Voortgangsrapportage Lerarenagenda 2025

Voortgangsrapportage Lerarenagenda 2025

Omdat iedereen een goede leraar verdient

MBO

1

Het Lerarentekort in Amsterdam 2025

Elk jaar op 1 oktober voert het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) metingen uit bij alle scholen in het primair en voortgezet onderwijs in Nederland. Het ministerie doet deze metingen om inzicht te krijgen in de omvang en spreiding van de tekorten aan leraren en schoolleiders. Op de eerste vier pagina’s van deze voortgangsrapportage van de Lerarenagenda 2023-2027 vindt u de belangrijkste uitkomsten van de metingen van 2025. In het tweede deel van de rapportage worden de resultaten per actielijn beschreven.

Figuur 1.2: het percentage lerarentekort in het basisonderwijs in de vijf

In 2025 zien we, voor het tweede achtereenvolgende jaar, een daling van het lerarentekort in Amsterdam. In het basisonderwijs daalde het tekort dit jaar met 3,3 procentpunt: van 15,5% in 2024 naar 12,2% in 2025. Dit betekent dat door de gezamenlijke inzet van alle partners uit het Amsterdamse onderwijsveld ook dit jaar meer kinderen in Amsterdam een bevoegde leraar voor de klas hebben. In figuur 1.1 is de trend van de afgelopen twee jaar duidelijk zichtbaar.

20%

grote steden en in Nederland.

30% 21,9%

10%

6,8%

Amsterdam Almere

6,3%

Den Haag Rotterdam Utrecht Nederland

16,8%

12,6%

12%

Figuur 1.2 toont het lerarentekort in onze stad in vergelijking met de vier grote steden en in vergelijking met Nederland als geheel. In de meeste grote steden is het tekort aan leraren aanzienlijk hoger dan het landelijk gemiddelde: zo heeft Amsterdam met 12,2% een bijna twee keer zo hoog tekort als het landelijk gemiddelde van 6,3%. Daarom is het essentieel dat er meer middelen beschikbaar blijven om het lerarentekort in de grote steden aan te pakken.

15,5%

15,3%

16%

10%

0%

18,7%

18%

14%

15,8%

12,2%

Figuur 1.1: het percentage lerarentekort in het Amsterdamse basisonderwijs, 2020-2025.

20%

15,6%

12,2% 10,3%

okt. 2019

okt. 2020

okt. 2021

okt. 2022

okt. 2023

okt. 2024

okt. 2025

Bron: Metingen personeelstekorten primair onderwijs door Centerdata/ OCW. In het jaar 2022 heeft de gemeente Amsterdam een correctie op de cijfers van Centerdata uitgevoerd.

Amsterdamse

2

Definitie lerarentekort: het verschil tussen het aantal leraren (in fte) dat momenteel werkzaam is en het aantal leraren dat, op basis van het aantal leerlingen, volgens het huidige systeem nodig is.

Lerarenagenda

Daling tekorten bijna alle onderwijstypen

Figuur 1.3: het percentage lerarentekort in Amsterdam, onderverdeeld naar type onderwijs 2023–2025.

In totaal deden 238 scholen uit het Amsterdamse primair onderwijs mee aan de meting van het Ministerie van OCW. Met dit aantal scholen wordt 99% van de leerlingen in ­Amsterdam vertegenwoordigd. In figuur 1.3 is te zien dat de daling van het lerarentekort optreedt binnen alle typen van het primair onderwijs met een positieve uitschieter voor het (voortgezet) speciaal onderwijs waar een daling van 6,2 procentpunt te zien is: van 13,2% naar 7,0%.

40% 30,7%

30%

20%

23,7% 21,0%

18,7% 15,5% 12,2%

14,8% 13,2%

10%

In het voortgezet onderwijs deden 52 scholen mee aan de meting en hiermee wordt 66% van de leerlingen vertegenwoordigd. In figuur 1.3 is zichtbaar dat het lerarentekort ook in het voortgezet onderwijs over de afgelopen twee jaar aanzienlijk is verminderd. Het tekort bij vmbo/ havo/ vwo is in 2025 met 3,0 % gedaald naar 3,7%. Alleen de Internationale Schakelklassen laten een lichte toename van 0,6% laten zien.

12,2% 7,0%

6,4%

6,7%

6,8% 3,7%

0%

Basisonderwijs

2023

Speciaal basisonderwijs

2024

(Voortgezet) vmbo/havo/vwo speciaal onderwijs

5,5% 1,9%

2,4% 3,0%

Praktijkonderwijs

Internationale schakelklassen

2025

Lerarentekort in fte

Uitgedrukt in fte’s is er in het totale primair onderwijs sprake van een ­daling van het tekort van 198 fte en in het voortgezet ­onderwijs een daling van 62 fte. In het voortgezet onderwijs zijn de tekorten ongelijk verdeeld over de vakken. In het vmbo, havo en vwo liggen de grootste tekorten bij de vakken Nederlands (14 fte), Wiskunde (10 fte) en Engels (6 fte). Bij de Internationale Schakelklassen is het grootste tekort aan NT2-docenten, met een tekort van 4 fte. Schoolleiderstekorten ook gedaald In 2025 is ook het tekort aan schoolleiders in het Amsterdamse onderwijs flink gedaald. In het primair onderwijs daalde het tekort van 84 fte in 2024 naar 17 fte in 2025, een afname van 67 fte. De verdeling is als volgt:

