Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024-2027 Wij maken samen Nieuw-West.pdf

Nationaal Programma Samen Nieuw-West

1 29 februari 2024

Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

2 29 februari 2024

‘De moeilijkheid ligt niet in de nieuwe ideeën, maar in het ontsnappen aan de oude’ — John Maynard Keynes (1936) — ­

Wij Maken Samen Nieuw-West

3

Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

29 februari 2024

Inhoudsopgave Inleiding

4

Werken vanuit een kader: de verandertheorie

5

Vuistregels van de alliantie

6

Leeswijzer

10

Eigenaarschap, inclusie & democratie

11

Veiligheid

24

Werk en bestaanszekerheid

43

Community wealth building

56

Wonen en leefomgeving

65

Kansen voor de jeugd

78

Financiën

87

Bijlagen

91

Bijlage 1. Werkend leren: echt samen en echt anders

91

Bijlage 2. Actielijn format

96

Bijlage 3. Projectkaarten Nieuw-West

97

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Inleiding Dit verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027 is een doorvertaling van het convenant ‘Wij zijn Samen Nieuw-West’ voor de komende jaren.1 Wij richten ons, als groeiende alliantie van betrokken bewoners, organisaties en overheden, zo goed mogelijk op de waarden en uitgangspunten in dat convenant, en in het paper Sturen op waarden. Het is daardoor een ander soort uitvoeringsprogramma geworden dan we wellicht gewend zijn. In ons convenant stelden we al dat ‘wij erkennen dat bewoners de hefboom van verandering zijn en dat wij samen en werkenderwijs moeten leren hoe wij het gelijkwaardig samenwerken tussen bewoners en organisaties vorm moeten geven’. Dat vraagt een andere manier van werken dan langs klassieke, planmatige methodes. Het vraagt de bereidheid om samen een permanente verkenning aan te gaan en samen steeds uit te zoeken wat werkt en wat niet. En het vraagt ons buiten de gebaande paden te treden. Als die gebaande paden immers hadden geleid tot structurele oplossingen, waren deze alliantie en dit programma niet nodig geweest. Dit uitvoeringsprogramma bevat richting voor concrete activiteiten die wij samen met iedereen in Nieuw-West verder gaan invullen. Het vertelt waar mogelijk wat we de komende vier jaar willen gaan doen, maar vooral ook hoe we willen werken.

Het vrijgeven van het concept uitvoeringsprogramma door het alliantiebestuur op 21 december 2023, vormde nadrukkelijk geen eindpunt, maar een startpunt. Het startpunt van een proces waarin wij met zoveel mogelijk bewoners en betrokkenen steeds onze koers toetsen, die koers verder vormgeven en tot concrete uitvoering brengen. We gaan daartoe een permanent gesprek aan in Nieuw-West. Op verschillende manieren, zoals de brede alliantiebijeenkomst op 4 oktober 2023 en het open huis op 27 januari, en met zoveel mogelijk Nieuw-Westers. We stellen het uitvoeringsprogramma op 29 februari 2024 vast en hebben daarmee een agenda voor de komende jaren. Daarmee stopt het gesprek overigens niet. Dat gaat wat ons betreft onverminderd door, de volledige twintig jaar.

1: Convenant Wij zijn Samen Nieuw-West, Ongelijk investeren in gelijke kansen voor en met bewoners, 23 maart 2023. Een uitgave van de alliantie Samen Nieuw-West

4 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

5 29 februari 2024

Werken vanuit een kader: de verandertheorie Ons programma duurt twintig jaar en heeft grote ambities. Om vanuit de toekomst terug te redeneren en te beslissen wat we nu moeten doen, werken we vanuit het kader van de verandertheorie. Hiermee gaan we van abstracte doelen op lange termijn naar concrete activiteiten op korte termijn. En weer terug: hoe die activiteiten op hun beurt bijdragen aan de veranderingen die we voor ogen hebben. Of, zoals in de beleidsladder die in het convenant staat: van waarde naar opdracht naar opbrengst naar activiteit.

Waarde

Waarden Actuele situatie

Convenant

Opdracht

Opgaven Opdracht

Opbrengsten Opbrengsten: wat willen we bereiken?

Uitvoeringsprogramma

Actielijnen: wat gaan we doen?

We checken doorlopend Op de route van abstract naar concreet, doen en leren we steeds weer opnieuw. We weten (nog) niet precies wat we tegenkomen, maar gaan wel aan de slag, vanuit de verandertheorie die we op dat moment hebben. Hiervoor baseren we ons zo breed mogelijk op kennis, informatie en inzichten. Onderweg checken we doorlopend, door reflexief, inclusief en actiegericht te monitoren: doen we het goed, doen we het goede en brengen deze activiteiten ons dichter bij het doel? We zullen tijdens het doen steeds moeten bijsturen, aanpassen en zelfs omkeren als dat nodig is.

Waarde Denken

Doen Opdracht

Leren

Denken

Doen

Opbrengsten: wat willen we bereiken? Denken

Doen

Actielijnen: wat gaan we doen?

Leren

Actielijnen

Wij Maken Samen Nieuw-West

6

Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

29 februari 2024

Vuistregels van de alliantie Wij zijn er niet op uit om uitzonderingen te organiseren. Wij zijn er om structurele, fundamentele verandering en verbetering tot stand te brengen in Nieuw-West. Dat vraagt van ons om permanent te leren van wat we tegenkomen. Dus welke stimulerende en belemmerende factoren komen we tegen? Welke wetten, regels, middelen en gebruiken helpen ons? Welke zitten ons in de weg? Zijn er andere wegen om onze doelen te bereiken? Wat moet daarvoor in het systeem veranderen? Met dit soort vragen in de aanslag gaan we aan de slag. Samen doen we om te leren en leren we door te doen. Zie ook de bijlage Werkend leren: echt samen en echt anders.2 Wij omarmen dus dat wat we doen, steeds voortvloeit uit een doorlopend proces van leren en doen. In zo’n proces is het makkelijk om de koers en elkaar uit het oog te verliezen. Daarom is het extra belangrijk om heel duidelijk af te spreken hoe wij samenwerken. De eerste afspraak is natuurlijk het convenant ‘Wij zijn Samen Nieuw-West’. Dat is het moreel contract waaraan steeds meer bewoners en organisaties zich verbinden. Wij voegen daar nu een set vuistregels aan toe. Dit zijn de principes die richting geven in hoe wij de komende jaren concreet met elkaar aan de slag gaan. Stelregels die ons helpen steeds te bepalen wat we wel en wat we niet doen.

Dé vuistregel waaruit alle andere voortkomen, is het basisprincipe van Samen Nieuw-West:

“Als we blijven doen wat we deden, blijven we krijgen wat we kregen.” Uit dit basisprincipe komen wat ons betreft de volgende tien vuistregels voort die onderling samenhangen. Ze zijn de komende jaren richtinggevend voor ons denken en doen.

1. Verandering is een doel op zich Wij stellen vast dat onze gebruikelijke systemen (te) vaak bijdragen aan de problematieken die Nieuw-West kenmerken. In het convenant en het eerdergenoemde paper is dat al uiteengezet. Het systeem is vaak deel of zelfs oorzaak van het probleem. Dit betekent logischerwijs dat de oplossingsrichtingen die wij ontwikkelen, écht anders moeten zijn dan wat we ‘gewoonlijk’ doen. Verandering en vernieuwing zijn dus een doel op zich. Dit betekent niet dat elke verandering of vernieuwing automatisch een verbetering is. Het betekent wel dat alles wat we in Samen Nieuw-West bedenken, ontwikkelen en doen, moet bijdragen aan (systeem)verandering. We zijn geen toevoeging op ‘het gewone’. We bestaan om ‘het gewone’ te veranderen.

