verslag gesprek Nemo d.d. 11-01-2021

Verslag van de Gemeente n.a.v. huuropzegging en opzegging gebruik moestuin met de stichting Nemo d.d. 11-1-2021. Aanwezig: Peter Spruyt (stichting Nemo), Ronald Kersbergen (gemeente Amsterdam, Programmamanager Westerpark in balans, stadsdeel West) José Kokken (gemeente Amsterdam, teammanager Schooltuinen en Natuureducatie, afdeling Onderwijs) Het gesprek is een vervolg op het gesprek van 30 november 2020, waarin is aangekondigd dat de huur van de woning wordt opgezegd en het gebruik van de moestuin wordt beëindigd. In het rood de reactie van Peter Spruijt namens Nemo op dit verslag Ik herken me niet in het verslag en vind niet terug wat ik gezegd heb. Ook vind ik dat het verslag onjuistheden en verwijten bevat die Nemo negatief framen. Ik wil graag inhoudelijk reageren en daarin ook mijn opmerkingen naar aanleiding van het verslag verwerken. Ik mis in het verslag de dankzegging van Ronald voor de nieuwe visie van Nemo (zie bijlage), hoewel hij er verder niet op in gaat. Ik heb aangegeven dat Nemo in deze notitie verschillende oplossingen biedt voor de problemen in de vorm van een compromis en constructieve voorstellen voor samenwerking. Maar op geen enkele wijze wordt tijdens het gesprek ingegaan op deze voorstellen.

Wat me steeds weer verrast en soms verbijstert is het ontbreken van bereidheid van de centrale en lokale manager van de Roos Schooltuinen om een constructieve en productieve sfeer te creëren voor overleg en afstemming. Nemo lijkt een zondebok te worden voor wat er mis gaat op de schooltuinen, en het ontruimen van Nemoland wordt dan als oplossing van de problemen gezien. Ronald geeft in het gesprek aan dat de huuropzegging en het beëdigingen van het gebruik van de moestuin door Nemo wat het stadsdeel betreft twee gescheiden zaken zijn Nemo heeft de formele bezwaren tegen beide opzeggingen in alle brieven gescheiden en verschillend beargumenteerd. De huuropzegging is gebaseerd op een besluit van de gemeente waartegen wij bezwaar hebben gemaakt, maar raakt ook civielrechtelijke kanten. De opzegging van de gedoogconstructie voor het gebruik van de buurtmoestuin is eveneens gebaseerd op een besluit van een gemeentedienst waartegen wij bezwaar gemaakt hebben, met ook verdere beroepsmogelijkheden.. Met betrekking tot de positie van Nemo meldt Ronald, dat het stadsdeel merkt dat er de afgelopen jaren geen buurgerichte activiteiten worden georganiseerd en dat Nemo meer op een besloten club lijkt, waarmee het stadsdeel geen subsidie-relatie heeft. Dit wordt onderschreven door de collega’s van buurgericht werken. Dit is aantoonbaar onjuist.

De buurtmoestuin is een buurtgerichte activiteit waar tientallen vrijwilligers bij betrokken waren (en zijn). Ook de bijna dagelijkse workshops in het buurttuinhuis hebben tot dit coronajaar honderden deelnemers getrokken. Verder werden in vrijwel elk weekend begeleide wandelingen georganiseerd. Al deze activiteiten werden aangekondigd in de buurtkrant (Staatskrant) en de websites van buurtcentra, verspreid in flyers en bekend gemaakt op het mededelingenbord. Alleen lokale projecten (Soelen, peuterwandelingen, tuinparkwandelingen) en de evenementen die Nemo jaarlijks organiseerde, moesten worden stopgezet omdat het schooltuinmanagement elke vorm van afstemming weigerde of zelfs expliciet verbood. Het feit dat schooltuinen activiteiten van Nemo onmogelijk maakt en tegelijk (zelfs in corona-tijd) verwijt dat er weinig activiteiten zijn, is een pijnlijke paradox. Nemo heeft altijd een subsidierelatie met de Gemeente gehad in vorm van participatiebanen en buurtsubsidies. De laatste jaren werden buurtsubsidies echter afgewezen door de gebiedsmakelaar vanwege een vermeende ‘problematische situatie van Nemo op de schooltuinen’. Het is duidelijk dat de gebiedsmakelaar het beleid van de schooltuinen faciliteerde.