Schooltype

2024

2025

verschil

Schooltype

2024

2025

verschil

Primair onderwijs

723

525

-198

Voortgezet onderwijs

140

78

-62

Basisonderwijs

611

459

-152

vmbo/havo/vwo

125

70

-55

Speciaal basisonderwijs

40

28

-12

Praktijkonderwijs

12

3

-9

(Voortgezet) speciaal onderwijs

72

38

-34

Internationale schakelklassen

3

5

2

in het b ­ asisonderwijs daalde het tekort van 73 fte naar 14 fte, in het speciaal basisonderwijs bleef het tekort stabiel op 2 fte, en in het speciaal onderwijs was er een opvallende ­daling van 9 fte naar 1 fte. In het voortgezet onderwijs is het tekort aan schoolleiders stabiel gebleven: in beide jaren bedroeg dit 5 fte.

Amsterdamse

3

Lerarenagenda

Ongelijke verdeling Het lerarentekort in Amsterdam is ongelijk verdeeld over scholen, stadsdelen en het schoolgewicht van een school. In de naastgelegen figuur wordt de verdeling van scholen weerge­geven, ingedeeld op basis van het percentage lerarentekort in 2024 en 2025. Zo blijkt dat er dit jaar 42 scholen zijn zonder lerarentekort, 10 meer dan in 2024. Daarnaast is het aantal scholen met een lerarentekort hoger dan 21% gedaald: van 45 in 2024 naar 29 in 2025.

Figuur 1.4: aantal basisscholen in Amsterdam verdeeld naar percentage lerarentekort, 2024 en 2025. 90% 69

62

60%

54 45

42 30%

32

0%

Verdeling over schoolgewicht

Schoolgewicht is een indicator die het risico op onderwijsachterstanden bij leerlingen weergeeft, gebaseerd op sociaaleconomische en demografische achtergrond. Een hoger schoolgewicht houdt in dat er meer leerlingen zijn met een risico op een onderwijsachterstand.

69

29

0% 2024

1-10%

11-20%

2025

Figuur 1.5: het gemiddelde percentage lerarentekort verdeeld naar schoolgewicht, 2023-2025.

30%

27,3%

26,5% 21,6%

19,3%

20%

De afgelopen jaren bleek er een duidelijke relatie tussen het lerarentekort en het schoolgewicht: basisscholen met een hoger schoolgewicht hebben te maken met hogere tekorten. Hoewel deze relatie nog steeds bestaat, zien we sinds 2024 een positieve doorbreking van deze trend. De tekorten worden nu evenwichtiger verdeeld over scholen met verschillende school­gewichten. Zo is in figuur 1.5 te zien dat het tekortpercentage op scholen met het hoogste schoolgewicht is gedaald van 26,5% in 2023, naar 15,4% in 2024, naar 11,6% in 2025.

21%+

20,2% 15,4%

13,6% 11,4%

10%

0%

12,2% 11,6%

10,1%

8,5%

11,6%

8,8%

7,3%

zeer laag, <23

laag, 23-27

2023

2024

2025

Amsterdamse

4

Lerarenagenda

gemiddeld, 27-33

hoog, 33-37

zeer hoog, >37

Verdeling over stadsdelen De tekorten in Amsterdam zijn ook ongelijk verdeeld over de stadsdelen. Sinds de start van het lerarentekort hebben kinderen in de stadsdelen Nieuw-West, Zuidoost en Noord minder vaak een bevoegde leraar voor de klas dan kinderen die opgroeien in andere delen van de stad. In de naastgelegen tabellen zien we in 2025 een sterke daling van het tekort in het basisonderwijs in de stadsdelen Zuidoost, Noord en Weesp. Toch blijven de tekorten in deze stadsdelen, samen met het tekort in stadsdeel NieuwWest, hoger dan in andere delen van de stad. Hiermee raakt het lerarentekort vooral kinderen met een verhoogde kans op een onderwijsachterstand. In het voortgezet onderwijs zien we een vergelijkbare verdeling, waarbij opvalt dat stadsdelen West en Weesp dit jaar de enige stadsdelen zijn die een stijging van het tekortpercentage laten zien. In figuur 1.6 wordt, per stadsdeel, de stijging of daling van het lerarentekort ten opzichte van 2024 weergegeven, voor zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs

Stadsdeel

Lerarentekort basisonderwijs 2025 (%)

2025 fte

Centrum

7,5%

4,6%

10

Centrum

Nieuw-West

18,4%

17,8%

152

Noord

17,3%

12,4%

66

Oost

12,1%

9,6%

Lerarentekort voortgezet onderwijs 2024 (%)

2025 (%)

2025 fte

-

-

-

Nieuw-West

9,8%

4,2%

22

Noord

7,0%

6,5%

13

51

Oost

7,0%

1,5%

8 7

Weesp

17,6%

12,7%

21

Weesp

4,0%

4,9%

West

14,6%

10,6%

51

West

4,2%

9,9%

6

Zuid

8,6%

7,1%

41

Zuid

3,8%

2,9%

20

Zuidoost

24,1%

16,6%

67

Zuidoost

3,9%

3,0%

3

Figuur 1.6: per stadsdeel de wijziging in percentage

Figuur 1.7: samenstelling van het lerarentekort

lerarentekort (basisonderwijs en voortgezet onderwijs)

in het basisonderwijs, in percentages.

t.o.v. 2024.

