Document · PDF

Tussenevaluatie winteropvang 2025 2026

Raadscommissie Sociaal, Economische zaken en Democratisering 11 februari 2026, gemeente AmsterdamBij agendapunt: Kennisnemen van de tussenevaluatie winteropvang en winterkouderegeling 2025/2026 (VN2026-001474)8.715 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

GGD Amsterdam

Tussenevaluatie Winteropvang en Winterkouderegeling in Amsterdam 2025/2026

Marcel Buster, Fattana Koffy Afdeling Gezond Leven GGD Amsterdam

Januari 2026

Deze tussenevaluatie beschrijft de uitvoering van de Winteropvang (WO) en Winterkouderegeling (WKR) in Amsterdam van midden november 2025 tot begin januari 2026 en is tot stand gekomen in opdracht van Directie Jeugd, Zorg en Diversiteit (JZD) van Gemeente Amsterdam-Amstelland. Met veel dank aan de afdeling Services & Data, JZD; Velregie, Dr. Valckenier, MGGZ, GGD; De Regenboog Groep; de Straatalliantie; Zorgtoeleiding, Arkin en het Team Veldwerk Amsterdam, perMens voor hun bijdragen aan deze rapportage, in het bijzonder Sasha Bertolini (analyses, hoofdstuk 3 en 4), David rendell (perspectief, hoofdstuk 5), Hendrik Boon en Melissa Diaz (zorg, hoofdstuk 6), Malika Amghar (bezoekersoverleggen, hoofdstuk 7) en Aukje Polder (inventarisatie inloophuizen, hoofdstuk 9).

Inhoudsopgave 1.

Samenvatting en conclusies ........................................................................................................... 4

Bronnen voor deze evaluatie .......................................................................................................... 7

De Winteropvang en Winterkouderegeling ................................................................................... 8 3.1 Winteropvang ................................................................................................................................ 8

Bezoekers ...................................................................................................................................... 11 4.1 Aantallen Winteropvang en Winterkouderegeling .................................................................... 11 4.2 Demografische kenmerken ........................................................................................................ 13 4.4 Kenmerken Winteropvang Zelfredzaamheidsmatrix ................................................................ 15 4.4.1 Financiën .............................................................................................................................. 15 4.4.2 Gezondheid .......................................................................................................................... 16 4.5 Overige kenmerken Winteropvang en Winterkouderegeling.................................................... 18 4.5.1 Nieuwe bezoekers of oude bekenden? ................................................................................ 18 4.5.2 Duur verblijf in Amsterdam.................................................................................................. 19 4.6 Doelgroepen ...............................................................................................................................

20 4.6.1 LHBTIQ+ ............................................................................................................................... 20 4.6.2. Gezinnen ............................................................................................................................. 20

5. Perspectief ........................................................................................................................................ 21 6. Zorg tijdens de Winteropvang .......................................................................................................... 23 6.1. Zorgtoeleiding Arkin .................................................................................................................. 23 6.2 Huisartsenzorg/Dr. Valckenier.................................................................................................... 23 7. Bezoekersoverleggen ........................................................................................................................ 24 8. Schorsingen en klachten ................................................................................................................... 27 9. Inventarisatie huisvesting inloophuizen De Regenboog Groep....................................................... 28

1. Samenvatting en conclusies Opzet van de Winteropvang 2025-2026 Evenals vorig jaar is er onderscheid tussen de Winteropvang voor de duur van 4 maanden (tussen 1 december en 1 april) en een Winterkouderegeling (WKR); de aanvullende opvang wanneer de gevoelstemperatuur nul graden Celsius of lager is. De Winteropvang is bedoeld voor specifieke doelgroepen geselecteerd op grond van kwetsbaarheid, verblijfsrecht en binding met Amsterdam. Behalve het bieden van bed, bad, brood worden mensen binnen de Winteropvang gekoppeld aan passende ambulante begeleiding om een vervolgstap te kunnen maken. Binnen de Winterkouderegeling wordt er bed, bad en brood geboden voor iedereen die dakloos is. Kernpunten tussenevaluatie Winteropvang Door de GGD is er een tussenevaluatie gedaan over de eerste periode van Winteropvang en Winterkouderegeling. Uit deze evaluatie komen onderstaande kernpunten naar voren. Noodzaak Winteropvang en Winterkouderegeling Zowel de Winteropvang en Winterkouderegeling voorzien in een duidelijke behoefte. Het aanhoudende koude weer in januari maakte dat de geplande capaciteit overschreden werd en er naast de 500 bedden nog 140 extra opvangplekken zijn geregeld. Hiervoor werden extra bedden ingericht in een kerk (De Hoop in stadsdeel Noord; 40 plekken), Hogendorp Sportcentrum in stadsdeel West en vervolgens sporthal Zeeburg in Stadsdeel Oost (tot max.

