Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid 30km voetganger fiets 2024.pdf

Maatregelen binnen dit thema  Uitvoeren blackspots (veilige kruispunten en wegvakken)  Werkgroep Blackspots  Veiliger maken van verkeersonveilige risicolocaties  Protocol Ernstig en Protocol Dodelijk   Verkenning: Uitvoeren maatregelen Dode Hoek

Gemeente Amsterdam

  Verkeersveiliger maken risicolocaties Op basis van Meldingen in de openbare ruimte (SIA) over verkeersonveilige locaties in de stad worden er op voordracht van de stadsdelen ieder jaar ongeveer 24 verkeersonveilige locaties in stad veiliger gemaakt en ongeveer 20 schoolomgevingen veiliger gemaakt.

4.4 Fietsparkeren bij OV-locaties In Amsterdam is goed kunnen fietsparkeren bij OV-knooppunten van vitaal belang. Dit bevordert duurzaam vervoer, vergroot de toegankelijkheid van het openbaar vervoer, vermindert verkeerscongestie en ondersteunt een actieve en gezonde levensstijl. Amsterdam, bekend om zijn fietsvriendelijke cultuur, profiteert enorm van een goed ingerichte fietsinfrastructuur bij openbaarvervoerknooppunten. Hierdoor kunnen inwoners en bezoekers naadloos schakelen tussen fiets en OV, wat de mobiliteit in de stad aanzienlijk verbetert. Alle grote projecten voor de realisatie van nieuwe fietsparkeervoorzieningen bij de NS-stations lopen door na 2023: Lelylaan (oplevering 2025), Sloterdijk L-kavel (oplevering 2027), uitbreiding stalling Bijlmer ArenA (oplevering 2025/2026), uitbreiding Centraal Station Ooststalling (gunning realisatie in 2023, oplevering 2030) en station Zuid/Zuidasdok (na 2030), waarbij in 2023 een advies en afspraken worden opgesteld over de inrichting van het tijdelijk fietsparkeren tijdens de bouw van Zuidasdok. Voor fietsparkeren bij station Muiderpoort is er een haalbaarheidsstudie opgeleverd en wordt een ambitiedocument voorbereid. Eind 2023 wordt bepaald ‘hoe verder’. De planuitwerking voor een nieuw te bouwen fietsparkeergarage op Amstelstation Westzijde wordt opgestart (oplevering in 2028).

Na opening van de twee nieuwe stallingen bij Centraal Station in januari en februari 2023 is meegewerkt aan het fietsvrij maken van het maaiveld en is besloten

23

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

om de fietsflat te verwijderen (inschatting is sloop begin 2024). De situatie op Centraal Station (CS), en andere stations, wordt continu gemonitord. Vanuit het programma wordt gewerkt aan de uitbreiding van het aantal fietsparkeerplekken bij metrostation Noorderpark (Fase 1 in 2023 en Fase 2 in 2024/2025) en wordt gekeken of de Weesperplein-stalling opnieuw in gebruik genomen kan worden. In 2023 is bij station Weesp een aanwijsbesluit genomen voor het instellen van een maximale parkeerduur rond het station. Ook wordt de fietsparkeercapaciteit aan de noord- en zuidzijde van station Weesp verbeterd. Met NS, ProRail en Vervoerregio wordt onderzocht of de bestaande fietsenstalling van 1.100 plekken beter ontsloten kan worden met reizigersdomein. De realisatie van stallingen bij NS Stations gebeurt onder de samenwerkingsovereenkomst tussen gemeente, Vervoerregio, NS en ProRail. Deze wordt in 2024 herzien. Gemeentelijke regie en vertegenwoordiging hierin wordt geleverd door Programma Fiets.

Maatregelen binnen dit thema  Fietsparkeren bij OV-locaties  Dynamisch fietsparkeerverwijssysteem  Eindrapportage EU-subsidie Innovatieve toegangssystemen stallingen

Gemeente Amsterdam

  Fietsparkeren bij OV-locaties We blijven innovatieve (tijdelijke en structurele) oplossingen voor fietsparkeren op OV-locaties verkennen. Ook onderzoeken we oplossingen voor scooterparkeren, het toenemende gebruik van (nieuwe soorten) LEV’s en (daarmee) de toegankelijkheid van de stallingen bij OV-locaties voor buitenmodelfietsen en reizigers met een beperking. Van veel grote stallingen zijn de uitvoeringsbudgetten apart gedekt uit stedelijke parkeeropbrengsten (Algemene Middelen) of als onderdeel van de grondexploitatie als de stalling onderdeel is van gebiedsontwikkeling.

5

Bewust mobiliteitsgedrag De gemeente Amsterdam zet zich in voor het stimuleren van bewust mobiliteitsgedrag. Dit houdt in dat mensen zich bewust zijn van de keuzes die ze maken met betrekking tot mobiliteit en de impact ervan op bijvoorbeeld duurzaamheid en veiligheid. Een essentieel aspect van dit bewustzijn is het bevorderen van duurzame vervoerswijzen, zoals het gebruik van de fiets, wat niet alleen de luchtkwaliteit verbetert maar ook de congestie vermindert.

Aanpak risicogedrag

24

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

Aanpak risicodoelgroepen

Gemeente Amsterdam

Educatie en bewustwording

De opkomst van nieuwe vervoersmodaliteiten zoals lichte elektrische voertuigen (LEV’s) en e-bikes wordt gesteund en aangemoedigd als onderdeel van een meer duurzaam mobiliteitslandschap. LEV’s bieden bovendien een duurzaam alternatief voor korteafstandsvervoer in stedelijke gebieden. Ze verminderen de congestie op de wegen en verminderen de druk op het openbaar vervoer, wat de mobiliteit in steden verbetert en de behoefte aan grootschalige, vervuilende transportmiddelen vermindert. Bewust mobiliteitsgedrag omvat echter ook het besef van de risico’s die gepaard gaan met verkeer en verkeersveiligheid, en daarom is handhaving van verkeersregels van groot belang. Ook helpt bewustwording bij bewoners en onder­ nemers over de regels die gelden voor het formaat en de plek op het trottoir kan bijdragen aan een veiliger en prettiger loopklimaat.

