Voordracht Gemeenteraad Verhoging Eigen Bijdrage.pdf
Tekst van het document
Gemeenteraad
VN2023-013006 Onderwijs, Jeugd en Zorg
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 19 juli 2023
Portefeuille
Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling
Agendapunt
20
Datum besluit
20 juni 2023 Onderwerp
Vaststellen van wijzigingen in de Verordening Maatschappelijke Ondersteuning Amsterdam 2015 in verband met verhogen eigen bijdrage De gemeenteraad van Amsterdam besluit
1. In te stemmen met verhoging van de eigen bijdrage voor Wmo-voorzieningen van € 14,10 naar het landelijke tarief van € 19,- (prijspeil 2023) per 1 januari 2024, inclusief jaarlijkse indexatie, waarbij de Wmo-voorzieningen Aanvullende Individuele Ondersteuning en Dagbesteding uitgezonderd blijven van het betalen van een eigen bijdrage. Wettelijke grondslag
• • • • •
Artikel 2.1.3, eerste lid, van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Artikel 2.1.4 a, van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 Artikel 3 §1 en §2 Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 Artikel 160, eerste lid onder b, van de Gemeentewet Artikel 169, tweede lid, van de Gemeentewet
Bestuurlijke achtergrond
In het coalitieakkoord “Amsterdams Akkoord” (2022) staat vermeld dat het college het besluit, om de eigen bijdrage voor AO/DB in te stellen, terugdraait. Daarom wordt besloten de Wmovoorzieningen Aanvullende Individuele Ondersteuning en Dagbesteding te blijven uitzonderen van het betalen van een eigen bijdrage. Onderbouwing besluit
1.Verhoging van de eigen bijdrage van € 14,10 naar het landelijke tarief van € 19,- (prijspeil 2023) per 1 januari 2024. Vanaf 1 januari 2024 zullen Amsterdammers die hulp bij huishouden, een woningaanpassing en/ of een hulpmiddel nodig hebben hiervoor het landelijke tarief gaan betalen. Dit landelijke tarief, oftewel het zogenaamde abonnementstarief, is in 2019 landelijk ingesteld om te zorgen dat huishoudens gebruik kunnen maken van zorg en ondersteuning vanuit de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo), ongeacht hun inkomen, vermogen of gebruik. In Amsterdam wordt al jarenlang aan inwoners een lagere eigen bijdrage (€ 14,10 per maand) gevraagd dan het landelijk maximum (€ 19,- per maand). Amsterdam is momenteel nog de enige gemeente in Nederland die een lager tarief hanteert. Voor sommige Amsterdammers kan deze verhoging financieel niet (meer) haalbaar zijn. Om te zorgen dat zij gebruik kunnen blijven maken van Wmo-voorzieningen kunnen zij bij de gemeente (tijdelijk) vrijstelling aanvragen voor het betalen van dit bedrag. Dit beleid geldt nu al en verandert niet met het verhogen van de eigen bijdrage. Daarnaast geldt dat inwoners, die ook zorg nodig hebben vanuit Beschermd Verblijf, of de Wet Langdurige Zorg (Wlz) daarvoor al hun eigen bijdrage betalen en vrijgesteld zijn van het betalen van dit abonnementstarief.
Ook hoeven meerpersoonshuishoudens, die nog niet AOW-gerechtigd zijn, geen eigen bijdrage te betalen.
Gegenereerd: v1.8
1
Gemeenteraad
VN2023-013006 Onderwijs, Jeugd en Zorg
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 19 juli 2023
Een verhoging naar het landelijke tarief, dat ook alle andere gemeenten hanteren, is echter gewenst. Sinds de invoering van het abonnementstarief is de vraag naar hulp bij huishouden, woningaanpassingen en hulpmiddelen sterk toegenomen. De gemeente heeft daarom aanvullende middelen uit het Wmo-budget ingezet, waar onvoldoende compensatie van het Rijk tegenover staat. Hiermee komt het bieden van voldoende zorg en ondersteuning aan Amsterdammers in gevaar. De extra inkomsten vanuit een verhoogde eigen bijdrage dragen bij aan voldoende budget voor het gewenste niveau van Wmo-dienstverlening. Met een verhoging van de eigen bijdrage naar het landelijk niveau geeft het college ook het signaal af dat Amsterdammers naar vermogen bij moeten dragen in de voorzieningen waar zij gebruik van maken. Dit is het signaal dat de gemeente Amsterdam ook wil afgeven in de lobby bij het Rijk voor hogere compensatie voor de toegenomen vraag. Het nieuwe tarief gaat voor alle inwoners, die een Wmo-voorziening hebben en daarvoor een eigen bijdrage betalen, per 1 januari 2024 in. Een verhoging op één moment voor alle cliënten verdient de voorkeur boven een gespreide invoering. Het maakt de uitvoering onnodig complex om de verhoging geleidelijk door te voeren wanneer Amsterdammers opnieuw beoordeeld worden voor een voorziening. Hierdoor zou ook tussen Amsterdammers een oneerlijke situatie ontstaan.
