Uitvoeringsplan Verkeersveiligheid 2025.pdf
Tekst van het document
Maatregelen binnen dit thema: Daarnaast wordt gewerkt aan fietsparkeren bij stations, waaronder Lelylaan (2900 nieuwe plekken, oplevering 2030), Sloterdijk L-kavel (2000 nieuwe plekken, oplevering 2027) en Duivendrecht
27
Amsterdam maakt ruimte voor veilig lopen en fietsen Uitvoeringsplan 2025: Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets
• Adviseren fietsparkeren bij OV-stations • Herzien samenwerkingsovereenkomst stallingen • Meer aandacht voor toegankelijkheid fietsenstallingen bij OV-stations
“Door het vrijkomen van extra incidentele middelen kunnen we meer inzetten op het weghalen van fietswrakken én verwaarloosde fietsen.”
6. Bewust mobiliteitsgedrag
28
Amsterdam maakt ruimte voor veilig lopen en fietsen Uitvoeringsplan 2025: Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets
6.1 Aanpak risicogedrag en risicodoelgroepen Het effectief aanpakken van gevaarlijk verkeersgedrag in Amsterdam betekent kiezen voor oplossingen die passen bij de specifieke problemen en doelgroepen. We beïnvloeden verkeersgedrag naast infrastructurele maatregelen door middel van de inzet van campagnes, educatie en gedragsprojecten. Daarbij geldt handhaving als sluitstuk om gedrag te beïnvloeden. De landelijke campagnes als MONO, BOB, Fietsverlicting Aan, E-bike, Onze Scholen Zijn Weer Begonnen en Snelheid rollen we op maat uit in de stad. En andere campagnes in samenwerking met de VRA, zoals de campagne 'met elkaar overweg', om verkeersdeelnemers meer rekening met elkaar te laten houden en het tegengaan van fout fietsgedrag. Bovendien worden ook samen met de VRA speciaal nieuwe campagnes voor Amsterdam ontwikkeld, zoals een gedragscampagne voor het tegengaan van fout fietsgedrag (het niet stoppen bij zebrapaden). Oudere verkeersdeelnemers zijn een risicogroep in het verkeer. Ze zijn relatief vaak bij ongevallen betrokken. Recente cijfers van SWOV8 tonen een toename in het aantal oudere verkeersslachtoffers in 2022. Ook in de jaren ervoor zien we een toename van ernstige en dodelijke verkeersongelukken bij ouderen. Dit hangt deels samen met de vergrijzing van de Nederlandse bevolking. De rijvaardigheden – zowel op de fiets als in de auto – nemen bij veel ouderen af.
Het is belangrijk om ouderen bewust te maken van risico’s (bv. ook het gebruik van geneesmiddelen in het verkeer) en handelingsperspectief te geven
8 Rapport: de staat van verkeersveiligheid 2022
29
Amsterdam maakt ruimte voor veilig lopen en fietsen Uitvoeringsplan 2025: Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets
om risico’s te verminderen. Met het programma Doortrappen zetten we in op bewustwording en verkeersveilig gedrag van seniore fietsers. Daarnaast bieden we een pakket verkeersopfriscursussen aan voor het veilig gebruik en bijhouden van de rijvaardig heid voor de auto. Ook het opfrissen van kennis van verkeersregels is onderdeel van de cursussen. Ook jongeren en jongvolwassenen hebben een grotere kans op ongelukken. Ze mogen meer dan kinderen (autorijden, alcohol drinken), maar zijn nog relatief onervaren in het verkeer en vinden het lastiger om risico’s in te schatten (onderzoek VRA, 2022). Afleiding en rijden onder invloed van alcohol en drugs zijn factoren die hier een rol in kunnen spelen. Gedragsbeïnvloeding gebeurt ook door de inzet van smileys en wegkantradars, waarmee weggebruikers teruggekoppeld zien of ze te hard rijden en hun snelheid aanpassen. Technologie biedt ook kansen om gedrag in het verkeer te beïnvloeden. Het aanbrengen van veranderingen aan de fysieke infrastructuur een kostbaar en langzaam proces. Adaptive speed governance (ASG) is een digitale oplossing voor e-bikes, gebaseerd op soevereine digitale infrastructuur. Met ASG kan de gemeente fietsers voorzien van locatie-specifieke informatie, zodat ze hun gedrag, kunnen aanpassen om de veiligheid te vergroten en fietservaring te verbeteren.