Handhaving

Fietsstimulering

5.1 Aanpak risicogedrag Het effectief aanpakken van risicovol verkeersgedrag in Amsterdam gaat over methodieken die het beste passen bij de specifieke problemen en doelgroepen. Dit omvat onder andere het opzetten en uitvoeren van bewustwordingscampagnes, zoals campagnes gericht op het niet gebruiken van een mobiele telefoon tijdens het fietsen of het rijden onder invloed van drugs of alcohol. Hier is het zinvol om deze campagnes te combineren met handhavingsacties. Ook het tegengaan van een te hoge snelheid valt hieronder, maar ook algemeen ongewenst gedrag van fietsers, zoals een gedragsinterventie voor het negeren van rood licht. Voorbeelden van bekende campagnes zijn die van BOB en MONO. Daarnaast verkennen we door middel van pilots verschillende mogelijkheden om fietspaden veiliger te maken door de verschillende snelheden te scheiden; de pilot 30-20 is er daar één van. Deze aanpak benadrukt de flexibiliteit en veelzijdigheid die nodig is om effectieve oplossingen te bieden voor de diverse verkeers-gerelateerde uitdagingen in de stad.

Maatregelen binnen dit thema  Uitvoeren verkeersveiligheidscampagnes  Uitvoering   pilot indeling 30 en 20 km/h (snelle fietsers op de rijbaan)

25

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

  Uitvoering pilot indeling 30 en 20 km/h Noodzaak Met de opkomst van diverse soorten lichte elektrische vervoermiddelen, waaronder e-bikes, is de beleving van het fietspad veranderd. Er is meer variatie gekomen in snelheden op het fietspad en in de massa en breedte van de voertuigen op het fietspad. De beleving van fietsers uit zich met name in een gevoel van onveiligheid. Van de ruim 1.900 deelnemers aan de enquête van het AT5-panel zegt driekwart (76%) dat de veiligheid op het fietspad verslechterd is sinds de komst van e-bikes. Met name op de routes met relatief smalle, vrijliggende fietspaden knelt het, door een toenemend aantal snellere fietsers en meer inhaalbewegingen. De ontwikkelingen gaan snel en het is belangrijk hier een passend antwoord op te vinden. Te treffen maatregel Vanaf maart 2024 starten we daarom met een proef, waarbij we verkeersdeelnemers indelen op basis van snelheden, in plaats van op voertuigtype. Op de route Eerste Constantijn Huygensstraat, tussen de Overtoom en de Kinkerstraat, hebben snelle fietsers de keuze om op de rijbaan te rijden. Het autoverkeer rijdt hier 30 km/u. Fietsers mogen ook kiezen voor het fietspad, daar geldt een adviessnelheid van 20 km/u. De pilot is gebaseerd op het winnende idee van een prijsvraag voor een slimme oplossing voor de verschillende snelheden op het fietspad.

De proef duurt vier maanden en we onderzoeken of het fietspad met deze maatregel rustiger wordt. We meten onder andere hoeveel fietsers gebruiken maken van de rijbaan en vragen fietsers naar hun beleving op het fietspad of op de rijbaan.

Gemeente Amsterdam

5.2 Aanpak risicodoelgroepen Ouderen zijn risicogroepen in het verkeer, omdat ze relatief vaak bij ongevallen betrokken zijn. Recente cijfers van SWOV (Rapport: de staat van verkeersveiligheid 2022) tonen een toename in het aantal oudere verkeersslachtoffers in 2022. Ook in de jaren ervoor zien we een toename in ernstige en dodelijke verkeersongelukken bij ouderen. Dit hangt deels samen met de vergrijzing van de Nederlandse bevolking. De rijvaardigheden – zowel op de fiets als in de auto – nemen bij veel ouderen af. Het is belangrijk om ouderen bewust te maken van risico’s en handelingsperspectief te geven om risico’s te verminderen. Ook jongeren en jongvolwassenen hebben een grotere kans op ongelukken. Ze mogen meer dan kinderen (autorijden, alcohol drinken), maar zijn nog relatief onervaren in het verkeer en vinden het lastiger om risico’s in te schatten (onderzoek VRA, 2022). Afleiding en rijden onder invloed van alcohol, drugs en geneesmiddelen, zijn bijkomende factoren die hier een rol spelen. Educatie en bewustwordingscampagnes spelen een belangrijke rol in de inspanningen van Amsterdam om de verkeersveiligheid te verbeteren. In 2024 zetten we bij deze doelgroepen opnieuw in op het aanleren en verbeteren van kennis, inzicht, vaardigheden en houding. Ook gaat het om mensen bewust maken van hun kwetsbaarheid en verantwoordelijkheid in het verkeer.

In 2024 besteden we hierbij ook extra aandacht aan jonge Amsterdammers op opgevoerde elektrische fietsen waaronder een fatbike. Als gemeente maken we

ons grote zorgen over de toename van veelal jonge kinderen die veel te hard, onverzekerd en zonder helm door de stad rijden op (opgevoerde) elektrische fietsen en fatbikes. Als de fietsen opgevoerd worden, door ondersteuning te bieden boven de 25 km/u, meer vermogen dan 250 watt hebben of een gashendel waarbij niet nauwelijks getrapt hoeft te worden gedragen ze zich feitelijk als brom- of snorfietsen, waarbij er in de praktijk niet gehouden wordt aan de bijbehorende regels zoals een helmplicht, minimumleeftijd en rijbewijs. Strengere landelijke regels laten nog op zich wachten en er is niet genoeg capaciteit voor handhaving. In 2024 informeren we ouders en kinderen over de regels en de risico’s middels communicatie via de scholen. Ook krijgt het onderwerp fatbike een plek in het aanbod van verkeerseducatie.

