Voordracht Raad 30km 2601202.pdf

Nummer < automatisch > Directie

< automatisch >

Voordracht voor de Raadsvergadering van 26 januari 2023

Portefeuille Agendapunt Datum besluit

Mobiliteit, openbare ruimte en water < automatisch > College van B en W 6-12-2022

Onderwerp

Vaststellen uitvoeringsbudget 30km/u in de stad: werken aan een veilige leefomgeving De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1.

Kennis te nemen van het uitvoeringsprogramma 30km/u in de stad, met als belangrijkste doelstelling: Het leveren van een duurzame bijdrage aan een veilige leefomgeving voor de Amsterdammer. Uw Raad heeft op 24 december 2021 het beleidskader ‘Amsterdam Veilig en Leefbaar, 30 km/u in de stad’ vastgesteld. In onze Stad wordt de openbare ruimte, de huiskamer van alle Amsterdammers steeds schaarser. Een leefbare stad houdt rekening met de posities waar Amsterdammers elkaar kruisen met verschillende vervoersmodaliteiten. In internationaal verband is onderzocht dat een verlaging van 20 tot 30 procent van het aantal ongevallen mogelijk is. Amsterdam schaart zich met deze stap bij de internationale 30km/u-voorhoede van steden als Parijs, Brussel, Oslo en Bilbao. Met dit uitvoeringsplan zet Amsterdam een grote stap in de vergroting van de veiligheid van haar inwoners. De volgende aspecten zijn hierbij van belang a. Scope van het uitvoeringsprogramma 30km/u in de stad b. Stedelijke verkeersbesluiten c. Uitvoeringspakket 30km/u in de stad met onderdelen: I. basisinrichting GOW30 wegen; II. communicatie en gedrag; III. voertuigtechniek; IV. handhaving; V. monitoring; VI. tijdelijke extra maatregelen op risicolokaties; VII. meenemen GOW30-inrichting bij gelijktijdig groot onderhoud en herinrichting. 2.

Kennis te nemen van de belangrijkste geïnventariseerde risico’s en beheersmaatregelen rond de uitvoering. 3. Kennis te nemen van de voorbereiding en de planning van de uitvoering. 4. Een uitvoeringsbudget van € 27,4 miljoen beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het programma 30km/u in de stad en deze te dekken uit het Programma Stedelijke Werken.

Wettelijke grondslag

Artikel 108 lid 1 Gemeentewet De bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente wordt aan het gemeentebestuur overgelaten. Artikel 169 Gemeentewet 1 Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig

over het door het college gevoerde bestuur. 2 Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. Artikel 189 Gemeentewet 1 Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen die hij naar verwachting kan aanwenden.

Bestuurlijke achtergrond

Bij de raadsbehandeling van de Agenda Amsterdam Autoluw op 23 januari 2020 is motie 57.20 (Ernsting, Bakker, Van Lammeren) aangenomen, waarin het college wordt gevraagd in kaart te brengen hoeveel 30 kilometer zones er nu zijn en een plan te maken ”Amsterdam: 30 kilometer” waarin een tijdspad en aanpak wordt voorgesteld (inclusief een pakket tijdelijke maatregelen) om van veel meer straten in de bebouwde kom in de gehele stad 30 kilometer straten te maken onder het motto: '30 kilometer per uur is de norm, 50 de uitzondering'. Op 24 december 2021 heeft de raad de notitie Amsterdam Veilig en Leefbaar, 30km/u in de stad vastgesteld. In dit beleidsdocument is aangegeven we aan hoe Amsterdam verlaging van de maximumsnelheid in de stad wil realiseren. Dit document vormt de uitwerking van motie 57.20 (‘30 km is de norm in de hele stad, 50 de uitzondering’ van Ernsting, Bakker en Van Lammeren) voor meer 30 km/u-wegen in de stad. In het document is opgenomen §1.18 Uitvoeringsplan: “Na vaststelling van het beleid start de uitvoeringsfase. In de tweede helft van 2022 wordt middels een uitvoeringsplan de laatste stand van zaken weergegeven. Hierin staat een update van de planning, de begroting en de dekking, tezamen met de stand van zaken van de opdracht over de mitigerende maatregelen voor OV en nood- en hulpdiensten.