Vanaf 1 januari 2024 zal landelijk de eigen bijdrage jaarlijks worden geïndexeerd aan de hand van de consumenten-prijsindex (CPI). De staatssecretaris vindt deze indexatie nodig en redelijk. Gemeenten moeten een reële prijs voor de diensten van aanbieders betalen, maar deze staat nu onder druk door de loon- en prijsontwikkelingen van de afgelopen jaren. Gemeenten zijn op basis van de wet verplicht de tarieven voor Wmo-voorzieningen te indexeren als dit door het kabinet wordt besloten. Het indexatiepercentage is nu nog onbekend, deze wordt bekend gemaakt bij de presentatie van de Miljoenennota en de Rijksbegroting op Prinsjesdag. Naar verwachting levert het verhogen van de eigen bijdrage vanaf 2024 minimaal een bedrag op van € 0,9 miljoen jaarlijks (aankelijk van het indexatiepercentage). Met dit bedrag is al in de begroting rekening gehouden. Overweging uitstellen verhoging eigen bijdrage naar 2026 Er is overwogen om de verhoging van de eigen bijdrage uit te stellen naar 2026. Het kabinet heeft recent met de Voorjaarsnota (28 april 2023) besloten per die datum het abonnementstarief af te willen schaffen en de inkomensaankelijke eigen bijdrage weer te herintroduceren (zie punt 4 hieronder).
Nadelen van het uitstellen van de verhoging van de eigen bijdrage tot 2026 zijn de gemiste inkomsten gedurende twee jaren, die noodzakelijk zijn om het gewenste niveau van Wmo-dienstverlening te kunnen blijven betalen, evenals het uitblijven van een signaal aan Amsterdammers en aan het Rijk dat onze inwoners naar vermogen moeten bijdragen aan de voorzieningen waar zij gebruik van maken. Daarom is toch gekozen voor invoering per 1/1/2024. - De Wmo-voorzieningen Aanvullende Individuele Ondersteuning en Dagbesteding blijven uitgezonderd van het betalen van een eigen bijdrage. Sinds 2017 geldt dat Amsterdammers die gebruikmaken van Aanvullende Individuele Ondersteuning (AIO) en Dagbesteding (DB) geen eigen bijdrage betalen. Hiervoor is gekozen naar aanleiding van een motie (nr. 791, Roosma, Shahsavari-Jansen en Poorter inzake de Voorjaarsnota 2016), met als reden dat er geen aanzuigende werking, oftewel geen extra toename van de vraag, werd verwacht door de afschaffing ervan. In het coalitieakkoord “Amsterdams Akkoord” (2022) staat vermeld dat het college het besluit, om de eigen bijdrage voor AO/DB in te stellen, terugdraait. Daarmee blijven de voorzieningen AIO en DB uitgezonderd van het betalen van een eigen bijdrage.
Gegenereerd: v1.8
2
Gemeenteraad
VN2023-013006 Onderwijs, Jeugd en Zorg
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 19 juli 2023
Met het terugdraaien van het besluit is een bedrag gemoeid van € 0,7 miljoen per jaar van 2024 tot en met 2026. Ook met dit bedrag is in de begroting al rekening gehouden. - Deze wijzigingen treden in werking per 1 januari 2024 Artikel 5.3.1. van de Verordening Maatschappelijke ondersteuning Amsterdam 2015, versie juli 2023 zal als volgt worden aangepast: “de bijdragen voor maatwerk-voorzieningen of pgb, zijn gelijk aan de kostprijs, tot aan ten hoogste € …,.. [invullen geïndexeerde bedrag per 2024] per maand voor de ongehuwde cliënt of de gehuwde cliënten tezamen, tenzij overeenkomstig artikel 2.1.4a, vijfde lid, van de wet of hoofdstuk 3 van het Uitvoeringsbesluit Wmo 2015 geen of een lagere bijdrage is verschuldigd. Alle wijzigingen voor de Verordening en andere bestuurlijke documenten, inclusief dit tekstvoorstel, worden u later dit jaar in één besluit voorgelegd. - Aanvullende informatie - Communicatietraject rondom het verhogen van de eigen bijdrage Alle ongeveer 20.000 Wmo-cliënten, die een Wmo-voorziening hebben waarvoor een eigen bijdrage geldt, zullen rechtstreeks door zowel de gemeente als het CAK (de organisatie die de eigen bijdrage vaststelt en int) worden geïnformeerd over de wijzigingen. Ook alle ketenpartners en professionals die met deze doelgroep werken, worden op tijd geïnformeerd zodat zij cliënten goed kunnen helpen.