Maatregelen binnen dit thema  Pilot - ISA e-bike (nudging en begrenzing)  Inzetten op vergroten verkeersveilig gedrag seniore weggebruikers  Inzetten op vergroten verkeersveilig gedrag jonge bestuurders (18-24 jaar)

  Maatregel: inzet op verkeersveilig gedrag seniore weggebruikers Senioren blijven steeds langer mobiel en tegelijkertijd zijn ze in het verkeer een kwetsbare doelgroep, als ze vallen, raken ze ernstiger gewond dan jongeren. Steeds meer ouderen gebruiken bijvoorbeeld een elektrische fiets, die veel sneller gaat dan ze gewend waren. Dat levert risico op, zeker in combinatie met bijvoorbeeld een verminderd reactievermogen en evenwicht. In 2021 zijn 110.000 verkeersslachtoffers in heel Nederland behandeld op de Spoedeisende Hulp (SEH) afdeling, waarvan 66.600 met ernstig letsel. Een derde van de slachtoffers met ernstig letsel is een fietser van 55 jaar of ouder. Een aanpak gericht op ouderen blijft dus nodig. Om senioren te stimuleren vooral veilig te blijven fietsen, heeft het ministerie van I&W het programma Doortrappen ontwikkeld. Dit communicatie- en gedragsprogramma zetten we sinds een aantal jaren in, en in 2024 willen we hiermee doorgaan. Daarnaast bieden we een pakket verkeersopfriscursussen aan voor het veilig gebruik van de scootmobiel en het bijhouden van de rijvaardigheid voor de auto. Ook het opfrissen van kennis van verkeersregels is onderdeel van de cursussen.

 Inzet op bewustwording en regels van het gebruik van snelle elektrische fietsen waaronder fatbikes onder jongeren

26

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

Gemeente Amsterdam

  Inzet op vergroten verkeersveilig gedrag jonge bestuurders 18-24jr MONO In het VRA MONO-onderzoek voor de MONO-campagne zagen we dat jongere bestuurders, ten opzichte van oudere bestuurders, telefoongebruik in het verkeer als gemiddeld minder gevaarlijk beoordelen, maar ze zijn wel vaker betrokken bij ongevallen. Daarom willen we ook in 2024 samen met de VRA specifieke interventies inzetten voor jonge bestuurders om telefoongebruik in het verkeer tegen te gaan. Fietsverlichting Voor handhavingsacties van de politie worden fietslampjes ter beschikking gesteld. Politieteams gaan de straat op om controles uit te voeren, het gesprek aan te gaan en fietslampjes uit te delen. BOB Campagne in 2022 kwam naar voren dat met name de kennis over de regels voor alcoholgebruik op tweewielers beperkt is. Veel jongeren denken dat ze meer mogen drinken op tweewielers dan in de auto, wat niet het geval is. Om jongeren extra te bereiken en ze bewust te maken van o.a. de gevaren van alcoholgebruik op de (deel)scooter, willen we in 2024 op plekken waar veel jongeren komen gedragsinterventies uitbreiden om hen bewust te maken van gevaren als gebruik van middelen in het verkeer en snelheid. We lichten ze voor op verschillende Amsterdamse festivals en we zijn te vinden op de introductieweken van onderwijsinstellingen in de stad.

5.3 Educatie en bewustwording Kinderen en jongeren bewegen zich elke dag in het verkeer. Vooral vaak te voet, op de fiets en met het OV. We willen allemaal dat iedereen veilig op school kan komen en weer veilig thuis. Verkeerseducatie is daarbij belangrijk. Specifieke maatregelen omvatten verkeerseducatie­ programma’s gericht op kinderen (0-18 jaar), waarbij verkeersvaardigheden en veiligheidsbewustzijn worden bevorderd. Ook wordt gewerkt aan het stimuleren van juist fietsgedrag, zoals het gebruik van aangewezen fietspaden en het respecteren van verkeersregels, ondersteund door nudging-technieken die gewenst gedrag subtiel aanmoedigen. Nudging-technieken kunnen bijvoorbeeld markeringen of aangebrachte kleuren op het wegdek zijn. Het verplicht fietsparkeren in de daarvoor bestemde rekken is bedoeld om de openbare ruimte ordelijk te houden en voetgangers en andere weggebruikers niet te hinderen. Ten slotte wordt de vindbaarheid van fietsparkeervoorzieningen verbeterd om het juiste gedrag te stimuleren. Door fysieke maatregelen te combineren met educatie en bewustwordingscampagnes, streeft Amsterdam naar meer verkeersveiligheid.

Maatregelen binnen dit thema  Verkeerseducatie 0 – 18 jaar  Fietsen   op de juiste plaats, met ‘on the spot’- en grondcommunicatie

27

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

  Verkeerseducatie 0 – 18 jaar

5.4 Handhaving

Veilig deelnemen in het verkeer begint met het weten en begrijpen wat veilig gedrag is en hoe je dit moet uitvoeren. Met verkeerseducatie leggen kinderen een belangrijke basis voor hun eigen veiligheid en zelfstandigheid in het verkeer.

Samen met de politie en het Openbaar Ministerie zet de gemeente handhaving in om veilig gedrag in het verkeer te bevorderen.

De gemeente Amsterdam biedt verkeerseducatie aan die specifiek gericht zijn op de behoeften van leerlingen van 0 tot 18 jaar, zowel op het kinderdagverblijf, het basis- als voortgezet onderwijs. Ons doel is om kinderen kennis en vaardigheden bij te brengen die ze nodig hebben om zelfstandige, verantwoordelijke en bewuste weggebruikers te worden. Door een stevige basis te leggen met verkeerseducatie, willen we hen in staat stellen om veilig en met vertrouwen deel te nemen aan het verkeer. Daarnaast betrekken we ook de ouders bij de verkeerseducatie. Actieve deelname van ouders kan de school ondersteunen bij het creëren van een verkeersveilige schoolomgeving. Ouderparticipatie kan in verschillende vormen plaatsvinden, variërend van deelname aan ouderbijeenkomsten en schoolactiviteiten tot vrijwilligerswerk als verkeersouder of verkeersbrigadier. We ondersteunen ons Verkeerseducatieaanbod met de inzet van landelijke en plaatselijke campagnes ‘Onze Scholen Zijn Weer Begonnen’ en ‘De Week van het Verkeer’. We starten de pilot Theoretische en praktische verkeerseducatie voor nieuwkomers tussen de 12-18 jaar.