Ook de stand van zaken rond de voortgang van het landelijk kader en de gevolgen voor de kosten van beheer en onderhoud zijn hier dan in opgenomen.”. Onderbouwing besluit

1. Kennis te nemen van het uitvoeringsprogramma 30km/u in de stad, met als belangrijkste punten: a. Scope De uiteindelijke scope van het programma 30km/u in de stad bedraagt 270 km nieuwe 30km/u wegen, te weten: A. 200 km wegen om te zetten van gebiedsontsluitingsweg 50km/u naar 30km/u (GOW30); B. 70 km wegen om te zetten van gebiedsontsluitingsweg 50km/u naar Erftoegangsweg 30km/u (ETW30). De 30km/u kaart van de beleidsnota is a. ontwerpmatig en ook b. juridisch getoetst. A. De wegvakken van de voorgenomen invoering van 30km/u op 270 km zijn bezien op stedelijkheid van de omgeving en intensiteit van het verkeer. Ook is gecheckt op de dubbele functionaliteit van de voorgenomen gebiedsontsluitingsweg 30km/u (GOW30): een verblijfsfunctie voor aanwezigen in combinatie met een stroomfunctie voor verkeer. Per wegvak is een ontwerp gemaakt hoe de inrichting van de voorgenomen

gebiedsontsluitingsweg 30km/u dient plaats te vinden. Was sprake van wegvakken met (alsnog) een voornamelijk verblijfsfunctie dan is gekozen voor een 30km/u oplossing middels een erftoegangsweg van 30km/u (ETW30(-zone)). B. Aangezien op het moment van schrijven geen Landelijk Kader voor een GOW30 gereed is, zijn alle voorgenomen GOW30 wegvakken gecheckt aan de hand van de vigerende regelgeving van het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens (RVV), het Besluit Administratieve Bepalingen inzake het Wegverkeer (BABW) en toepasselijke CROWinzichten. Juridisch is gecheckt of de voorgenomen 30km/u in voldoende mate voortvloeit uit het wegbeeld en of de verblijfsfunctie in voldoende mate aanwezig is. In concreto zijn daarbij in ogenschouw genomen zaken als stedelijk omgeving (mate adressendichtheid, voorzieningen langs de weg), maatvoering weg en aanwezigheid rechtstanden, bochten, kruispunten als ook op en afritten, de oversteekbaarheid en voorzieningen daarvoor, parkeren aan de weg, fietsvoorzieningen, Openbaar Vervoervoorzieningen als rijbaan en halteervariant, logisch netwerk. b. Stedelijke verkeersbesluiten We nemen één regulier verkeersbesluit waarbij alle van toepassing zijnde GOW50-wegen beargumenteerd worden omgezet naar GOW30-wegen. We nemen tevens één regulier verkeersbesluit waarbij alle van toepassing zijnde GOW50-wegen beargumenteerd worden omgezet naar ETW30-wegen.

Er is sprake van de reguliere mogelijkheden tot bezwaar, beroep en hoger beroep mogelijkheid. Dit is overeenkomstig de besluitvorming in december 2021. Het is een eenvoudige en transparante procedure, de gemeente staat voor het eigen beleid. Het is ook een doelmatige uitvoering: aanwijzing van alle straten afzonderlijk kost disproportioneel veel tijd, geld en moeite. c. Maatregelen in het uitvoeringspakket 30km/u in de stad Gekozen is voor een brede en integrale uitrol in één keer van maatregelen ten behoeve van de 30km/u. Doordat de GOW30 zowel een verblijfs- als verkeersfunctie heeft, is een overgang door enkel eerst fysieke maatregelen niet realiseerbaar. Communicatie, fysieke inrichting van de weg, de inzet van voertuigtechniek en snelheidshandhaving samen en tegelijk maken de omwenteling kansrijker. Met meerdere samenhangende maatregelen wordt ingespeeld op de gewenste gedragsverandering op de weg. Dat we de maatregelen en de verandering in de stad in één keer uitrollen, heeft een sterke communicatieve meerwaarde. I. Basisinrichting GOW30 wegen Sprake zal zijn van bebording en belijning, nieuwe afstelling van de verkeersregelinstallaties en het aanbrengen van persrichels bij OV-banen. In de kern gaat het erom dat voor de weggebruiker glashelder is waar 30km/u (dan wel 50 km/u of een andere snelheid) de geldende snelheid is. Voor de details zie het Uitvoeringsprogramma.