100 bedden).1,2 Uiteindelijk zijn op 1 nacht een maximum van 601 bezoekers geweest. Dit is in Amsterdam nog nooit eerder voorgekomen.2 Aantal bezoekers Tot 5 januari waren de dagelijkse aantallen bezoekers in de Winteropvang en Winterkouderegeling redelijk vergelijkbaar met die van de voorgaande jaren. Er maakten tot 5 januari in totaal 1048 mensen gebruik van de opvang waarvan 376 van de Winteropvang (terwijl 672 mensen enkel van de Winterkouderegeling gebruik maakten). Tijdens de dagen zonder Winterkouderegeling maakte gemiddeld 232 mensen gebruik van de winteropvang met een maximum van 247. Kenmerken bezoekers Winteropvang én Winterkouderegeling Binnen de totale groep voor zowel Winteropvang én Winterkouderegeling valt op dat de demografische kenmerken tot nu toe weinig afwijken van die van voorgaande jaren. Het aandeel vrouwen is met 11% iets lager dan vorig jaar (13%). De gemiddelde leeftijd is 40 jaar (vorig jaar 39 jaar). Nationaliteit De verdeling naar nationaliteit is voor de gehele groep (Winteropvang én Winterkouderegeling) vrijwel gelijk aan die van vorig jaar. De grote meerderheid 73% heeft een niet-Nederlandse nationaliteit waarbij de Poolse (13%) en Roemeense (9%) het meest voorkomende is. In totaal heeft 44% de nationaliteit van een ander EU-lidstaat dan Nederland.

Opvallend is dat het aandeel bezoekers dat nieuw in de opvang gezien wordt met 41% lager is dan in eerdere jaren (vorig jaar 59%). Ofschoon verwacht wordt dat dit percentage aan het eind van de winter hoger zal zijn, zou dit erop kunnen duiden het aantal mensen dat langdurig dakloos zijn en langer in Amsterdam verblijft groter is geworden.

1 Zie ook: Parool 10 jan. '26 : extra opvang kerk de Hoop ; Parool 8 jan. 2026: Extra opvang sporthal Hogendorpstraat

2 Het vorige maximum stond op 560 bezoekers, destijds speelde een combinatie van een koude periode en een lock down met avondklok.

Kenmerken bezoekers Winteropvang Door de selectie voor de Winteropvang verschillen de kenmerken van deze groep van de totale groep. Evenals vorig jaar is het percentage jongeren tot 23 jaar in de Winteropvang met 10% relatief hoog. Deze groep wordt op grond van de leeftijd als kwetsbaar beschouwd en krijgt daardoor bij dakloosheid altijd toegang tot de Winteropvang. Opvallend is dat ook bij de Winteropvang het aandeel vrouwen in de Winteropvang met 14% lager is dan vorig jaar 21%. Ook hier is het aandeel nieuwe bezoekers (die nog nooit niet eerder zijn geregistreerd in Trajectus) met 24% relatief laag (t.o.v. 39% vorig jaar). Perspectief De Winteropvang fungeert niet alleen als noodvoorziening, maar geeft ook een gelegenheid om samen met de bezoeker te bepalen wat zijn/haar perspectief is en samen met een ambulante hulpverlener aan te werken. Tijdens het verblijf in de Winteropvang wordt met bezoekers een Winteropvang-gesprek gevoerd, waarin wordt gekeken naar de situatie en mogelijkheden voor vervolgstappen. Op peildatum 5 januari had 71% van de 221 bezoekers zon gesprek gehad. Voor 37% van de mensen wordt n.a.v. het gesprek gewerkt aan doorstroom naar beschermd wonen of begeleid thuis en bij 28% wordt toegewerkt naar een zelfstandige woning.

Overige perspectiefopties zijn onder andere het Programma Ongedocumenteerde Amsterdam (8%) een EU-perspectiefplek op de Transformatorweg (6%) maatwerktrajecten, GGZ-opname, toegang tot woonvoorzieningen binnen de Wet Langdurige Zorg. Opvallend is het lage percentage (4 à 5%) waarvoor repatriëring als doelstelling wordt genoemd. Mogelijk heeft dit te maken met de selectie van de doelgroep die in meerderheid langer in Nederland verblijft en, indien kwetsbaar, in aanmerking kan komen voor woonbegeleiding. Vier mensen met ernstige gezondheidsproblemen waren al tijdens de screening voor de Winteropvang doorgestuurd naar de ziekenboeg (de Aak of Majoor Bosshardtburgh). Bezoekers bij wie het gesprek op dat moment nog niet had plaatsgevonden (29%), worden alsnog benaderd om een gesprek in te plannen. Hiermee functioneert de Winteropvang als schakel naar verdere ondersteuning, juist voor mensen die voorheen moeilijk bereikbaar waren voor hulpverlening. Bezoekersoverleggen Tijdens de Winteropvang zijn bezoekersoverleggen gehouden op de Barndesteeg en de Transformatorweg. De locaties hadden enkele overeenkomsten, maar er waren ook locatie-gebonden aandachtspunten. Op beide locaties ervaarden bezoekers soms onrust in de nacht en gaven aan meer behoefte te hebben aan rust en soepelere wektijden, vooral in het weekend.