In het gesprek beweerde José dat er maar 8 vrijwilligers in onze tuin actief waren. Hieruit blijkt dat José helaas geen begrip heeft voor de omstandigheden dat het winter is, door corona essentiële beperkingen gelden en dat door de onberedeneerbare uitvallen van haar lokale manager en de ultra korte termijn waarop de tuin ontruimd moest worden zonder alternatief veel vrijwilligers gedemotiveerd raakten en sommige zelfs depressief en ziek werden. Ronald meldt dat er bij de collega’s van het stadsdeel is nagegaan of er een basis is waarop Nemo de grond kan claimen. Uit de ronde is gebleken dat hiervoor geen basis is. Vanaf het begin (2013) dat de grond om niet in bruikleen is gegeven aan Nemo, was duidelijk dat Nemo de grond terug moet geven wanneer de schooltuin de grond nodig heeft voor kindertuinen. Er is geen sprake van dat Nemo de grond claimt. De buurtmoestuin is gerealiseerd door de inzet van het Stadsdeel (gebiedsmakelaar Paul Berkers en stadsdeelvoorzitter Gerolf Bouwmeester). De buurtmoestuin op het terrein van de schooltuinen past in de Groenvisie van de gemeente, de Huisvestingsnota van de schooltuinen en de gebiedsplannen voor Groot Westerpark. De schooltuinen heeft de grond niet nodig. Er is geen enkele geldige reden om het gebruik op te zeggen. Ook zijn de huidige opzeggingen in strijd met het corona-beleid van de gemeente.

Peter meldt dat er de afgelopen 7 jaar is geïnvesteerd in de moestuin, die hij in stand wil houden en als meerwaarde ziet voor de schooltuinen. Als de grond wordt gebruikt voor kindertuinen is Peter bang dat het biologische karakter van de moestuin verloren gaat. Hij zou hier graag zelf een rol in willen spelen en heeft hiervoor in januari 2021 voorstellen gedaan. Dit is onjuist geformuleerd. Wij hebben voorgesteld dat de biologische buurtmoestuin als permatuin ontwikkeld zou kunnen worden voor/door de schooltuinkinderen, mede ondersteund door vrijwilligers van Nemo. Verder meldt Peter dat Nemo een organisatie is waaraan ongeveer 30 vrijwilligers zijn verbonden en die wel degelijk buurtgerichte activiteiten doet. Naar aanleiding van de discussie die ontstaat geeft José aan dat zij tijdens gesprekken ervaart (en dat bleek ook tijdens het inspreken op de commissie vergadering) dat de gesprekken te persoonlijk worden gemaakt. De beslissingen die zijn genomen, zijn wel degelijk vooraf afgestemd en zijn geen persoonlijke beslissingen van haar. Er wordt in dit kader te veel “op de vrouw gespeeld en José verzoekt Peter dit in vervolg achterwegen te laten. José presenteert zichzelf als het gezicht van de schooltuinen, zoals op de voorpagina van de jubileumkrant 100 jaar schooltuinen.

Ook omdat ze zelf haar beleid scherp profileert als een omslag (via professionaliseren centraliseren , harmoniseren saneren) met veel pijnlijke consequenties en ook conflicten (mede via haar lokale managers) niet schuwt, is het niet te vermijden dat haar naam wordt verbonden met het strikte beleid van de schooltuinen, en de dreigende ontruiming van Nemoland. Peter geeft aan dat hij het gesprek als eenzijdig gesprek ervaart omdat er geen ruimte is voor samenwerking tussen Nemo en de schooltuinen. José antwoordt dat in de hele stad op de schooltuinen op een professionele manier door educatief medewerkers natuur- educatie lessen wordt gegeven aan de leerlingen tijdens het tuinieren. Daarbij wordt aangesloten bij de leerdoelen van het onderwijs. Het stuk grond van Nemo is nodig voor school tuinieren voor 45 kinderen. José zegt toe, zoals dat op alle tuinen gebeurd, zorgvuldig met de grond om te gaan. Het biologisch karakter van de buurtmoestuin hoeft dus niet verloren te gaan.