II. Communicatie en gedrag Er komt een uitgebreide communicatieaanpak. Deze bestaat uit vier lijnen: Communicatie (zowel in- als extern), een grootschalige publiekscampagne, educatie (Gericht op de jonge en toekomstige bestuurder, leeftijd 16-24) en de woordvoering. III. Voertuigtechniek De voertuigtechniek die auto’s en automobilisten brengt tot het aanhouden van de gewenste snelheid ontwikkelt zich snel. Verdere uitwerking en uitvoering door een pilot met intelligente snelheidsaanpassing (ISA) in het wagenpark van de gemeente Amsterdam is in voorbereiding.

IV. Handhaving De inzet van gemeente en handhavingspartijen politie en OM is gericht op informatiegestuurde inzet bij snelheidshandhaving 30km/u. De handhaving zal bij voorkeur plaatsvinden op risicolokaties en met behulp van technische hulpmiddelen. Een gezamenlijk handhavingsplan wordt voorbereid. V. Monitoring Gedurende het eerste jaar na invoering van de 30km/u snelheid monitoren we deze maandelijks op de GOW30-wegen met behulp van floating car data. Dit ten behoeve van evaluatie en risicomanagement. De overall evaluatie van 30km/u vindt plaats na een jaar. VI. Tijdelijke extra maatregelen op risicolokaties. Internationale ontwikkelingen in Brussel en Parijs wijzen uit dat de invoering van 30km/u positieve effecten heeft. De eerste concrete metingen uit Brussel wijzen op een duidelijk dalende verkeerssnelheid. Niettemin zijn er altijd onverbeterlijke chauffeurs dan wel locaties die risicovol blijven uit het oogpunt van verkeersveiligheid. Voor een beperkt aantal van dergelijke locaties is het mogelijk dat aanvullende fysieke maatregelen bijv. extra snelheidsremmers (tijdelijk) noodzakelijk zijn. Dat kan zowel voor als na invoering van 30km/u het geval zijn. Vanuit dat oogpunt wordt reeds nu en gedurende het gehele jaar na invoering van 30km/u de veiligheidssituatie op het GOW30 netwerk gemonitord. VII.

Meenemen GOW30 inrichting bij gelijktijdig groot onderhoud en herinrichting. Groot onderhoud en herinrichtingsprojecten die gelijktijdig dan wel voor de 30km/u invoering plaatsvinden, kunnen er toe leiden dat reeds vroegtijdig nieuwe 30km-wegen een extra GOW30profiel verkrijgen. Na afronding van het programma vinden GOW30kenmerken als het aanpassen van de breedte van de weg, een voetgangersoversteekplaats op een plateau, halteren op de rijbaan, een rammelstrook, een overrijdbare middenberm, snelheidsremmers, fietsvoorzieningen, duurzaam hun weg in toekomstig groot onderhoud en herinrichtingsproject. Die beweging wordt voortgezet en vindt reeds zijn weg in een GOW30-handreiking voor projectmanagers en naar het Puccini-handboek. 2. Kennis te nemen van de belangrijkste geïnventariseerde risico’s en beheersmaatregelen rond de uitvoering. Handhaving De beperkte capaciteit en middelen voor snelheidshandhaving bij politie en Centrale verwerking Openbaar Ministerie (CVOM) hebben gevolgen voor het beoogde effect van de maatregel 30km/u in de stad. Beheersmaatregel Met politie en Openbaar Ministerie lopen op landelijk en lokaal niveau gesprekken op welke wijze de handhaving op 30km/u wordt vormgegeven. De brede benadering met inrichting van de weg, communicatie/campagne en informatiegestuurde handhaving met de inzet van technische hulpmiddelen is daarbij leidend.