Ook is er op beide locaties vraag naar gezamenlijke activiteiten zoals filmavonden. Daarnaast zijn er op beide locaties verbeterpunten rondom hygiëne en sanitair. De schoonmaak lijkt niet altijd voldoende, douches functioneren soms slecht en bezoekers missen praktische middelen zoals slippers of schoonmaakproducten. De kwaliteit en variatie van maaltijden wordt op beide locaties genoemd als verbeterpunt. Verder zijn er ook locatie-specifieke aandachtspunten uit de bezoekersoverleggen naar voren gekomen zoals lawaai van de verwarming, rookruimteproblemen, ontbrekende kluisjes, protocollen bij storingen en onduidelijkheid over regels rondom persoonlijke verzorgingsproducten.

Buitenslapers Bij de Inloopvoorzieningen van De Regenboog Groep werd op 9 januari tijdens de Winterkouderegeling aan zoveel mogelijk bezoekers gevraagd waar zij hadden overnacht. Daaruit bleek dat ruim de helft (52%) van de mensen gebruik maakt van de Winteropvang/ Winterkouderegeling en 10% heeft gebruik gemaakt van het Stoelenproject of nachtopvang voor economisch daklozen uit EU-landen op de Transformatorweg 6. Ondanks deze opvangmogelijkheden gaf 23% aan in de openbare ruimte (incl. bootje, tentje of auto) te slapen. De meest gehoorde redenen was de negatieve indruk van de Winteropvang/ Winterkouderegeling (52%), door drukte, gebrek aan privacy en zorg om veiligheid of de regels die er gelden. Ondanks alle communicatie-inspanningen wist een beperkt deel van de mensen niet van het bestaan van de WKR, dachten ze dat het niet kon doordat zij niet tot de doelgroep behoorden, doordat het vol zat of doordat zij geschorst waren (8%). Opvallend is dat de grotere bezetting van de Winteropvang/ Winterkouderegeling zich niet vertaald in een hoger bereik van de Winteropvang en een lager aandeel buitenslapers onder de bezoekers van de inloophuizen. Vorig jaar bleek 21% ondanks de Winterkouderegeling nog buiten te slapen.

De 23% buitenslapers en 666 (unieke) bezoekers van de inloophuizen maakt dat er naar schatting 155 buitenslapers zijn onder deze bezoekers van de inloophuizen op 9 januari. Aangezien niet alle buitenslapers op die dag gebruik maakten van de inloophuizen zal het totaal aantal buitenslapers dat die nacht ondanks de Winterkouderegeling buiten heeft geslapen groter zijn.

2. Bronnen voor deze evaluatie In deze evaluatie worden verschillende aspecten van de winteropvang en Winterkouderegeling beschreven. De aantallen en kenmerken van de bezoekers zoals hier beschreven zijn tot stand gekomen door de analyse van de registratie van de Winteropvang/ Winterkouderegeling uit het registratiesysteem van Trajectus. Deze analyse is in samenwerking met de GGD, afdeling Gezond Leven, uitgevoerd door het datateam van de dienst Jeugd, Zorg en Diversiteit (JZD) van de Gemeente Amsterdam. De informatie over het perspectief en mogelijke vervolgstappen na de Winteropvang was afkomstig van het team Veldregie van de afdeling Maatschappelijke en Geestelijke Gezondheidszorg (MGGZ) van de GGD. Voor de inventarisatie van de buitenslapers is samengewerkt met De Regenboog Groep die gedurende 1 dag aan alle bezoekers van de inloophuizen gevraagd hebben waar zij de voorafgaande nacht geslapen hebben. Voor de stem van de bezoekers zelf is informatie van de bezoekersoverleggen gebruikt. Deze bezoekersoverleggen waren georganiseerd door de Straatalliantie. Bovendien waren enkele bezoekers en medewerkers van Straatalliantie betrokken bij de tussentijdse evaluatie van de resultaten. De informatie over de somatische zorg en GGZ is afkomstig van respectievelijk Dr. Valckenier en Arkin Zorgtoeleiding, LdH, HVO.

3. De Winteropvang en Winterkouderegeling3 In dit hoofdstuk zal uitgelegd worden wat de Winteropvang en Winterkouderegeling inhoudt en wie hiervan gebruik kan maken.

3.1 Winteropvang Dit winterseizoen zijn dezelfde opvanglocaties als vorig jaar in gebruik genomen: Transformatorweg 6 (T6), Barndesteeg 21–25 en diverse inloophuizen verspreid over de stad. Ook de betrokken zorgaanbieders zijn ongewijzigd: HVO-Querido, het Leger des Heils en De Regenboog Groep. Voor de winteropvang zijn in totaal 270 winteropvangplekken gerealiseerd: veilige overnachtingsplekken met een bed of slaapplaats, sanitaire voorzieningen, maaltijden en toegang tot zorg en begeleiding. Wanneer sprake is van vrieskou, wordt de Winterkouderegeling (WKR) afgeroepen en kan worden opgeschaald met nog eens 230 extra opvangplekken (tabel 1). De GGD besluit over de toegang tot de Winteropvang, via een screening op de Jan van Galenstraat. Bij de Winteropvang voorzien de aanbieders en ambulante hulpverleners niet alleen in opvang, maar wordt ook begeleiding geboden. Hiervoor wordt binnen 10 dagen een Winteropvang-gesprek gevoerd en op basis hiervan wordt een plan gemaakt over de uitstroom uit de Winteropvang. Uitstroom kan bijvoorbeeld door instroom in een woonvoorziening of woonbegeleiding maar ook door het vinden van huisvesting of repatriëring. Dagelijkse openstelling Winteropvang De Winteropvang is open van 1 december tot 1 april, zeven dagen per week. Mensen kunnen dagelijks tussen 16:30 en 22:00 uur bij de opvanglocatie naar binnen.