2. Wij organiseren ‘de regel’, niet de uitzondering Ons doel is dus blijvende, structurele verandering en verbetering. Al te vaak zijn programma’s en projecten een soort lapmiddel die de gevolgen van systeemfalen verhullen, terwijl dat systeem zelf onveranderd blijft. De carrousel van tijdelijke projecten wordt breed ervaren als belangrijk onderdeel van het probleem in Nieuw-West. Om echt iets te veranderen, moeten we ‘de regel’ veranderen. Met ‘de regel’ bedoelen we geen regels in de enge zin, maar ‘de regel’ als tegenhanger van de uitzondering. Oftewel: hoe alles nu geregeld is: beleid, geldstromen en werkwijzen. Alles wat wij bedenken en maken, moet er uiteindelijk aan bijdragen dat het systeem fundamenteel en blijvend verandert. We moeten de werkelijkheid gaandeweg zo herinrichten dat die voldoet aan onze waarden, opgaven en doelen. Hoe dat moet, moeten we leren en ontdekken. Immers: als we nu al precies wisten wat er nodig is en wat werkt, hadden we het allang gedaan.

2: Zie bijlage 1

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

En dus experimenteren, leren, ontwerpen, bouwen en verfijnen we totdat het werkt. Werkt een nieuwe aanpak of project? Dan maken we het een blijvende aanpak en zorgen we ervoor dat de werkwijze deel wordt van regulier beleid uit reguliere middelen. Wij organiseren geen uitzonderingen – tijdelijk noch permanent –, maar veranderen de regel.

3. Het kan alleen samen Dit zie je duidelijk terug in ons logo. In de bloem, daar waar de cirkels over elkaar heen liggen, zit de magie. De kracht van wat wij doen, zit in onze onderlinge verbindingen, over de grenzen van onze domeinen heen. Veel van de problematieken in Nieuw-West houden zichzelf en elkaar in stand. We doorbreken ze alleen wanneer we ze bij de wortel, tegelijkertijd en in samenhang met elkaar aanpakken. Alles wat we binnen ons eigen afgebakende veld kunnen doen, moeten we vooral doen (of hadden we allang moeten doen). De vernieuwing en de meerwaarde zitten echter in wat we bereiken wanneer we de handen écht ineenslaan en over de grenzen van onze domeinen heen durven samenwerken.

4. Wij weigeren (te) wantrouwen We gaan iets fundamenteel anders doen. We gaan dus pionieren. We weten immers per definitie niet precies wat we allemaal tegenkomen. In die context is het essentieel uit te gaan van vertrouwen. Vertrouwen in onszelf en onze aanpak. In onze bewoners, organisaties en overheden. In oprechte bedoelingen, welgemeende inzet, integriteit en bereidheid. Te vaak richten wij onze samenleving in op basis van het tegenovergestelde. Op wantrouwen, op controle en op het idee dat we slechte bedoelingen moeten bestrijden of misbruik moeten voorkomen. Maar wantrouwen wekt wantrouwen op. Het leidt tot een neerwaartse spiraal waarbij we op den duur alleen nog maar slechte bedoelingen zien. Helaas is dit een verschijnsel dat ook Nieuw-West zeer hardnekkig in zijn greep houdt. Maar wantrouwen staat samenwerking en daarmee vooruitgang en verbetering permanent in de weg. We besluiten daar eenvoudigweg niet langer aan mee te doen. We weigeren te wantrouwen of gewantrouwd te worden. Dat kun je namelijk gewoon afspreken. We zijn ervan overtuigd dat dat heilzaam en helend werkt. En dat die werking ruimschoots opweegt tegen de risico’s ervan.

5. Compassie Gaat dat altijd goed? Nee, natuurlijk niet. Soms zullen we iets of iemand vertrouwen, terwijl er slechte intenties in het spel zijn. Wij zijn er echter stellig van overtuigd dat het veel vaker voorkomt dat de bedoelingen wel goed zijn, maar dat het gewoon even niet lukt. We gaan iets doen wat bijzonder spannend, ingewikkeld en lastig voorspelbaar is. We gaan het namelijk compleet anders doen. Dat is niet gemakkelijk en zal – zeker in de eerste jaren – ongetwijfeld regelmatig niet of niet helemaal lukken. Niet omdat we slechte bedoelingen hebben, maar omdat dingen anders doen dan je ze altijd deed, nu eenmaal hartstikke lastig is. We zijn in feite bewust onbekwaam. We beseffen dat en daarom hebben we compassie. Voor onszelf en voor elkaar. We rekenen op elkaars oprechte bedoelingen. We zijn daarbij wel kritisch, maar we rekenen onszelf en elkaar niet af als het even niet of minder goed lukt. Dan helpen we elkaar vanuit saamhorigheid en met uitsluitend de bedoeling elkaar te versterken. In compassievolle verbinding vinden we zo samen steeds weer onze koers.

7 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

6. Wij organiseren het organisch We werken vanuit de bedoeling en stellen de opgave altijd centraal. We pionieren. Daar past geen stugge of statische organisatievorm bij. We organiseren ons momenteel veelal in wat vaak ‘opgaveteams’ of ‘werkgroepen’ heet. Dat zijn helaas ook begrippen die snel overkomen als gesloten. Als iets waar je wel of niet bij hoort of lid van bent. De nadruk ligt echter volledig op de opgave en het werk dat er te doen is en dus niet op het ‘team’ of de ‘groep’. Bewoners en organisaties die nu al onderdeel van zijn van deze alliantie, zijn voorlopers en zijn dat op allerlei uiteenlopende manieren geworden. Maar de alliantie Samen Nieuw-West is zeer nadrukkelijk geen gesloten groep. Deze alliantie is zo open mogelijk. Iedereen die onze waarden deelt en wil bijdragen, kan en mag meedoen. Hoe we dat het best vormgeven, ontdekken we gaandeweg en met elkaar. Het verschilt namelijk per domein, per opgave en per moment welke vorm het beste past. Het is nooit de bedoeling om mensen of organisaties buiten te sluiten. Als we merken dat mensen niet goed weten hoe ze kunnen aansluiten, proberen we daar wat aan te doen. Wil je meedoen, maar weet je niet hoe? Laat het ons weten en we zoeken samen naar de beste manier.

7. De leefwereld We organiseren ons steeds rond de opgaven. Daaruit volgt logisch dat wij ‘de leefwereld’ altijd centraal stellen. Systemen zijn er om het echte leven te dienen en niet het tegenovergestelde. Mensen zijn geen passanten in organisaties of systemen. Het is andersom: organisaties en systemen zijn passanten in de levens van mensen. We organiseren ons in de praktijk dus ook zoveel mogelijk rondom die leefwereld. Op de schaal waar de opgaven zich daadwerkelijk bevinden (en die schaal kan per opgave verschillen). We willen daarom zoveel mogelijk werken in zogenaamde ‘microallianties’. Dit zijn afspiegelingen van onze alliantie, maar dan op wijk-, buurt- of op themaniveau. Hoe deze microallianties zijn samengesteld en werken, moet steeds volledig afgestemd zijn op de opgaven en vraagstukken die dáár centraal staan. Het zijn actiegerichte, lerende netwerken. Communities of practice die wij vanuit de brede alliantie zo goed mogelijk ondersteunen. Wij gaan hierbij heel bewust uit van de kracht in de leefwereld en niet van de eventuele kwetsbaarheid, al houden we hier uiteraard wel oog voor.

8. Ongelijk investeren “Wij onderkennen expliciet dat het scheppen van gelijke kansen voor alle bewoners in Nieuw-West, vraagt dat we ongelijk investeren. We verklaren daartoe bereid te zijn en spreken mede in dat kader af maximaal transparant naar elkaar te zijn aangaande onze financiën, waar die aan Nieuw-West raken.” Dit citaat staat in de paragraaf Financiële uitgangspunten in ons convenant. Dit basis­ principe en de verdere uitgangspunten die in deze paragraaf beschreven staan, zijn richtinggevend voor ons. We gaan er alleen komen als we bereid zijn iets extra’s te leveren en structureel harder te lopen voor Nieuw-West. We benoemen dit uitgangspunt hier opnieuw expliciet, omdat het ook een belangrijke bril is waardoor wij willen en moeten kijken bij het maken van concrete, praktische keuzes in de komende jaren.