1% 2% 4,9% 0,5%

1%

Noord

7%

4%

19%

4,0% -5,7% 0,6% 5,6%

West

Nieuw-West

Verborgen tekorten In 2025 bestaat het lerarentekort in het basisonderwijs uit 459 fte: 86 fte openstaande vacatures (gelijk aan 19%) en 373 fte verborgen tekorten (gelijk aan 81%). De verborgen tekorten zijn plekken die worden ingevuld door zowel bevoegden als onbevoegden, ­onder-bevoegden, of andersbevoegden, zonder dat daarvoor een vacature openstaat. Bijvoorbeeld door zij-instromers die extra dagen voor de klas staan, onderwijsassistenten die lesgeven of bevoegde medewerkers die eigenlijk andere taken binnen de school hebben. In figuur 1.7 wordt weergegeven hoe het tekort in het basisonderwijs in 2025 is samengesteld.

Stadsdeel

2024 (%)

2,9%

Centrum

2,5% 5,5%

Oost

1,5% 0,9%

Zuid

7,5% 0,9%

Zuidoost

4,9% -0,9%

24%

41%

Weesp

1% verschil basisonderwijs

verschil voortgezet onderwijs

toename –0,3%BO afname BO

toename VO –0,3% afname VO

Openstaande vacatures Verborgen intern: zij-instroom Verborgen intern: bevoegd ambulant Verborgen intern: intern onbevoegd Verborgen intern: groep verdeeld

Amsterdamse

5

Lerarenagenda

Verborgen extern: uitzendkracht bevoegd Verborgen extern: uitzendkracht onbevoegd Verborgen extern: zzp'er Verborgen extern: anders

2

Lerarenagenda 2023-2027: omdat iedereen een goede leraar verdient

Om het lerarentekort in Amsterdam tegen te gaan zijn de schoolbesturen in het primair en voortgezet onderwijs, het mbo, de Amsterdamse lerarenopleidingen, de vakbonden en de gemeente Amsterdam verenigd in de Onderwijs­ regio Amsterdam (voorheen Taskforce Leraren­ tekort). De Lerarenagenda 2023-2027 is een gezamenlijke aanpak waarin alle maatregelen om het lerarentekort tegen te gaan staan opge­ schreven. Hier wordt jaarlijks 6 miljoen euro in geïnvesteerd. De maatregelen hebben allemaal betrekking op het vergroten van de instroom van nieuwe leraren, het behouden van huidige leraren en het omgaan met het lerarentekort. De aanpak bestaat uit onderstaande 4 actielijnen. In deze voortgangsrapportage benoemen we per actielijn wat de behaalde resultaten in 2025 zijn.

Actielijn 1

Actielijn 3

Verhoog instroom en behoud onderwijsprofessionals

Omgaan met langdurige tekorten

• De bekwame zij-instromer • Wereldburgers voor de klas • Onderwijsambassadeurs • Opleiden en begeleiden van studenten en startende leraren • Ontwikkelmogelijkheden voor ervaren leraren • Communicatieaanpak instroom

• Omgaan met langdurige tekorten in het primair onderwijs • Omgaan met langdurige tekorten in het voortgezet onderwijs

Actielijn 4 Extra voorzieningen voor het Amsterdamse onderwijs

Actielijn 2 Meer sterke schoolleiders

• Woningen voor leraren • Parkeerplekken voor onderwijs­professionals • Tegemoetkoming reiskosten • Griepprik

• Meer Sterke Schoolleiders

Amsterdamse

6

Lerarenagenda

3 Actielijn 1: verhoog instroom en behoud onderwijsprofessionals

Goed onderwijs voor alle leerlingen kan alleen met voldoende, goed opgeleide leraren. Daarom ligt de nadruk zowel op het aantrekken van nieuwe onderwijsprofessionals als op het behouden van de huidige leraren. Onderstaand een overzicht van de behaalde resultaten in 2025, vaak aangevuld met cijfers van eerdere jaren.

Figuur 3.1: aantal zij-instromers in het po

130

127

140 120 100

8

24

119 106

80 In dit hoofdstuk komen de volgende onderwerpen aan bod: de bekwame zij-instromer, Wereldburgers voor de klas, het opleiden en begeleiden van studenten en startende leraren, ontwikkelmogelijkheden voor ervaren leraren, onderwijsambassadeurs en de communicatieaanpak

6

60

67

40 20 0

2023-2024

2024-2025

De bekwame zij-instromer Zij-instromers zijn nieuwe leraren die vanuit een ander beroep komen. Het zij-instroomtraject is te volgen bij een lerarenopleiding. Daarnaast wordt, in dienst van een schoolbestuur of mbo-instelling, ervaring opgedaan als betaalde docent of leraar voor de klas waardoor werk en scholing worden gecombineerd.