Overdag verlaten de mensen de opvang uiterlijk om 09.30 uur. Medewerkers verwijzen de mensen naar inloopadressen die open zijn. Daarnaast zien ze erop toe dat de mensen niet in groepen blijven hangen bij de locatie. Ook de beveiliging van de locatie ziet hierop toe. De Winteropvang is alleen beschikbaar voor dakloze Amsterdammers en voor kwetsbare personen met een niet Nederlandse nationaliteit als zij tenminste 1 jaar in Amsterdam verblijven. Toelatingscriteria voor de Winteropvang (4 maanden)

Nederlandse Burgers

EU-burgers

Ongedocumenteerde mensen

• Kwetsbaar en 1 jaar onafgebroken ingeschreven in Amsterdam of regiogemeente • Niet kwetsbaar en 3 jaar onafgebroken ingeschreven in Amsterdam of regiogemeente • Jongvolwassenen van 18-23 jaar hebben direct toegang, ongeacht binding

• Kwetsbaar en 1 jaar onafgebroken ingeschreven in Amsterdam of regiogemeente • Niet kwetsbaar en 3 jaar onafgebroken ingeschreven in Amsterdam of regiogemeente; of 1 jaar bekend bij inloophuizen van De Regenboog Groep • Niet kwetsbaar en 3 jaar onafgebroken ingeschreven in Amsterdam of regiogemeente • Jongvolwassenen van 18-23 jaar hebben direct toegang, ongeacht binding

• Kwetsbaar en op wachtlijst Programma Ongedocumenteerden Amsterdam • Kwetsbaar en in aanmerking komend voor Programma Ongedocumenteerden Amsterdam of afdeling Tussen Wal en Schip van HVO-Querido • Jongvolwassenen van 18-23 hebben direct toegang

3 Draaiboek Winteropvang/ Winterkouderegeling 2025/2026

Screening GGD is verantwoordelijk voor de toegang tot de Winteropvang. De GGD screent op onderstaande criteria en besluit over toegang tot de Winteropvang. De GGD beoordeelt de kwetsbaarheid van de bezoekers en besluit over toegang tot de Winteropvang. Het gaat om mensen die vanuit psychiatrisch-medisch perspectief een complexe zorgbehoefte hebben. Vervolgens wordt iemands binding met Amsterdam onderzocht. Hierbij maken we onderscheid tussen Amsterdamse kwetsbare daklozen, dakloze EU-burgers, dakloze ongedocumenteerde mensen (1 jaar binding met Amsterdam) en economische dak- en thuisloze mensen (3 jaar binding met de regio Amsterdam). Cliënten die gedurende 1+ jaren staan ingeschreven bij de regenbooggroep mogen dit middels een bewijs van De Regenboog Groep bij de GGD aantonen. Wanneer iemand kwetsbaar is en binding heeft met een andere Nederlandse gemeente, wordt ingezet op een warme overdracht naar de stad waar diegene vandaan komt. Tot de overdracht naar de andere gemeente kan iemand in de Winteropvang verblijven. Als het gaat om een gemeente waar ook Winteropvang is, dan wordt diegene meteen verwezen. Bezoeker dient mee te werken aan een overdracht, anders wordt de Winteropvang beëindigd. De GGD kan op basis van kwetsbaarheid een uitzondering maken op het bindingscriterium.

Bij de screening zal worden benadrukt dat de mensen op voorlopige basis toegang krijgen, en dat alleen bij perspectief en accepteren aanbod en/of kwetsbaarheid langer verblijf mogelijk is Jongeren van 18-23 jaar hebben direct toegang tot de Winteropvang. Ook bij hen wordt gekeken wordt wat hun perspectief is in Amsterdam en/of Nederland. Plan en ondersteuning Op basis van de bevindingen van de screening, observaties tijdens verblijf en minimaal 1 gesprek met een Veldwerker samen met een medewerker van de organisatie van de locatie wordt uitgezocht en aangegeven wat het perspectief aanbod is voor deze persoon en wordt gecheckt of deze persoon hiervoor gemotiveerd is. Ook wordt er onderzocht of er al een zorgpartij betrokken is en of de bezoeker een huisarts heeft. Wanneer hier sprake van is zal Veldwerk de bezoeker met de zorgaanbieder in contact brengen voor het vervolgen van perspectief. Het perspectief varieert afhankelijk van het verblijfsrecht, binding met Amsterdam en de mate en chroniciteit van kwetsbaarheid (zie ook hoofdstuk 5).