Voor het moment van invoering van 30km/u wordt een plan van aanpak handhaving opgesteld. Openbaar Vervoer (OV), in relatie tot overige modaliteiten De invoering van 30km/u heeft impact op de rijtijden van het OV. Vervoerregio en gemeente Amsterdam streven naar aantrekkelijk OV in een verkeersveilige 30 km/u stad. Uitgangspunt is dat we de OV-kwaliteit bij de invoering van 30 km/u op niveau houden.

Beheersmaatregel Onderzocht is welke maatregelen de toename van rijtijden voor bus en tram op basis van dienstregelingsuren kunnen mitigeren. De voorgestelde maatregelen zullen komende maanden worden getoetst aan de samenhang en samenloop met andere beleidsterreinen. Ook zullen de voorgestelde maatregelen met de stadsdelen worden besproken. Daarbij is geconstateerd dat de voorgestelde maatregelen naar alle waarschijnlijkheid een goede bijdrage leveren aan niet alleen verbetering voor het OV, maar ook voordeel voor fiets en lopen en draagt bij aan een leefbare en verkeersveiligere stad. In het overleg met de vervoerders is gemarkeerd dat op basis van de doorrekeningen van dienstregelingsuren en voorliggende inzichten, voldoende comfort aanwezig is om door te gaan met de invoering van 30 km/uur, maar wel onder de afspraak dat er gewerkt wordt aan een samenhangend pakket aan mitigerende maatregelen, wat ook wordt ondersteund door de Vervoerregio. Dit alles in perspectief van beperkte financiële middelen aan zowel de zijde van de gemeente als de VRA. Dit betekent dat voorgestelde mitigering gevonden gaat worden in: - Eerste ronde van no-regret maatregelen, zoals het optimaliseren van de VRI’s en basis op orde, en de invoering van circulatiemaatregelen om ruimte te maken voor het openbaar vervoer.

- Toe te passen snelheidsdifferentiatie als onderdeel van het uitvoeringsplan, dit betekent op bepaalde trajecten behoud van 50 voor het OV, maar wel in combinatie met 30 voor de auto. - Aangepaste afspraken tussen VRA en vervoerders in de nieuwe concessie GVB per 2025 en de herijking AML – waar de nieuwe 30 een plek krijg, maar de snelheidsdifferentiatie als uitgangspunt geldt ten behoeve van een aantrekkelijk ov systeem. - Afspraken rondom het monitoren na invoering in het jaar 2024 zal de daadwerkelijke gevolgen specifieker kunnen aanwijzen en in gezamenlijkheid aanvullende maatregelen kunnen worden uitgewerkt. - Investeringen in relatie tot voorgenomen herinrichtingen en/of groot onderhoud die de snelheid van het OV vergroten onder de noemer “werk met werk maken”. - Het vervroegen van investeringen die een significant effect hebben op de verbetering van de dienstregelingsuren, in de vorm van tijdelijke ingrepen met op een later moment de stap naar definitieve herinrichting, onder de voorwaarde dat partijen daarvoor de benodigde dekking kunnen realiseren. Wat betreft de financiering van de laatste categorie ‘korte termijn/tijdelijke ingrepen’ met grote positieve impact is de Vervoerregio bereid om te kijken naar mogelijkheden voor mede financiering. Op dat moment is de Vervoerregio ook bereid te kijken naar mede financiering van de monitoring.

De informatie uit de monitoring geeft goede inzichten om de concessie Amsterdam voor te bereiden, en zoeken naar een optimum aantrekkelijk OV systeem voor de reiziger. Op het moment de invoering naar 30 op de korte termijn, ook de maatregelen aan de orde zijn met een positief significant effect op het OV, is de VRA bereid om na te gaan voor welke onderdelen de VRA een bijdrage kan doen voor de integrale invoering van 30 km/u, gezien het positieve effect hiervan op ook fiets en verkeersveiligheid.

