Zienswijzebrief Adam OB2025VRA.D

Gemeente Amsterdam

Datum 10 september 2024 Pagina 1 van 4 Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de Vervoerregio T.a.v. portefeuillehouders Financiën G.C.W.M.P. Slegers en Verkeer & Vervoer drs. M. Ruigrok Postbus 626 1000 AP AMSTERDAM

Datum

10 september 2024 V&OR/UIT/ Uw kenmerk 020/ Behandeld door M. Voncken, V&OR-FAIR, 06-38601879, m.voncken@amsterdam.nl / Kopie aan Ons kenmerk

Onderwerp

Zienswijze gemeente Amsterdam op de Ontwerpbegroting 2025-2028

Geachte mevrouw Ruigrok en heer Slegers, beste Marja en Gerard, Op 15 juni 2024 ontvingen wij de Ontwerpbegroting 2025-2028 van de Vervoerregio. De gemeenteraad werd daarbij verzocht om per 15 september 2024 een zienswijze af te geven. In verband met de bestuurlijke planning en aanlevertermijnen als ook het zomerreces, is het niet mogelijk dat de raad al op 15 september een zienswijze verstrekt. Evenals vorige keren geven wij als college daarom een zienswijze af, onder voorbehoud van instemming door de raad. Bij eventuele afwijkende besluitvorming door de gemeenteraad wordt u daarover uiteraard geïnformeerd. Het college heeft met belangstelling kennisgenomen van uw Ontwerpbegroting, en complimenteert u hiermee. Hij is inzichtelijk en geeft een goed beeld van de ontwikkeling in de bestedingen en de bestedingsruimte. De strategische opgaves en bestuurlijke speerpunten sluiten goed aan bij die van de gemeente Amsterdam. De gemeente is ook blij om te horen dat de budgetophoging door middel van de motie Bikker en Krul gelukt is. Een minder positief geluid is dat de uitkering aan de Vervoerregio gekort dreigt te worden door een generieke korting op de Specifieke Uitkering (SPUK). Indien de uitkering voor de Vervoerregio (BDU) hierdoor inderdaad gekort wordt is dit zorgelijk. Dit scenario is niet meegenomen in de begroting en onze reactie daarop.

De belangrijkste financiële gevolgen in de ontwerpbegroting zijn: • •

De toevoeging van de gelden voor de motie Bikker en Krul (2024); De ophoging van de budgetten aan de inkomstenkant door het rijk naar prijspeil 2024 voor de indexatie van de BDU (4%);

Gemeente Amsterdam

• • •

Datum 10 september 2024 Pagina 2 van 4

Het opnemen van budgetten voor projecten die uit 2023 zijn doorgeschoven naar latere jaren; Extra budget in 2025-2028 voor intensiveringen uit de kadernota (STOMP-aanbod beter spreiden, trendbreuk in de verkeersveiligheid bereiken, verbetering van de rol van het openbaar vervoer); Budget voor het verbeteren van de doelmatigheid en efficiency van de ICT-organisatie, informatiebeveiliging en het creëren van betrouwbare en actuele data (data infrastructuur & veiligheid).

De grote lijn van deze zienswijzebrief is dat er gelukkig, eindelijk meer budgettaire ruimte is bij de Vervoerregio. De organisatie groeit en we willen oproepen om de extra beleidscapaciteit gericht in te zetten op vooral die gemeentes die daar meer behoefte aan hebben. Amsterdam adviseert de extra middelen, voor zover niet besteed aan concessies, zoveel mogelijk te besteden aan extra subsidies voor de deelnemers (in geval van Amsterdam dan met name de Veren). In het vervolg van deze brief gaan we in op: a. Risico´s b. Financiën c. Samen beleid maken. a. Risico’s 1) In de zienswijze op de vorige Ontwerpbegroting 2024-2027 bestond de indruk dat de Vervoerregio te veel van de BDU beklemt voor risico´s. Daardoor zijn deze middelen niet beschikbaar voor projecten of andere uitgaven uit het takenpakket van de Vervoerregio. Dit bleek toen te maken te hebben met een verschillende manier van berekenen van de weerstandsratio tussen Amsterdam en de Vervoerregio. Het is gewenst om hierover in de nota weerstandsvermogen & risicobeheersing (verwachte vaststelling in oktober 2024 in Regioraad) meer helderheid te verschaffen. 2) Een actueel risico is het landelijk hoofdlijnenakkoord dat niet gunstig lijkt voor de mobiliteitsbehoeften in de Randstad. Het rijk verliest substantieel aandacht voor mobiliteit en bereikbaarheid in het gebied van de Vervoerregio.