In zowel de brief vanuit de gemeente, als in het gesprek dat o.a. buurtteammedewerkers en cliëntondersteuners voeren met inwoners, zal aandacht worden gegeven aan de mogelijkheid voor Amsterdammers om (tijdelijk) vrijstelling aan te vragen bij de gemeente voor het betalen van de eigen bijdrage, als dit (tijdelijk) niet (meer) lukt. Zoals hierboven al staat, is dit al het huidige beleid en dit zal niet veranderen met het verhogen van de eigen bijdrage. Om tijdige en zorgvuldige communicatie te garanderen is een raadsbesluit vóór het zomerreces van groot belang. - Positieve adviezen van zowel Cliëntenbelang Amsterdam als de Wmo-adviesraad, met daarbij de collegereacties op deze adviezen Cliëntenbelang Amsterdam en de Wmo-adviesraad zijn gevraagd te adviseren over de verhoging van de eigen bijdrage en de consequenties hiervan, omdat het immers een beleidswijziging betreft. Zij geven beiden aan dat zij de keuze om aan te sluiten bij het landelijke tarief begrijpen en steunen, evenals de keuze om de Wmo-voorzieningen AIO en DB buiten beschouwing te laten voor de eigen bijdrage. Deze voorzieningen moeten bereikbaar blijven voor kwetsbare Amsterdammers die dat nodig hebben, zeker omdat hier geen alternatieven voorhanden zijn.
Daarbij geven zij beiden aan dat inwoners in communicatie (zowel schriftelijk als mondeling) actief gewezen moeten worden op de mogelijkheid om (tijdelijk) vrijstelling aan te vragen bij de gemeente en de wijze waarop dat kan. Het is namelijk mogelijk dat inwoners nog wel maandelijks € 14,10 kunnen betalen, maar niet meer de hogere eigen bijdrage. Cliëntenbelang biedt aan om mee te lezen met de brief aan inwoners. Op dit aanbod gaan we natuurlijk in. In het kader van communicatie geeft Cliëntenbelang aan dat ze het belangrijk vindt dat de gemeente duidelijk is over de argumenten die worden gebruikt voor de verhoging van de eigen bijdrage. We zijn het erover eens dat het abonnementstarief een aanzuigende werking heeft gehad. Maar volgens Cliëntenbelang betreft dat niet alleen onder de hogere inkomens, zoals wij stellen, maar ook onder andere inkomensgroepen. In de monitor Abonnementstarief over 2021 wordt geconcludeerd dat de toename het grootst is onder de hogere inkomens, maar ook onder andere
Gegenereerd: v1.8
3
Gemeenteraad
VN2023-013006 Onderwijs, Jeugd en Zorg
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 19 juli 2023
inkomensgroepen is een stijging te zien. Deze conclusie benadrukt in elk geval ons gezamenlijk standpunt dat inwoners met een hoger inkomen ook een hogere eigen bijdrage, naar draagkracht, mogen betalen. Daarnaast vraagt de Wmo-raad om aandacht te hebben voor de mogelijkheden om maatwerk te blijven bieden, wanneer inwoners de eigen bijdrage niet (meer) kunnen betalen, zeker nu deze verhoogd wordt. Ze adviseert om een ruime(re) regeling te ontwikkelen hiervoor, als aanvulling op de (reeds) bestaande regeling voor betalingsproblemen. In Amsterdam wordt echter al maatwerk geboden bij elke aanvraag die ingediend wordt voor vrijstelling. Er vindt nauwkeurig en uitgebreid onderzoek plaats op elk verzoek, om welke reden dan ook. Dit maakt een aanvulling op de bestaande regeling niet noodzakelijk, maar we verzoeken de Wmo-raad dat, mochten zij concrete adviezen hebben ten aanzien van onze huidige werkwijze, of waar onze regeling volgens hen ruimer zou moeten zijn, ze deze met ons delen. Zowel Cliëntenbelang als de Wmo-raad geven alvast een aantal aandachtspunten mee, die van belang zijn om te bespreken met het oog op de toekomst. Beide organisaties refereren hiermee aan de landelijke ontwikkelingen ten aanzien van het afschaffen van het abonnementstarief per 2026 en het per dat jaar herintroduceren van de inkomensaankelijke eigen bijdrage Wmo-breed.