73

De ambitie is hoog. Ieder jaar streven we naar het opleiden van een hoog aantal nieuwe zij-instromers voor Amsterdam: PO 160 zij-instromers VO 100 zij-instromers

Amsterdamse

7

Lerarenagenda

2025-2026 (sept start)

1Loket is het centrale aanmeldpunt voor zijinstromers in Amsterdam en geeft persoonlijk advies, informatie en begeleiding bij het werken-lerentraject. Vanaf 2025 zijn deze werkzaamheden uitgebreid en is 1Loket ook centraal aanspreekpunt voor zijinstromers in het vo en schoolleiders. Er worden informatiebijeenkomsten en kennismakingstrajecten georganiseerd voor iedereen die overweegt leraar te worden. De introductie in het beroep van leraar in het po verloopt via een praktijkselectie. Dit is een korte, intensieve cursus waarbij kandidaten meelopen op een school, kennismaken met lesgeven en ervaren of hun eigen competenties en capaciteiten aansluiten bij de functie van leraar. Daarnaast krijgt elke zijinstromer een persoonlijke coach en intensieve begeleiding tijdens het zij-instroomtraject. Op deze manier zorgen we voor minder uitval en een betere spreiding van toekomstige leraren over de stad. Onder actielijn 2 vindt u meer informatie over het zijinstroomtraject voor schoolleiders in het po.

Figuur 3.3: 1Loket VO

80

200

aantal oriëntatiegesprekken

belangstellenden

1Loket VO 2024-2025

Figuur 3.2: 1Loket PO

135

131

aantal gestart

kandidaten doorverwezen

600

aantal geschiktheidsonderzoeken

belangstellenden

1Loket PO 2024-2025

218

kandidaten werktraject doorlopen

365

selectiegesprekkken

Amsterdamse

111

8

Lerarenagenda

12

voorlichtingsbijeenkomsten

9

voorlichtingsbijeenkomsten

Wereldburgers voor de klas Wereldburgers voor de klas is een leer-werktraject van één tot twee jaar voor statushouders met een onderwijsachtergrond in hun thuisland. Deelnemers werken op een middelbare school, volgen trainingen en krijgen intensieve begeleiding om vertrouwd te raken met het Nederlandse onderwijssysteem en de rol van de leraar.

Amsterdam te motiveren zich hiervoor in te zetten, krijgen zij onder bepaalde voorwaarden de ruimte om dit deels tijdens werktijd te doen. Deze ervaring kan vervolgens ook worden gebruikt om het beleid te verbeteren. In september 2025 zijn de eerste Amsterdamse onderwijsambassadeurs gestart. Aantal deelnemers: 14, waarvan 9 ambtenaren.

Figuur 3.4: resultaten van het traject Wereldburgers

Opleiden en begeleiden van studenten en startende leraren

voor de klas

40

36

33

30 20

19

17 13

10 0

2023-2024

2024-2025

2025-2026

deelnemers uitstroom naar werk of opleiding in onderwijs

Onderwijsambassadeurs Een onderwijsambassadeur zet zich gedurende een jaar of half jaar, een dag of dagdeel per week in op een Amsterdamse school om de leraar te ondersteunen. Een laagdrempelige manier om bij te dragen aan de strijd tegen het lerarentekort. De leraar wordt ondersteund en ontlast, en onderwijsambassadeurs krijgen de kans om zelf het vak te ervaren. Om ambtenaren van de gemeente

Dat onze gezamenlijke inspanningen en wervingcam­ pagnes zijn vruchten afwerpen zien we gelukkig ook in het feit dat dit studiejaar meer jongeren kiezen voor de Pabo in Amsterdam. Volgens de voorlopige instroomcijfers 20252026 van de Hogeschool van Amsterdam zijn dit jaar 6% meer studenten gestart dan het jaar daarvoor. Begeleiding en scholing van leraren stopt niet na het behalen van het diploma. Juist als leraren gestart zijn op een school is het belangrijk hen te ondersteunen. Dit gebeurt door inductietrajecten, een individueel begeleidingstraject voor startende leraren. Binnen de Amsterdamse Onderwijsregio werken verschillende partijen (startende (academische) leraren, zij-instromers, coaches/ begeleiders, HR-professionals, programmanagers en lerarenopleiders vanuit het po, vo en mbo) samen om inductietrajecten van goede kwaliteit aan alle startende leraren aan te bieden en te verbeteren.

Amsterdamse

9

Lerarenagenda

Ontwikkelmogelijkheden voor ervaren leraren Een aantrekkelijk werkklimaat en ruimte voor professionalisering en ontwikkeling blijven essentieel om leraren te behouden voor het onderwijs. Goed werkgeverschap en toekomstbestendig strategisch HRbeleid vormen hiervoor de basis. Georganiseerde ontwikkelmogelijkheden vanuit de lerarenagenda: • De netwerkbijeenkomsten voor HR-medewerkers worden in schooljaar 2025 – 2026 5 keer fysiek georganiseerd. • De rode draad voor de bijeenkomsten is het versterken en professionaliseren van HR met behulp van het thema Duurzame Inzetbaarheid op basis van vier pijlers: Vitaliteit en Gezondheid, Kennis en Vaardigheden, Motivatie en Werkplezier, Mobiliteit en Inzetbaarheid. • Binnen het voortgezet onderwijs is 80% van de besturen aangesloten bij het HR-netwerk. Voor het OSVO geldt sinds dit jaar de afspraak dat minimaal één HRprofessional per bestuur deelneemt. • In het primair onderwijs worden alle HR-professionals van de schoolbesturen uitgenodigd en geïnformeerd. Er zijn gemiddeld 15 tot 20 deelnemers per bijeenkomst. • De fysieke bijeenkomsten voor primair onderwijs en voortgezet onderwijs worden gezamenlijk georganiseerd door de werkgroep strategisch HRM, met deels een apart en deels een gezamenlijk programma. • De schoolleidersnetwerken worden in het primair en voortgezet onderwijs apart gefaciliteerd.

