Visie ADAMSE SPORTPARKEN VERBONDEN EN GASTVRIJ - 16-07-2024.pdf

Per sportpark bepalen we hoe en welke functies kunnen worden toegevoegd, zodat onze sportparken multifunctioneel kunnen worden ingezet en kunnen worden opengesteld voor maatschappelijke functies. Denk hierbij aan gebruik door onderwijs, kinderopvang, zorgen welzijnsorganisaties of omwonenden. Zo worden in verschillende stadsdelen vanuit de Sociale Basis sport- en beweegprogramma’s uitgevoerd om buurtoverlast te voorkomen, een gezonde leefstijl te bevorderen, isolement en radicali­sering te voorkomen en integratie en parti­cipatie te bevorderen. Dit gaan we verder stimuleren.

Amsterdamse sportparken – Hoofdstuk 3 Onze aanpak

37

Waar gaan we mee aan de slag? • De ontwikkeling van een clubgebouwenstrategie. • We gaan structureel en op grote(re) schaal kansen bieden aan arbeidsparticipanten en jongeren, zodat zij kunnen leren, participeren en/of re-integreren op onze sportparken. • We gaan experimenten met een sportpark dat fungeert als ‘beweeghuis’. Hier wordt op een laagdrempelige manier een brug geslagen tussen sport, bewegen en zorg. Beweegprofessionals, huisartsen, diëtisten, fysiotherapeuten en medisch specialisten werken daarbij samen om de gezondheid van mensen met beweegklachten te verbeteren. Op die manier worden de sportparken gebruikt als schakel tussen informele en formele zorg. • We onderzoeken hoe sportparken een plek kunnen zijn waar kunst & cultuur en sport elkaar ontmoeten. Net als sport draagt ook kunst & cultuur bij aan de persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke samenhang. Het gezamenlijk optrekken van kunst & cultuur en sport maakt dat je van elkaar kunt leren (talentontwikkeling, werving, vrijwilligersbeleid) en aanbod effectiever kunt organiseren, bijvoorbeeld door gezamenlijk gebruik te maken van de voorzieningen. FC Zuid op Sportpark Olympiaplein. Fotograaf: Tom Feenstra

38

Amsterdamse sportparken – Hoofdstuk 3 Onze aanpak

Actielijn 4 Verduurzamen en vergroenen van sportparken We ontwikkelen toekomstbestendige en prettige sportparken die, gelet op alle gevolgen van klimaatverandering, duurzaam worden beheerd en onderhouden: Wat doen we al? • In het kader van duurzame sportvelden experimenteren we met het verlengen van de levensduur van natuurgrasvelden en zorgen we ervoor dat kunstgrasvelden kunnen worden ingezet voor waterberging of de opwekking van warmte. Sportparken kunnen fungeren als energiehub door warmte te leveren en/of het net te balanceren. • Er wordt slimmer omgegaan met het gebruik van veldverlichting door lampen af te stemmen op het daadwerkelijke gebruik. Ook brengen we LED-sportveldverlichting aan op onze sportparken. In 2027 zijn alle gemeentelijke sportvelden voorzien van LED. • Met het aanbestedingsproject Scale up zoeken we – samen met de gemeente Haarlem en de markt – naar oplossingen voor het verduurzamen van al onze kunstgrasvelden. We willen duurzame kunstgrasvelden gemaakt van circulaire materialen, en zo ontworpen dat ze hittestress voorkomen.

• We werken structureel aan het versterken van de biodiversiteit op sportparken, zodat het fijne en gezonde verblijfplekken zijn, voor mens, dier en plant. De beschikbare ruimte wordt beter ingericht voor flora en fauna. Dertig sportparken zijn inmiddels voorzien van een nulmeting volgens de NL Green Label-methodiek. Ook is in samenwerking met NOC*NSF een Living Lab gestart op het Bijlmer Sportpark. Het doel van deze pilot is te experimenteren met het ontwikkelen van een natuurinclusieve sportinfrastructuur. • Sportparken zijn essentiële bouwstenen van de natuurinclusieve stad. Daarom wordt het groen en water op de bestaande en toekomstige sportparken maximaal ecologisch ontworpen, beheerd en ingericht. Daarmee verminderen we de hittestress op onze sportparken en verbeteren we de flora en fauna. • We stimuleren de sportverenigingen in de stad om hun clubhuis te verduurzamen en zo kosten te besparen op de energierekening. Elke vereniging kan een gratis energieadvies aanvragen en gebruikmaken van verschillende subsidies. Waar gaan we mee aan de slag? • Met de Universiteit in Wageningen en AMS institute onderzoeken we de optimale inrichting voor onze ondergrondse energieinfrastructuur, zodat we sportparken in de