De Raad zal einde Q1 geïnformeerd worden over de voorgestelde maatregelen voor mitigering. Landelijk kader Het landelijk proces kenmerkt zich door trage voortgang en het (vooralsnog) ontbreken van een landelijk kader met (inrichtings)kenmerken voor een GOW30 en samenhangende regelgeving. Hoewel de gemeente als wegbeheerder beargumenteerd kan afwijken van een landelijk kader dat niet expliciet voorziet in een GOW30 heeft het de voorkeur dat zo’n kader er wel is. Het schept helderheid, maakt de uitvoering eenvoudiger en geeft sommige stakeholders een titel op basis waarvan kan worden gehandeld. De Nood- en Hulpdiensten en de handhavende instanties zijn daar voorbeelden van. Beheersmaatregel De gemeente spant zich in om in landelijke werkgroepen de totstandkoming van het landelijk kader te bevorderen. Het Rijk heeft te kennen gegeven dat een eerste conceptversie wordt gerealiseerd in het eerste kwartaal 2023. Door deze context komen we verkeerssituaties in Amsterdam tegen waarbij we naar de actualiteit moeten handelen. Enige flexibiliteit in bijvoorbeeld de bebording en belijning zal dan van toepassing zijn. SOK-aannemers Een onzekere uitkomst is het resultaat van de aanbesteding aan de nieuwe SOKaannemers. Het is de vraag in hoeverre de (arbeids)marktontwikkelingen worden doorgerekend.

Beheersmaatregel: Er is hiervoor en eveneens voor het risico van de inflatie een risicoreservering aangehouden. Inflatie De inflatie en in het bijzonder de stijgende prijzen voor materieel en energie. De ontwikkelingen richting 2023 hebben impact bij vertraging. Het is daarbij onzeker welke de verdere ontwikkelingen zullen zijn. Beheersmaatregel: In de begroting is op reguliere wijze rekening gehouden met een inflatiecorrectie. Gevolgen concern We zijn ons ervan bewust dat er voor het concern Amsterdam positieve en negatieve gevolgen kunnen zijn van de 30 km/u. Denk bijvoorbeeld aan een afname geluidshinder voor wonen of een reikwijdtevraagstuk voor de reiniging.

3. Kennis te nemen van de voorbereiding en de planning van de uitvoering 1. De werkzaamheden worden uitgevoerd door een aannemer waarmee een samenwerkingsovereenkomst (SOK) is afgesloten. Omdat veel van het werk, voorbereid met technische tekeningen en beeldmateriaal, ook afhankelijk is in de uitvoering van de situatie ter plekke op het moment van daadwerkelijke uitvoering biedt deze keuze voor SOK-aannemer(s) de meeste flexibiliteit qua planning in volgorde en tijd van werkzaamheden. 2. Planning: a. Start verkenning en gunning: zodra gereed na dit besluit, uiterlijk eerste kwartaal 2023;

b. Start uitvoering: tweede kwartaal 2023 circa één maand na gunning; c. Realisatietermijn circa 1 jaar; d. Inwerkingtreding 30km/u december 2023; e. Nawerk belijning 30km/u wegen eerste en tweede kwartaal 2024. De planning wordt in hoge mate verklaard door de volgende factoren. o De volgorde van de werkzaamheden is in belangrijke mate afhankelijk van de benodigde en te verwachten weersomstandigheden voor de belijning. o Daarnaast is minstens zo bepalend dat de bebording juridisch randvoorwaardelijk is voor de invoering van de 30km/u. De totale vernieuwing van de infrastructuur van het GOW30 netwerk wordt – na implementatie van het basispakket - gefaseerd aangepakt met behulp van groot onderhoud en herinrichtingsprojecten. De realisatie van de optimale GOW30wegen kost tijd. Dit uitvoeringsprogramma 30km/u in de stad levert de eerste stap. 4. Een uitvoeringsbudget van € 27,4 miljoen beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het programma 30km/u in de stad en deze te dekken uit het Programma Stedelijke Werken De totale kosten van het uitvoeringsprogramma 30 km/u in de stad bedragen € 32,5 miljoen. Het reeds beschikbaar gestelde voorbereidingsbudget is € 5,1 miljoen groot.

