een (jaarlijkse) landelijke bijeenkomst. Het kan ook door bij een raad van een ander focusgebied op bezoek te gaan of uit te nodigen naar Arnhem. Het betrekken van inwoners is nog in een beginfase. Raadsleden geven aan dat ze het belangrijk vinden om burgers te betrekken, maar dat ze niet goed weten hoe. Aanbevelingen Het NPAO is van essentieel belang voor de versterking van Arnhem. Daarom is het nodig om te zorgen voor • Goede informatievoorziening voor de raad (maar ook voor andere deelnemers aan de alliantie) o Inhoudelijk o Financieel o Bereikte resultaten o Voorgenomen acties en plannen • Heldere communicatie tussen alliantiepartners, college en raad • Informatie-uitwisseling met andere gemeenten In concrete zin bevelen wij uw raad daarom aan de volgende besluiten te nemen: 1. Organiseer de financiële informatiestromen. Voor een programma dat zo breed en langlopend is een over vele programma’s in de begroting heen gaat is de eenvoudigste en helderste vorm een aparte paragraaf in de begroting.

Daarmee is tevens geborgd dat uw raad zowel bij de behandeling van de begroting als van de jaarrekening de kans heeft over de financiële en inhoudelijke voortgang van het NPAO te spreken. 2. Zorg voor een aantal inhoudelijke bespreekmomenten a. Met het college b. Met de alliantiepartners c. Met de andere NPAO-gemeenten We suggereren hiermee niet dat u elke maand een overleg aan moet gaan. Dat is veel te belastend. Maar het programma is zo belangrijk voor Arnhem dat het terecht is dat u er tijd voor inruimt. Tenminste één keer per jaar -buiten de begroting en jaarrekening ommet het college, en ook één keer per jaar met de alliantiepartners en -wellicht- met de andere gemeenteraden. 3. Benoem voor deze gesprekken een aantal kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren waar u het over wilt hebben. Die worden niet nu in één keer vastgesteld, maar dat moet u samen met de alliantiepartners en andere gemeenten ontwikkelen. Wij zullen als gezamenlijke rekenkamers van 4 NPAO-gemeenten daarbij ook steeds voorzetten voor u doen; niet omdat wij over de inhoud gaan -integendeel-, maar omdat we u graag bijstaan op die inhoud te sturen en daarmee uw rol als raad te kunnen nemen. 4. Ga met het college in gesprek over wat de beste manieren zijn om inwoners te betrekken.

GEMEENTE

Arnhem Rekenkamer Arnhem

Datum

: 24 september 2024

T.a.v. de voorzitter

Zaaknummer

:4316532

Mr. A.H. Teeuw

Contactpersoon

: Susanne Boerhof

Telefoonnummer

: 06-50 74 01 41

Onderwerp:

Reactie college op rekenkamerrapport "Startonderzoek Nationaal Programma Arnhem-Oost

Geachte heer Teeuw, Begin augustus ontvingen wij van u de resultaten van het Startonderzoek Nationaal Programma ArnhemOost. U heeft ons verzocht een schriftelijke reactie te geven op de conclusies en aanbevelingen naar aanleiding van dit onderzoek.

Wij willen ten eerste onze waardering uitspreken voor het onderzoek en wij hebben met belangstelling kennisgenomen van de nota van bevindingen en de rekenkamerbrief. Wij vinden dat het bevindingenrapport en de conclusies en aanbevelingen goede suggesties doen voor hoe wij als college

kunnen bijdragen aan het verkrijgen van duidelijkheid van de uitgangspunten voorde raad en hoe wij

door middel van informatievoorziening de raad kunnen faciliteren in hun kaderstellende en controlerende

rol. In deze brief gaan we hier verder op in.

Conclusies en aanbevelingen 1.

Organiseer de financiële informatiestromen.