3.2 Winterkouderegeling Als het tijdens de aaneengesloten Winteropvang écht te koud wordt om buiten te slapen, dan treedt de Winterkouderegeling in werking. Dit is bij een gevoelstemperatuur van nul graden of lager of extreem weer.4 Dan heeft iedereen die in Amsterdam dakloos is en geen onderdak kan vinden, toegang tot de Winteropvang om te voorkomen dat mensen letsel oplopen omdat ze buiten slapen. De Politie, Veldwerk en het Mobiel Team halen mensen actief van straat. De GGD Amsterdam bepaalt tegelijk met de GGD ’en in de gemeenten Utrecht, Rotterdam en Den Haag wanneer de Winterkouderegeling van kracht wordt.

4 Zie ook de website: Hulp en opvang regelen als u dakloos bent - Gemeente Amsterdam. Daarnaast wordt er bij de inloophuizen van De

Regenboog Groep sinds vorig jaar een speciale vlag gehesen wanneer de Winterkouderegeling actief is.

Tabel 1: Capaciteit Winteropvang en Winterkouderegeling (draaiboek, 2025/2026) 1 Locatie + aanbieder Barndesteeg, Leger des heils

Aantal plekken Winteropvang 90

Aantal plekken WKR

Totaal

Doelgroep

Vrouwen, jongvolwassenen, 150 economisch daklozen

Transformatorweg, HVO Querido

130

110

Rechthebbende kwetsbare burgers (mannen), kwetsbare EU-burgers (mannen), 230 ongedocumenteerde burgers (mannen), medisch kwetsbaar (mannen)

Inloophuizen RBG, De Regenboog Groep

120 LHBTIQ+, brede doelgroep

Totaal

270

230*

500**

* Mogelijkheid met uitbreiding 24 plekken WKR (20 T6 en 4 Zuidenburgh) en evt. 15 Kikkenstein **Met uitbreidingen: 539 plekken

4. Bezoekers 4.1 Aantallen Winteropvang en Winterkouderegeling5 Figuur 1 geeft een overzicht van de bezoekers van de Winteropvang en Winterkouderegeling vanaf 19 november 2025 tot en met 1 januari 2026, met daarin het aantal bezoekers per dag (staaf) en het cumulatief aantal unieke bezoekers (blauwe lijn). Ter vergelijking zijn ook de gegevens van het voorgaande jaar van de Winteropvang en de Winterkouderegeling opgenomen.

2000 1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200

WO+WKR per dag 24/25

WO+WKR per dag 25/26

Bezoekers cumulatief 24/25

Bezoekers cumulatief 25/26

1-4-2026

25-3-2026

18-3-2026

11-3-2026

4-3-2026

25-2-2026

18-2-2026

11-2-2026

4-2-2026

28-1-2026

21-1-2026

14-1-2026

7-1-2026

31-12-2025

24-12-2025

17-12-2025

10-12-2025

3-12-2025

26-11-2025

19-11-2025

Figuur 1: Cumulatieve aantal bezoekers WO/WKR 24/25 en 25/26 t/m 1 jan

Tijdens de eerste periode van de Winterkouderegeling in november 2025 werden maximaal 288 bezoekers op 1 nacht geteld. Dit is lager dan gedurende de Winterkouderegeling-periodes in december. Hierbij speelt mee dat in november een vorm van nachtopvang (Kortdurende Overbrugging of KDO) nog in werking was. Per 1 december is een deel van de mensen die daar verbleven overgegaan naar de winteropvang.

5 Winterkouderegeling was in 25/26 van kracht in de volgende periodes: 19 t/m 27 nov, 30 nov t/m 3 dec, 22 dec t/m 1 jan.

Vanaf 1 december was er, evenals vorig jaar, een groot verschil in aantal bezoekers tussen de periode met Winterkouderegeling en periodes met enkel Winteropvang. Tijdens de Winterkouderegeling staat de opvang open voor een grotere groep en zijn er geen toegangscriteria anders dan dakloosheid. In tabel 2 staan de kerncijfers van de Winteropvang/ Winterkoudereling vanaf 2014/2015. Er wordt gekeken naar hoeveel periodes de Winteropvang/ Winterkouderegeling van kracht is, hoeveel nachten dat zijn, wat het gemiddelde is per nacht, wat het maximumaantal bezoekers is geweest op een nacht en het cumulatief aantal bezoekers. In de eerste weken van januari nam het dagelijks aantal bezoekers toe tot 601 (11 januari) hoger dan ooit eerder in Amsterdam is gezien. Tot deze winter bedroeg het maximumaantal op 1 nacht 560 bezoekers, dat was tijdens een samenloop van vrieskou en een lock down met avondklok in verband met de Covidpandemie. Het cumulatieve aantal bezoekers op 5 januari 2026 was 1048 en vergelijkbaar met het voorgaand jaar. Toen waren er op 5 januari 1015 unieke bezoekers gezien.6 Exacte cijfers over het cumulatieve aantal unieke personen van deze periode tot 11 januari zijn er op het moment van schrijven nog niet maar geschat wordt dat dat er om en nabij 1150 mensen zullen zijn.