Gemeente Amsterdam

Handhaving op overtredingen vindt plaats door de politie en de gemeentelijk handhavers; de buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s). Het Openbaar Ministerie gaat over de vervolging van overtreders en stelt kaders aan bijvoorbeeld het gebruik van flitspalen, flexflitsers en (MONO) camera’s. Hieronder vallen ook de prioriteit op VARAS-activiteiten (veelplegers, afleiding, roodlichtnegatie, alcohol/drugs en snelheid).

Maatregelen binnen dit thema  Smileys en wegkantradars  Inzetten op verkeershandhaving op VARAS  Inzetten   op verkeershandhaving illegale voertuigen (o.a. fatbikes)  Camerahandhaving brom- en snorfietsers   Verkenning: Uitbreiding bevoegdheden BOA’s

  Verkenning: uitbreiden bevoegdheden BOA’s In navolging van de succesvol geëvalueerde pilot Verkeershandhaving in de gemeente Utrecht en vervolg pilots in Breda, Venlo, Harderwijk, Schouwen-Duiveland en Zaanstad is per 1 januari 2024 het takenpakket van BOA’s landelijk verruimd met de bevoegdheden voor handhaving op (lichte) verkeersovertredingen zoals mobiel vasthouden op de fiets, door rood fietsen of lopen en fietsen zonder verlichting. In 2024 implementeert gemeente Amsterdam de bevoegdheden van boa’s op verkeersovertredingen voor fietsers en voetgangers.

5.5 Fietsstimulering Niet iedereen in Amsterdam durft, wil of kan kiezen voor de fiets. Dit heeft uiteenlopende oorzaken, zoals het niet durven (door bijvoorbeeld de drukte op de weg), onvoldoende fietsvaardigheid, geen fietsbeschikbaarheid of het ontbreken van een geschikte plek om de fiets te stallen. Er ligt dus een opgave om fietsen inclusief te maken en te houden: iedereen die wíl fietsen en daartoe in staat is, zou geen barrière moeten voelen om het daadwerkelijk te doen. We kiezen ervoor om het fietsgebruik en de mobiliteitstransitie te stimuleren in met name de stadsdelen Nieuw-West, Noord en Zuidoost. In deze stadsdelen blijft het aandeel fietsgebruik achter in vergelijking met de andere stadsdelen; gemiddeld is het aandeel fiets (t.o.v. auto en OV) 37%, waar dit gemiddelde in de stadsdelen Centrum, Oost, West en Zuid ligt op 64% (ODIN 2020-2021). Inwoners van deze stadsdelen kiezen dus vaker dan andere Amsterdammers voor de auto of het OV. Dit heeft verschillende oorzaken, zoals hierboven eerder benoemd, maar kan ook te maken hebben met een andere ruimtelijke ordening (o.a. de nabijheid van voorzieningen, de infrastructuur en het parkeren voor de auto is dominanter in het straatbeeld aanwezig dan de voorzieningen voor de fiets), de bekendheid met en houding ten opzichte van fietsen (o.a.

culturele achtergrond van een deel van de inwoners) en het feit dat het vaak nog aantrekkelijk is om een rit met de auto te maken.

28

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

Gemeente Amsterdam

Maatregelen binnen dit thema  Stimuleren fietsgebruik  Platform   voor kennisdeling en innovatie: Amsterdam Bike City  Fietsvriendelijke   maatregelen: onderzoek en pilots voor fietstevredenheid

  Stimuleren fietsgebruik In de afgelopen jaren is vanuit het Meerjarenplan Fiets en de aangenomen motie ‘fietscultuur’ met diverse projecten gewerkt om meer mensen op de fiets te krijgen. We richten ons in 2024 op nieuwe doelgroepen door inclusiviteit centraal te stellen, fietslessen te organiseren en nieuwe werkenden op de fiets te krijgen. Voor deze activiteiten wordt samengewerkt met het Fietsdepot om 1000-1500 extra fietsen ter beschikking te stellen. Alleen de donatie van een fiets is niet voldoende voor een blijvende verandering op lange termijn. Daarom nemen we aanvullende maatregelen zoals fietsvaardigheidsen reparatietrainingen. Het samenwerken met maatschappelijke organisaties en sociale masterplannen in Noord, Nieuw-West en Zuidoost is daarbij essentieel om verschillende doelgroepen te bereiken en de initiatieven op de langere termijn te laten landen.

6

Budget, monitoring en overzicht maatregelen Dit hoofdstuk geeft een overzicht van het benodigde budget voor de maatregelen uit dit uitvoeringsplan. Daarnaast gaat het kort in op het thema monitoring & evaluatie. Tot slot is er een overzicht van de maatregelen die in 2024 worden uitgevoerd.

6.1 Budget Uitvoeringsplan 2024 De kosten bestaan uit maatregelen die bijdragen aan verkeersveiligheid, fiets, voetganger, toegankelijkheid en 30 km/u in de stad. Op de volgende pagina is te zien welke maatregelen onder dit uitvoeringsplan vallen. Voor dit uitvoeringsplan wordt uitgegaan van de begroting 2024. Er is in totaal € 25,3 miljoen beschikbaar. Daarvan wordt € 19,5 miljoen gedekt uit het fonds Stadsverbetering. Daarnaast verwachten we € 5,8 miljoen dekking van derden (VRA en Rijksoverheid, vanuit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid). Dit is te weinig voor de uitvoering van alle nu opgenomen maatregelen. Er is € 2,5 á € 3 miljoen extra nodig ten opzichte van de begroting indien we alle opgenomen maatregelen in het uitvoeringsplan willen uitvoeren.