In het voortgezet onderwijs werkt de werkgroep strategisch HRM van de projectgroep behoud en professionalisering van de Amsterdamse Onderwijsregio samen met het regiobestuur van de VO-raad aan twee grote netwerkbijeenkomsten per jaar. Daarnaast bereikt het samenwerkingsverband elk kwartaal 60 tot 80

schoolleiders. Het primair onderwijs organiseert meerdere, gezamenlijke bijeenkomsten waarin stedelijke ontwikkelingen, toekomstbestendig onderwijs, onderzoek, inspiratie en kennisdeling centraal staan. Het bereik ligt tussen de 25 tot 75 deelnemers, waarvan 75% directielid is. De onderwerpen betreffen: aanpak zijinstroom, instroom, professionalisering, shrm inclusief aanpak verzuim en anders organiseren. Professionalisering • Alle partijen hebben ingestemd met de ontwikkeling van een stedelijke infrastructuur voor de professionalisering van onderwijsprofessionals. Een kwartiermaker is aangesteld en presenteerde in november 2025 een voorstel voor inrichting en implementatiestappen voor zowel het primair als voortgezet onderwijs aan de Onderwijsregio. In de vervolgstap zal ook het mbo aangehaakt worden. • In schooljaar 2025-2026 is de projectgroep behoud en professionalisering tevens gestart met een werkgroep educatieve infrastructuur. Deze ontwikkelt een stedelijk netwerk van huisacademies en organiseert bijeenkomsten waarin kennisinstellingen en schoolbesturen samenwerken aan de uitwerking van de Nationale Aanpak Professionalisering Leraren (NAPL). In de vervolgstap worden leraren hier nadrukkelijk bij betrokken via deelname aan bijeenkomsten en het platform KleurrijkBeroep, het doelgroepgerichte onderdeel van de website Amsterdamse Onderwijsregio.

• Jaarlijks starten er 24 docenten uit het voortgezet onderwijs en mbo aan een onderzoeksopdracht uit eigen praktijk onder begeleiding van onderzoeksdocenten bij de Werkplaats Onderwijsonderzoek Amsterdam (WOA), een netwerkorganisatie waarin kennisinstellingen en schoolbesturen samen praktijkonderzoek uitvoeren.

Communicatieaanpak instroom

Figuur 3.5: enquête onder deelnemers Leraar voor een Dag najaar 2025

De communicatieaanpak richt zich met 2 campagnes op jongeren en volwassenen die een studiekeuze of carrière­ switch willen maken. Tijdens de campagnes zetten we zowel offline als online middelen in. Van posters in bushokjes en mupi's (informatieborden op straat of op pleinen) tot filmpjes in onlineadvertenties. • Instroom: scholieren laten kennismaken met het vak via het project Leraar voor een Dag. • Zij-instroom: werving van potentiële leraren via de campagne Liever voor de klas. De campagnes van Liever voor de klas zijn altijd gekoppeld aan voorlichtingsbijeenkomsten van 1Loket vo en po. • Informatie over de opleiding tot leraar of werken in het Amsterdamse onderwijs via www.lievervoordeklas.nl, www.leraarvooreendag.nl en www.amsterdam.nl/leraarworden Cijfers Liever voor de klas • De campagne-uitingen zijn in totaal 967.079 keer vertoond. • Er is in totaal 6.558 keer doorgeklikt naar de landingspagina op de website. Laatste Amsterdamse Onderwijsgala Op 16 oktober 2025 vond het achtste en voorlopig laatste Amsterdamse Onderwijsgala plaats. Dit gala, aangeboden door de wethouders onderwijs en mbo, was bedoeld als blijk van waardering voor de inzet en het harde werk van leraren in het primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs. Leraren gaven aan zich gewaardeerd te voelen door dit initiatief en beoordeelden het gala de afgelopen jaren gemiddeld met een 8 of hoger.

Echter, door bezuinigingen is ervoor gekozen om het gala na 2025 niet meer te organiseren.

Amsterdamse

10

Lerarenagenda

87%

zou Leraar voor een Dag aanbevelen

41%

overweegt de Pabo

46%

deelnemersrespons

Deelnemers beoordeelden Leraar voor een Dag najaar 2025 gemiddeld met een 8.