Tabel 2: Kerncijfers Winteropvang/ Winterkouderegeling voorgaande jaren

Winter 2014/2015 2015/2016 2016/2017 2017/2018 2018/2019 2019/2020# 2020/2021# 2021/2022# 2022/2023** 2023/2024 2024/2025 2025/2026 t/m 11 jan

Aantal bezoekers #Perioden #Nachten Gem. per nacht Maximum Cumulatief 1 87 176 263 785 1 122 215 274 932 1 124 272 362 1190 1 125 278 386 1316 2 133 206 338 1415 3 249 283 379 1912 3 192 354 560 1694 7 86 244 316 1208 2 129 390 538 2146 2 130 331 551 1713 2 132 347 503 1778 2 47 344 601 >1048¥

# Deels opvang in kader van Corona. **: laatste jaar met een selectie op grond van kwetsbaarheid/binding tijdens verblijf in de winteropvang. ¥ :1048 unieke aantal personen op 5 januari, op 11 januari is dit aantal hoger.

Tabel 3 laat het aantal nachten, gemiddelde en maximumaantal bezoekers van de Winteropvang en Winteropvang/ Winterkouderegeling zien. Het gemiddelde en het maximumaantal aantal bezoekers tijdens de Winteropvang/ Winterkouderegeling is tot 11 januari vergelijkbaar met de afgelopen 2 jaren. Het maximum was met 601 hoger dan ooit.

6 Ook in de jaren ervoor was het cumulatieve aantal bezoekers na 45 nachten winteropvang/WKR vergelijkbaar: 1068 in 2023/24 en 1015

om 2022/23.

De geplande capaciteit van 500 bedden bleek dan ook te laag en is uitgebreid met een kerkgebouw (de Hoop (capaciteit 40 bedden) en sporthal (in de van Hogendorpstraat en vervolgens Sporthal Zeeburg (capaciteit max 100 bedden)). Er waren op die dagen extra outreach-werkers op straat (Veldwerk en Mobiel Team) om mensen die buitenslapen te overreden van de opvang gebruik te maken.

Tabel 3: Aantal nachten, gemiddelde en maximumaantal bezoekers uitgesplitst naar nachten met enkel Winteropvang en tijdens nachten met zowel Winteropvang als Winterkouderegeling over 23/24 - 25/26

WO+WKR*

Alleen WO 2023/2024 2024/2025 2025/2026 t/m 11 jan

Aantal nachten 78 41 14

Gem. 216 205

Max 282 252

232

247

Aantal nachten 49 91 33

Gem. 460 416

Max 551 503

413

601

* Gemiddelde WO+WKR alleen de nachten meegenomen waarin Winterkouderegeling van kracht was.

4.2 Demografische kenmerken In dit hoofdstuk worden de demografische kenmerken van het totaal aantal bezoekers van de Winteropvang/ Winterkouderegeling vergeleken met voorgaande jaren. Het gaat hierbij om de cijfers tot 5 januari. De demografische kenmerken van de gehele groep verschilt slechts weinig van die van voorgaande jaren (tabel 4). Het aandeel vrouwen en het aandeel jongeren (18 tot 27 jaar) is iets lager dan vorige winter. Tabel 4: Vergelijking van demografische kenmerken WO+WKR 24/25- 25/26 t/m 5 jan

Unieke bezoekers (n) Man Vrouw Gem. leeftijd Leeftijd 18 t/m 22 Leeftijd 23 t/m 26 Leeftijd 27 t/m 64 Leeftijd 65+ Nationaliteit7 Nederlandse nationaliteit EU (lidstaten) Buiten EU Nationaliteit nr.2 Nationaliteit nr.3 Nationaliteit nr.4 Nationaliteit nr.5 Nationaliteit nr.6

WO+WKR 2023/2024 1713 90% 10% 39 jaar 6% 11% 81% 3% 27% 43% 30% Poolse: 14% Roemeense: 8% Marokkaanse: 6% Algerijnse: 4% Hongaarse: 4%

WO+WKR 2024/2025 1778 87% 13% 39 jaar 7% 10% 81% 2%

WO+WKR 2025/2026 t/m 5 jan 1048 89% 11% 40 jaar 5% 9% 82% 3%

27% 44% 28% Poolse: 12% Roemeense: 10% Hongaarse 5% Marokkaanse: 5% Spaanse: 2%

27% 44% 28% Poolse: 13% Roemeense: 9% Marokkaanse: 6% Hongaarse: 4% Spaanse: 4%

7 De percentages zijn gecorrigeerd voor het percentage waarvan de nationaliteit onbekend is. Nationaliteit onbekend WO+WKR 25/26 =

5%, WO+WKR 24/25 = 19%.