Ze uitten beiden hun zorgen hierover. Zowel planning als de contouren van het wetsvoorstel dat hiervoor opgesteld wordt, zijn nog onduidelijk. Het is dus lastig om hierop nu al te anticiperen. We hebben afgesproken dat we met beide partijen in contact blijven en in overleg treden wanneer er meer bekend is. En tegen de tijd dat de informatie goed en helder gecommuniceerd kan worden naar onze inwoners, zullen we dit natuurlijk ook doen. In de aanloop naar de invoering van deze inkomensaankelijke eigen bijdrage Wmo-breed adviseren beide organisaties om de effecten van de verhoging van de eigen bijdrage, evenals de jaarlijkse indexatie goed te blijven monitoren. Dit advies nemen we ter harte. - Herinvoering van de inkomensaankelijke eigen bijdrage Wmo-breed per 1 januari 2026 Het kabinet heeft recent aangekondigd (Voorjaarsnota, 28-04-2023) dat zij per 2026 het abonnementstarief gaat afschaffen en daarvoor in de plaats de inkomensaankelijke eigen bijdrage
Gegenereerd: v1.8
4
Gemeenteraad
VN2023-013006 Onderwijs, Jeugd en Zorg
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 19 juli 2023
voor alle Wmo-voorzieningen herintroduceert. Over de verdere uitwerking en invulling wordt u te zijner tijd geïnformeerd. Financiële onderbouwing Tabel 2: Financiële consequenties van de beslispunten BATEN Product
I/S
Jaar T
Jaar T+1
Jaar T+2
Jaar T+3
Verhoging eigen bijdrage
S
€ 900.000,00
€ 900.000,00
€ 900.000,00
€ 900.000,00
Verhoging eigen bijdrage
S
€ 900.000,00
€ 900.000,00
€ 900.000,00
€ 900.000,00
Totaal
€ 900.000,00
€ 900.000,00
€ 900.000,00
€ 900.000,00
Totaal
€ 900.000,00
€ 900.000,00
€ 900.000,00
€ 900.000,00
I/S
Jaar T
Jaar T+1
Jaar T+2
Jaar T+3
Terugdraaien EB voor AO/DB
S
€ 700.000,00
€ 700.000,00
€ 700.000,00
€ 0,00
Terugdraaien EB voor AO/DB
S
€ 700.000,00
€ 700.000,00
€ 700.000,00
€ 0,00
Totaal
€ 700.000,00
€ 700.000,00
€ 700.000,00
€ 0,00
Totaal
€ 700.000,00
€ 700.000,00
€ 700.000,00
€ 0,00
LASTEN Product
I=Incidenteel S=Structureel Consequenties gedekt?
Ja
Overige toelichting
n.v.t. Conclusie
De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding
n.v.t.
Welke stukken treft u aan
Gegenereerd: v1.8
5
Gemeenteraad
VN2023-013006 Onderwijs, Jeugd en Zorg
RAAD
Voordracht voor de raadsvergadering van 19 juli 2023
Meegestuurd
Registratienr.
Naam
AD2023-042293
20230511 Reactie CBA Raadsvoordracht verhoging eigen bijdrage Wmo_.pdf (pdf)
AD2023-053316
20230620 B - 20 Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling (47) 20230605 Reactie advies Wmo.pdf (pdf)
AD2023-053317
20230620 B-20 Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling (47) 20230605 Reactie advies Cl.pdf (pdf)
AD2023-042294
Gevraagd advies WMO Adviesraad over verhoging eigen bijdrage 17 mei 2023_def.pdf (pdf)
AD2023-053010
Voordracht (pdf)
Registratienr.
Naam
Ter Inzage
Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)
OJZD, Sylvia van de Watering, s.van.de.watering@amsterdam.nl, 06-31746025 OJZD, Stefan Carr, s.carr@amsterdam.nl, 06-10322154
Gegenereerd: v1.8
6