Voortgangsbrief VRA OV-governancetraject

Postbus 626 1000 AP Amsterdam Jodenbreestraat 25 1011 NH Amsterdam

Regioraad Vervoerregio Amsterdam Postbus 626 1000 AP AMSTERDAM

T 020 527 37 00 E info@vervoerregio.nl W www.vervoerregio.nl KvK: 34374879000 IBAN: NL46BNGH0285168274 BIC: BNGHNL2G

Datum

19 oktober 2021

Onderwerp

Voortgangsbrief ov-governancetraject

Uw kenmerk Ons kenmerk

Inlichtingen

2021/16049/STR Thierry van Es t.vanes@vervoerregio.nl

Bijlagen

Geachte leden van de Regioraad, Graag houden we u op de hoogte van de voortgang van het OV-Governancetraject van de Vervoerregio, gemeente Amsterdam (directies Metro en Tram, Verkeer en Openbare Ruimte) en GVB. U bent in de laatste voortgangsbrief op 29 juni jl. geïnformeerd over de generieke voortgang van het programma. Goed moment voor hernieuwde OV-samenwerking Het openbaar vervoer in Amsterdam en omgeving richt zich op. Het is drukker in de stad, studenten vinden de weg weer naar hun onderwijsinstelling, mensen die in de zorg of bouw werken zitten in de bus, tram of metro en bedrijven en organisaties bereiden zich voor op meer fysieke overleggen. Ook toeristen en buitenlandse studenten zijn in de stad te zien. Ondanks dat nog steeds beduidend minder mensen met bus, metro of tram reizen dan voor corona, is het Dagelijks Bestuur blij dat er een gestage opmars te zien is in het aantal reizigers. De start van de nieuwe governance structuur in het openbaar vervoer vanaf begin 2022 komt daarmee op een goed moment. De komende maanden moet het implementatietraject worden afgerond en werken Vervoerregio, gemeente Amsterdam en GVB conform andere rollen en verantwoordelijkheden aan het openbaar vervoer in stad en regio.

De eerder vastgestelde, en met de Regioraad besproken, ambitie van de Vervoerregio is om te komen tot een kwalitatief hoogwaardig, duurzaam en inclusief OV-systeem in de concessie Amsterdam tegen een marktconforme prijs en in een goede samenwerking tussen de drie hoofdrolspelers: Vervoerregio, GVB en gemeente Amsterdam. Het is de verwachting dat het OV-gebruik in de concessie Amsterdam blijft groeien en de beoogde schaalsprong in het openbaar vervoer blijft hard nodig. U bent sinds de start van het traject meegenomen in de voortgang en betrokken bij besluitvorming. Hieronder vindt u de stand van zaken op de voor het OV-Governancetraject relevante onderdelen:

Ons kenmerk

2021/16049/STR

Pagina

2 van 4

Opdrachtgeverschap U krijgt voor de Regioraad van 26 oktober, in een separaat voorstel, het besluit voorgelegd om het opdrachtgeverschap voor het beheer en onderhoud van de tram- en metrorailinfrastructuur en voor vervangingsinvesteringen in de railinfrastructuur per januari 2022 te beleggen bij de Vervoerregio in plaats van bij de gemeente Amsterdam. Een besluit dat door de Vervoerregio, GVB en gemeente Amsterdam gedragen wordt. En zich projectgewijs en in stappen zal voltrekken. In de nieuwe contractrelatie tussen Vervoerregio en GVB worden heldere afspraken gemaakt over te realiseren prestaties, over beschikbare budgetruimte, over risico’s en over hoe om te gaan met mutaties of onvoorziene omstandigheden. Dit alles zorgt ervoor dat de Vervoerregio beter dan vandaag de dag in staat is om daadwerkelijk te sturen op prestaties van de railinfrastructuur en daarmee op de kwaliteit van het openbaar vervoer per rail in Amsterdam en de regio. Daarnaast vindt, door de vereenvoudiging van de governance structuur, een besparing plaats op de totale organisatiekosten die bij GVB, Vervoerregio en gemeente worden gemaakt voor het beheer en onderhoud van de railinfrastructuur. We gebruiken de besparing onder meer voor cybersecurity en staande kosten rondom het beveiligingssysteem Signalling & Control.