64%

vond workshop en hand-out nuttig

49%

ziet zich zeker voor de klas staan

72%

heeft beter beeld gekregen door meeloopdag

4 Actielijn 2: Meer

Sterke Schoolleiders

Deze actielijn bestaat uit 1 dossier: Sterke Schoolleider. Om school­leiders in tijden van lerarentekort te ondersteunen, is ervoor gekozen om een subsidie aan het primair en voortgezet speciaal onderwijs aan te bieden waarmee passende ondersteuning kan worden gerealiseerd. De subsidie kan voor verschillende dingen worden gebruikt. Bijvoorbeeld om een adjunct-directeur aan te nemen of kennisdeling met andere scholen en besturen te organiseren. Ook kan de subsidie worden gebruikt voor coaching/professionalisering en intervisie. In 2024 is voor het eerst de mogelijkheid geboden om de subsidie voor twee jaar aan te vragen. Jaarlijks kunnen scholen een subsidie aanvragen van €15.000 of een tweejaarlijkse subsidie van €30.000. In 2024 is het budget voor schooljaren 2024-2025 en 2025-2026 volledig benut. In 2024 zijn 185 aanvragen voor de (tweejarige)subsidie gedaan. Daarvan zijn 129 aanvragen toegewezen. 56 aanvragen zijn afgewezen. De afwijzingen bestaan uitsluitend uit groep 3: scholen met een laag percentage doelgroepleerlingen of scholen waarvan wij geen cijfers hebben. Zij-instroom voor schoolleiders Er is ingezet op het verhogen van de instroom van schoolleiders door het versterken van de zij-instroomroute. Inmiddels zijn er tien zij-instroomschoolleiders gestart met de opleiding en enkelen hebben de opleiding afgerond.

De toeleiding richting stageschool en opleiding is inmiddels stevig ingebed bij 1Loket. Alle samenwerkende partijen (1Loket, de schoolleider op de stageschool en de opleiding) hebben een rol in het opleiden en begeleiden van de student. De eerste stappen zijn gezet om zo het Samen Opleiden van de zij-instroomschoolleider vorm te geven. Knelpunt is dat de opgeleide zij-instroom schoolleider lastig een baan bemachtigt in het onderwijs als adjunct-schoolleider of schoolleider. Dit is een punt van zorg met het oog op het schoolleiderstekort in Amsterdam.

Figuur 4.1: aanvragen en toekenning subsidie Sterke Schoolleider voor de schooljaren 2024-2025 en 2025-2026

200 180 160

56

140 120 100 80

Tussentijdse evaluatie van de subsidie 129 schoolleiders hebben de subsidie Sterke Schoolleider ontvangen. Daarvan hebben: • 84 schoolleiders de subsidie gebruikt voor ondersteuning, bijvoorbeeld administratieve of aanstellen van een adjunct-directeur om op strategisch niveau mee te denken; • 18 schoolleiders de subsidie gebruikt voor professionalisering/coaching van de schoolleider of managementteam; • 27 schoolleiders hebben de subsidie gebruikt voor overige zaken, zoals het begeleiden van een complexe veranderopgave (denk aan fusie of nieuwbouw) of begeleiding in opstellen en uitvoeren van school- en jaarplannen. Uit gesprekken met 15 schoolleiders bleek dat de schoolleiders dankzij de subsidie meer tijd hebben voor

Amsterdamse

11

Lerarenagenda

129

60 40 20 0

Aanvragen en toekenning subsidie Sterke Schoolleider voor de schooljaren 2024-2025 en 2025-2026 Toegekende aanvragen

Afgewezen aanvragen

klassenbezoeken, gesprekken met leerkrachten en om op strategisch niveau na te denken over de kwaliteit van het onderwijs in de school. Naast deze gewenste effecten gaven schoolleiders ook aan dat de subsidie wordt ervaren als een vorm van waardering voor schoolleiders: een erkenning van de belangrijke rol die zij vervullen.

5 Actielijn 3: Omgaan

Figuur 5.1: beoordeling platform Andersom.Amsterdam

met langdurige tekorten

7,8

gemiddelde waardering

50 partijen

Er zijn veel Amsterdamse leerlingen in de stad die (een deel van de week) geen bevoegde leraar hebben. Door bijvoorbeeld gebruik te maken van de inzet van andersbekwame of andersbevoegde professionals kan de dag- of weekindeling anders worden ingericht waardoor leerlingen toch vijf dagen per week naar school kunnen. Hierin is behoud van onderwijskwaliteit van groot belang. Deze actielijn omvat twee dossiers: Omgaan met langdurige tekorten in het primair onderwijs en Omgaan met langdurige tekorten in het voortgezet onderwijs.

Omgaan met langdurige tekorten in het primair onderwijs In het primair onderwijs zijn in 2025 de volgende resultaten wat betreft omgaan met langdurige tekorten bereikt: • Platform Andersom.Amsterdam, een organisatie die basisscholen ondersteunt bij het vinden van externe professionals en vakdocenten met het oog op lerarentekort en werkdrukverlaging: 7,8 gemiddelde waardering, 50 partijen bieden ruim 200 programma’s aan. • In samenwerking met IPABO is de training voor andersbekwame professionals vormgegeven. Deze training wordt ingezet om de didactische en pedagogische vaardigheden van deze groep te versterken. In schooljaar 2024-2025 voltooiden 34 deelnemers deze training.

• 9 netwerkbijeenkomsten per schooljaar, waarbij kennisuitwisseling plaatsvindt op het gebied van toekomstbestendig onderwijs tussen besturen, leraren, schoolleiders en andere stakeholders. • Trainingsprogramma Heel Mokum Leert: het programma ondersteunt directeuren en kernteams bij het effectief inrichten van hun schoolorganisatie ten tijde van het lerarentekort. In 2025 volgden 9 basisscholen met ca. 35 deelnemers deze training. • Gesprekscanvas: voor scholen is een gespreksleidraad ontwikkeld die gebruikt kan worden om het gesprek te voeren rondom toekomstbestendig organiseren en de inzet van andersbekwame- en andersbevoegde professionals.