José heeft niet aangegeven of en hoe het biologische karakter van de buurtmoestuin behouden blijft. Haar opmerkingen dat er zorgvuldig met de grond wordt omgegaan, staat haaks op de praktijk in de Roos Schooltuinen. Door de recente betonnen verharding zijn veel waardevolle groene percelen verloren gegaan. De biologische kweektuin en bessentuin die Nemo voor de schooltuinen heeft opgezet zijn zonder geldige reden verdwenen voor opslag, terwijl elders op het terrein voldoende plek was. De natuurwaarde van de schooltuinen is de laatste jaren enorm achteruit gegaan. Toen de schooltuinen werden beheerd door het stadsdeel waren er veel meer natuurfuncties (dieren, kweektuinen, perken). Na de centralisatie en harmonisatie zijn veel van deze functies verdwenen. Voorts meldt José dat zij van de kinderboerderij heeft begrepen dat ze een gelijkwaardig stuk grond beschikbaar wil stellen aan Nemo, waarop zij het moestuinieren met de vrijwilligers van Nemo kunnen voortzetten. Daarnaast heeft de kinderboerderij ook aangeboden te kijken of er kantoorruimte kan worden gerealiseerd voor Nemo. Peter meldt dat hij open staat voor samenwerking met de kinderboerderij maar eerst de procedure wilt afwachten Nemo wil altijd serieus zoeken naar mogelijkheden om haar activiteiten te versterken of uit te breiden, ook tijdens bezwaarprocedures.

Inmiddels hebben we contact met de Kinderboerderij en onderzoeken we daar alle mogelijkheden. Naast een mogelijke buurtmoestuin gaat het niet om (alleen) kantoorruimte, maar met name om een activiteitenruimte voor de functies die het gebouw in de schooltuinen voor Nemo heeft. Dit gebouw heeft door het stadsdeel een sociaal/culturele bestemming gekregen en is toegewezen aan Nemo als openbaar bezoekers&activiteitencentrum voor workshops, evenementen, maaltijden en als wandel/infocentrum. Met betrekking tot de huurwoning meldt Ronald dat het stadsdeel heeft geadviseerd de huuropzegging op te schorten in afwachting van het vinden van een alternatief voor Nemo. Peter geeft aan geen formele huuropzegging te hebben ontvangen. Hij wil de uitkomst van de bezwaarprocedure afwachten en hij verwacht dat er tot die tijd geen stappen worden ondernomen, noch voor de buurtmoestuin, noch voor de huurwoning. José geeft aan dat de huuropzegging is gemaild en per aangetekende brief is verstuurd aan Nemo en zal de stukken opnieuw doormailen. Nog steeds heeft Nemo geen formele huuropzegging ontvangen, dus civielrechtelijk is er geen sprake van een huuropzegging en heeft Nemo geen grond om een voorlopige voorziening aan te vragen bij de kantonrechter. De scan van de aangetekende brief die José per mail stuurde, is niet alleen foutief geadresseerd (“P.H.

Sprui” is ons onbekend, en is ook niet gericht aan de huurder (Stichting Nemo). Ook hebben we nooit een bericht ontvangen dat er überhaupt een brief ergens af te halen was. Verder zal zij de formele stappen in gang zetten en in afwachting daarvan nu nog geen acties ondernemen. Wij nemen aan dat niet José maar de wethouder en de gemeenteraad de formele stappen in gang zetten. Algemene opmerkingen Het gesprek had niet de functie van overleg, maar was primair bedoeld als kennisgeving van het standpunt van José. Er werd echter geen duidelijkheid verschaft over de volgende vragen: 1. Heeft Nemo recht op een vergelijkbare vervangende ruimte en moestuin, en wie is daarvoor verantwoordelijk en aanspreekbaar? 2. Hoe worden de kosten vergoed voor een eventuele verhuizing en het realiseren van benodigde faciliteiten?

3. Welke invloed heeft de wethouder Groen (in het kader van de Groenvisie), ouderenbeleid, participatie en Vastgoed op het beleid van de afdeling Onderwijs waaronder de schooltuinen vallen? Het beleid van de schooltuinen raakt immers veel meer beleidsdoelstellingen dan enkel Onderwijs. Kan Onderwijs deze doelstellingen zonder meer blokkeren of negeren? 4. Wat is de rol en betrokkenheid van het stadsdeel (bestuur en commissie)? Het natuurpark-concept in dit deel van het Westerpark (dat is overgenomen door de projectgroep Haven Stad/Groot Westerpark) is immers een erfenis van het Stadsdeel Westerpark/West en gebaseerd op nog steeds geldende gebieds/inrichtingsplannen. Of is het stadsdeel een facilitair bedrijf geworden van de centrale stad? 5. Als het Stadsdeel niet meer opkomt voor buurtorganisaties (en hun natuurprojecten) die verpletterd dreigen te worden door een almachtige overheid, wie dan wel? Bieden dan alleen het AWB en de kantonrechter nog een uitweg? Of worden buurtorganisaties gedwongen tot hardere acties? 6. Waarom houdt het centrale management van de schooltuinen vast aan een centrale visie voor alle schooltuinen, en houdt ze geen rekening met de bijzondere locatie van de Roos schooltuinen in het natuurpark van het Westerpark.