In de nieuwe opdrachtgever – opdrachtnemer relatie voert GVB binnen de door de Vervoerregio afgegeven kaders en mandaat het beheer en onderhoud uit voor rekening en risico van de Vervoerregio. Daarmee ontstaat duidelijkheid over de discussie over rekening en risico waarmee een situatie geformaliseerd wordt die eigenlijk al bestond. De Vervoerregio kan in de nieuwe verdeling zelf meer sturende richting geven, een rol die hoort bij die van opdrachtgever in het Amsterdamse OV. Dienst Bijzondere Projecten Ook in de toekomst blijft de gemeente haar expertise met grote complexe projecten inzetten in het OVsysteem. De opgebouwde ervaring binnen de directie Metro en Tram wordt ondergebracht in de nieuw te vormen Directie Bijzondere Projecten (DBP). Zo zal men onder andere werken aan de projecten Uithoornlijn, Signalling & Control, Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam en het programma Lightrail 2040. DBP is in de toekomst als gemeentelijke uitvoeringsorganisatie beschikbaar voor de uitvoering van complexe projecten, zowel in opdrachtgeverschap van de Vervoerregio als van de gemeente zelf. Projecten die in opdrachtgeverschap van de Vervoerregio komen, worden voorafgegaan door een grondige check. De afgelopen maanden is DBP als werkorganisatie binnen MET van start gegaan onder leiding van een specifiek hiertoe aangewezen kwartiermaker.

Dit betekent dat de nieuwe organisatie op hoofdlijnen al draait. Tevens is gestart met de nadere uitwerking en detaillering van de organisatie inrichting. De komende periode wordt nadere invulling gegeven aan de formele overgang van de betrokken ambtelijke medewerkers, de inzet van externen op de projecten en daarmee de bemensing van de dienst. Tevens is er aandacht voor de wijze waarop projecten bij DBP kunnen worden ondergebracht door de Vervoerregio en gemeente en wordt een eventuele uitbreiding van de projectenportfolio onderzocht. Aandeelhouderschap Vervoerregio in GVB Zoals in de Voortgangsbrief van 29 juni jl. is aangegeven, vormt een belangrijk onderdeel van de nieuwe situatie het aandeelhouderschap van de Vervoerregio in GVB. Het aandeelhouderschap zorgt voor een versterking van de samenwerking tussen Amsterdam, GVB en Vervoerregio en zorgt voor een goede borging van de vereiste zeggenschap. Dit draagt in belangrijke mate bij aan de continuïteit en behoud van de kwaliteit van het openbaar vervoer, inzet van kennis en kunde van GVB voor het beheer en onderhoud en daarmee de beschikbaarheid van tram en metro voor de reiziger.

Ons kenmerk

2021/16049/STR

Pagina

3 van 4

Alle 15 gemeenteraden van de Vervoerregio zijn gevraagd wensen en bedenkingen te uiten ten aanzien van het besluit aandeelhouderschap. Daarbij is de betreffende gemeenten besluitvorming voorgelegd om de Gemeenschappelijke Regeling te wijzigen, noodzakelijk om aandeelhouder te worden in GVB. Bij de gemeenteraad van Amsterdam lag daarnaast – als 100 % aandeelhouder – een extra besluit voor: het creëren van een prioriteitsaandeel in GVB aan de Vervoerregio. Op basis van bovengenoemde stappen is voor de Regioraad van 26 oktober het besluit aandeelhouderschap in een apart Regioraadsvoorstel aan u voorgelegd. Dit omdat op dit moment voldoende gemeenten al ingestemd hebben met wijziging van de gemeenschappelijke regeling. Wensen en bedenkingen zijn hierbij niet meegegeven. Scherpere afspraken over activa Vervoerregio en GVB zetten flinke stappen in het maken van scherpere afspraken over activa (hierbij gaat het om bussen, trams en metro’s, remises/garages, maar ook om wasinstallaties, werkkuilen, ICTsystemen, het OV-chipkaartsysteem en de laadpalen voor de elektrische bussen). Deze afspraken geven een duidelijker beeld over wanneer onderhoud nodig is, wanneer investeringen nodig zijn en wie de kosten draagt. De verbeterde werkwijze richt zich op het meer gezamenlijk nadenken over de aanschaf en het onderhoud van alle activa. De vervoersprognose speelt daarbij een centrale rol.

