Verslag werksessie stadsdeelcommissies dd. 8 februari 2024.pdf

Verslag werksessie stadsdeelcommissies d.d. 8 februari 2024

Verslag werksessie stadsdeelcommissies 8 februari 2024 Op 8 februari 2024 zijn 32 stadsdeelcommissieleden uit de zeven stadsdelen en 4 bestuurscommissieleden uit Weesp samengekomen in de koffiekamer naast de raadzaal. Het onderwerp ging over het stelsel waarin de stadsdeelcommissies opereren. Bestuurscommissieleden uit Weesp zitten in een andere constellatie, maar waren aanwezig om mee te luisteren en soms ook hun ervaringen te delen. De avond werd als positief ervaren, de commissieleden deden actief mee met de tafelrondes en hebben goed weten aan te geven waar zij tegenaan lopen. Het vernieuwde Amsterdamse stelsel is nu bijna twee jaar in werking. Met de start van de nieuwe bestuursperiode is ingezet op het versterken van de positie van de stadsdeelcommissies. Bedoeling was de stadsdeelcommissies een grotere stem in het lokale bestuur te geven en de dagelijks besturen van de stadsdelen meer mogelijkheden om lokaal maatwerk toe te passen. Om de effecten van die veranderingen te monitoren wordt er deze bestuursperiode nadrukkelijker ingezet op tussentijds leren en verbeteren. Doel van deze sessie was te peilen hoe het gaat in de diverse stadsdeelcommissies en te kijken waarbinnen het huidige stelsel nog verbeteringen doorgevoerd kunnen worden. Daarnaast bood deze sessie ook de mogelijkheid wat van elkaar op te steken over de verschillende werkwijzen binnen de commissies.

Zaken die een stelselwijziging vergen kunnen nu natuurlijk niet direct aangepast worden, maar worden meegenomen bij de evaluatie. Het verslag is onderverdeeld in vier thema’s: Algemeen, over rol van de SDC’s (stadsdeelcommissies), Relatie SDC- DB (dagelijks bestuur), Stedelijke adviesaanvragen en Relatie SDC-gemeenteraad.

Algemeen -

-

-

-

De rol van de SDC is over het algemeen duidelijk, de leden zoeken vooral hun eigen invulling daarin. Vooral als volksvertegenwoordigers. Je kunt als SDC-lid het verschil maken/succesvol zijn. Dit kan op verschillende manieren. De basis ligt buiten de vergadering. Belangrijk is de signaalfunctie en het (op het juiste moment) kunnen agenderen van onderwerpen, helpen of doorverwijzen bewoners, vastbijten in sommige onderwerpen en soms media opzoeken. Je kunt iets van de grond proberen te krijgen maar ook ontwikkelingen tegenhouden. Het helpt wel als via partijlijnen opgeschaald kan worden naar de raad. Dit is voor fracties die niet in de raad vertegenwoordigd zijn moeilijker. Verschillende leden geven aan dat de onderwerpen die door de commissieleden zelf geagendeerd worden ook kansrijker zijn om successen op te behalen. Wel is de praktijk weerbarstig en geven sommigen aan dat het moeilijk is om niet aan de agenda van het DB vast te plakken. Niet in de laatste plaats omdat de SDC-leden ook het DB kritisch willen bevragen. Er zijn tussen de stadsdelen grote verschillen in werkwijze. De cultuur verschilt, maar ook hoe tot adviezen wordt gekomen, wijze van agenderen, agendacommissie, omgang met vragen aan het DB, wijze van benaderen raad en inzet instrumentarium. Tijdsbesteding is een punt van aandacht. Het werk als SDC-lid is te doen, maar wordt wel lastig met een voltijdbaan.