toekomst kunnen gebruiken om warmte op te wekken en energie op te slaan. Dit onderzoek loopt tot 2028. • Bij renovatie of nieuwbouw van de gebouwen gaan en worden natuur­inclusieve maat­ regelen toegepast. Het ontwerp, beheer en de inrichting van gebouwen, groen en water gaan we afstemmen op de doelsoorten. • We bereiden een zonnepaneelproject voor op sportclubs. • We maken Amsterdamse sportparken zoveel mogelijk circulair: grondstoffen worden opnieuw gebruikt en afval wordt centraal ingezameld. Als we gebouwen renoveren en slopen, willen we dat in de toekomst altijd circulair doen. • We zetten in op duurzame mobiliteit door het gebruik van de fiets verder stimuleren. En op de sportparken verminderen we vervoersbewegingen van afvalinzamelaars door afval centraal in te zamelen. • We gaan het gebruik van sportmaterialen optimaliseren (bijvoorbeeld door uit te lenen), om zo de aanschaf van nieuwe materialen te verminderen. Ten slotte willen we Amsterdammers inspireren door te laten zien wat er op het gebied van duurzaamheid en groen op de sportparken gebeurt. We bieden er mogelijkheden voor natuureducatie en voor buurtparticipatie bij het onderhoud van het groen.

39

Amsterdamse sportparken – Hoofdstuk 3 Onze aanpak

Literatuurlijst Amsterdam maakt ruimte Gemeente Amsterdam, 2023 Link Amsterdamse Armoedemonitor 2022 Gemeente Amsterdam, 2023 Link Amsterdamse nota gezondheidsbeleid 2021-2025: veerkrachtige Amsterdammers in een gezonde stad Gemeente Amsterdam, 2021 Link

Omgevingsvisie Amsterdam 2050: een menselijke metropool Gemeente Amsterdam, 2021 Link Ontwikkelstrategie 2035: bouwen aan buurten van de toekomst Gemeente Amsterdam, 2024 Link Onze stad van morgen. Duurzame toekomst gemeente Amsterdam Gemeente Amsterdam, 2023 Link

Amsterdamse referentienorm voor maatschappelijke voorzieningen, groen en spelen Gemeente Amsterdam, 2018 Link

Sportmonitor 2022: Inzicht in het sportgedrag van Amsterdammers Gemeente Amsterdam, 2022 Link

Beleidskader Hoofdgroenstructuur Gemeente Amsterdam, 2022 Link

Sportvisie Amsterdam 2025 Gemeente Amsterdam Link

Groenvisie 2020-2050 Gemeente Amsterdam, 2020 Link

Stedelijk kader samen vooruit 2020-2023 Gemeente Amsterdam, 2020 Link

Het raamwerk: van zorg(en) naar gezondheid: het verhaal van de stad Gemeente Amsterdam, 2023 Link

Strategisch Huisvestingsplan Sport en Bewegen 2023-2027 Gemeente Amsterdam, 2023 Link

Uitvoeringsagenda Circulair 2023-2026 Gemeente Amsterdam, 2022 Link Mulier Instituut. (2023a). De omvang van urban sports in beeld [Factsheet]. Link Mulier Instituut. (2020). Gevolgen coronacrisis voor sportverenigingen: Onderzoek naar de gevolgen van de beperkende maatregelen in verband met het coronavirus. Link Meer Nederlanders zijn gaan sporten, voldoende bewegen blijft echter uitdaging. (2024, 15 maart). Kenniscentrum Sport en Bewegen. Link Mulier Instituut. (2023c). Mensen met een lage sociaaleconomische status: Inzet op de doelgroep bij beleid en organisatie van sport en bewegen. Link Nederland Europees kampioen zitten TNO. (2024, februari). tno.nl/nl. Link

Amsterdamse sportparken – Hoofdstuk 3 Onze aanpak

40

Mulier Instituut. (2018). Rapportage sport 2018. Sociaal en Cultureel Planbureau/ Mulier Instituut. Link Mulier Instituut. (2023b). Sportaccommodaties in Nederland 2023: kengetallen en kenmerken. Link NOC*NSF. (2023). Sportdeelname Index Amsterdam november 2023. Link Mulier Instituut. (2024). Urban sportsbeoefenaars: Een kwalitatief onderzoek naar motivaties voor deelname. Link Mulier Instituut. (2023d). Verenigings­ ondersteuning bij regeldruk, verduurzaming en veilig sportklimaat: een kwalitatief onderzoek onder verenigingsbestuurders. Link