Reactie van het college In april 2024 is het Uitvoeringsplan 2024-2026 door de Alliantievertegenwoordiging van het NPAO

vastgesteld. De raad is hier door middel van een raadsbrief door ons over geïnformeerd. Met het vaststellen van het Uitvoerings- en bestedingsplan zijn alle beschikbare middelen voor de

komende drie jaar toegewezen aan specifieke activiteiten, interventies en experimenten. De door de gemeente beschikbaar gestelde middelen en de van het Rijk verkregen middelen waarmee het

Uitvoeringsplan wordt gefinancierd, zijn met verzamelbesluit 2 in de begroting verwerkt. De middelen zijn momenteel over 10 van de 13 begrotingsprogramma's verdeeld. Het college deelt de conclusie van de rekenkamer dat deze verdeling onoverzichtelijk is voor de gemeenteraad en dat het wenselijk is een

Stadskantoor-Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • www.arnhem.nl

Datum: 24 september 2024 Zaaknummer: 4316532 Pagina:

2

aparte paragraaf in de begroting voor het programma op te nemen. In de begroting van 2026 willen wij

dit realiseren. In de perspectiefnota van 2025 zullen wij de gemeenteraad hiervoor een voorstel doen. Naast verbetering van de informatievoorziening in de begroting willen we de raad twee keer per jaar over

de voortgang van het NPAO informeren. Deze voortgangsrapportage zal zowel inhoudelijke als financiële informatie bevatten. 2.

Zorg voor een aantal inhoudelijke bespreekmomenten met het college, de alliantiepartners en andere NPLV-gemeenten.

Reactie van het college Het Nationaal Programma Arnhem-Oost is omvangrijk en ambitieus en vraagt van alle partners en hun

toezichthouders een andere manier van werken, controleren en toezicht houden. De governance is in het voorjaar gestart. Ook van onze alliantiepartners horen wij dat zij met hun toezichthouders praten over de

betekenis van NPAO voor hun rol. We onderschrijven de aanbeveling hierover in gesprek te gaan en blijven met de gemeenteraad en onze partners. We nemen graag het initiatief om dit te organiseren voor

de gesprekken met het college en verkennen met de griffie de mogelijkheden voor werkbezoeken aan andere focusgebieden. Het programmabureau van NPAO nodigt de gemeenteraad graag uit voor werkbezoeken om in gesprek te gaan over hoe deze vernieuwende samenwerkingsvorm in de dagelijkse praktijk uitvoering en vorm krijgt. Het programmabureau stelt hiervoor een activiteitenkalender op voor de gemeenteraad.

3.

Benoem voor deze gesprekken een aantal kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren waar u het over wilt hebben.

Reactie van het college Het NPAO kenmerkt zich door een lerende aanpak. We bouwen voort op wat de laatste jaren is

gerealiseerd en starten nieuwe initiatieven. De kans dat onderweg bijsturen noodzakelijk is, is reëel. Daarom wordt voortdurend gemonitord wat wordt gedaan en worden verbeterpunten in kaart gebracht. Tevens ontwikkelt het programmabureau een kennisagenda. Zo wordt van de praktijk geleerd. De

monitoring vindt plaats op niveau van het complete programma, per programmalijn en op het niveau van acties en activiteiten. Middels een set van kwalitatieve en kwantitatieve indicatoren ontwikkeld wordt de uitvoering gemonitord. Deze indicatoren vormen de basis voor verantwoording en evaluatie. Bij het opstellen van de indicatoren betrekken we ook graag de mening van de raad. Daarover gaan we graag samen met het programmabureau NPAO met de raad in gesprek.

Stadskantoor- Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • www.arnhem.nl

Datum:

24 september 2024

Zaaknummer:

4316532

Pagina:

3

4.

Ga met het college in gesprek over wat de beste manieren zijn om inwoners te betrekken.

Reactie van het college Het NPAO is een programma voor en vooral ook van bewoners. Zij worden op verschillende manieren bij

het programma betrokken. In de raadsbrief van 22 maart is de raad hierover geïnformeerd. We horen

ook graag van de raad wat hij als beste manieren ziet om bewoners te betrekken. We gaan daarover graag met de raad in gesprek. Via de raadswerkgroep burgerparticipatie of tijdens een van de werkbezoeken die we samen met het programmabureau willen organiseren.

Tot slot Met de vaststelling van het Uitvoeringsplan is een grote stap gezet in de uitvoering van het NPAO. Onderzoeken als deze zijn van belang om samenwerking in de alliantie en daarmee de kwaliteit van de uitvoering verder te ontwikkelen. We gaan graag in gesprek met de raad om de conclusies en aanbevelingen met elkaar verder uit te diepen en te bespreken hoe we hieraan invulling kunnen geven.

Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Arnhem, de secretaris,

de burgemeester,

Stadskantoor-Eusebiusbuitensingel 53 • Postbus 9029 • 6800 EL Arnhem Telefoon 0800-1809 • www.arnhem.nl

Naar inhoudsopgave

1

Startonderzoek NPAO

Naar inhoudsopgave 20 jaar tijd op orde te brengen en het perspectief van de bewoners te verbeteren.” (NPLV 2022, p. 14). Aan dit programma doen 20 focusgebieden in 19 gemeenten mee. ArnhemOost is een van de 20 focusgebieden. Het NPAO heeft als doel om de achterstanden op het gebied van onderwijs, werk & inkomen, wonen, gezondheid, leefbaarheid en veiligheid in de vijf wijken van Arnhem-Oost Presikhaaf, Malburgen, Geitenkamp, Het Arnhemse Broek en Klarendal - aan te pakken.

Samenvatting startonderzoek Nationaal programma Arnhem-Oost Voor u ligt de bevindingenrapportage van het startonderzoek naar het Nationaal programma Arnhem-Oost (hier verder NPAO genoemd). Het NPAO heeft een looptijd van 18 jaar. De rekenkamer van Arnhem gaat het programma volgen door met enige regelmaat onderzoek te doen. Dit doet de rekenkamer samen met de rekenkamers van Heerlen, Lelystad en Groningen waar ook een nationaal programma is gestart. De rekenkamer wil de gemeenteraad van Arnhem op deze manier faciliteren bij zijn kaderstellende en controlerende rol bij dit programma.

Invalshoeken startonderzoek Het onderzoek heeft zes invalshoeken. De invalshoeken: inhoud, netwerkorganisatie/alliantie en financien vatten we hier kort samen. Twee van de invalshoeken van dit startonderzoek - bewonersparticipatie en het volgen van de resultaten - zijn in het beginstadium van ontwikkeling. In deze samenvatting gaan we daar daarom niet op in. In het bevindingenrapport zijn deze onderwerpen wel opgenomen. Governance1 is in dit startonderzoek overkoepelend. We gaan daar bij de beantwoording van de deelvragen op in.

Deze samenvatting bestaat uit twee onderdelen: I) Het programma op hoofdlijnen. Aan de hand van de invalshoeken van het startonderzoek geven we kort aan wat het programma inhoudt en hoe het is georganiseerd. II) Beantwoording van de deelvragen van het startonderzoek. Deze deelvragen gaan over: • de duidelijkheid van de uitgangspunten van het programma voor de raad • de aan de raad verstrekte informatie • opties voor facilitering van de raad, zodat de raad zijn kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol kan invullen.

Inhoud programma De opzet van het NPLV is dat de rijksoverheid bij al haar beleid telkens de vraag stelt of er iets extra’s nodig en mogelijk is voor de focusgebieden. Het NPLV bestaat daarmee uit aanvullend beleid op regulier rijksbeleid. Zijn er extra middelen mogelijk? Kunnen de focusgebieden op een andere manier worden geholpen? Dat zijn vragen die het rijk voor de drie beleidsinhoudelijke actielijnen stelt.2 Deze actielijnen van het NPLV zijn: • we verbeteren slechte woningen en zorgen voor meer gemengde wijken (woningen en wijken) • we zorgen ervoor dat meer bewoners kunnen meedoen in de samenleving (meedoen) • we investeren in de preventie van jeugdcriminaliteit en vergroten de weerbaarheid van jongeren (veiligheid)

I) Het NPAO op hoofdlijnen Doel NPAO De rijksoverheid is zomer 2022 gestart met het Nationaal programma leefbaarheid en veiligheid (NPLV). De doelstelling van het NPLV is: “de leefbaarheid en veiligheid van de meest kwetsbare gebieden in Nederland in 151 Met governance bedoelen we de besluitvorming van de organisatie, de verdeling van

2 Behalve de drie beleidsinhoudelijke actielijnen is er een procedurele actielijn. Deze

de verantwoordelijkheden en de controle op de organisatie.

actielijn luidt: “We zorgen voor een integrale aanpak met duidelijke regie en een adequaat juridisch instrumentarium (samenhangende aanpak)”