Het is bij bewoners wel ingedaald dat ze niet meer alleen bij de raad kunnen inspreken maar ook bij stadsdeelcommissies. Dat is een verschil met de vorige bestuursperiode. Communicatie op internet over het stelsel is niet duidelijk. Dit is vaker doorgegeven aan afdeling communicatie maar er wordt niets aan gedaan. Er wordt wel eens denigrerend gedaan over stadsdeelcommissieleden. Ze worden gezien als ogen en oren, alsof ze een praatgroepje zijn. Maar ze zijn door duizenden mensen gekozen en niet in dienst van de gemeente. De functie van ogen en oren wordt vaak genoemd, maar SDC1

Verslag werksessie stadsdeelcommissies d.d. 8 februari 2024

-

-

leden zijn ook de mond als volksvertegenwoordigers. Als je kijkt naar het aantal inwoners van de stadsdelen zou je meer zeggenschap verwachten. Stadsdeelcommissies worstelen met het probleem dat grote onderwerpen geregeld weggehaald worden bij het stadsdeel. Dat wringt in het stelsel. Bepaalde onderwerpen worden dan alleen tussen gemeenteraad en college behandeld. Laat stadsdelen meer meedoen met stadsdeelgerichte onderwerpen. Meer focus op lokale zaken dan (via DB) adviseren college en raad omdat rol van adviseren over stedelijk beleid enigszins beperkt is. Er is meer mogelijk bij lokale zaken. Maak een introductieboekje of iets dergelijks voor nieuwe stadsdeelcommissieleden. De commissieleden hebben het gevoel nogal in het diepe te zijn gegooid. Het is zoeken naar rol in het stelsel en gebruik van instrumenten.

Relatie SDC- DB -

-

-

-

Over het algemeen wordt de relatie met het dagelijks bestuur in de meeste stadsdelen als positief ervaren. SDC’s constateren dat de weg richting college soms voor de DB’s ook een ingewikkelde is en het moeilijk is dingen voor elkaar te krijgen. Een euro kan maar één keer uitgegeven worden en er is concurrentie tussen de DB’s onderling. De instrumenten voor advisering zijn toereikend. Ze overlappen elkaar wel. Dit zorgt voor verschillende werkwijzen in de stadsdelen. Maar dat wordt niet als probleem ervaren. Wel is het jammer dat de adviezen niet bindend zijn. Veel gehoord punt is dat het vaak onduidelijk is wat er met de SDC-adviezen gebeurt. Terugkoppeling door DB ontbreekt of is vaak te laat. Dit moet echt beter. Het is niet altijd duidelijk wie verantwoordelijk is: DB of college. DB’s lijken soms makkelijk te zeggen dat ze ergens niet over gaan of adviezen niet uitvoerbaar zijn. SDC’s missen dan de kennis om dat te toetsen. De controlerende taak is moeilijk waar te maken. Er is een grote kennisachterstand t.o.v. het DB en (schriftelijke) vragen zijn het enige instrument. Beantwoording van die vragen laat vaak lang op zich wachten. Door betere terugkoppeling zou ook beter gecontroleerd kunnen worden. Het budgetbestedingsadviesrecht is hard nodig, controlerende taak op financieel vlak is nu niet uitvoerbaar.

Door gebrek aan een financieel plaatje weet je niet waar ruimte ligt om te adviseren of met alternatieven te komen. Op inzage in de financiën wordt al heel lang gewacht. Er wordt steeds gezegd dat het gaat komen. Daarnaast mist uitleg over wat het budgetbestedingsadviesrecht nou precies inhoudt. Door duidelijk aan te geven waar ruimte voor SDC’s ligt om te adviseren (of dat expliciet de keuze aan de SDC wordt gelaten in sommige casussen), is er een extra stimulans voor SDC om met een voorstel/ advies te komen. DB’s moeten zich niet te veel verschuilen achter procedures, maar openstaan voor creatieve ideeën vanuit de stadsdeelcommissie. Sommige SDC’s hebben het gevoel tegen een bureaucratische muur aan te lopen om aan antwoorden/informatie te komen. Niet alle DB’ers waarderen het als je direct met een ambtenaar spreekt. Dat verschilt wel per stadsdeel/geval/ onderwerp/DB’er. SDC’s die meer contact met ambtenaren hebben, ervaren dat als heel nuttig. De afstand tot het college is groot, maar dat is niet erg. Relatie is goed met college als het gaat om masterplannen.