Alhoewel er op dit moment nog niet veel bekend is, is het wel een risico dat de moeite waard is om te monitoren de komende tijd. 3) De Vervoerregio wil verduurzamen onder meer met investeringen in schone energie en uitstootvrije voertuigen. Het risico van een overvol netwerk (netcongestie en levertijden) wordt niet genoemd in de risicoparagraaf. Voor dit risico beveelt de gemeente Amsterdam aan om dit de komende periode op te nemen in de risicoparagraaf en actief te managen. 4) Ondanks grote uitdagingen op het gebied van mobiliteit en hieraan verbonden risico’s voert de Vervoerregio momenteel een gedegen financieel beleid. De hoogte van de weerstandsratio is 1,6. De gemeente Amsterdam zou hier graag extra informatie over ontvangen. De financiële omvang van ieder afzonderlijk risico wordt niet genoemd. Om een volledig oordeel te kunnen vormen over de weerstandsratio verdient het aanbeveling om over deze informatie te kunnen beschikken. b. Financiën 1) Er zijn extra middelen beschikbaar gekomen voor de Vervoerregio n.a.v. de motie Bikker en Krul (2024) van 85 miljoen per jaar structureel. Het begrotingstotaal van de Vervoerregio stijgt hierdoor structureel met circa 18%. Een deel daarvan is bestemd voor

Gemeente Amsterdam

Datum 10 september 2024 Pagina 3 van 4

het voorkomen van tariefverhogingen in het openbaar vervoer. Dat deel is verwerkt binnen de concessies. Het resterende bedrag van 36,8 miljoen is opgenomen binnen een aparte rubriek en zal toegekend worden wanneer er besluitvorming heeft plaatsgevonden door de Regioraad. Van het resterende bedrag (36,8 miljoen) is slechts een beperkt bedrag gereserveerd voor frequentie en fijnmazigheid, vanwege het personeelstekort. Zelfs bij dit beperkte bedrag zal er goed gekeken moeten worden naar haalbaarheid. 2) De Vervoerregio wil de actieve modaliteiten lopen en fietsen stimuleren en zet daarom extra in op investeringen in (door) fietsroutes, gedragsmaatregelen, deelmobiliteit en hubs. Aangezien het investeringsportfolio Openbare Ruimte en Mobiliteit van Amsterdam voor de komende jaren volledig belegd is en de Vervoerregio door de Bikkergelden juist over extra middelen beschikt, lijken deze investeringen een welkome aanvulling en misschien kan dit Amsterdam helpen. Ook investeringen in Veren over het IJ passen perfect in deze beleidsdoelstellingen van de Vervoerregio, en dan vooral de investeringen gericht op verduurzaming (uitstootvrij) en groei van de stad. Ziet u mogelijkheden om hieraan bij te dragen? Amsterdam zou hierover graag in gesprek gaan. c.

Samen beleid maken 1) Wettelijke taak van de Vervoerregio is: a) bekostiging OV, b) verstrekken subsidies en c) opstellen algemeen beleidskader. Met het Beleidskader Mobiliteit formuleert de Vervoerregio algemene uitgangspunten. Het formuleren van uitgewerkt, inhoudelijk beleid, bijvoorbeeld voor mobiliteitshubs, is aan de gemeente Amsterdam zelf. In de praktijk zien we dat de grens tussen geformuleerd beleid waarop de Vervoerregio wil inzetten en inhoudelijk beleid van de gemeente Amsterdam vervaagt. Hierdoor bestaat de kans op het verrichten van dubbel werk terwijl ook meer aandacht besteed kan worden aan de kerntaak ‘subsidiëring’. Hierbij denken we bijvoorbeeld weer aan de eerder genoemde mogelijke subsidiëring van de uitbreiding en verduurzaming van de IJ-veren. 2) De optelsom van apparaatskosten plus overhead stijgt van € 22,8 miljoen in 2023 (realisatie) naar € 26,5 miljoen in 2025. Dit terwijl de gemiddelde kosten per medewerker dalen, omdat inhuur wordt omgezet naar vast personeel. De ambities uit de Kadernota 2025 en de hierbij horende opgaven zijn stevig. Hierdoor neemt de druk op de organisatie toe en groeit de organisatie.

In het kader van de personeelsgroei zou het verstandig zijn om ook nog eens goed te kijken naar de taken en ambities van de Vervoerregio en bijvoorbeeld meer gebruik te maken van het netwerk van de aangesloten gemeenten voor kennis en capaciteit. 3) Het beleid van de Vervoerregio bestaat uit de doelen van uw beleidskaders (verkeersveiligheid, gezondheid, inclusiviteit, bereikbaarheid en duurzaamheid.) Om dit beleid te kunnen meten worden er subdoelen geformuleerd die gemeten worden via KPI´s. Een risico hierbij is dat de data niet op tijd ontsloten zijn om de KPI´s te kunnen duiden en berekenen. Het is hierbij ook belangrijk om in de gaten te houden dat de subdoelstellingen die via de KPI´s gemeten worden ook door de Vervoerregio zelf gestuurd kunnen worden. Als de KPI´s door derden (bijvoorbeeld vervoerders) gestuurd worden dan geven ze een stand van zaken weer die door de Vervoerregio niet beïnvloedbaar is. Bovenstaande punten laten zien dat met name bij duurzaamheidsambities, personeelsschaarste, en keuzes maken in projecten die gefinancierd kunnen/moeten worden, zowel de gemeente Amsterdam als de Vervoerregio voor uitdagingen staan. Het is goed om in dit kader, zoals gebruikelijk, met elkaar af te stemmen en open te staan voor elkaars argumenten.

Gemeente Amsterdam

Datum 10 september 2024 Pagina 4 van 4

Wij hopen u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd, en zien – waar van toepassing – uit naar uw reactie ten behoeve de behandeling van de Ontwerpbegroting 2025-2028 in de Regioraad. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Femke Halsema Burgemeester

Peter Teesink Gemeentesecretaris