29

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

Gemeente Amsterdam

Verkeersveiligheid staat voor het college voorop. Lopende het uitvoeringsjaar prioriteert het college daarom de maatregelen waarbij maatregelen die (meer) bijdragen aan het verbeteren van de verkeersveiligheid in principe voor gaan, zoals blackspots en risicolocaties. Dit zorgt naar verwachting voor het temporiseren of het wijzigen van fietsmaatregelen ten opzichte van de maatregelen die nu zijn voorzien. Medio 2024 herijken we het uitvoeringsprogramma voor 2024 en blikken we vooruit op 2025. We kijken dan naar de totale maatregelenlijst op basis van tussentijdse resultaten van de invoering van 30 km/u, de locaties die uit de ambulancedata en fietsknelpunten komen, risicolocaties verkeersveiligheid.

6.2 Monitoring De voortgang van de uitvoering van de maatregelen uit dit uitvoeringsplan wordt gemonitord en daarover wordt in 2025 gerapporteerd. Daarnaast wordt in de tweejaarlijkse Fietstevredenheid monitor aandacht besteed aan fietsveiligheid.

6.3 Overzicht maatregelen Hieronder volgt een overzicht van de drie pijlers en de bijhorende maatregelen, inclusief toelichting per maatregel.

Subthema / Fiche

Maatregel

Toelichting maatregel

Uitnodigen voor voetgangers en fietsers Veilige schoolomgeving

Veilig en comfortabel fietsen

30

Aanleggen veilige schoolomgevingen

We schouwen de verkeerssituatie bij basisscholen waar daar aanleiding voor is. Op basis daarvan passen we schoolomgevingen aan: minimaal met markering ‘school’ op de weg en bebording met een lage adviessnelheid. Bij sommige scholen realiseren we aanvullende maatregelen, zoals een zebrapad, drempels of het weghalen van parkeervakken. In 2024 verbeteren we 20 schoolomgevingen.

Ondersteunen van scholen met maatregelenpakket voor veilige schoolomgevingen

We helpen scholen met het vergroten van veiligheid rondom hun school door verschillende (gedrags)maatregelen te faciliteren. Zoals inzet van gastheren/gastvrouwen, BOA’s in opleiding, MADS Loopbus, inzet verkeersbrigadiers. Dit communiceren we via een online menukaart.

Aanleggen schoolstraten

Waar het kan sluiten we de straat voor een basisschool tijdens haal- en brengtijden af met een paaltje voor auto’s. We verkennen de mogelijkheden van een schoolstraat d.m.v. digitale handhaving.

 Verkenning: Speelstraten

We verkennen of we straten permanent autoluw kunnen maken, zodat er meer ruimte is voor spelen en groen.

 Verkenning: Interventie ontmoedigen autogebruik voor halen en brengen naar school

We onderzoeken welke interventie we kunnen inzetten zodat in de toekomst minder kinderen met de auto naar school gebracht worden.

Terugdringen obstakels op fietspaden (Vergevingsgezinde paaltjes en trottoirbanden)

Alle fietspadpaaltjes op doorgaande fietsroutes zijn in beeld gebracht, waar mogelijk worden fietspadpaaltjes verwijderd.

Ruimte maken voor fietsers

We maken bestaande fietsverbindingen beter/comfortabeler/veiliger en sluiten waar mogelijk aan bij (groot onderhouds) projecten. We dragen financieel bij aan 5 à 6 van deze projecten in de stad.

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

Gemeente Amsterdam

Subthema / Fiche

Maatregel

Toelichting maatregel

Realisatie route mr Visserplein - IJ (Gelderse Kade, Oostertoegang)

We werken aan de verbetering van de route van Meester Visserplein via de Nieuwmarkt naar het IJ. Momenteel wordt een bredere route op de Oostertoegang (Prins Hendrikkade bij Odebrug) gerealiseerd.

Tweede fietsring: voorbereiding fietsstraat Roelof Hartstraat/-plein

De tweede fietsring loopt van de Ceintuurbaan aan de Amstel via de Roelof Hartstraat, Van Baerlestraat, Bilderdijkstraat naar de Frederik Hendrikstraat. We stimuleren met expertise en een financiële bijdrage om deze routes nu al toekomstproof in te richten. In 2024 wordt gewerkt aan de uitwerking van de plannen voor de Roelof Hartstraat en -plein.

Omzetten van tegels naar asfalt en aanpakken oneffenheden

In 2024 worden de fietspaden op de Hoofdweg en Postjesweg omgezet van tegels naar asfalt (in samenhang met het geplande onderhoud). We dragen bij aan de voorbereiding van overige projecten van groot onderhoud waar tegelfietspaden worden omgezet in verharding met rood asfalt (Ringdijk, Bos en Lommerweg).

Nieuwe Fietsverbindingen*

In 2024 wordt gestart met voorbereiding en de realisatie van route Panamalaan en de overige verbindingen worden voorlopig alleen voorbereid vergelijkbaar PBI fase O-1. Dit zijn: N-Z route Nieuwe Meer t.h.v. Christoffel Plantijnpad; N-Z route Nieuwe Meer t.h.v. Johan Huizingalaan; en het omzetten van een voetpad in een fietspad in het Rembrandtpark.

Verbeteren routes op het groennet fiets*

Start voorbereiding uitvoering vier eigenstandige projecten: Van Heenvlietlaan, T.T. Vasumweg, Beemsterstraat, Kanaaldijk West; Daarnaast werk-met-werk projecten, advisering en mogelijk cofinanciering (Dijksgracht Oost).

Bereikbaarheid ontwikkelgebieden: Sprong over het IJ, fietsroute Ringspoorzone*

Actieve bijdrage in het aanjagen van fietsverbindingen naar vier focusgebieden Sprong over ’t IJ, Zuidoost, Zuidas en Sportas, plus advies bij andere gebiedsontwikkelingen in de stad.

Betere verwijzingen voor fiets bij wegwerkzaamheden

We streven naar minder hinder voor fietsers bij wegwerkzaamheden, waar mogelijk veilig langs het werk in plaats van onrealistische omleidingsroutes. Borging proces via ZWIA.