De raad wordt gevraagd om het restant uitvoeringsbudget van € 27,4 miljoen beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het programma 30km/u in de stad en deze te dekken uit het Programma Stedelijke Werken. Dit lijkt voldoende te zijn om toekomstige prijsstijgingen op te vangen.

Financiële onderbouwing

Financiële onderbouwing: Ja

Investeringsvoorstel NVT Tabel: Basisgegevens investering Investeringssom Rentepercentage

%

Afschrijvingstermijn (jaar) Kapitaallasten Aanvang kapitaallasten MIP nummer

€

Tabel: Financiële consequenties van de beslispunten

BATEN

Programma Stadsverbetering

Product

I/S

Jaar T

2.1

I

€ 0.000,00

Totaal

Jaar T+1

Jaar T+2

€ 14,3 mln € 14,3 mln

€ 11,4 mln € 11,4 mln

€ 0.000,00

Jaar T+3 € 1,7 mln € 1,7 mln

LASTEN

Programma 30km/u in de stad

Product

I/S

Jaar T

Jaar T+1

Jaar T+2

Jaar T+3

2.1

I

€ 0.000,00

€ 14,3 mln

€ 11,4 mln

€ 1,7 mln

€ 0.000,00

€ 14,3 mln

€ 11,4 mln

€ 1,7 mln

Totaal

I=Incidenteel S=Structureel

Begroting kosten 30km/u VAT Bouwkosten Bijkomende kosten Extra risico-opslag meerwerk Totaal

Consequenties gedekt?

2023 3,3 9,6 1,4 0 14,3

2024 2,4 4,7 1,8 2,5 11,4

2025 0,2 0 0,3 1,2 1,7

totaal 5,9 14,3 3,5 3,7 27,4

Ja

Overige toelichting: Met deze voordracht wordt conform het Plan- en Besluitvormingsproces Infrastructuur (PBI) een akkoord gevraagd op de uitgaven voor de uitvoeringsfase vanaf 2023 t/m 2025. Bij besluitvorming in december 2021 is reeds het voorbereidingsbudget verstrekt. De uitrol van de 30 km/u maatregelen vindt plaats in de hele stad. Er is geen deelmaatregel met een bijdrage van Amsterdam van meer dan € 5 miljoen die is toe te rekenen aan een bepaald wegvak. Vandaar dat dit uitvoeringsprogramma niet als investering wordt behandeld en geactiveerd, maar uit lopende exploitatiemiddelen van het programma Stadsverbetering wordt betaald.

Conclusie:

Geheimhouding

NVT Welke stukken treft u aan? Registratienr.

Naam

< automatisch >

Uitvoeringsprogramma 30km/u in de stad

< automatisch >

< Bestandsnaam >

Eric van Aart, 0610944311, e.aart@amsterdam.nl

Eric van Aart,0610944311, e.aart@amsterdam.nl

Classificatiegegevens 1 2

Classificatie Wie legt geheimhouding op?

3 4

Gaat het stuk geheim door naar de commissie en/of raad? Einddatum

5

Uiterlijke einddatum

6 7

Grondslag Motivatie

Openbaar Burgemeester/ college van B en W/ DB stadsdeel/ de gemeenteraad (let op dat er een beslispunt geheimhouding in de voordracht zit) N.v.t. - [Tot een bepaalde datum - Tot een bepaald moment (vul dan hieronder de uiterlijke datum in) - Voor onbepaalde tijd] [Indien er geen specifieke einddatum kan worden genoemd, hier een uiterlijke einddatum invullen] [Vul hier het Woo-artikel in op grond waarvan dit stuk niet openbaar is] [Leg in gewone taal uit waarom dit stuk geheim of vertrouwelijk is. Wat gaat er mis als deze informatie openbaar wordt? Indien voor onbepaalde tijd, motiveer de lengte van de opgelegde geheimhouding]