Stedelijke adviesaanvragen -

De effecten van advisering op het uiteindelijke beleid vanuit de SDC’s is minimaal. Maar vaak wordt er vervolgens in de uitvoering wel structureel terugverwezen naar het eerder vastgestelde beleid waardoor er in uitvoeringsplannen geen ruimte meer is om (gebieds)gericht maatwerk toe te passen en nog iets ‘te vinden’ als SDC. Dus sommige leden ervaren dat ze niet ontkomen aan het behandelen van stedelijke adviesvragen. 2

Verslag werksessie stadsdeelcommissies d.d. 8 februari 2024

-

-

-

-

-

-

Er wordt verschillend gedacht over waar je als stadsdeelcommissie over zou moeten adviseren bij stedelijke adviesaanvragen. Sommige stadsdeelcommissieleden vinden dat je alleen moet adviseren over zaken die echt stadsdeel-specifiek zijn. Andere stadsdeelcommissieleden zijn van mening dat je het breder kunt trekken: het aangeven van de couleur locale is ook heel belangrijk. De stedelijke adviesaanvragen zijn vaak lijvig en vragen veel tijd, terwijl de tijd kort is. Sommige SDC’s bespreken alle adviesvragen en een aantal SDC’s heeft een agendacommissie waarin wordt besloten om bepaalde zaken wel en bepaalde zaken niet te bespreken. De commissies die dit laatste hanteren geven aan meer ruimte te hebben voor eigen agendavorming. Waar bijna alle stadsdeelcommissieleden tegenaan lopen is dat het moeilijk is uit stedelijke adviesaanvragen te destilleren waar je invloed als stadsdeelcommissie ligt. Om dat goed te kunnen bepalen is het belangrijk dat bij stedelijke adviesaanvragen duidelijker in het format wordt opgeschreven waar het over gaat en welke onderdelen voor stadsdelen mogelijk relevant zijn. Sommige directies doen dit. Dat werkt prettig en scheelt tijd. Dus niet alleen een beleidsstuk met de opmerking ‘we zien uw advies graag tegemoet’. Het is niet duidelijk wat er met de stedelijke adviezen gebeurt.

Ze worden vaak niet integraal opgenomen in de college- en raadsstukken (terwijl dat volgens de verordening een verplichting is), waardoor het voor stadsdeelcommissieleden en raadsleden niet te achterhalen is wat er is geadviseerd en wat er met de adviezen is gedaan. De raad ziet dan niet welke politieke afwegingen er op stadsdeelniveau zijn gemaakt. Als je naar nota’s van beantwoording kijkt lijkt het alsof een stadsdeeladvies evenveel gewicht heeft als een bewonersstandpunt. Het verdwijnt in de Nota van Beantwoording op de lange lijst met standpunten, helemaal ontleed, zinnetjes eruit, geclusterd met adviezen van bewoners. De gemeenteraad moet dan proberen uit te zoeken wat de stadsdelen hebben gezegd. Zienswijzen van bewoners zijn ook belangrijk, maar de stadsdeelcommissie is een gekozen volksvertegenwoordiging namens de bewoners van een stadsdeel en het DB verlengd bestuur van het college. Dat gewicht zou je terug moeten zien in een adviestraject. De terugkoppeling gaat niet goed, vaak weten SDC’s niet dat een nota van beantwoording klaar is en op de agenda staat.

Relatie stadsdeelcommissies en gemeenteraad

-

-

-

-

-

De relatie met de gemeenteraad wordt momenteel als onvoldoende gezien. Het is eenrichtingsverkeer. In veel gevallen is er contact via de partijlijn, maar ook dat contact loopt niet in alle gevallen goed. Veel raadsleden investeren ook niet in dat contact. Vorige bestuursperiode was de raad voornemens om tijd en energie in ons te stoppen en na een jaar is er nog steeds niets veranderd. De raad is maar één keer op werkbezoek geweest bij de stadsdelen. De raad zou in moeten zien dat de SDC’s ze tot hulp kunnen zijn en ze juist kunnen ontlasten. De raad heeft de luxe dat ze stadsdeelcommissies hebben en vervolgens maken ze er amper tot geen gebruik van. Gebruik ons, ga meer op onze adviezen af. Het is jammer dat de raad nooit actief om advies vraagt. Sommige SDC’s wijten het aan het stelsel dat het contact met de raad niet goed is. Het stelsel leent zich hier niet voor. Als je kijkt naar de stadsdeelverordening dan is de relatie tussen de raad en stadsdeelcommissie opengelaten vanuit de wethouder om daarvanuit onszelf invulling aan te geven. Alle andere dingen zijn best wel uitgewerkt, maar dit niet. Het idee wordt geopperd om een werkgroep in te richten waarin stadsdeelcommissieleden, raadsleden en mensen van bestuursondersteuning/griffie zitten. In die werkgroep kan gesproken worden over de relatie SDC-raad en hoe deze verbeterd zou kunnen worden.