8 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West

9

Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

29 februari 2024

9. Wij omarmen het niet weten We leren door te doen en doen om te leren. Wat ook al besloten ligt in vuistregel 2, is dat we daarbij op zoek zijn naar hoe we ‘het gewone’ of ‘de regel’ kunnen veranderen door te leren van de nieuwe wegen die we inslaan. Experimenten, projecten en pilots blijven, bij gebleken succes, dus nooit op zich staan. Ze zijn bedoeld om te leren hoe het structureel beter kan. Hoe we regulier beleid, systemen en de algehele inrichting van de samenleving zo kunnen bijstellen dat ze bijdragen aan de grote opgaven die er liggen in Nieuw-West. We omarmen daarbij dat we niet vooraf al weten hoe dat moet. Anders hadden we het immers allang gedaan. Maar dat vraagt dus een geheel nieuwe manier van leren. Hoe we dat zien, zetten we uiteen in de bijlage Werkend leren: echt anders en echt samen.3

10. Zwaartekracht door lichtheid Overal komt het begrip ‘wij’ terug. Zowel in het convenant als in dit verdiepend uitvoeringsprogramma. Tenzij anders vermeld, bedoelen we daarmee altijd de brede, groeiende, alliantie van alle bewoners, organisaties en overheden die zich verenigen in Samen Nieuw-West. Het is een samenwerking op basis van een filosofie, gestoeld op waarden en opgaven, die wij hebben vastgelegd in het convenant. Het is een koers die wij varen en waarvan wij hopen dat het kielzog sterker en sterker wordt, totdat alles en iedereen in en rond Nieuw-West meevaart en bezig is bij te dragen aan de verbetering. Samen Nieuw-West is dus vooral een afspraak. Het is geen opzichzelfstaande organisatie, geen instituut, geen overheid. Het bestaat niet buiten onze eigen verbinding aan onze waarden, de opgaven die wijzelf zien en de principes die wijzelf omarmen. Samen Nieuw-West zijn wij dus zélf. Niets meer en niets minder. Wijzelf en niemand anders zijn er verantwoordelijk voor of wij slagen in onze missie en of wij koers houden. We leunen daarbij op niemand anders dan onszelf en onze eigen (verander)kracht. De programmadirecteur en de kleine programma-organisatie die ons daarbij ondersteunen, spiegelen en bij de les houden, zijn van iedereen en dus van niemand.

Onvoorwaardelijk onafhankelijk en volledig ongebonden, zodat zij maximaal in staat zijn om ons te helpen ons te verbinden en verbonden te blijven. Want wij zijn Samen Nieuw-West.

3: Zie bijlage 1

Wij Maken Samen Nieuw-West

10

Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

29 februari 2024

Leeswijzer In de volgende hoofdstukken staat per domein hoe we de verschillende lagen verbinden: • Opdracht – visie op lange termijn staat aan het begin, met een korte toelichting. • Opbrengsten – op middellange termijn volgen daarna. Dit zijn de kaders: wat is ervoor nodig om die doelen op lange termijn te bereiken? • Actielijnen – wat gaan we nu doen? Dit willen we doen om die opbrengsten op middellange termijn te bereiken (die op hun beurt bijdragen aan de lange termijn). Per domein kunnen de actielijnen verschillen: klein, groot, met veel verschillende opbrengsten of juist heel specifiek en gericht. De citaten in de hoofdstukken zijn van bewoners die zich hebben uitgesproken op een van de bewonersberaden van 4 oktober 2023, tijdens diverse koffiekar-momenten of tijdens het openhuis van 27 januari 2024.

Opdracht – visie lange termijn

Opbrengsten — middellange termijn

Toelichting actielijnen • Concretisering van de actielijnen vindt plaats met behulp van het hiervoor ontwikkelde format. • Een leeg format ter illustratie staat in de bijlage.4 • Waar het uitvoeringsprogramma een meer statisch karakter heeft, is de uitvoering van de actielijnen een continu proces. Gedurende de uitvoeringsperiode ontwikkelen bestaande actielijnen zich, ontstaan nieuwe actielijnen ontstaan en worden actielijnen afgerond. • Ingevulde formats zijn geen onderdeel van dit document. • De uitwerking van de actielijnen worden op een geschikte manier openbaar gemaakt.

Actielijnen – wat gaan we nu doen?

4: Zie bijlage

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Eigenaarschap, inclusie & democratie Van, voor, met en door bewoners

11 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West

12

Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

29 februari 2024

Opdracht – visie lange termijn Bewoners zijn in staat te voorzien in hun essentiële behoeften, hebben gezonde sociale relaties en hebben eigenaarschap over hun leven

Organisaties en overheden dragen bij aan het vergroten van eigenaarschap van bewoners

Inclusie is het uitgangspunt

Opbrengsten – middellange termijn Het eigenaarschap van bewoners vergoten met wijkallianties als fundament

Het gelijkwaardig betrekken van bewoners

Het werken aan diversiteit en inclusie

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Ontwikkelen wijkallianties in focusbuurt Osdorp

Bewoners nemen zitting in het alliantiebestuur en de opgaveteams

Werken aan diversiteit en inclusie in de organisatie

Ontwikkelen wijkallianties in focusbuurt Slotervaart

Permanente dialoog met bewoners

Versterken van bestaande gemeenschappen (bonding)

Ontwikkelen wijkallianties in focusbuurt Geuzenveld

Zes keer per jaar ‘open huis’

Contact en uitwisseling tussen gemeenschappen (bridging)

Ontwikkelen wijkallianties in focusbuurt Slotermeer

Ontwerpgroep voor verregaande en structurele zeggenschap

Signaalfunctie verbeteren – laagdrempelig signaalpunt voor bewoners

Inzicht in opgaven doormiddel met ontwerpsessies

Steun voor bewonersinitiatieven

Wijkverbinders als agenderende en signalerende macht en ondersteunende kracht

Voorkeuren in beeld brengen met welzijnsmonitor

Ondersteuning van wijkallianties

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

13 29 februari 2024

Nieuw-West is een stadsdeel waar mensen omkijken naar elkaar, de betrokkenheid groot is en mensen snel en praktisch reageren op tegenslagen of crises. Juist bij het aanpakken van problemen die herkenbaar zijn voor bewoners, die gezamenlijk worden ervaren en een acuut appel doen om tot actie over te gaan, laten de bewoners van Nieuw-West zien dat zij over een inspirerende betrokkenheid en energie beschikken. Na de aardbevingen in Turkije, Syrië en Marokko waren er in no time vrachtwagens vol noodhulp vertrokken. Sommige initiatieven in Nieuw-West weten grote investeerders binnen te halen en slagkracht te creëren. Ook is het te danken aan een grote groep vrijwilligers en professionals dat het tekort aan capaciteit voor handhaving deels wordt gecompenseerd. Dit zijn onder andere buurtmoeders, moskeevaders en jongerenwerkers. We zien het als onze missie om deze betrokkenheid en energie structureel en duurzaam onderdeel uit te laten maken van het Nationaal Programma Samen Nieuw-West. Dit is geen geringe opgave. Want waar de bewoners van Nieuw-West aantonen over tomeloze energie en betrokkenheid te beschikken als zij het heft in handen nemen, zien we ook dat het vertrouwen gering is als het gaat om (publieke) instituten.

Zo hebben jarenlange ervaringen met discriminatie en stereotypering ertoe geleid dat een deel van de bewoners het gevoel heeft dat ze als tweederangsburger worden gezien. Een deel van de bewoners behoort tot de toeslagenouders. De verkiezingsopkomst is zorgwekkend laag. Maar ook de inherente machtsongelijkheid tussen de overheid, andere instituten en burgers maakt dat bewoners soms denken dat het systeem eerder een vijand is dan een vriend. Juist mensen die zijn afgehaakt, laten hun stem niet horen en trekken zich verder terug. Als het doel is om de bewoners van het stadsdeel onderdeel te laten zijn van het programma, verdient de groep die zich niet laat horen - omdat ze zijn afgehaakt of simpelweg geen tijd hebben - in het bijzonder onze aandacht. Een belangrijke rol is daarbij weggelegd voor informele partijen en wijkverbinders, omdat zij de mensen die de overheid en grote organisaties kwijt zijn geraakt vaak wel weten te bereiken. Om de verbinding duurzaam te maken willen we ook bruggen bouwen: tussen de leefwereld en daar waar het systeem­ wereldperspectief dominant is, tussen burgers en onze alliantiepartners. Maar ook tussen krachtige bewoners en bewoners die zich in een kwetsbare positie bevinden. Daar hebben we een wereld te winnen en daar gaan we stappen in zetten met bewoners.