Meer dan

100

Platform Andersom. Amsterdam

scholen maken er gebruik van

200 programma’s

Figuur 5.2: evaluatie Andere dag- en weekindeling G5 regeling. Bron: SEO (2024) Situatie I (niet haalbaar)

Huidige situatie

Situatie II (niet wenselijk)

Voldoende bevoegde leerkrachten

Onvoldoende bevoegde leerkrachten aangevuld met andere professionals

Onvoldoende bevoegde leerkrachten zonder andere professionals

…is veelal beter dan…

…en biedt ook mogelijkheden voor verrijking…

Amsterdamse

12

Lerarenagenda

…is beter dan…

Omgaan met langdurige tekorten in het voortgezet onderwijs In 2025 zijn in het voortgezet onderwijs de volgende resultaten behaald met betrekking tot het aanpakken van langdurige tekorten:

Opstarttraject naar een tweede lesbevoegdheid Doel van het opstarttraject naar een tweede lesbevoegdheid is om andersbevoegde docenten te laten ervaren wat het betekent om een zij-instroomtraject voor een tweede bevoegdheid te volgen, om zo de stap naar een tweede bevoegdheid te verkleinen.

De Veerkrachtige School Studenten uit het mbo, hbo en wo worden ingezet ter ondersteuning van onderwijs­teams. Hierdoor wordt de leraar ontlast, de studenten worden verleid om in het onderwijs te gaan werken en leerlingen krijgen extra ondersteuning.

In het schooljaar 2024-2025 hebben 5 docenten deelgenomen aan het opstarttraject Nederlands en 12 docenten aan het traject wiskunde/rekenen. Na het doorlopen van het traject wordt vastgesteld welke inspanning docenten verder nog moeten doen om in aanmerking te komen voor een tweedegraads bevoegdheid.

Het doel van de pilot is om: 1. met minder docenten kwalitatief goed onderwijs aan te bieden 2. meer ruimte te creëren voor professionalisering van docenten en 3. studenten te motiveren voor een baan in het onderwijs. Uit de monitor van de Universiteit van Maastricht komt naar voren dat de doelstellingen a) en b) nog niet goed uit de verf komen. Naar aanleiding hiervan zijn meerdere verbeter- en aandachtspunten geformuleerd die moeten leiden tot betere resultaten. In schooljaar 2025-2026 start een nieuwe pilot, waarin deze verbeter- en aandachtspunten worden opgepakt. Een onderzoeksdocent van de VU monitort de pilot aan de hand van de drie doelen.

In 2025 zijn ook voor de tekortvakken scheikunde en natuurkunde opstartmodules ontwikkeld. In het schooljaar 2025-2026 volgen 2 docenten het opstartprogramma wiskunde/rekenen, 2 docenten het opstartprogramma Nederlands en 2 docenten het opstartprogramma natuurkunde. Daarnaast zijn er 3 docenten die hebben aangegeven direct het gehele zij-instroomtraject te willen volgen. Mogelijk dat in het najaar 2025 nog meer docenten aansluiten.

Buurtmavo In het schooljaar 2024-2025 zijn 12 deelnemers gestart met een opleidingstraject voor huiswerkbegeleiding. Bij de start van het opleidingstraject bleek dat het niveau en

Amsterdamse

13

Lerarenagenda

het tempo voor de meeste deelnemers te hoog was. Er is gestart met een aangepast programma dat loopt van oktober 2024 tot maart 2026. Vanaf het schooljaar 2025-2026 starten 8 deelnemers in de functie van huiswerkbegeleider op het Calandlyceum. Zij zullen vooral leerlingen uit de onderbouw ondersteunen bij het plannen, het maken van huiswerk en het leren voor toetsen. Zij zullen voor 4 uur per week ingezet worden. Het merendeel van de deelnemers is zeer geïnteresseerd om verder te studeren voor onderwijsassistent met als doel het PABO-traject te volgen.

Lerarenopleiders voor de Klas In 2025 is het project 'Lerarenopleiders voor de Klas' gestart. De doelen van dit project zijn: • Meer samenwerking en uitwisseling tussen de Hogeschool van Amsterdam (HvA) en middelbare scholen. • Verminderen van lesuitval en de inzet van on(der) bevoegde docenten door lerarenopleiders in te zetten op middelbare scholen. • Verbeteren van de aansluiting tussen theorie en praktijk. • Versterken van de professionaliteit van lerarenopleiders en schooldocenten Ook de Vrije Universiteit (VU) en de Universiteit van Amsterdam (UvA) hebben belangstelling voor dit traject getoond. Daarnaast is er een toenemende belangstelling vanuit het ministerie van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW).