GVB gaat in nauwe samenwerking met de Vervoerregio een vervoersprognose maken en komt met een jaarlijkse update hiervan. Vanuit die prognose maakt GVB – ook weer in afstemming met de Vervoerregio – een materieelplan en een meerjareninvesteringsplan. Op basis daarvan kan de Vervoerregio reserveringen voor investeringen in activa in de begroting opnemen. Zodra zich het moment gaat voordoen dat een investering daadwerkelijk moet gaan plaatsvinden, zal de Vervoerregio aan GVB vragen een business case op te stellen voor de investering. Daarin worden allerlei aspecten meegenomen die een rol spelen tijdens de levensduur van de voertuigen. Afronding nieuwe taken en verantwoordelijkheden De drie organisaties hebben de afgelopen maanden gewerkt aan de besluitvorming over de verdeling van taken, inrichting van de organisaties en overgang van het personeel in lijn met bovenstaande onderwerpen. Dit in afstemming met de ondernemingsraden. De Vervoerregio heeft hierop een organisatiewijzigingsbesluit en de gemeente Amsterdam een reorganisatiebesluit vastgesteld. Bij de Vervoerregio heeft de OV-governance wijziging tot gevolg dat er naast nieuwe competenties een aantal nieuwe taken bij de Vervoerregio komt te liggen en een aantal bestaande taken zal wijzigen.

Aan de Regioraad van 26 oktober wordt via het voorgesteld besluit Begroting 2022-2025 gevraagd een verschuiving van het budget BORI/MVP naar de apparaatskosten Verkeer & Vervoer en Overhead vast te stellen voor de bekostiging van de nieuwe taken bij de Vervoerregio. Begin januari 2022 wordt de taakverdeling tussen partijen op hoofdlijnen als volgt georganiseerd: De Vervoerregio is verantwoordelijk opdrachtgever op strategisch bestuurlijk niveau als systeemverantwoordelijke en financier van het OV. De gemeente Amsterdam is verantwoordelijk voor verkeer en openbare ruimte in Amsterdam en bepaalt samen met de Vervoerregio de beleidsvisie. Voor de bijzondere (infrastructurele) projecten vormt de gemeente Amsterdam een nieuwe in te richten directie. GVB is een krachtige, gemoderniseerde uitvoeringsorganisatie die het stedelijk openbaar vervoer exploiteert en het beheer, onderhoud van het rail- en metronetwerk aanstuurt en OV-projecten uitvoert. Op basis van deze nieuwe verdeling richt GVB het Railinfrabedrijf op, zorgt de Vervoerregio voor inbedding van de nieuwe en gewijzigde taken in haar organisatie en richt de gemeente Amsterdam de

Ons kenmerk

2021/16049/STR

Pagina

4 van 4

nieuwe Directie Bijzondere Projecten binnen het cluster Ruimte en Economie op. De taken van de directie Metro en Tram worden overgedragen aan het Railinfrabedrijf van GVB, aan verschillende teams binnen de Vervoerregio en aan de nieuw te vormen Directie Bijzondere Projecten bij de gemeente Amsterdam. Tot slot Het Dagelijks Bestuur kijkt met veel vertrouwen naar de laatste maanden van het OV-Governancetraject. De drie organisaties laten onderling dagelijks zien zich bewust te zijn van andermans cultuur en gebruiken. Het belang van dit besef moet niet onderschat worden, om de aangekondigde versterking van samenwerking in het openbaar vervoer in Amsterdam daadwerkelijk te doen slagen. Om zodoende een ongehinderde reis te verzorgen voor de mensen die in Amsterdam gebruik maken van het openbaar vervoer. Hoogachtend, Egbert J. de Vries Voorzitter Dagelijks Bestuur

Dit document is digitaal ondertekend en bevat daarom geen zichtbare handtekening. Zie akte van ondertekening.

Digitally signed by Zynyo B.V. Date: 2021.10.19 22:21:00 CEST Document ID: a0ba4653-d105-48a3-b3363a0cf8f8747b