2

Startonderzoek NPAO

Naar inhoudsopgave Het NPAO is in een aantal stappen ontwikkeld. De belangrijkste stappen zijn: • het ‘richtinggevend kader Arnhem-Oost (aanpak Arnhem-Oost)’ dat zomer 2021 door de raad is vastgesteld. Dit kader is in 2022 in uitvoering gegaan, vooral aan de hand van een aantal pilots en acties. • in 2023 is het programma verder ontwikkeld. Inhoudelijk zijn de programmalijnen ontwikkeld waar acties onder zijn geplaatst. Dit leidde tot een gebiedsplan in juni 2023. Dit gebiedsplan is door de alliantie vastgesteld en ter kennisneming naar de raad gestuurd.

zijn de woonvisie en het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. Beide zijn door de raad vastgesteld op 27 maart 2024, Netwerkorganisatie Een van de landelijke afspraken met de focusgebieden is dat er een samenwerking is van de diverse private en publieke partners in het focusgebied. Het gaat om een samenwerking in een netwerk: de alliantie. De gemeente is een van de partners in de alliantie. De alliantie kent een alliantievertegenwoordiging – deze is voorjaar 2024 formeel van start gegaan. Het doel van het alliantieoverleg is het bevorderen van integraal werken, onder andere door het vaststellen van het gebiedsplan. De burgemeester is de onafhankelijk voorzitter van het alliantieoverleg. De coordinerend wethouder is deelnemer, dat wil zeggen vertegenwoordigt de gemeente.

Het gebiedsplan voor Arnhem-Oost kent drie programmalijnen: 1. opvoeden en opgroeien; de pedagogische wijk 2. werk en inkomen; bestaanszekerheid voor ieder gezin en huishouden 3. wonen en leven; leven in een duurzame woning en in een gezonde en veilige buurt Deze drie programmalijnen hebben ieder 10 acties. Deze acties worden ingevuld met activiteiten. In het uitvoeringsprogramma voor 2024 – 2027 dat april 2024 naar de raad is gestuurd ter kennisneming is per actie aangegeven welke activiteiten er zijn of worden ontwikkeld.

Er is ook een programmaorganisatie of programmabureau. Deze heeft onder andere als taken: samenwerken stimuleren, dwarsverbanden leggen, uitwerken van de doelen en ambities van het gebiedsplan in concrete acties en projecten en zorg te dragen voor de uitvoering. De programmaorganisatie moet alle partners in de alliantie kunnen aanspreken. Dat is van belang omdat de gemeente een van de partners is. De relaties tussen de partners zijn zo gelijkwaardig mogelijk. Op dit moment wordt de functie van programmamanager voor het NPAO binnen de gemeente vervuld door de kwartiermaker voor het programmabureau. De gemeente is de grootste partner en trekt veel van de acties. Het kost tijd om het programma, zowel inhoudelijk als organisatorisch op te zetten en vorm te geven. Er is voor gekozen om te beginnen het programma vanuit de gemeente op te zetten en daarna te bezien wat de toekomstige organisatievorm zou kunnen zijn. Sinds voorjaar 2024 is het programmabureau volledig bemenst. Ook is het programmabureau gehuisvest op een locatie in Malburgen.

Diverse acties van het NPAO zijn nauw verwant met regulier gemeentelijk beleid; gemeentelijke acties, die al liepen, kunnen onderdeel uitmaken van het NPAO. Dit geldt bijvoorbeeld voor een aantal acties dat onder de pedagogische wijk viel. In de raadsinformatiebrief ‘Voortgang en doorontwikkeling pedagogische wijk’ van 11 oktober 2022 worden bijvoorbeeld de acties ‘voorschool’ voor 0-4 jarigen, de rijke schooldag, veilig in en om school (VIOS) en preventief interventie team (PIT) genoemd. Deze acties maken nu onderdeel uit van het NPAO. Daarbij is het van belang dat voorschoolse educatie en de rijke schooldag in het verlengde liggen van gemeentelijk beleid voor bijvoorbeeld peuterspeelzalen en buitenschoolse activiteiten. VIOS en PIT maken onderdeel uit van het programma ‘preventie met gezag’. Deze onderdelen zijn voor Arnhem-Oost geïntensiveerd. Ook de gemeente Arnhem heeft de inspanningsverplichting om bij haar beleid de vraag te stellen of er iets extra’s nodig en mogelijk is voor Arnhem- Oost. Er is nieuw gemeentelijk (regulier) beleid waarin wordt gewogen of inspanningen in relatie tot Arnhem-Oost mogelijk zijn. Voorbeelden hiervan