ASG vereist geen veranderingen aan de fysieke infrastructuur en maakt lokale interventies mogelijk. In 2025 gaan we Adaptive Speed Governance (ASG) voor e-bikes verder testen in het Vondelpark. Het doel van deze test is om inzicht te krijgen in de langetermijneffecten van deze technologie op fietsgedrag en veiligheid.
Maatregelen binnen dit thema: • Inzetten op vergroten verkeersveilig gedrag seniore weggebruikers door het aanbieden van opfriscursussen en het programma Doortrappen • Inzetten smileys en wegkantradars • Uitvoering vervolgpilot Adaptive Speed Governance e-bikes in Vondelpark • Gedragscampagne tegengaan fout fietsgedrag (niet stoppen bij zebrapaden)
6.2 Educatie en bewustwording Educatie en bewustwordingscampagnes spelen een belangrijke rol in de inspanningen van Amsterdam om de verkeersveiligheid te verbeteren. De gemeente Amsterdam biedt verkeerseducatie aan die specifiek gericht zijn op de behoeften van leerlingen van 0 tot 18 jaar, zowel op het kinderdagverblijf, het basis- als voortgezet onderwijs. Ons doel is om kinderen kennis en vaardigheden bij te brengen die ze nodig hebben om zelfstandige, verantwoordelijke en bewuste weggebruikers te worden. Door een stevige basis te leggen met verkeerseducatie, willen we hen in staat stellen om veilig en met vertrouwen deel te nemen aan het verkeer. We ondersteunen ons Verkeerseducatieaanbod met de inzet van landelijke en plaatselijke campagnes als ‘Onze Scholen Zijn Weer Begonnen’ en ‘De Week van het Verkeer’.
Maatregelen binnen dit thema: • Uitvoeren verkeersveiligheidscampagnes • Uitvoeren verkeerseducatie van 0-18 jaar • Inzetten op bewustwording en regels van het gebruik van snelle elektrische fietsen, waaronder fatbikes onder jongeren
6.3 Fietsstimulering
In 2025 besteden we ook extra aandacht aan jonge Amsterdammers op opgevoerde elektrische fietsen waaronder fatbikes. Het onderwerp fatbikes/e-bikes is ook onderdeel van het verkeerseducatiepakket dat wordt aangeboden aan middelbare scholen. Als gemeente maken we ons zorgen over de toename van (jonge) kinderen die veel te hard, onverzekerd en zonder helm door de stad rijden op (opgevoerde) elektrische fietsen en fatbikes. Als de fietsen opgevoerd worden, door ondersteuning te bieden boven de 25 km/u, meer vermogen dan 250 watt hebben of een gashendel waarbij niet nauwelijks getrapt hoeft te worden, dan zijn het juridisch feitelijk bromof snorfietsen, zonder dat bestuurders zich in de praktijk houden aan de bijbehorende regels zoals een helmplicht, minimumleeftijd, verzekeringsplicht en rijbewijs. Strengere landelijke regels laten nog op zich wachten en de capaciteit voor handhaving is beperkt en moet afgewogen en verdeeld worden tussen verschillende doelen en thema’s.