In het convenant ‘Wij zijn Samen Nieuw-West’ hebben we afgesproken dat bewoners regie krijgen over hun leven, hun levensonderhoud en hun leefwereld. Daarvoor is het nodig dat bewoners, bedrijven, overheden en instanties samen Nieuw-West dragen en met elkaar de prioriteiten bepalen. Meer eigenaarschap en zeggenschap van bewoners is nodig. Maar meer zeggenschap vraagt ook om meer inclusie, om het betrekken van de stemmen die al moeizaam doorklinken. In dit verdiepend uitvoeringsprogramma beschrijven we hoe we dat gaan realiseren. Eerst gaan we in op de leidende principes op basis waarvan we werken aan deze opgaven. Vervolgens zetten we uiteen wat onze korte- en langetermijndoelen zijn en welke acties daarbij nodig zijn.

“Ik ben 75 jaar, woon hier naar alle tevredenheid; ben op mijn 30e uit Suriname hier gekomen voor een huurwoning. Als ik mensen bel dan vertel ik: – kleine, leuke winkels, kaasboer, enzo.”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Anders denken en werken Om te realiseren dat ongehoorde stemmen gehoord worden en inclusie op wijkniveau ontstaat, werken we vanuit twee leidende principes: Gelijkwaardigheid We zijn ervan overtuigd dat bewoners het heft in handen moeten kunnen nemen, vanuit hun wensen, dromen, (nog te ontwikkelen) capaciteiten en behoeften. Bewoners, bedrijven, overheden en instanties dragen Nieuw-West samen en bepalen met elkaar de prioriteiten. Overheden, maatschappelijke organisaties, bedrijven en bewoners werken als gelijkwaardige partners samen, waarbij de leefwereld en de bestaanszekerheid van de bewoners centraal staan. Vertrouwen, wederkerigheid, transparantie en respect staan voorop in de uitvoering van het programma. Samen leren we hoe bewoners, initiatieven en organisaties in Nieuw-West gelijkwaardig kunnen samenwerken. De kennis en inzet van overheden en maatschappelijke organisaties zijn daarbij dienend aan de leefwereld van bewoners: de instituties zijn passanten in de levens van mensen, niet andersom.

Van de oude, rationele manier naar een nieuwe relationeel manier van (samen)werken Rationeel, projectmatig

Relationeel, procesmatig

Controleren; gebaseerd op wantrouwen

Controleren; gebaseerd op vertrouwen

Denken in doelgroepen, cohorten, labels.

Denken vanuit bewoners/burgers als sociale wezens die hun leven ‘maken’

Beperkte visie op de bewoner/burger/mens: ‘gek’, ‘verslaafd’, ‘asociaal’, ‘gevaarlijk’, ‘calculerend’ → Bewoners zijn klanten, consumenten of cliënten

Meer holistische visie op (heel de mens) → Bewoners zijn complexe en veelzijdige mensen met diverse kwaliteiten

Focus: welke zorg heeft iemand nodig? Wat kan zij of hij niet?

Focus: ontwikkelen, groeien, herstellen. Wat kan iemand wel?

Vastzitten in zeker weten. Risico’s mijden. Meten is weten.

Vrij en creatief. Onzekerheid omarmen. Bespiegelen, nadenken. Leren van ervaring.

Opdrachten

Opgaven

Verantwoorden met wat meetbaar is. Geen cijfers = niet geldig

Verantwoorden op het proces in de opgaven. Werken vanuit samenspel van ‘krachten’ en hulpbronnen

Leefwereld: van buiten naar binnen, top down, beperkt eigenaarschap

Leefwereld: van binnenuit en van onderop, gedeeld eigenaarschap

Gefragmenteerd, verzuild, individueel, specialistisch

Integraal, holistisch, collectief, gemeenschappelijk

Waardevrij

Waardegedreven

14 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Oude manieren veranderen in nieuwe manieren In de uitvoeringsagenda bewegen we weg van het constant controleren, verantwoorden en meten. We willen geen beleid en uitvoering die los van elkaar staan en verkokerd zijn. We zien bewoners als partners en niet als cliënt of consument. We willen dat bewoners van Nieuw-West actieve burgers kunnen zijn en zich ook zo voelen. En dat ze het eigenaarschap dat daarbij hoort kunnen vervullen. Samengevat: we leren met elkaar hoe we van de oude, rationele, projectmatige manier van werken de omslag maken naar een nieuwe manier van (samen)werken, waarin de relaties en het proces centraal staan.

Opdracht – visie op lange termijn Bewoners krijgen regie over hun leven, hun levensonderhoud en hun leefwereld. Daarvoor is het nodig dat zij grip hebben op wat er in hun leven en in hun leefomgeving gebeurt. Daar kunnen we als alliantie top-down aan werken door te bepalen wat goed voor bewoners is, door goedbedoelde oplossingen te verzinnen en door aan burgers te vragen wat zij van onze ideeën vinden. Maar dat werkt niet en dat willen we niet. In plaats daarvan geven we bewoners zeggenschap bij het agenderen en het oplossen van problemen waar zij tegenaan lopen. Op het gebied van werk, inkomen, huisvesting, de omgeving in de buurt, veiligheid, zorg, welzijn en onderwijs. Want als we mensen regie en grip willen geven, dan moeten we aan die opgaven werken waar bewoners tegenaan lopen. En die kunnen we alleen identificeren als we bewoners een stem geven. We geven in het bijzonder zeggenschap aan bewoners, die normaliter weinig stem hebben. Zo hebben zij invloed op de manier waarop hun behoeften, dromen en mogelijkheden worden gerealiseerd. In Nieuw-West streven we naar een democratische en inclusieve samenleving, gestoeld op drie elementen die zijn vastgesteld in het convenant: 1. Bewoners zijn in staat te voorzien in hun essentiële behoeften. Ze zijn in staat gezonde sociale relaties aan te gaan en hebben en voelen eigenaarschap over de kwaliteit van hun leven en leefomgeving.

2. Organisaties en overheden dragen bij aan het vergroten van eigenaarschap van bewoners. Zij geven ruim baan aan initiatieven van bewoners en ondersteunen gemeen­ schappen die tot bloei komen. Nabije en toegewijde professionals, die de ruimte hebben om dienend te zijn aan de behoeften en belangen van bewoners, vervullen een sleutelrol in de uitvoering. 3. Inclusie is het uitgangspunt. Dit betekent dat mensen in al hun verscheidenheid kunnen samenleven. Iedereen kan en mag meedoen. Diversiteit kleurt ook de machtsuitoefening. Eigenaarschap over het leven, samenleven en de leefomgeving is breed gedeeld.

15 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

16 29 februari 2024

Opbrengsten op de middellange termijn – wat is er nodig? We werken de komende jaren aan drie doelen: 1. Het eigenaarschap van bewoners vergroten met wijkallianties als fundament 2. Het gelijkwaardig betrekken van bewoners 3. Het werken aan diversiteit en inclusie

1. Het eigenaarschap van bewoners vergroten met wijkallianties als fundament We zijn ervan overtuigd dat samenwerking meer impact heeft dan wanneer ieder voor zich aan opgaven in de wijk werkt. Daarom gaan bewoners, lokale initiatieven, ondernemers, maatschappelijk organisaties en overheidsorganisaties samen aan de slag in wijkallianties. Dit zijn gelegenheidsallianties die zich organiseren rond de opgaven die in de wijk spelen. Waar mogelijk zijn dit bestaande initiatieven waarop voortgebouwd kan worden. Wijkallianties agenderen integrale opgaven vanuit de leefomgeving en waar dat gaat geven ze er uitvoering aan. Met behulp van de wijkallianties zorgen we ervoor dat steeds meer mensen in Nieuw-West zich mede-eigenaar voelen van wat er maatschappelijk en economisch verandert in het stadsdeel. Op korte termijn zorgt de wijkalliantie voor een betere representatie van de stem van inwoners. Op lange termijn leidt de wijkalliantie tot het actief zijn van inwoners bij op oplossen van maatschappelijke opgaven. De wijkalliantie is daarmee een structureel instrument om ongehoorde stemmen te versterken én een democratiseringsbeweging in gang te zetten. Het is een manier om de energieke betrokkenheid van bewoners structureel vorm te geven. De afgelopen jaren zijn al initiatieven ontstaan die als inspiratie dienen voor de wijkalliantie.