Naast de Nederlandse nationaliteit komen de Poolse, Roemeense, Marokkaanse, Hongaarse en Spaanse nationaliteiten het meest voor. De nationaliteiten zijn gerangschikt op basis van percentages van hoog naar laag. Winteropvang versus totale groep De kenmerken van de bezoekers die alleen gebruik maken van de Winteropvang verschillen van die van de gehele groep die gebruik maakt van Winteropvang/ Winterkouderegeling (tabel 5). De bezoekers in de Winteropvang zijn vaker van Nederlandse nationaliteit (48% t.o.v. 27%). Ook zijn er meer vrouwen in de Winteropvang in vergelijking met de Winteropvang/ Winterkouderegeling (14% t.o.v. 11%) De gemiddelde leeftijd ligt hoger bij de winteropvang (42 jaar t.o.v. 40 jaar). Toch is het aandeel jongeren tussen de leeftijd van 18 tot 27 jaar (19% t.o.v. 14%) ook hoger. Dit komt doordat toegangscriteria soepeler zijn in de Winteropvang voor jongeren tussen de 18 en 23 jaar8. De kenmerken zijn in lijn met de doelstellingen van de Winteropvang om opvang te bieden aan de mensen met binding met de regio en de meer kwetsbare groepen. Bij vergelijking van de kenmerken van de Winteropvang dit jaar met die van vorige jaar, geeft aan dat het percentage jongvolwassenen relatief stabiel blijft. Verder is het percentage vrouwen lager dan vorig jaar (14% t.o.v. 21% in 24/25) en is de groep met een EU-nationaliteit weer iets groter (26% t.o.v. 22% in 24/25).

De gemiddelde leeftijd blijft onveranderd: 42 jaar. Tabel 5: Demografische kenmerken WO-vergelijking 2023/2024, 2024/2025 en 2025/2026 t/m 5 jan

Unieke bezoekers (n) Man Vrouw Gem. leeftijd Leeftijd 18 tot 23 Leeftijd 23 tot 27 Leeftijd 28 tot 65 Leeftijd 65+ Nationaliteit9 Nederlandse nationaliteit EU (lidstaten) Buiten EU

WO 2023/2024 732 84 % 15 % 42 jaar 5% 6% 84% 4% 43% 30% 28%

WO 2024/2025 575 79 % 21 % 42 jaar 11 % 7% 76% 5%

WO 2025/2026 t/m 5 jan 376 86% 14% 42 jaar 10% 9% 77% 3%

50% 22% 28%

48% 26% 26%

(Zie ook hoofdstuk 5 over perspectief.)

8 Wanneer het gaat om binding met Amsterdam, wel wordt gekeken of de persoon werkelijk dakloos is. 9 De percentages zijn gecorrigeerd voor het percentage waarvan de nationaliteit onbekend is. Nationaliteit onbekend WO+WKR 25/26 =

5%, WO+WKR 24/25 = 19%.

4.4 Kenmerken Winteropvang Zelfredzaamheidsmatrix10 Tijdens de aanmelding voor de Winteropvang werd er op basis van de zelfredzaamheidsmatrix (ZRM) gekeken naar de financiën, huisvesting en gezondheid (lichamelijke gezondheid, geestelijke gezondheid en middelengebruik) van bezoekers. Medewerkers van de GGD stelden tijdens de aanmelding enkele vragen aan bezoekers en vulden aan de hand van de antwoorden de bovenstaande selectie van domeinen van ZRM in. Wanneer de Winterkouderegeling van kracht was, konden bezoekers zonder aanmelding toegang tot de opvang krijgen. Hierdoor betreft deze registratie voornamelijk de groep die gebruik maakt van de Winteropvang en is bij de vergelijking met vorig jaar de groep ook beperkt tot deze Winteropvang11.

4.4.1 Financiën In figuur 4 is te zien dat het merendeel van de dak- en thuislozen in de Winteropvang kampt met financiële problemen. Tot nu toe lijk het aantal personen met acute problematiek (zonder legaal inkomen) met 33% lager dan afgelopen jaren (38% in 23/24 en 24/25). Het aantal mensen dat ‘beperkt zelfredzaam’ (situatie bijv. een uitkering zonder grote en stijgende schulden) lijkt juist te zijn toegenomen (34% t.o.v. 25% in 23/24 en 27% in 25/26).

100%

2 9

90% 80%

70%

4 12 27

2 7 34

60% 25

50%

WO 23/24 (N=571)

WO 24/25 (N=440)

WO 25/26* (N=174)

40% 30% 20% 10% 0% 1 Acute problematiek

2 Niet zelfredzaam

4 Voldoende zelfredzaam

5 Volledig zelfredzaam

3 Beperkt zelfredzaam

* t/m 5 januari 2026

Figuur 2: Vergelijking van financiën ZRM over 23/24 – 25/26 in percentages 12

10 Voor meer informatie over zelfredzaamheidmatrix (https://www.zelfredzaamheidmatrix.nl/ ) 11 NB: het aandeel mensen met informatie uit de winterkoudescreening is relatief lager dan vorige jaren de vergelijking moet daarom met

enige voorzichtigheid worden geinterpreteerd. 12 De screening wordt enkel voor toegang tot de winteropvang gedaan en wordt daarom alleen voor de winteropvang-groep weergegeven. Overigens is het aantal winteropvang-screeningen hier lager dan verwacht en moeten daarom met enige terughoudendheid worden geïnterpreteerd.