6 Actielijn 4: Extra voorzieningen

voor het Amsterdams onderwijs

Amsterdam is een unieke stad om in te werken en wonen. Werken in het Amsterdamse onderwijs betekent een extra uitdaging door de diverse leerlingpopulatie, maar dat biedt juist ook extra werkplezier en voldoening en maakt het werken in Amsterdam zo mooi. Tegelijkertijd kent Amsterdam ook belemmeringen die het lerarentekort verergeren, zoals het tekort aan betaalbare en passende woningen. Daarom wordt er vanuit de stad en de sector gewerkt aan oplossingen om het werken in het Amsterdamse onderwijs aantrekkelijk te houden. In dit hoofdstuk komen enkele belangrijke dossiers aan bod: woningen voor leraren, tegemoetkoming reiskosten, parkeren, het Servicecentrum Onderwijs en Zorg en de jaarlijkse griepprik voor leraren. Figuur 6.1: aantal geaccepteerde woningen door leraren

80

71 56

60 40

35

39

2021

2022

43

20 0

2023

2024

Woningen voor leraren

Figuur 6.2: totaal toegekende subsidie Tegemoetkoming

• Beroepsgroepenregeling: de gemeente Amsterdam biedt voorrang aan leraren en aan zorg- en politiepersoneel op sociale en middeldure huurwoningen. In de grafiek staan het aantal woningen geaccepteerd per jaar door leraren via deze beroepsgroepenregeling. Voor 2025 is de ambitie 96 woningen, tot en met oktober zijn er 71 woningen door leraren geaccepteerd. • In de voorjaarsnota van 2024 is €15 miljoen vrij gemaakt voor de bouw van de Lerarencampus; een woongebouw met ongeveer 80 middeldure huurwoningen. Op IJburg is een kavel beschikbaar waar plaats is voor 55 à 65 woningen. De tender voor dit ‘woongebouw voor leraren’ wordt eind 2025 gepubliceerd. Daarnaast worden andere opties, zowel in bestaande bouw als nieuwbouw, verkend om meer woningen beschikbaar te stellen voor leraren, in lijn met de gestelde ambitie van 80 woningen. • Betaalbare koop: de gemeente werkt twee kleinschalige pilots voor betaalbare koopwoningen met de KoopStartregeling uit. Het gaat om nieuwbouwtenders in de stadsdelen Nieuw- West en Zuidoost. De tender van Nieuw-West is eind dit jaar gepubliceerd. De helft van de woningen die uiteindelijk worden opgeleverd zal met voorrang worden aangeboden aan kandidaten met een beroep in het onderwijs, de zorg of politie.

t/m okt 2024

Amsterdamse

14

Lerarenagenda

2023-2024

45

€1.109.359,45

besturen 2024-2025

38

besturen 2025-2026

43

besturen

€900.000,00

€928.067,24

Tegemoetkoming reiskosten

Servicecentrum onderwijs en zorg

Om leraren die buiten Amsterdam wonen aan te trekken en te houden, geven we schoolbesturen een aanvullende reiskostenvergoeding als subsidie. Voor schooljaar 2025-2026 is voor €962.705,40 aangevraagd, er is echter het subsidieplafond van €900.000 aangehouden.

Maandelijks werd er gemiddeld 58 keer contact opgenomen met het Servicecentrum voor Onderwijs en Zorg over parkeren, wonen of reiskosten. Over wonen wordt het meest contact gezocht.

Griepprik Parkeren Het aantal parkeervergunningen dat een school kan aanvragen hangt af van het vergunningsgebied, de beschikbare parkeerruimte op eigen terrein en het aantal fte aan medewerkers. Het mag nooit zo zijn dat het gebrek aan een parkeervergunning de oorzaak is voor het vertrek van een leraar of minder instroom van nieuwe leraren. Mocht er een extra vergunning nodig zijn bovenop waar een school recht op heeft vanuit de verordening, dan kan er via het Servicecentrum Onderwijs en Zorg aanspraak worden gemaakt op de hardheidsclausule. Met de schoolbesturen is afgesproken dat zij de kosten dragen voor de vergunningen van onderwijsprofessionals. • Het totaal aantal maatschappelijke parkeervergunningen (voor politie, onderwijs en zorg) van 27 juni tot 1 september 2025 is gestegen met 135 stuks. Een toename van 3,5% (het is niet te zeggen of dit vooral primair of voortgezet onderwijs is, of MBO). • Het aantal extra verleende vergunningen op basis van de hardheidsclausule in 2025: 42, voor 10 scholen. • Vanaf 1 juli 2025 geldt er een nieuwe grondslag voor de toekenning van maatschappelijke parkeervergunningen. Scholen die daardoor extra ruimte kregen, kunnen vergunningen aanvragen. Ook de mbo-instellingen kunnen nu aanspraak maken op maatschappelijke vergunningen. • Betaald parkeren is, ook voor scholen, verder uitgebreid in 2025: in Zuidoost, in Noord en in Nieuw-West.

Leraren en onderwijsondersteunend personeel in het primair en voortgezet onderwijs kunnen gebruik maken van een gratis griepprik. Onderwijspersoneel behoort medisch gezien niet tot een zogenaamde risicogroep, maar de te verwachten jaarlijkse griepgolf zorgt in tijden van het lerarentekort voor extra druk op de bezetting in school. Met het aanbieden van een griepprik hopen we de gevolgen van de griepgolf voor leraren en leerlingen te beperken. In totaal waren er dit jaar 363 vaccinaties gepland, waarvan 346 zijn gezet. De Lerarenagenda investeert jaarlijks €10.000 in dit initiatief om het onderwijs te ondersteunen.

Amsterdamse

15

Lerarenagenda

Colofon Tekst Gemeente Amsterdam Vormgeving Vorm de Stad december 2025

Amsterdamse

16

Lerarenagenda