Zo hebben op Plein ’40 – ’45 marktkooplieden een beroep gedaan op het Right to Challenge. Daardoor kunnen zij voor het verwerken van afval nu werken met een vergister en hoeft er minder afval te worden afgevoerd. In de Roëllbuurt is er een buurtplatform actief dat een stevige rol speelt bij de geplande nieuwbouw. Dit zijn initiatieven waar direct op kan worden aangesloten en voortgebouwd. Daarnaast stimuleren we nieuwe initiatieven. We brengen nieuwe en bestaande initiatieven samen en ontwikkelen deze door.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Ontwikkeling van wijkallianties in focusbuurten Bij het ontwikkelen van de wijkallianties kijken we in eerste instantie naar tien buurten waar we op basis van een analyse van kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren constateren dat de veerkracht en bestaanszekerheid van bewoners het meest onder druk staat. Aan de hand van een cijfer in de rangorde van veerkracht is er gemeten, waarbij geldt dat hoe lager het cijfer is, hoe meer de veerkracht en bestaanszekerheid onder druk staat. Het gaat om focusbuurten in Osdorp, Slotervaart, Geuzenveld en Slotermeer. We trekken daarbij geen harde grens om de buurten, zodat er ook oog is voor de hefbomen buiten de buurt, zoals scholen, grote werkgevers, sportvelden en speelplaatsen. Het traject voor de ontwikkeling van nieuw te vormen wijkallianties ziet er als volgt uit:

“Wat ik heb verteld is bij ons allemaal bekend. Het is er al jaren. Ik begrijp niet dat het niet wordt opgelost. Luister naar ons en neem ons serieus.”

Wij Maken Samen Nieuw-West

17

Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

29 februari 2024

“Het grootste probleem is de tweedeling, oorspronkelijke Nederlanders en “import” mengen niet door cultuurverschillen.”

• We identificeren een aanjager die een groot netwerk heeft in en kennis van de focusbuurten. • De aanjager organiseert samen met wijkverbinders ontwerpsessies met bewoners om in kaart te brengen: – wat de krachten zijn in de wijk, zoals sociale netwerken, de fysieke plekken en de werkgelegenheid; – wat de opgaven zijn in de wijk; – wat nodig is in capaciteitsopbouw. • Daarnaast bouwen institutionele partners integrale teams met mandaat om de wijkallianties te ondersteunen en concreet met de opgaven aan de slag te gaan. • In de wijk worden één of meer centrale (fysieke) plekken ingericht waar de wijkalliantie samenkomt. • Gezamenlijk gaan de wijkallianties aan de slag met concrete opgaven in de wijk. Inzicht in opgaven met ontwerpsessies Als de wijkallianties zijn gevormd, gaan zij aan de slag met ontwerpsessies. Bewoners zijn mede-eigenaar van alle processen in het ontwerptraject. Ze analyseren mee, ontwerpen mee, beslissen mee en voeren de plannen mee uit. In ontwerpsessies brengen bewoners en lokale initiatieven zelf in kaart wat de opgaven, problemen en kansen in hun wijk zijn, langs welke lijnen ze die willen oplossen en wat daarvoor nodig is. Ook wordt daarbij gewerkt met methoden zoals ‘Publieke Waarden’ of vergelijkbare methoden om de belangrijkste stakeholders bij het gewenste eindbeeld te betrekken en hen medeverantwoordelijk te maken voor het eindresultaat.

We organiseren ontwerpsessies rondom pleinen in buurten. De pleinen zijn de centrale ontmoetingsruimten voor bewoners waar veel samenkomt en veel speelt. Investeren in pleinen levert direct zichtbaar resultaat op voor de bewoners. Een plein kan ook als vliegwiel werken voor één van de focusbuurten.

De focusbuurten in Osdorp, Slotervaart, Geuzenveld en Slotermeer Buurtnaam

Gebied

Clusters van buurten

Aantal bewoners

Wildeman

Osdorp

A

4.845

Reimerswaal

Osdorp

A

2.800

Johan Jongkindbuurt

Slotervaart

B

954

Jacob Geelbuurt

Slotervaart

B

3.112

Lodewijk van Deysselbuurt

G, S

C

3.437

Confuciusbuurt

G, S

C

3.832

Louis Couperusbuurt

G, S

D

2.329

Dichtersbuurt

G, S

D

1.049

Wegener Sleeswijkbuurt*

G, S

E

1.524

Ruys de Beerenbroukbuurt

G, S

E

6.099

Aantal bewoners totaal 7.645

4.066

7.269

3.378

7.623

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Enerzijds bouwen we waar mogelijkvoort op bestaande ontwerpsessies. Op veel pleinen in Nieuw-West zijn deze sessies gehouden met bewoners, ondernemers en bezoekers. Anderzijds starten we nieuwe trajecten op pleinen. Drie pleinen kunnen echt het verschil maken en dat zijn Plein ’40-’45, het Dijkgraafplein en Delflandplein. Voorkeuren in beeld brengen met de welzijnsmonitor We starten met een welzijnsmonitor in twee focusbuurten in Geuzenveld, namelijk de Wegener Sleeswijkbuurt en de Confuciusbuurt. Met de monitor toetsen we direct wat bewoners noodzakelijk vinden in hun buurt en welke vraagstukken moeten worden opgepakt. Deze monitor ontwikkelen bewoners zelf, gefaciliteerd door de UvA en de gemeente. Daardoor ontstaat ook een eerste wijkalliantie. We gaan vervolgens met bewoners in dialoog over de voorkeuren en vraagstukken die uit de welzijnsmonitor naar voren komen (zie doel 3 Het werken aan diversiteit en inclusie). Daarna koppelen we de juiste alliantiepartners aan de opgaven en gaan we met de interventies aan de slag. Ondersteuning van wijkallianties We ondersteunen de wijkallianties. Op korte termijn zetten alle alliantiepartners hun kennis, vastgoed, menskracht en ervaring in, waardoor wijkallianties krachtige, zelfstandige entiteiten worden.

Op de lange termijn verleggen we geleidelijk het mandaat en de zeggenschap over de inzet en middelen, waaronder geld, van alliantiepartners in de wijken naar de wijkallianties. Met deze verschuiving krijgen de wijkallianties zoveel mogelijk de regie in handen voor de agendering en aanpak van het programma. Daarnaast richten we multidimensionale teams op die de wijkallianties ondersteunen. Deze teams bestaan uit stadsdeel- en gemeenteambtenaren van verschillende domeinen en directies. Aangevuld door medewerkers van andere institutionele partners die in de betreffende wijk werken. De professionals in deze teams hebben voldoende mandaat om samen met de wijkallianties te zorgen voor de juiste interventies om de complexe opgaven te tackelen.