30
Amsterdam maakt ruimte voor veilig lopen en fietsen Uitvoeringsplan 2025: Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets
Niet iedereen in Amsterdam durft, wil of kan kiezen voor de fiets. Dit heeft uiteenlopende oorzaken, zoals de drukte op de weg, onvoldoende fietsvaardigheid, geen fietsbeschikbaarheid of het ontbreken van een geschikte plek om de fiets te stallen. Om fietsen inclusief te maken en te houden neemt Amsterdam de nodige maatregelen. Iedereen die wíl fietsen en daartoe in staat is, zou geen barrière moeten voelen om het daadwerkelijk te doen. Vooral in de stadsdelen Nieuw-West, Noord en Zuidoost wordt minder gefietst dan in andere stadsdelen. Inwoners van deze stadsdelen kiezen vaker dan andere Amsterdammers voor de auto of het OV. Daarom kiezen we ervoor om het fietsgebruik vooral hier te stimuleren. Binnen de aanpak van de schoolomgeving zijn verschillende maatregelen benoemd waarmee kinderen gestimuleerd worden om te fietsen. Daarnaast is een fietspositieve sociale omgeving belangrijk om kinderen te laten fietsen. Soms worden kinderen bijvoorbeeld van huis uit niet opgevoed met de fiets als vervoersmiddel. We zetten daarom extra in op het geven van fietslessen aan volwassen, zodat zij kinderen in hun omgeving ook weer kunnen inspireren. De deelnemers krijgen na afloop een opgeknapte fiets uit het fietsdepot. Dit
laatste is wel afhankelijk van de beschikbaarheid van fietsen. Om de fiets ook buiten de school te stimuleren wordt vooral ingezet op het fietsen naar sport. Amsterdam en de Vervoerregio hebben het kennisplatform Amsterdam Bike City opgericht. Op het platform delen en ontwikkelen zij kennis over het fietsen met nationale en internationale professionals. Het platform bestaat uit een website en een LinkedIn-groep en ontvangt daarnaast bezoekers die meer willen weten over het fietsen in de stad. Om kennis te delen tussen de gemeenten in de Vervoerregio en de gemeente Amsterdam worden ook fysieke bijeenkomsten georganiseerd over specifieke thema.
Maatregelen binnen dit thema: • Stimuleren van fietsen naar sport (bijv. voetbaltraining of -wedstrijden) • Inzet platform voor kennisdeling en innovatie: Amsterdam Bike City • Aanbieden fietslessen voor volwassenen (donatie fietsen vanuit het fietsdepot)
6.4 Handhaving Samen met de politie en het Openbaar Ministerie zet de gemeente handhaving in om veilig gedrag in het verkeer te bevorderen. Hieronder vallen ook de prioriteit op VARAS-activiteiten (veelplegers, afleiding, roodlichtnegatie, alcohol/drugs en snelheid). Ook blijven we handhaven op snelheid op de de GOW30-wegen.
Handhaving op overtredingen vindt plaats door de politie en de gemeentelijk handhavers; de buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s). Het Openbaar Ministerie gaat over de vervolging van overtreders en stelt kaders aan bijvoorbeeld het gebruik van flitspalen, flexflitsers en (MONO) camera’s. Amsterdam wil meer bevoegdheden voor haar BOA’s, te weten het zelfstandig verkeers controles laten uitvoeren en flitspalen plaatsen. Sinds 1 januari 2024 hebben boa’s nieuwe bevoegdheden voor kleine overtredingen van (elektrische) fietsers en voetgangers. Boa’s kunnen handhaven op: • Het voeren van geen of onjuiste fietsverlichting • Het negeren van rood licht door fietsers en voetgangers • Het handheld telefoongebruik door fietsers De inzet door boa’s in de gebiedsteams op deze nieuwe bevoegdheden wordt per stadsdeel bekeken. Waar mogelijk wordt de inzet van boa’s gekoppeld aan lopende campagnes over verkeersveiligheid.
Maatregelen binnen dit thema: • Inzetten op verkeershandhaving op VARAS • Inzetten op verkeershandhaving illegale voertuigen (o.a. opgevoerde fatbikes) • Inzetten camerahandhaving brom- en snorfietsers • Inzet boa handhavers op de nieuwe verkeersbevoegdheden per stadsdeel
31
Amsterdam maakt ruimte voor veilig lopen en fietsen Uitvoeringsplan 2025: Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets
7. Budget, monitoring en overzicht maatregelen
32
Amsterdam maakt ruimte voor veilig lopen en fietsen Uitvoeringsplan 2025: Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets
7.1 Budget uitvoeringsplan 2025 In totaal is er € 15,2 miljoen gemeentelijk budget. Daar komt nog naar verwachting c.a. €7 miljoen VRA subsidiebijdrage bovenop (cofinanciering), en een Rijkssubsidie Verkeersveiligheid. Daarmee kunnen we dus meer maatregelen op straat realiseren voor hetzelfde gemeentelijke budget.
7.2 Monitoring De voortgang van de uitvoering van de maatregelen uit dit uitvoeringsplan wordt gemonitord en daarover wordt in 2026 gerapporteerd. Daarnaast wordt in de tweejaarlijkse Fietstevredenheid monitor aandacht besteed aan fietsveiligheid. De evaluatie van 30 km/u in de stad verschijnt als losse rapportage in 2025.