Verbeteren oversteekbaarheid van S100 en kruispunten

Maatregelen om de oversteekbaarheid voor fietsers te vergroten bestaan uit relatief kleine aanpassingen tot volledige herinrichting van kruispunten. Inmiddels zijn 17 kruispunten aangepakt. In 2024 zetten we de werkzaamheden voort bij de S100 (rond Vondelpark) en de kruising Van Hallstraat – Haarlemmerweg.

Optimaliseren en verwijderen verkeerslichten

We zetten in het op verder optimaliseren van verkeerslichten, waardoor er minder lange wachttijden zijn. Onnodige verkeerslichten verwijderen we.

* De maatregel wordt mogelijk niet uitgevoerd dan wel getemporiseerd indien er geen extra middelen beschikbaar komen.

31

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

Gemeente Amsterdam

Subthema / Fiche

Veilig en comfortabel lopen

Toegankelijke openbare ruimte

Gebruikersvriendelijk fietsparkeren

Maatregel

Toelichting maatregel

 Verkenning: pilot omdraaien voorrangsregeling

We zijn gestart met een pilot waarbij de voorrangsregeling bij fietskruispunten wordt omgedraaid. Deze kruispunten zijn kenmerkend doordat de tak die voorrang heeft, minder druk is. Voorrang is hier dan niet praktisch en leidt tot congestie.

 Verkenning: Voorbereiding Lev-kader 2025 (beleidsvormend, plek op de weg)

Voorbereiding kader voor Licht Elektrische Voertuigen en de kanttekeningen/ aandachtspunten die hierbij van toepassing zijn.

Knelpunten ophalen voetgangersnetwerk in stadsdelen (motie)

In de verschillende stadsdelen gaan we de belangrijkste knelpunten binnen het voetgangersnetwerk oppakken.

Meer ruimte voor voetgangers: integrale herverdeling openbare ruimte

Opstellen met omgeving van integrale herverdelingsplannen (uitvoeringsplan voor verplaatsen en verwijderen objecten op voetpad).

Voetgangers tellen in voorbeeldstraten

Tellen voetgangers in de voorbeeldstraten uit het beleidskader Ruimte voor de Voetganger.

 Verkenning: Veilig oversteken met focus op solitaire VOP’s

Uniformiseren en verkeersveiliger maken van solitaire VOP’s.

Bushaltes toegankelijk maken

We maken bushaltes toegankelijker door aan aspecten te denken van mensen met een motorische, visuele of andere beperking.

Speciale fietsparkeervakken voor mensen met een beperking

We creëren meer speciale fietsvoorzieningen voor mensen met een beperking op locaties in alle stadsdelen. Het gaat o.a. om drukbezochte (winkel)gebieden, waar bestaande fietsparkeervoorzieningen op piekmomenten doorgaans niet toegankelijk zijn voor mensen met een beperking.

Bekend maken regels beleidskader Ruimte voor de Voetganger (motie)

Lopen is gezond, duurzaam en bovendien een fijne manier om je door de stad te verplaatsen. Dat betekent dat genoeg vrije doorloopruimte op de stoep een randvoorwaarde is bij alle ruimtelijke ontwikkelingen.

Buurtaanpak buiten de Ring: Fietsstimulering door voldoende fietsparkeren*

Waar ruimte is voor meer fietsparkeerplekken, zonder dat dit ten koste gaat van voetgangersruimte, komen er extra plekken bij. Is de openbare ruimte te beperkt, zijn er meer creatieve oplossingen nodig om het fietsparkeren mogelijk te maken, zoals flexparkeren (of dubbelgebruik), pop-up fietsparkeren, Parkeer+Loop bij evenementen.

* De maatregel wordt mogelijk niet uitgevoerd dan wel getemporiseerd indien er geen extra middelen beschikbaar komen.

32

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

Gemeente Amsterdam

Subthema / Fiche

Maatregel

Toelichting maatregel

Buurtaanpak binnen de Ring; Ruimte maken voor voldoende fietsparkeren*

In 2024 ligt de nadruk van de gebiedsaanpak op de buurtaanpak, met uitvoering in vier buurten binnen de Ring A10. Buiten de Ring ontwikkelen we een aanpak gericht op fietsstimulering en inventiseren we kansen per buurt.

Verbonden buurtaanpak: Fietsparkeren integraal onderdeel toekomstbestendige buurt*

In 2024 ligt de nadruk van de gebiedsaanpak op de buurtaanpak, met uitvoering in vier buurten binnen de Ring A10. Buiten de Ring ontwikkelen we een aanpak gericht op fietsstimulering en inventiseren we kansen per buurt.

Mogelijkheden gebouwde (stads)stallingen

We blijven de verschillende mogelijkheden voor extra inpandige fietsparkeervoorzieningen onderzoeken in samenwerking met o.a. gebiedsteams en projecten.

Subsidieregeling exploitatie buurtfietsenstallingen

Huidige buurtfietsenstallingen kunnen, uiterlijk 5 januari,een investeringssubsidie en exploi­ta­ tiesubsidie aanvragen om hun stalling uit te breiden, te verbeteren en/of in stand te houden.

Netwerk veilig en gebruikersvriendelijk Lagere snelheden en autoluwe zone

Risicogestuurd werken

30 km/h: Communicatie en campagnes: drie fases

Communicatie bestaat uit drie fases: fase 1 aankondigingsfase: 20 nov - 7 dec 2023; fase 2 startfase: 8 dec - 22 dec 2023; fase 3 bestendigingsfase: 7 feb - 20 feb 2024.

30 km/h: Handhaving (preventief en repressief)

Aanbrengen van smileys, LED-borden, spaarpaal-pilot. Mogelijk handhaving op GOW 30 wegen door CVOM met (flex)flitspaal, radarauto en laser.

30 km/h: Inrichting openbare ruimte

Laatste infrastructurele aanpassingen voor 30 km/h (met name belijning 30km wegen, restant bebording).