18 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

2. Het gelijkwaardig betrekken van bewoners Bewoners van Nieuw-West weten zelf goed wat ze belangrijk vinden voor hun straat en de buurt waarin ze wonen. Maar ook waarover zij dromen, welke mogelijkheden zij zien en welke behoeften zij hebben. Wanneer inwoners meedoen – en denken, begrijpen zij wat er gebeurt in hun wijk en kunnen zij daar op verschillende manieren invloed op uitoefenen. Zo ontstaat meer vertrouwen in de democratie. Daarom nodigen we – in aanvulling op de wijkallianties – alle bewoners van Nieuw-West uit om met ons aan het stadsdeel te werken. We vergroten op twee manieren de zeggenschap van bewoners, zodat zij gelijkwaardig betrokken worden. Allereerst zoeken we doorlopend naar manieren om bewoners gevraagd en ongevraagd inspraak te geven over wat er zowel in het stadsdeel gebeurt als onder de noemer van het programma Samen Nieuw-West. Anderzijds moedigen we bewoners aan om zelf initiatief te nemen. Bewoners kunnen rekenen op onze steun als zij zich inzetten voor problemen in hun leefomgeving.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Zeggenschap over Samen Nieuw-West – betrekken van bewoners We vergroten de zeggenschap van bewoners op alle niveaus van de programmaorganisatie van Samen Nieuw-West. Dat doen we op drie manieren. Ten eerste worden bewoners onderdeel van het alliantiebestuur en de opgaveteams. Een ontwerpgroep van bewoners met uiteenlopende identiteiten en achtergronden ontwerpt eind 2023 een plan van aanpak voor werving, selectie en begeleiding van vijf bewoners die toetreden tot het alliantiebestuur. Vanaf begin 2024 geven we uitvoering aan dit plan van aanpak en werven we de eerste bewoners die toetreden tot het alliantiebestuur. Ook richten we een ontwerpgroep in om te komen tot een plan voor bredere bewonersdeelname voor andere onderdelen van het programma Samen Nieuw-West, zoals de opgaventeams. Ten tweede zijn we in een permanente dialoog met bewoners, zodat zij hun stem kunnen laten horen over de verschillende opgaven waar het programma aan werkt. We organiseren twee tot vier keer per jaar bijeenkomsten met bewoners. Die organiseren we samen met netwerken in kunst en cultuur, sport en spel, jeugd, ouderen, inclusie LGBTIQ+ en ondernemers. Ten derde laten we bewoners zien wat Samen Nieuw-West doet. Zeker zes keer per jaar houdt het opgaveteam Eigenaarschap ‘open huis’.

Het open huis is op de plek waar de mensen van het programma werken of waar de wijkallianties opereren. Per thema of opgave nodigen we bewoners en andere geïnteresseerden uit. Zeggenschap over de buurt – ontwerpgroep voor verregaande en structurele zeggenschap Op de lange termijn willen we bewoners verregaande en structurele zeggenschap geven. Daarom richten we een ontwerpgroep op. Deze heeft als taak om uit te werken hoe we deze zeggenschap vorm gaan geven. Bijvoorbeeld via bewonersberaden, burgerpanels of buurtbudgetten. We leren van plekken die hier al mee werken. Bijvoorbeeld in Antwerpen, waar bewoners in gezamenlijkheid een belangrijk deel van de begroting opstellen. We volgen deze initiatieven en bezien of en op welke manier we deze in Nieuw-West kunnen implementeren.

19 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Steun voor bewonersinitiatieven Ook kunnen burgers rekenen op steun als ze zelf initiatieven nemen. We faciliteren bewonersinitiatieven met kennis, ervaring en geld. We kiezen hierbij voor een wijze van financiering die voor eigenaarschap en verbinding zorgt. Te vaak hebben we gezien hoe subsidiegelden leiden tot een onbedoeld verdeel-en-heerseffect, waarbij initiatieven tegenover elkaar komen te staan en elkaar als concurrent in plaats van als medestanders zien. Dit moet en kan anders. We putten daarbij inspiratie uit bijvoorbeeld het Servicepunt Emancipatie (SPE) waarin de gemeente Amsterdam vrouwenorganisaties gezamenlijk laat kiezen aan welke projecten middelen worden besteed. Een ander voorbeeld is hoe de gemeente Amsterdam op het terrein van diversiteit en inclusie maatschappelijke organisaties heeft gevraagd om allianties te vormen rondom beleidsmatige prioriteiten en hen in staat stelt om meerjarig de verandertheorie in de praktijk te brengen. We leren van deze instrumenten en passen onze financiële ondersteuning van bewonersinitiatieven hierop aan.

3. Het werken aan diversiteit en inclusie Eigenaarschap en zeggenschap wordt veelal door bewoners gepakt die hun weg richting de overheid, de media, instanties en andere organisaties gemakkelijk kunnen vinden. Ze zijn krachtig en hebben de tijd, de capaciteiten en energie om hun wensen en behoeften voor het voetlicht te brengen. We vinden het juist van belang om die stemmen te horen die normaal niet gehoord worden. Omdat daar de problemen het grootst zijn, het vertrouwen het laagst en de kans om volwaardig mee te kunnen doen het kleinst. In Nieuw-West wonen veel mensen met een migratieachtergrond en mensen met verschillende religies. We zoeken samenwerking met het Nieuw-West Interreligieus Netwerk (NWIN), een netwerk dat 17 kerken en 17 moskeeën met elkaar verbindt. Via dit netwerk willen we bewoners bereiken die we tot nu toe te weinig hebben gehoord. Ongehoorde stemmen horen we beter door te werken aan inclusie. Want door verschillende perspectieven en voorkeuren te betrekken, maken we het ook makkelijker voor bewoners om hun stem daadwerkelijk te laten horen. We werken op een getrapte wijze aan diversiteit en inclusie: •E  en eerste stap is dat alle institutionele partijen in de alliantie van Samen Nieuw-West werken aan diversiteit en inclusie in de eigen organisatie. Enerzijds zorgen we dat elke organisatie representatief is voor de bewoners waarvoor zij werken.

Anderzijds erkennen en identificeren we onderliggende patronen als discriminatie en institutioneel racisme. De gemeente Amsterdam heeft dat al gedaan naar aanleiding van de uitkomsten van diverse onderzoeken. Binnen de gemeente wordt nu een brede dialoog gevoerd over racisme en discriminatie, als basis voor verandering. De andere institutionele alliantiepartners nemen hier een voorbeeld aan. •E  en tweede stap is dat we de representativiteit van alle organisatieonderdelen van Samen Nieuw-West verbeteren. We zorgen voor een divers en inclusief aannamebeleid, waardoor de samenstelling verbetert van het programmateam, de opgaveteams en de partijen in het alliantiebestuur. Ook de ontwerpgroepen voor de toetreding van inwoners in verschillende onderdelen van het programma dragen hieraan bij.

20 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

• Een derde stap is dat partijen in de alliantie en organisatie van Samen Nieuw-West op de lange termijn elkaars perspectieven en signaalfunctie beter benutten. Zo leren we van elkaar en vinden we aansluiting bij de diversiteit aan voorkeuren van bewoners in het stadsdeel. Deze signaalfunctie werkt pas optimaal als alliantiepartners en de programmaorganisatie een afspiegeling vormen van de bewoners. Tot dit het geval is, maken we gebruik van het directe contact met de gemeenschap(pen) om deze signaalfunctie te vervullen. • Parallel aan deze drie stappen werken we namelijk structureel aan het bouwen van sterke en verbonden gemeenschappen in Nieuw-West. Dat is nodig, want sterke en verbonden gemeenschappen zijn nodig om de veerkracht van de meest kwetsbare bewoners te verbeteren, om discriminatie en marginalisering tegen te gaan en om te zorgen dat bewoners naast elkaar in plaats van tegenover elkaar komen te staan. Daarom versterken we bestaande gemeenschappen (bonding), en faciliteren we contact en uitwisseling tussen gemeenschappen (bridging), juist ook over onderwerpen die schuren tussen groepen onderling. Dit doen we op drie manieren: door ontmoeting en dialoog te faciliteren, door wijkverbinders in te zetten en door de signaalfunctie te verbeteren. Daarmee bieden we onszelf ook een kans om de signaalfunctie van deze gemeenschappen beter te benutten.