Sportpark Elzenhagen

Bijlagen

42

Amsterdamse sportparken – Bijlagen

Bijlage I: Ontwikkelstrategie per sportpark

3

5

BEPALEN ONTSLUITING SPORTPARK

PLAN VAN AANPAK o.a. • Stappenplan • Planning/fasering • Financiering • Wijze van monitoring • Ontwerpplan (indien van toepassing)

• Optie 1 - Maximaal: sportpark is in zijn geheel open. Er zijn geen hekken die als drempel fungeren om het sportpark en de velden te betreden. • Optie 2 - Medium: sportpark wordt afgeschermd door een mix van fysieke, natuurlijk drempels, zoals bosschages, water, hekken, en een open gedeelte. • Optie 3 - Minimaal: het sportpark wordt veelal afgeschermd door hekwerken, hekken hebben de overhand.

1 ANALYSEREN HUIDIGE SITUATIE 1a. Omgevingsscan • Ligging, bereikbaarheid en veiligheid sportpark • Sociale demografie en kenmerken wijk/buurt (incl. sportparticipatie) • Aanvullende voorzieningen in wijk/buurt 1b. Vitaliteitsscan sportaanbieders • Basis op orde • Kwaliteit bestuur • Kwaliteit technisch kader • Omgevingsbewust • Toekomstgericht 1c. Scan duurzaamheid • Energievraag park en omgeving • Uitdagingen zoals hittestress en wateroverlast

2 BEPALEN GEWENSTE SITUATIE 2a. Gewenste functie sportpark 2b. Ambities aanbod/programmering • Welke georganiseerde sport en welke anders georganiseerde sport? • Welke additionele voorzieningen? 2c. Doelstellingen sportpark • % verhoging bezetting/benutting • % extra gebruikers/bezoekers • Bijdrage aan gebiedsopgave • Financieel rendement • Doelen t.a.v. duurzaamheidsmaatregelen (o.a. ecologisch advies)

4 BEPALEN EXPLOITATIEMODEL SPORTPARK • Optie 1: Gemeente exploiteert zelf • Optie 2: Exploitatie door externe partij. • Optie 3: Combinatie van optie 1 en 2

43

Amsterdamse sportparken – Bijlagen

Bijlage II

Beïnvloeden flankerend fysiek en sociaal beleid

Nieuw beleid

Visie Amsterdamse sportparken

Onder andere: • Omgevingsvisie

• Ontwikkelstrategie per sportpark

Aan de slag met beleid 2024-2026

• Fasering (welke sportparken eerst?) • Integrale opgavekaart

• Omgevingsplannen • Hoofdgroenstructuur • Parkeerbeleid

• Amsterdam breed • Amsterdam maakt Ruimte • Handboek buitensportaccommodaties • Onze stad van morgen • Raamwerk: van zorg(en) naar gezondheid

Actualiseren en afronden beleid

Verhuur- en tarievenbeleid (o.a. ‘prioritaire’ gebruikers)

Voetbalagenda

Kunstgrasnota

• Armoedebeleid

Notitie Blaashallen

Grondposities

Doorwerking duurzaamheidsambities

44

Amsterdamse sportparken – Bijlagen

Bijlage III

Wat vinden Amsterdamse beleidsmakers?

Welke kenmerken heeft een toekomstbestendig sportpark?

Waar liggen kansen?

Welke randvoorwaarden moeten we scheppen?

1. T  oegankelijk: bereikbaar, betaalbaar en iedereen is welkom 2. P  assend: bij behoefte Amsterdammers 3. M  ultifunctioneel: breed inzetbaar voor meerdere doelgroepen en sporten 4. F lexibel: aanpasbaar op behoeften en trends van de tijd 5. Duurzaam

• Sportparken als bruisende ontmoetingsplekken in de wijk, waar functies zich mengen. Crossovers tussen sport en andere domeinen (zorg, onderwijs, werk en participatie, jongerenwerk, enzovoort). • Integratie sportparken met openbare ruimte: ‘de stad als sportpark’ (o.a. doorgaande routes en kleinschalige verblijfplekken) •  Sportparkmanagement! • Creëren logische aaneenschakeling van verschillende typen sportparken in de stad • Intensiever gebruik ook ten gunste laten komen van verenigingen • Warmte leveren voor buurt en creëren slim energienet

•  Gastheerschap • Koersen op (en hanteren van) sportnorm • Programmering en fysieke inrichting op elkaar afstemmen, al voorafgaand aan bouw/herinrichting • Sportparken multifunctioneel inrichten maar wel eigenaarschap borgen • Ten aanzien van openbare toegankelijkheid: – Houdt balans: ‘iedereen is welkom maar je bent wel te gast’ – ‘Maak duidelijk wat je mogelijk wilt maken, maar ook wat je wilt voorkomen’ – Borg (sociale) veiligheid, ook op routes naar sportparken – ‘Bescherm de sport’ – Andere manier van inrichten/ontwerpen – Aanvaarden en dekken extra kosten • I ntegraal beleid voor opgaven in de stad: ruimtelijke en sociale uitdagingen op elkaar afstemmen • Samenwerking tussen beheer sportparken, beheer openbare ruimte en handhaving

45

Amsterdamse sportparken – Bijlagen

Wat vinden onze gebruikers?