30 km/h: Monitoring na invoering (1 jaar)

Het continu blijven monitoren van de aangepaste snelheid 30 km/h. Met als doel om te kijken of er nog andere aanpassingen noodzakelijk zijn.

 Verkenning: Voertuigtechnieken (ISA gemotoriseerd verkeer)

ISA helpt bestuurders bij het niet overschrijven van de toegestane maximumsnelheid. We verkennen de mogelijkheden voor invoering in de toekomst.

Publiekskaart Verkeersveiligheid

We gaan bewoners vanaf 2024 meer inzicht geven in de verkeers(on)veiligheid in de stad. Dit doen we aan de hand van een publiekelijk toegankelijke (online) kaart met statistiek en data.

Interactieve kaart Verkeersveiligheid

Om verdere analyses te doen op het gebied van verkeersveiligheid, is een interactieve veiligheidskaart ontwikkeld binnen de gemeente. Hierop zijn werkzaamheden, netwerken en verkeersveiligheidscijfers zichtbaar.

* De maatregel wordt mogelijk niet uitgevoerd dan wel getemporiseerd indien er geen extra middelen beschikbaar komen.

33

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

Gemeente Amsterdam

Subthema / Fiche

Aanpak risicolocaties

Fietsparkeren bij OV-knooppunten

Maatregel

Toelichting maatregel

Stadsbrede meldingen fietsparkeren (i.s.m. Stadswerken)

De stadsbrede meldingen zijn meldingen die door bewoners, ondernemers en gebieds­ teams uit de stadsdelen worden gedaan. We onderzoeken de mogelijkheid om de meldingen over te dragen aan Stadswerken in 2024.

 Verkenning: Uitvoeren maatregelen dode hoek (veilige kruispunten)

Waar mogelijk zoveel als mogelijk wegnemen van gevaarlijke rechtsafdeelconflicten.

Uitvoeren blackspots (veilige kruispunten en wegvakken)

We maken ongeveer 15 blackspots verkeersveiligers door infrastructurele aanpassingen.

Werkgroep Blackspots

We onderzoeken alle Blackspots in de stad en stellen een verkeersveiligadvies op. Dit advies is op basis van een schouw terplaatse van het ongeval.

Verkeersveiliger maken van verkeersonveilige risicolocaties

We maken in opdracht van de stadsdelen en stadsgebied Weesp 24 risicolocaties verkeersveiliger.

Protocol dodelijk en protocol ernstig

Het protocol dodelijk/ernstig treed in werking na een dodelijk of ernstig ongeval. Indien hier sprake is, wordt direct actie ondernomen. Bijvoorbeeld door direct maatregelen op straat uit te voeren om de verkeersonveilge situatie weg te nemen

Fietsparkeren bij OV-locaties*

Om de combinatie van fiets en OV aantrekkelijk te houden en te maken, werken we aan diverse grote en langjarige projecten bij de NS-stations en andere OV-locaties (zoals Metrostation Noorderpark).

Dynamisch parkeerverwijssysteem

Verdere uitrol van het dynamisch parkeerverwijssysteem langs fietsroutes rond Centraal Station, zodat je in een oogopslag kunt zien hoeveel plaatsen er vrij is in de stallingen.

Eindrapportage EU-subsidie Innovatieve toegangssystemen voor stallingen*

Eindrapportage van project met Europese (CEF)subsidie rondom innovatieve toegangssystemen voor stallingen.

Bewust mobiliteitsgedrag Aanpak risicogedrag

Uitvoeren Verkeersveiligheidscampagnes

We rollen de verkeersveiligheidscampagnes van het Rijk uit in de stad (MONO, BOB, Scholen zijn begonnen, AAN, Snelheid). Daarnaast voeren we campagnes uit op problematiek die in Amster­dam op de prioriteitenlijst staat, maar waar landelijk geen campagne voor wordt gevoerd (Z-cards voor toeristen, middelengebruik studenten, spaakbeknelling voor kinderen).

Uitvoering pilot indeling 30/20 (snelle fietsers op de rijbaan)

Start met een proef waarbij we verkeersdeelnemers indelen op basis van snelheden, in plaats van op voertuigtype.

* De maatregel wordt mogelijk niet uitgevoerd dan wel getemporiseerd indien er geen extra middelen beschikbaar komen.

34

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

Gemeente Amsterdam

Subthema / Fiche

Maatregel

Toelichting maatregel

Aanpak risicodoelgroepen

Pilot ISA e-bike (nudging en begrenzing)

Aan de hand van nudging en begrenzing voeren we een pilot uit om ISA op e-bikes in te richten die we ook evalueren.

Inzet op vergroten verkeersveilig gedrag seniore weggebruikers

We bieden activiteiten aan gericht op bewustwording en gedragsverandering rond veilig fietsen voor seniore deelnemers in het verkeer (Programma Doortrappen en Opfriscursussen Rijbewijs en Scootmobiel).

Inzet op bewustwording gedrag en regels van het gebruik van fatbikes onder jongeren

We zetten in op bewustwording rond de regels en risico’s van opgevoerde elektrische fietsen, waaronder fatbikes, in het bijzonder onder jongeren.

Inzet op vergroten verkeersveilig gedrag jonge bestuurders (18 - 24 jaar)

in 2024 willen we op plekken waar veel jongeren komen gedragsinterventies uitbreiden om hen bewust te maken van gevaren als gebruik van middelen in het verkeer en snelheid. Bijvoorbeeld bij scholen, universiteiten en festivals.

Verkeerseducatie van 0 -18 jaar

We faciliteren en stimuleren verkeerseducatie voor alle leerlingen in het peuter/kleuter-, basisonderwijs en voortgezet onderwijs. In de leeftijdscategorie van 0-18 jaar.

Fietsparkeren op de juiste plaats met ‘on the spot’en grondcommunicatie

’On the spot‘ communicatie blijkt van grote invloed op het juist parkeren door fietsers. We zetten actief in op het verder bekendmaken van de beschikbaarheid van deze middelen voor fietsparkeren. Ondernemers kunnen groene pionnen bestellen om de overlast van geparkeerde fietsen voor hun deur te voorkomen. Voortzetting van samenwerking rond de pionnenkart met de BIZ Damrak in 2024.