Actielijnen – wat gaan we nu doen? Werken aan diversiteit en inclusie in de organisatie We werken aan diversiteit en inclusie in de organisatie – van onze eigen organisaties, maar ook van de programmaorganisatie van Samen Nieuw-West. Enerzijds werken we aan het verbeteren van de representatie in de organisatie, vooral ook in leidinggevende posities. We formuleren concrete doelstellingen voor het aannamebeleid en de samenstelling, dit gaat bijvoorbeeld over de samenstelling van het alliantiebestuur, de opgaveteams en de programmaorganisatie. Anderzijds willen we in de organisatie discriminatie en uitsluiting tegengaan. We maken kwaliteitsafspraken, stellen externe vertrouwenspersonen in en spreken procedures af voor het omgaan met signalen van racisme en andere vormen van discriminatie. Tot slot voeren we een brede dialoog over discriminatie en institutioneel racisme, zowel per organisatie als alliantiebreed. Aan de hand van de gesprekken, formuleren we acties om het aan te pakken.

21 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Versterken van bestaande gemeenschappen (bonding) Om verbinding binnen de eigen groep te versterken, organiseren we verschillende typen activiteiten voor dialoog en ontmoeting. We ondernemen al tal van activiteiten in Nieuw-West die erop gericht zijn om mensen met elkaar in gesprek te laten gaan. We sluiten bij de verschillende initiatieven aan die al georganiseerd worden, vergroten deze en differentiëren waar nodig. Zo organiseren we dialoog- en voorlichtingsbijeenkomsten, spreekuren, trainingsweekenden, filmavonden, workshops en collegetours om bewustwording over thema’s die onder bewoners in Nieuw-West spelen te vergroten en zichtbaar te maken. Stichting Gouden Mannen organiseert al dialogen en voorlichtingen over taboeonderwerpen, het vergroten van weerbaarheid, emancipatie en zelfredzaamheid. Ook geeft St. Kikid projectweken op VO-scholen met workshops die gaan over seksuele weerbaarheid, veiligheid, zelfbeschikking, sexting en groepsdruk. Verder organiseert Young Amsterdam collegetours, dialogen en talkshows over het tegengaan van racisme, en het bevorderen van inclusie, gedeelde geschiedenis, identiteitsvorming en emancipatie. Bij de organisatie van activiteiten hebben we in het bijzonder oog voor gemeenschappen die relatief klein of minder in beeld zijn.

Tijdens de verschillende typen activiteiten gaan bewoners met elkaar in gesprek over taboeonderwerpen en krijgen zij meer informatie over de thema’s als emancipatie, antidiscriminatie, seksualiteit, veiligheid, empowerment, exposing, online shaming en actuele politieke thema’s. Ook krijgen deelnemers tools aangereikt, waardoor ze met elkaar over deze onderwerpen kunnen praten. Doordat we als alliantiepartners met verschillende groepen en gemeenschappen in contact zijn, halen we ook een diversiteit aan perspectieven op. Hierdoor weten we wat er speelt en daar haken we op in. Contact en uitwisseling tussen gemeenschappen (bridging) We vergroten het contact tussen verschillende groepen in Nieuw-West via dialoog en ontmoeting. Zo organiseren we een reeks Ongewone Ontmoetingen in Nieuw-West. Een Ongewone Ontmoeting is een bijeenkomst waar groepen bewoners samenkomen die elkaar zelden tot nooit zien of spreken. Door samen te eten en iets creatiefs te doen, komen bewoners meer met elkaar in verbinding. Bij een Ongewone Ontmoeting zijn er tussen de 80 en 100 bewoners aanwezig. In 2024 organiseren we vijf Ongewone Ontmoetingen. Verder houden de organisaties Young Amsterdam en SAAAM een reeks dialoogbijeenkomsten voor jongeren, moeders en dochters, en vaders en zoons. Het zijn dialooggesprekken en debatten die mogen schuren. Tot slot spelen we in op actualiteiten.

We ondersteunen bewoners en bieden ruimte om met elkaar te praten over actuele politieke thema’s die tussen verschillende groepen tot spanningen leiden. Denk aan ontwikkelingen in andere delen van de wereld, zoals het Midden-Oosten, maar ook gebeurtenissen in Nederland, Amsterdam of het stadsdeel. Signaalfunctie verbeteren – laagdrempelig signaalpunt voor bewoners Het doen van een melding is een eerste stap naar minder discriminatie en uitsluiting. Het zorgt ervoor dat problematiek in beeld komt en dat we daar als alliantiepartners wat aan kunnen doen. Daarom richten we een laagdrempelig meldpunt in voor het delen van signalen en het doen van een melding van discriminatie en uitsluiting. Deze signalen pakken we als alliantie proactief op. We onderzoeken de signalen en gaan ermee aan de slag. Hierbij trekken we samen op met partijen die ervaring en expertise hebben met het oppakken van signalen en meldingen.

22 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Wijkverbinders als agenderende en signalerende macht en ondersteunende kracht Verder zetten we wijkverbinders in om zicht te krijgen op de opgaven en problemen die in Nieuw-West spelen. Zij hebben een cruciale rol in het betrekken van tot nu toe ongehoorde stemmen. Wijkverbinders weten namelijk veel over wat er speelt in het dagelijks leven van bepaalde groepen mensen. Zij kennen de leefwereld van bewoners en maken onderdeel uit van – of staan in contact met – informele netwerken. Zij zijn ervaringsdeskundig of hebben zich verdiept in de leefwereld. Het kunnen bijvoorbeeld lokale ondernemers zijn, maar ook vrijwilligers. Iedere wijk kent dit soort personen die – omdat bijvoorbeeld bekend is dat ze theoretisch zijn opgeleid of ‘het systeem snappen’ – met regelmaat brieven vertalen of voor buurtgenoten de stadspas en toeslagen aanvragen. Dergelijke personen kunnen deze kennis en ervaring vertalen naar mensen die in de systeemwereld werken. We ondernemen verschillende stappen om een netwerk van wijkverbinders op te zetten: 1. We identificeren wijkverbinders. We brengen eerst in de focusbuurten en vervolgens in de rest van Nieuw-West in kaart wie wijkverbinders zijn. Denk aan snackbar Abi in Slotervaart of de actiegroep Wildeman waar de vrouwen bewoners leren wat hun huurrechten zijn.

We zoeken naar wijkverbinders met diverse achtergronden en identiteiten wat betreft leeftijd, sociaaleconomische positie, opleidingsniveau, culturele of etnische afkomst en religie. 2. We brengen behoeften van wijkverbinders in kaart. We willen wijkverbinders faciliteren, zodat zij hun signalen op een makkelijke manier kwijt kunnen en hun werk goed kunnen doen. Daarom richten we een proces in waarmee wijkverbinders zich gemakkelijker kunnen inzetten voor hun eigen wijk en de leefwereld daarbinnen. Ook brengen we in kaart hoe zij hun rol voor zich zien en wat zij nodig hebben om deze goed te kunnen vervullen. 3. We werken samen met wijkverbinders. We trekken samen met de wijkverbinders op. We nodigen hen uit om signalen te delen en mee te werken aan de opgaven. We zoeken naar geschikte rollen, bijvoorbeeld in opgaveteams of wijkteams, zodat zij structureel kunnen agenderen en signaleren. Ook organiseren we dat de wijkverbinders aan de ontwerptafels zitten en bewoners ondersteunen die meedoen aan de wijkalliantie. Tot slot zorgen we ervoor dat ze hun kennis en ervaring delen in het train-de-trainersprogramma voor de wijkallianties. 4. We bouwen een duurzaam netwerk van wijkverbinders op. Samen met de wijkverbinders bouwen we aan netwerken van vertrouwen. In die netwerken kunnen onderwerpen vanuit de leefwereld naar de systeemwereld worden gebracht en omgekeerd. 5.

We belonen wijkverbinders. We willen de wijkverbinders ondersteunen en belonen voor hun waardevolle werk. Wijkverbinders kunnen cursussen en participatietrajecten volgen. Dit helpt ze in hun werkzaamheden. Maar het biedt ook toekomstperspectief voor henzelf. Via Buurtbanen maken we tijdelijk betaalde functies mogelijk. Enerzijds zorgen we er zo voor dat de functie van wijkverbinder een springplank kan zijn naar vast betaald werk. Anderzijds geven we wijkverbinders op deze manier de waardering voor het werk dat ze doen.