Maatregelen binnen dit thema: • Opstellen monitor Uitvoeringsplan, Verkeersveiligheid, voetganger, fiets • Opstellen evaluatie van 30 km/u in de stad • Opstellen Fietstevredenheidsonderzoek 2025
33
Amsterdam maakt ruimte voor veilig lopen en fietsen Uitvoeringsplan 2025: Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets
7.3 Overzicht maatregelen Nummer
Hoofdstuk
Maatregel
3.1 Aanpak Blackpots, protocol ernstig/dodelijk en dodehoekongevallen 1
Inzetten Werkgroep Blackspots Amsterdam
2
Veiliger maken van blackspots (veilige kruispunten en wegvakken)
3
Uitvoeren maatregelen Dode Hoek
4
Uitvoeren Protocol Ernstig en Protocol Dodelijk 3.2 Infrastructurele Verkeersveiligheidmaatregelen (IVM)
5
Veiliger maken van verkeersonveilige risicolocaties 3.3 Veilige schoolomgevingen
6
Schouwen op veilige schoolomgevingen
7
Aanleggen veilige schoolomgevingen
8
Aanleggen schoolstraten
9
Ondersteunen scholen met pakket van educatie- en fietsstimuleringsmaatregelen
10
Onderzoek optimaliseren roodtijd op schoolroutes 3.4 GOW30-wegen
11
Veiliger maken van risicolocaties
12
Handhaving GOW30
13
Opstellen evaluatierapport 30 kilometer in de stad
34
Amsterdam maakt ruimte voor veilig lopen en fietsen Uitvoeringsplan 2025: Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets
Nummer
Hoofdstuk
Maatregel
4.1 Jaar van de voetganger 14
Uitvoering jaar van de voetganger 2025
15
Zichtbaarder communiceren over het belang van toegankelijke stoepen en veilige oversteken
16
Bij onderhoud en vervanging extra aandacht voor toegankelijke voetpaden en ruimte voor de voetganger 4.2 Voetgangersknelpunten oplossen
17
Uitvoeren nieuwe beleidsrichtlijnen veilige zebrapaden
18
Verbetermaatregelen voor voetganger meenemen bij onderhoud en vervanging 4.3 Ruimte maken voor voetgangers op de stoep
19
Uitvoeren motie 408.23 (bekendheid geven bij ondernemers over regels doorloopruimte in het beleidskader 'Ruimte voor de voetganger')
20
Ruimte maken voor voetgangers bij werkzaamheden
21
Ruimte maken voor voetgangers bij herprofilering (en groot onderhoud) 4.4 Toegankelijkheid voor de voetganger
22
Aanpakken aantal oversteekplaatsen
23
Onderzoeken waar we geleidelijnen moeten optimaliseren bij oversteken en OV haltes, en waar mogelijk uitvoeren
24
Verbeteren knelpunten toegankelijkheid in de openbare ruimte in 2024/2025 in stadsdeel Zuid
25
Leren van de aanpak van concrete toegankelijkheidsproblemen in Stadsdeel Zuid en onderzoeken of deze aanpak ook in andere stadsdelen toegepast kunnen worden
26
Onderzoek naar optimaliseren verkeerslichten op drukke voetganger routes
35
Amsterdam maakt ruimte voor veilig lopen en fietsen Uitvoeringsplan 2025: Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets
Nummer
Hoofdstuk
Maatregel
5.1 Fietsknelpunten oplossen 27
Veiliger maken fietsoversteken / meer opstelruimte voor fietsers realiseren
28
Meenemen achterstallig onderhoud bij groot onderhoud
29
Aan de hand van onderzoek naar hotspots voor fietsongevallen een risicolocatie-aanpak ontwikkelen.