Hoe spelen we meer/beter in op maatschappelijke opgaven?

Hoe maken we onze sportparken groener en duurzamer?

Hoe maken we sportparken toegankelijk voor iedere Amsterdammer?

Gezondheid (fysiek, mentaal en sociaal): • Ruimte bieden om kinderen te ‘leren bewegen’: kennismaken met diversiteit aan sporten op sportparken via kinderopvang, BSO’s en scholen • Sportparken gebruiken als schakel tussen informele en formele zorg (bijv. fysiotherapeuten en diëtisten) en beweegactiviteiten koppelen aan welzijnswerk/opbouwwerk • Beweegroutes doortrekken op sportparken • Gezonde sportkantine • (Niet-sportende) ouders via kinderen aanzetten tot bewegen • Meer aanbod voor senioren en exclusief voor vrouwen • Sportparken als ontmoetingsplek

• Meer bewustzijn bij clubs over duurzaam gedrag • Meer beplanting en bomen op sportparken • Buurt betrekken bij aanleg en onderhoud groen op sportparken • Ruimte voor parkeerplaatsen omzetten naar groen • Hittestress door kunstgras verminderen (innoveren) en waterloze kunstgrasvelden • Sportclubs faciliteren om te verduurzamen (bv. met opstalrechten) • Coöperatief model zonnepanelen • Hergebruik van sportkleding en -materialen

Passend aanbod: • Aanbod aanpassen op kenmerken van de omgeving/buurt • Betaalbaar aanbod • Combineren georganiseerd en anders georganiseerd aanbod • Faciliteren gebruik door jongeren en daarvoor samenwerking met jongerenwerk, politie, straatcoaches, buurtvaders en -moeders zoeken • Amsterdammers faciliteren om zelf activiteiten te organiseren • Focus op zelfontplooiing en niet alleen op presteren en winnen (= niet inclusief) Verhogen fysieke bereikbaarheid: • Sportparken aansluiten op langzaam verkeer (wandelroutes en fietsnetwerk) en verbinden met omliggende buurt • OV-verbindingen leggen/herstellen • Veiligheid borgen, o.a. door middel van goede verlichting • Ruimte bieden voor parkeren (auto en fiets) Verhogen gastvrijheid en informatievoorziening: • Gastheer/-vrouw van/op sportpark • Goed onderhoud, beheer en handhaving (schoon, heel en veilig) • Aanbod meer bekend maken via (digitale) platforms • Duidelijkheid over huisregels en gewenst gedrag • Duidelijke bewegwijzering naar/op sportparken • Rekening houden met taalbarrières • Verhuur velden/voorzieningen moet op orde en meer flexibel zijn

Leren, werk en participatie: • Onderwijs gebruiken als vindplaats van nietbewegende jongeren • Sportpark/sportclub als werkervaringsplekken • Huiswerkbegeleiding op sportpark/sportclub

46

Amsterdamse sportparken – Bijlagen

Facts & Figures

Trends

38 sportparken

Sportparken als parken om te sporten, spelen, bewegen en als recreatieve hotspots in de stad: breed en openbaar toegankelijk en groen

26 tennisparken 592 sportvelden 672 ha aan sportterrein

De stad als sportpark en opkomst urban sports. Verbreding aanbod: verenigingen onveranderd belangrijk, met opkomend aanbod via commerciële aanbieders of in communities.

38 m2 sportterrein per inwoner

Meer anders georganiseerde sport op flexibele tijdstippen. Voorzieningen meer en meer multifunctioneel.

80% van de Amsterdammers bezoekt

Buiten spelen neemt af onder kinderen, sportdeelname senioren neemt juist toe.

sportparken, niet alleen om te sporten

Toenemende aandacht gezonde leefstijl en gezonde groene en duurzame omgeving.

Amsterdam Panthers op Bijlmer Sportpark

Amsterdamse sportparken – Bijlagen

3 x 3 basketbal en padel op Sportpark Sportheldenbuurt op Zeeburgereiland

47