23 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

Veiligheid Veilig en verbonden zijn en voelen

24 29 februari 2024

Wij Maken Samen Nieuw-West

25

Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

29 februari 2024

Opdracht – visie lange termijn We handelen adequaat, proportioneel en zorgvuldig

We werken aan verbondenheid, verdraagzaamheid en herstel

We doorbreken criminele structuren

Opbrengsten – middellange termijn A) Solide fundament

A) Iedereen heeft makkelijker toegang tot het recht

A) We doorbreken criminele carrières door te werken vanuit de context

B) Huiselijk geweld en kindermishandeling uit de taboesfeer en sneller juiste hulp en interventies

B) We ontnemen crimineel kapitaal en herbestemmen dit

B) We werken gebiedsgericht C) We denken in scenario’s

C) Er is meer online veiligheid C) We werken herstel gericht tijdens straf en vergelding D) Van intergenerationeel trauma naar meer veerkracht E) Het is aantrekkelijk om deel uit te maken van de samenleving F) Bewoners en ondernemers acteren als veiligheidsdragers

Actielijnen – wat gaan we nu doen? A) Massief werken volgens passende organisatiestructuur

A) Wijkrechtspraak

B) Opzetten vijf coöperaties

B) Werkgroep Stoppen huiselijk geweld en kindermishandeling

B) Netwerken versterken

C) Kansen binnen de straf

C) Integreren van scenario denken

D) Werkgroep van trauma naar kracht

A) Context gerichte aanpak Osdorp-Oost A) Co-creatie West B) Werkgroep herbestemmen crimineel kapitaal C) Werkgroep online veiligheid

E) Werkgroep Sterke samenleving (naam in concept) F) Organiseren brede veiligheidsdragers

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

26 29 februari 2024

In het convenant staat beschreven dat bewoners en bezoekers in Nieuw-West veilig zijn. Iedereen kan er dus veilig verblijven, leven en opgroeien, zowel binnenshuis als daarbuiten. Veiligheid is hier een fundament waar iedereen elke dag aan bijdraagt. Als bewoners en professionals in Nieuw-West voelen we ons beschermd en geborgen en zijn dat ook: op straat, in onze eigen woonomgeving, maar ook digitaal. We kunnen daarbij rekenen op een integere en acterende overheid, die ook oog heeft voor objectieve en verborgen onveiligheid. We kunnen rekenen op goed toegeruste instanties en op elkaar. We voelen ons dus niet alleen persoonlijk veilig, maar we creëren ook zelf veiligheid en we vertrouwen op onze omgeving. Veiligheid en onveiligheid – ook overlast en criminaliteit – zijn effecten van bijvoorbeeld een gebrek aan een thuis, gebrek aan bestaanszekerheid en gebrek aan kansen. De activiteiten in het veiligheidsdomein zijn vaak een sluitstuk, terwijl oorzaken en aanleidingen voor gedrag elders liggen. Werken aan veiligheid betekent dus fors investeren in en op de grensvlakken van andere domeinen. De veronderstelling is dan dat veiligheid een vanzelfsprekend effect is. Tot die tijd moeten we ons wel degelijk inspannen in Nieuw-West om ervoor te zorgen dat er meer veiligheid gecreëerd wordt.

Het vraagt een structurele verbeterslag in de samenwerking en beschikbare capaciteit van de veiligheid en zorgketen. Van een versnipperde aanpak, gebaseerd op schaarste, moeten we met elkaar naar een massieve aanpak die past bij de problematiek in de wijk. Ook gaan we integraal samenwerken om oorzaken weg te nemen die ten grondslag liggen aan overlast en criminaliteit. Er zijn namelijk grote zorgen over de vraag of kinderen en jongeren veilig opgroeien zonder geweld in de relaties waarin ze afhankelijk zijn van anderen. Wij maken ons zorgen over discriminatie, kansenongelijkheid en polarisatie. Er is steeds meer jeugdoverlast en -criminaliteit, er zijn criminele netwerken en er is ondermijning. Criminaliteit heeft een greep op het stadsdeel en komt ook vanuit (inter)nationale hoek. Ook maken we ons zorgen over kwetsbare bewoners die dringend hulp en zorg vragen. En over de verwaarloosde openbare ruimte. De norm vervaagt en verschuift, over wat we normaal vinden en over wie wat doet. Bewoners vinden het spannend om zich uit te spreken over hun zorgen, en hun wantrouwen naar instanties is groot. De veerkracht van de bewoners, ondernemers en professionals in het gebied is gelukkig ook groot. Alleen zorgen de opgestapelde problemen ervoor dat alles wat er gebeurt om het veiliger te maken, te weinig effect heeft. Veiligheid maken we dus met elkaar.

De basis daarvoor is dat je je verbonden voelt, en verdraagzaamheid en herstelkracht ervaart. Je kunt pas aan veiligheid voor iedereen bijdragen, als je je verbonden voelt met jezelf en met anderen. En om het veilig te maken in Nieuw-West moeten we investeren in en met andere domeinen, waar vaak de oorzaak ligt van onveiligheid. Samen met elkaar zijn we scherp op het organiseren van de randvoorwaarden en de keuzes die we maken.

“De jongeren vervelen zich toch ook. Waar moeten ze heen? We zijn zo keurig geworden allemaal. Er mag niks meer. Er moeten meer plekken komen waar zij naartoe kunnen.”

Wij Maken Samen Nieuw-West Verdiepend uitvoeringsprogramma 2024 – 2027

We hanteren een aantal uitgangspunten: • We organiseren samenhang. We zorgen ervoor dat wat we doen echt past bij de gebiedsopgaven in Nieuw-West en wat er al gebeurt in deze gebieden. We leggen verbanden tussen diverse domeinen en met wat bewoners en ondernemers willen, kunnen en doen. We sluiten aan bij ontwikkelingen die al in gang zijn gezet en we maken slimme verbindingen. Bijvoorbeeld bij activiteiten die worden gefinancierd door de Preventie met Gezag middelen (PMG-middelen) in Nieuw-West. Dat geldt ook voor de werkende structuur van veiligheidsoverleg en de driehoek. Daar waar het ertoe doet, wordt deze werkstructuur gehanteerd. We verbinden middelen die er voor de wijken zijn en koppelen deze aan de doelstellingen van het Nationaal Programma. Een ander voorbeeld zijn de SPUK-middelen die het ministerie heeft vrijgegeven. Deze worden onder andere gebruikt voor 1 fte voorlichting om wijken weerbaarder te maken voor ondermijning. We voorkomen verspilling van hulpbronnen – dus energie, geld en mensen – en zorgen voor een doelgerichte inzet. We zorgen er dus ook voor dat de acties binnen het veiligheidsdomein samenhangen en blijven aansluiten bij de behoeften. We zijn ons ervan bewust dat acties vaak bij dezelfde professionals en bewoners landen. Daar hebben we oog voor. We zijn zuinig op elkaar.

• We werken als collectief aan een systemische aanpak, waarbij onze blik op de toekomst is gericht. We breken met het werken van incident naar incident. We zien situaties niet meer los van de context. We kijken steeds opnieuw naar onderliggende oorzaken en lossen deze met elkaar op. Het denken in scenario’s is onze leidraad en crisismomenten zien we als kansen voor duurzame verbetering. We hebben een lange adem nodig en moeten standvastig zijn. We stoppen met of-ofdenken: preventie óf repressie, dader óf slachtoffer. We hebben een integrale benadering nodig om veiligheid te creëren in Nieuw-West. • We veranderen de norm. Het argument ‘we hadden geen andere keuze’ geldt straks niet meer. • We stoppen de overdracht van problemen. We stellen alles in het werk om ervoor te zorgen dat criminaliteit anderen niet aantrekt en dat crimineel gedrag anderen niet aanmoedigt om mee te doen. • Er is altijd een nieuwe kans. Onze inspanningen richten zich op gedragsveranderingen van mens, collectief en systeem. Er is iedere keer een kans om je gedrag te veranderen en we stellen met elkaar alles in het werk om dat ook te kunnen doen. • We zijn kritisch. We werken intensief samen binnen de alliantie. We zijn bereid om steeds te kijken wat er nodig is en we zijn wendbaar voor de collectieve opgave.