Dit idee werd tijdens de bijeenkomst gesteund door het aanwezige gemeenteraadslid. Voor stadsdeelcommissies is een raadsvergadering of raadscommissievergadering vaak niet te volgen omdat ze overdag plaatsvinden. Je krijgt als commissielid maar drie minuten de tijd om 3

Verslag werksessie stadsdeelcommissies d.d. 8 februari 2024

-

een advies toe te lichten. SDC-leden worden behandeld als bewoners, terwijl zij de bewoners vertegenwoordigen. Voor onderwerpen die een grote maatschappelijke impact hebben (bijv. erotisch centrum), zit zo veel voorbereiding in en dan heb je maar drie minuten om je punt te maken en mag je maar met twee mensen komen. Dat moet anders. De raad zou beter moeten anticiperen door de SDC uit te nodigen bij relevante debatten of gesprekken.

Tot slot -

-

Tot slot wordt nog gesproken over de opvolging van deze bijeenkomst. Er zijn al eens eerder soortgelijke avonden georganiseerd, waar uiteindelijk nooit opvolging aan werd gegeven. De uitdrukkelijke vraag is om dat nu beter te doen. En daarnaast moet niet vergeten worden dat duidelijkheid van het stelsel vooral van belang is voor bewoners; zij moeten de juiste weg weten te vinden. De stadsdeelcommissie in West nodigt de overige stadsdeelcommissies en Weesp uit voor een vervolgsessie.

Conclusies Het was een constructieve werksessie, waarin serieuze zorgen zijn gedeeld met elkaar en voldoende input is opgehaald die leiden tot tussentijdse verbeteringen dan wel worden meegenomen met de evaluatie van het stelsel voorafgaand aan de nieuwe bestuursperiode. De conclusies zijn als volgt: Algemeen 1. Maak een introductieboekje/handboek/introductieprogramma voor (nieuwe) stadsdeelcommissieleden. 2. Verbeter de online informatie over het stelsel. 3. Geef duidelijkheid over het budgetbestedingsadviesrecht. Inzicht in financiële afwegingen is belangrijk. Relatie stadsdeelcommissie - dagelijks bestuur Alle stadsdeelcommissieleden gaven aan dat de relatie met het dagelijks bestuur goed is. Wel zien ze een aantal verbeteringen waarin de samenwerking nog beter kan: 4. Makkelijker toegang tot kennis via memo’s/ambtenaren, snellere beantwoording vragen, duidelijk maken wie verantwoordelijk is. Zorg voor goede ambtelijke ondersteuning commissieleden. 5. Verbeter de terugkoppeling door DB wat met de adviezen aan DB is gedaan (dit gaat over andere adviezen dan de stedelijke adviesaanvragen). En doe dit tijdig. 6. Maak duidelijk waar de ruimte voor een SDC ligt om te adviseren. En laat soms keuze aan SDC (wij volgen uw advies). Stedelijke adviesaanvragen 7. Zorg ervoor dat stadsdeeladviezen integraal worden opgenomen in collegestukken die uiteindelijk naar de raad gaan. 8.

Geef adviezen van DB’s (en SDC’s) aparte status in een nota van beantwoording, niet vermengen met zienswijze bewoners of ondernemers. 9. Maak duidelijker waar een adviesaanvraag over gaat (samenvatting/leeswijzer) en wat stadsdeel specifieke aandachtspunten kunnen zijn. 10. Stuur de nota van beantwoording zodra deze gereed is meteen naar DB en SDC.

4

Verslag werksessie stadsdeelcommissies d.d. 8 februari 2024

Relatie stadsdeelcommissie – gemeenteraad 11. Richt een ‘klankbordgroep’ (o.i.d.) op met leden van de stadsdeelcommissies en de gemeenteraad en met mensen van bestuursondersteuning om het te hebben over de relatie SDC-raad en hoe de relatie verbeterd kan worden. 12. De SDC-leden willen meer ruimte in de raadscommissies. Drie minuten inspreken is te weinig. SDC-leden moeten er overdag ook nog vaak vrij voor nemen. Wat is de positie van de SDC’s in de raadscommissies? 13. De raad kan SDC’s actief uitnodigen bij onderwerpen of advies vragen.

5