Financiën Voor de drie programmalijnen van het NPAO zijn middelen van de rijksoverheid beschikbaar. Het gaat om specifieke uitkeringen van het rijk aan Arnhem: het volkshuisvestingsfonds, energiefixers (bestrijding

3

Startonderzoek NPAO

Naar inhoudsopgave energiearmoede) en kansrijke wijk. Scholen krijgen voor de ontwikkeling van de rijke schooldag een bijdrage vanuit de subsidieregeling school en omgeving.

beleidsmatige kaders van het rijk en van de gemeente Arnhem sluiten wat betreft het doel goed op elkaar aan. Het doel is, kort samengevat om de achterstanden van Arnhem-Oost in te halen. Hierbij gaat het om wonen, gezondheid, veiligheid en perspectief voor de toekomst. Het gebied waar het om gaat zijn de vijf wijken van Arnhem-Oost. Het ‘richtinggevend kader Arnhem-Oost (aanpak Arnhem-Oost)’ was de start van het gemeentelijk beleid voor Arnhem-Oost. Het raadsvoorstel voor dit plan is zomer 2021 aangenomen. Er was een duidelijke betrokkenheid van de raad bij de behandeling van dit raadsvoorstel. De aanpak Arnhem-Oost is vervolgens doorontwikkeld naar het gebiedsplan voor Arnhem-Oost. Dit gebiedsplan van zomer 2023 is van de alliantie. Het is naar de raad gestuurd en er is, naast de presentatie van het gebiedsplan ook een informatiesessie voor de raad over gehouden. Het is daarmee duidelijk wat het beleidskader is.

De gemeente draagt ook financieel bij. In de eerste plaats via cofinanciering. Voor het volkshuisvestingsfonds is cofinanciering van 30% vereist. Het raadsvoorstel voor de tweede tranche is door de raad in januari 2024 aangenomen. Voor de regeling kansrijke wijk is beperkte cofinanciering nodig. Deze is binnen de begrotingsprogramma’s gevonden. Voor bestrijding energiearmoede is geen cofinanciering nodig. Ook voor de subsidie aan scholen is geen cofinanciering nodig. Behalve de cofinanciering heeft de gemeente structurele middelen vrijgemaakt om het NPAO te borgen. Het gaat om € 3,1 voor 2024, vervolgens om € 3,6 mln. voor 2025 en 2026, € 2,9 mln. in 2027 en vervolgens om € 2,3 mln. structureel.

De drie programmalijnen van het NPAO hebben een inhoudelijk uitgangspunt en vervolgens 10 acties per programmalijn. Zoals in onderdeel I aangegeven zijn er diverse raakvlakken tussen de acties en het reguliere gemeentelijke beleid. Het NPAO is vooral vanuit de inhoud opgezet. De gemeente en daarmee de raad zijn bepalend voor het gemeentelijk beleid in het NPAO. Om de acties uit te voeren worden er middelen gezocht en ingezet. De middelen van het rijk zijn een belangrijk onderdeel van de bekostiging van het programma. De beleidsmaatregelen van het rijk passen in het NPAO.

II) Betrokkenheid van de raad bij het programma Kan de raad zijn kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol invullen bij het NPAO? Wat is de betrokkenheid van de raad bij het programma? Of anders gezegd: Kan de gemeenteraad de ontwikkeling van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid aan de beleidsmatige en financiële kaders toetsen? Dit is de centrale onderzoeksvraag van het startonderzoek van de rekenkamer. Deze vraag beantwoorden we aan de hand van de drie deelvragen van het onderzoek.

Wie stelt welke kaders vast? Het gebiedsplan van het NPAO bepaalt de inhoudelijke kaders. De alliantie stelt dit plan vast. De raad stelt het gebiedsplan niet vast, omdat het plan van de alliantie is en niet van de gemeente. De gemeente is een van de partners in de alliantie. Dit brengt de vraag met zich mee wat de ruimte voor de raad in de alliantie is. De raad kan de coordinerend wethouder aanspreken. Raadsleden kunnen zich ook informeel laten informeren, bijvoorbeeld door naar bewonersavonden te gaan of met alliantiepartners in gesprek te gaan. Er zijn verder geen formele kaders voor de rol van de raad in deze netwerksamenwerking. Betrokkenheid van de raad is van belang, omdat het om een belangrijk, groot en langlopend programma gaat.