30
Afronden menukaart Sociale onveiligheid bij fietstunnels/voetonderdoorgangen in Zuidoost en kijken naar toepassing hiervan in andere stadsdelen
31
Omzetten tegels naar asfalt bij onderhoud, vervanging of gebiedsontwikkeling 5.2 Ruimte maken voor de fietser
32
Ruimte maken voor fietsers (Amsteldijk, Ringdijk, Sloterkade)
33
Aanleggen nieuwe verbindingen/ontbrekende schakels
34
Aanleggen bredere routes bij herprofileringen en groot onderhoud
35
Bijdrage leveren aan de onderzoeken van de regionale fietsroutes VRA
36
Adviseren groennet (i.c.m. groot onderhoud) 5.3 Snelheidsverschillen op het fietspad en op drukke plekken
37
Nemen vervolgstappen pilot 'snelle fietser naar de rijbaan' (30-20 km)
38
Verkennen nieuwe pilots lokaal maatwerk elektrische fietsen
39
Uitvoeren aanpak snelle fietsers in parken: "matig uw snelheid" 5.4 Fietsparkeren in de openbare ruimte
40
Uitbreiden locaties fietsparkeren op straat (buurtaanpak buiten de Ring)
41
Verwijderen fietswrakken en verwaarloosde fietsen
36
Amsterdam maakt ruimte voor veilig lopen en fietsen Uitvoeringsplan 2025: Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets
Nummer
Hoofdstuk
Maatregel
5.5 Fietsenstalling bij OV-locaties 42
Adviseren fietsparkeren bij OV-stations
43
Herzien samenwerkingsovereenkomst stallingen
44
Meer aandacht voor toegankelijkheid fietsenstallingen bij OV-stations 6.1 Aanpak risicogedrag en risicodoelgroepen
45
Inzetten op vergroten verkeersveilig gedrag seniore weggebruikers door het aanbieden van opfriscursussen en het programma Doortrappen
46
Inzetten smileys en wegkantradars
47
Uitvoering vervolgpilot Adaptive Speed Governance e-bikes in Vondelpark
48
Gedragscampagne tegengaan fout fietsgedrag (niet stoppen bij zebrapaden) 6.2 Educatie en bewustwording
49
Uitvoeren verkeersveiligheidscampagnes
50
Uitvoeren verkeerseducatie 0-18 jaar
51
Inzetten op bewustwording en regels van het gebruik van snelle elektrische fietsen, waaronder fatbikes onder jongeren 6.3 Fietsstimulering
52
Stimuleren van fietsen naar sport (bijv. voetbaltraining of wedstrijden)
53
Inzet platform voor kennisdeling en innovatie: Amsterdam Bike City
54
Aanbieden fietslessen voor volwassenen (donatie fietsen vanuit het fietsdepot) 6.4 Handhaving
55
37
Inzetten op verkeershandhaving op VARAS
Amsterdam maakt ruimte voor veilig lopen en fietsen Uitvoeringsplan 2025: Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets
Nummer
Hoofdstuk
Maatregel
56
Inzetten op verkeershandhaving illegale voertuitgen (o.a. opgevoerde fatbikes)
57
Inzetten vaste/flex flitspalen om te handhaven op rood licht, snelheid, MONO en GOW30
58
Inzetten camerahandhaving brom- en snorfietsers
59
Inzet boa handhavers op de nieuwe verkeersbevoegdheden per stadsdeel 7.2 Monitor
60
Opstellen monitor UVP
61
Fietstevredenheidonderzoek 2025
62
De evaluatie van 30 km/u in d stad verschijnt als losse rapportage in 2025
38
Amsterdam maakt ruimte voor veilig lopen en fietsen Uitvoeringsplan 2025: Verkeersveiligheid, Voetganger en Fiets
Colofon Tekst en redactie Gemeente Amsterdam, Verkeer en Openbare Ruimte Sietze Faber, Wiebe van der Veen, Fenna Bastiaansen, Aafke Verbeek, Fjodor Molenaar, Ruben Zeegers en het Programmateam Veilig Lopen en Fietsen
Meer informatie Verkeer en Openbare Ruimte Postbus 95089, 1090 HB, Amsterdam T 14 020 www.amsterdam.nl/verkeersveiligheid verkeersveiligheid@amsterdam.nl Twitter @verkeer020 / @FietsAmsterdam / @AmsterdamNL
Vormgeving Ontwerpwerk
Fotografie Beeldbank gemeente Amsterdam o.a. Edwin van Eis
Facebook Gemeente Amsterdam / Fiets Amsterdam
©V&OR. Aan de inhoud van deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend. V&OR aanvaardt geen aansprakelijkheid voor onjuistheden/onvolledigheden.