Hier gelden namelijk natuurvisies en inrichtingsplannen die uitgaan van gedeelde functies, openbare toegankelijkheid en buurtgerichte groenactiviteiten. 7. Op 15-1-21 ontvingen wij een dringend appèl van José om op onze website een foto uit het bezwaarschrift aan de wethouder te verwijderen waaruit blijkt dat de schooltuinmedewerkers en Nemowerkers een goede verstandhouding hebben. Blijkbaar is er een centrale regie voor welke realiteit wel of niet vertoond mag worden. Het tekent de droevige realiteit op de schooltuinen: angst voor wat niet vertoond of via het spreekverbod niet gezegd mag worden. Conclusie Zoals Mathilde in haar tv-interview al aangaf, gaat het Nemo niet primair om het eigen belang, maar om het behoud van integrale natuur- en buurtfuncties in het natuurpark van het Westerpark dat voor dit doel is opgezet (met veel inzet van wethouders Dick Jansen en Dirk de Jager). Daarmee zet Nemo ook in op de toekomst van dit groengebied in het kader van de plannen van Haven Stad/Groot Westerpark en de Groenvisie 2040 van de Gemeente, die de oorspronkelijke visie voor dit gebied overnemen en versterken. Sinds haar bijna 35 jarig bestaan in het Westerpark, heeft Nemo altijd constructief samengewerkt met stadsdelen, buurtorganisaties, groene parkorganisaties en schooltuinmedewerkers.

Voor het eerst in haar bestaan wordt Nemo geconfronteerd met een overheid die het conflict zoekt en een ontruiming eist zonder compensatie en geldige motivatie. Wij kunnen dit beleid niet accepteren, omdat het niet past in deze tijd en op deze locatie, en geen recht doet aan de positie en de jarenlange inzet van de vrijwilligers en medewerkers van Nemo in het park en de buurt. En al helemaal niet in corona-tijd. Een andere conclusie betreft het concept van de schooltuinen. De Roos Schooltuinen zijn opgezet door ‘meester’ Bert Ydema die er in 40 jaar zijn levenswerk van heeft gemaakt. Bert creëerde zijn eigen sfeer met veel dieren en zijn eigen wilde bostuin waar hij kinderen sprookjes vertelde. Daarna werd de tuin beheerd door het stadsdeel en werd het beheer afgestemd op het omringende natuurpark. Nemo kreeg de woning van Bert Ydema toegewezen toen hij met pensioen ging, en wilde de geest van Bert Ydema behouden. De medewerkers en vrijwilligers van Nemo (Dirk Willem, Andreas, Gerda e.a.) konden uitstekend samenwerken met de schooltuinen, en stemden hun activiteiten af op de schooltuinen, het park en de buurt. Dit paste in een landelijke trend om schooltuinen buurtgerichter en toegankelijker te maken, met meer alternatieve en natuurvriendelijke vormen van tuinieren. In de Roos Schooltuinen lukte dit in de eerste 7 jaren dat Nemo samenwerkte met de schooltuinen.

In 2015, na de opheffing van de stadsdelen werd het schooltuinbeleid gecentraliseerd en geharmoniseerd. De buurtgerichte aanpak en de integratie in het park verdween, en daarmee ook de geest van Bert Ydema. In 2015 kreeg Nemo nog de steun van het stadsdeel en kon Nemo blijven. Maar in 2020 is de overheid onverbiddelijk: Nemo moet verdwijnen…

Wat de jarenlange inzet van Nemo voor de schooltuinen betreft (open dagen, groene markten, excursies, sprookjeswandelingen naar Droombos , Avondvierdaagse, ijsvogelnesten, Soelenproject, participatiebanen (o.a. Anton/Alberto)) en de nieuwe opzet (zie bijlage), wil Nemo haar toekomst op de schooltuinen niet laten afhangen van een centraal management, maar aan de schooltuinkinderen zelf vragen of Nemoland op de schooltuinen moet blijven. Het zijn hun schooltuinen. Nemo wil scholen benaderen en het verhaal van Nemoland vertellen met een uitnodiging om zelf te komen (streamen) naar het Droombos en de permatuin, in de Groene Hemel van Bert Ydema.…..