Deelvraag 1. Zijn de beleidsmatige en financiële uitgangspunten bij aanvang van het programma voldoende duidelijk voor de gemeenteraad om zijn kaderstellende en controlerende rol te vervullen? Voor de beantwoording van deze vraag zien de we periode tot en met de lancering van het gebiedsplan voor Arnhem-Oost, zomer 2023, als aanvang. Beleidsmatige kaders Arnhem-Oost is een focusgebied van het NPLV. Dit betekent dat de kaders van zowel het rijk als de gemeente en/of alliantie van belang zijn. De

4

Startonderzoek NPAO

Naar inhoudsopgave Financiële uitgangspunten bij aanvang Een groot deel van de middelen voor het gebiedsplan komen van de rijksoverheid. Het gaat onder andere om middelen voor het volkshuisvestingsfonds en om middelen voor school en omgeving, via de scholen. De raad is betrokken bij de cofinanciering voor het volkshuisvestingsfonds. Daarnaast heeft de gemeente zelf middelen vrij gemaakt. Toch is het voor de raad complex inzicht te krijgen in de financiele uitgangspunten. Hier is een aantal redenen voor: • het gaat om middelen die extra zijn ten opzichte van de reguliere middelen en/of beleid. Dit geldt zowel voor het rijk als voor de gemeente. Bij de middelen voor het NPAO kan het lastig zijn te onderscheiden wat regulier is en wat extra. Dat is inherent aan de opzet van het programma. • het rijk verstrekt diverse specifieke uitkeringen en subsidies voor verschillende onderwerpen. Dit betekent dat: o de middelen niet zijn ‘ontschot’, maar voor het desbetreffend onderwerp moeten worden gebruikt. o een deel van deze middelen incidenteel is. Dit maakt dat langere termijn planning lastig. o de gemeente een uitvoerende taak heeft voor de specifieke uitkeringen. De middelen zijn voor het focusgebied, maar staan wel in de begroting en de jaarstukken van de gemeente.

• de diverse specifieke uitkeringen worden geboekt op het relevante programma in de begroting en de jaarstukken van de gemeente Arnhem. Deels zijn deze middelen niet afzonderlijk zichtbaar, omdat ze een onderdeel zijn van een begrotingsprogramma. Dit is inherent aan de systematiek van de begroting en jaarstukken van gemeenten. Er wordt in de begroting of jaarstukken geen afzonderlijk inzicht gegeven in het gemeentelijk deel van het NPAO. Dit is wel mogelijk (zie verder de beantwoording van deelvraag 3).

die via de gemeente lopen. Zonder overzicht kan de raad geen inzicht krijgen in het gemeentelijk deel van de financien van het programma. Deelvraag 2. Geeft de verstrekte informatie over het programma aan de gemeenteraad voldoende inzicht in de (financiële) voortgang van het programma? Voor de beantwoording van deze deelvraag kijken we vooral naar de wijze waarop de raad vanaf de lancering van het gebiedsplan, zomer 2023 is geïnformeerd. Beleidsmatige informatie over de voortgang De raad is in de periode september 2023 tot de voortgangsbrief van 12 maart 2024 en het uitvoeringsplan van april 2024 niet actief geïnformeerd over het programma. Dit is een vrij lange periode. Ook omdat er nog geen planning is en/of een bepaalde regelmaat waarmee de uitvoeringsplannen komen. Binnen het NPAO wordt gewerkt aan een bepaalde regelmaat. Ook werkt het programmabureau aan het ontwikkelen van monitoring van de resultaten van het programma. Beleidsmatige informatie gemeentelijk beleid - NPAO De gemeenteraad van Arnhem heeft de afgelopen jaren diverse raadsbrieven of raadsvoorstellen gekregen over onderdelen van het NPAO, dat wil zeggen over acties van de programmalijnen van het NPAO. Het gaat dan bijvoorbeeld om het raadsvoorstel voor de cofinanciering van het volkshuisvestingsfonds. Ook is er regulier beleid waarin wordt gewogen of inspanningen in relatie tot Arnhem-Oost mogelijk zijn.