Smiley’s en wegkantradars

Inzetten van smiley’s en wegkantradars op aanvraag van stadsdelen.

Inzetten op verkeershandhaving op VARAS (veelplegers, afleiding, roodlichnegatie, alcohol/drugs en snelheid)

In overleg met de politie en het OM de inzet op handhaving doormiddel van vaste flitspalen, MONO cam’s en flexflitsers vergroten en deelname aan de werkgroep.

 Verkenning: inzetten op verkeershandhaving illegale voertuigen

Het team Verkeer van de politie is per 1 januari 2024 naast snor- en bromfietsers ook gaan controleren op opgevoerde e-bikes met behulp van een nieuwe rollerbank.

 Verkenning: Uitbreiding bevoegdheden BOA’s

Het takenpakket van Buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s) zal landelijk worden verruimd met de bevoegdheden voor het handhaven op (lichte) verkeersovertredingen zoals bellen op de fiets, roodlichtnegatie en fietsen zonder verlichting. We implementeren deze handhavingsbevoegdheid en trainen de Amsterdamse BOA hierop.

Camerahandhaving Brom- en snorfietsers

We blijven handhaven op brom- en snorfiets naar de rijbaan op ongeveer 20 locaties in de stad plus Rijksmuseum en Cuyperspassage d.m.v. camera’s.

Educatie en bewustwording

Handhaving

35

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

Gemeente Amsterdam

Subthema / Fiche

Maatregel

Toelichting maatregel

Fietsstimulering

Stimuleren fietsgebruik

Maatregelen die het fietsen aangenamer maken; campagnes om fietsen te stimuleren en goed gedrag te bevorderen koppelen aan handhavingsacties op fietsovertredingen; financiële bijdragen aan kansrijke fietsinitiatieven van Amsterdammers. We richten ons dit jaar ook op nieuwe doelgroepen door inclusiviteit centraal te stellen, fietslessen te organiseren en nieuwe werkenden op de fiets te krijgen.

Platform voor kennisdeling en innovatie: Amsterdam Bike City

Amsterdam is de fietskennishoofdstad van de wereld. Deze kennis dragen wij graag uit via het platform Amsterdam Bike City. In 2024 wordt het platform voortgezet.

Fietsvriendelijke maatregelen: onderzoek en pilots om fietstevredenheid en sociale veiligheid te vergroten

We werken verder aan, doen onderzoek naar, en voeren pilots uit om de fietstevredenheid te vergroten. De focus ligt daarbij op snelheidsverschillen op het fietspad, de toename van de diversiteit van vervoersmiddelen (LEV-kader) en sociale veiligheid/cohesie, bijvoorbeeld middels het project ‘Tunnelvisionairs’ in stadsdeel Noord.

* De maatregel wordt mogelijk niet uitgevoerd dan wel getemporiseerd indien er geen extra middelen beschikbaar komen.

36

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

Gemeente Amsterdam

Bronvermelding

Colofon

BRON 2022. Aantal verkeersslachtoffers (dodelijk of letsel) per modaliteit op gemeentelijke wegen in Amsterdam BRON 2022. Bestand geregistreerde Ongevallen in Nederland CBS 2023. Inwoners per gemeente Gemeente Amsterdam 2015. Kader Fietsparkeren (2015) Gemeente Amsterdam 2020. Agenda Amsterdam Autoluw’ Gemeente Amsterdam 2021. Stadsgesprekken verkeersveiligheid: Amsterdammers en hun beleving van de verkeersveiligheid Gemeente Amsterdam 2021. Beleidsnotitie ‘Amsterdam Veilig en Leefbaar, 30 km/uur in de stad’ (2021) Gemeente Amsterdam 2022. Monitor Verkeersveiligheid Amsterdam Gemeente Amsterdam 2022. Amsterdamse Thermometer Bereikbaarheid (ATB) Gemeente Amsterdam 2022. Coalitieakkoord ‘Amsterdams Akkoord’ Gemeente Amsterdam 2023. Ruimte voor de Voetganger’ Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid 2022. De maatschappelijke effecten van het wijdverbreide autobezit in Nederland Ministerie van IenW 2018. Strategisch Plan Verkeersveiligheid OVIN, ODIN, CBS 2020-2021. Verplaatsingen van, naar of binnen de stadsdelen per vervoerswijze in 2020-2021 SWOV januari 2023. Factsheet Fietsers en rapport SWOV 2023. Verkeersongevallen buiten zicht Toerisme MRA 2022-2023. Amsterdam, 2023 VeiligheidNL, 2023. Slachtoffers verkeersongevallen in Amsterdam per vervoerswijze en eenzijdige voetgangersongevallen in 2022, gebaseerd op anonieme ambulancedata VeiligheidNL, 2023.

Modaliteit verkeersslachtoffers per leeftijdsgroep in Amsterdam in 2022, gebaseerd op anonieme ambulancedata.

Amsterdam, januari 2024

37

Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid, 30 km/u, Voetganger en Fiets

Gemeente Amsterdam

Tekst en redactie: Gemeente Amsterdam, Verkeer en Openbare Ruimte Wiebe van der Veen, Sietze Faber, Martijn Simons, Sietske Voorn, Frank Osté, Anne Hovingh, Ruben Zeegers Arcadis, Alex van Gent, Daan Verzijl Vormgeving Vorm de Stad Fotografie Beeldbank gemeente Amsterdam o.a. Edwin van Eis Meer informatie Verkeer en Openbare Ruimte Postbus 95089, 1090 HB, Amsterdam, T 14 020 www.amsterdam.nl/verkeersveiligheid verkeersveiligheid@amsterdam.nl Twitter: @verkeer020 / @FietsAmsterdam, @AmsterdamNL Facebook.com /gemeenteAmsterdam, /FietsAmsterdam © V&OR. Aan de inhoud van deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend. V&OR aanvaardt geen aansprakelijkheid voor onjuistheden/onvolledigheden.