4.4.2 Gezondheid Figuur 3 laat de algemene gezondheidsbeoordeling zien bij de Winteropvang. Hierin is zowel de lichamelijke gezondheid, geestelijke gezondheid als middelengebruik meegenomen. Opvallend is dat het percentage dat als niet zelfredzaam wordt gezien hoger is (40%) vergeleken met voorgaande jaren (35% in 23/24 en 31% in 24/25). Het percentage zonder gezondheidsproblemen (alle domeinen zelfredzaam) is dit jaar ook iets hoger (25% t.o.v. 20% in 23/24 en 21% in 24/25). De categorie ‘beperkt zelfredzaam’ is juist gedaald naar 35% (45% in 23/24 en 48% in 24/25). 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

WO 23/24 (N=583)

WO 24/25 (N=494)

WO 25/26* (N=181)

Alle domeinen zelfredzaam Tenminste 1 domein beperkt zelfredzaam Tenminste 1 domein niet zelfredzaam

* t/m 5 januari 2026

Figuur 3: Vergelijking van algemene gezondheid ZRM bij de Winteropvang over 23/24 – 25/26 in percentages

Gezondheid kan verder worden onderverdeeld in lichamelijke gezondheid, geestelijke gezondheid en middelengebruik (zie figuur 4). Uit de figuur blijkt dat bezoekers van de Winteropvang hun zelfredzaamheid op het gebied van lichamelijke gezondheid en middelengebruik grotendeels als voldoende of volledig zelfredzaam beoordelen. Met name het aandeel ‘volledig zelfredzaam’ is, vergeleken met voorgaande jaren, toegenomen binnen zowel de lichamelijke (van 14% naar 25%) als de geestelijke gezondheid (van 8% naar 12%) en het middelengebruik (van 30% naar 42%). Voor geestelijke gezondheid geldt dit in mindere mate: hier is een groter aandeel bezoekers ‘beperkt’ of ‘niet zelfredzaam’. Dit laat een trend zien die aansluit bij eerdere jaren, waarin eveneens relatief hoog werd gescoord op ‘beperkt’ of ‘niet zelfredzaam’ binnen de geestelijke gezondheidszorg, al lijkt het dit jaar tot nu toe mee te vallen (30% ‘beperkt zelfredzaam’ t.o.v. 43% in voorgaande jaren. Daarnaast is te zien dat de ‘acute problematiek’ over de jaren heen licht is toegenomen binnen alle drie de categorieën.

Lichamelijke gezondheid 100%

80% 36

60% 40% 20% 0%

34 13 3 WO 23/24 (N=575)

9 3 WO 24/25 (N=441)

11 5 WO 25/26* (N=174)

1 Acute problematiek

2 Niet zelfredzaam

4 Voldoende zelfredzaam

5 Volledig zelfredzaam

3 Beperkt zelfredzaam

Geestelijke gezondheid 100%

80%

16 3 WO 23/24 (N=572)

15 3 WO 24/25 (N=441)

60% 40% 20% 0%

1 Acute problematiek

2 Niet zelfredzaam

4 Voldoende zelfredzaam

5 Volledig zelfredzaam

16 9 WO 25/2* (N=174) 3 Beperkt zelfredzaam

Middelengebruik 100% 30

11 5

11 6

11 8

WO 23/24 (N=557)

WO 24/25 (N=425)

WO 25/26* (N=173)

80% 60%

40% 20% 0%

1 Acute problematiek

2 Niet zelfredzaam

4 Voldoende zelfredzaam

5 Volledig zelfredzaam

3 Beperkt zelfredzaam

* t/m 5 januari 2026

Figuur 4: Vergelijking van lichamelijke gezondheid, geestelijke gezondheid en middelengebruik ZRM in percentages over 23/24- 25/26

4.5 Overige kenmerken Winteropvang en Winterkouderegeling 4.5.1 Nieuwe bezoekers of oude bekenden? In figuur 5 is te zien of mensen eerder gebruik hebben gemaakt van de Winteropvang en/of Winterkouderegeling. Opvallend is dat het aandeel nieuwe registraties tijdens de Winteropvang sterk aan het afnemen is over de jaren (50% in 23/24 naar 24% in 25/26). De Winteropvang/ Winterkouderegeling heeft structureel meer nieuwe registraties, maar ook daar is een daling te zien (van 62% in 23/24 naar 41% in 25/26). Dit kan duiden op dat een groter deel van de mensen langdurig en dakloos in Amsterdam verblijft. Wel wordt verwacht dat deze percentages in de loop van de winterperiode hoger zullen worden. Het aandeel nog onbekende mensen onder de groep die de komende maanden nieuw van de Winteropvang/ Winterkouderegeling gebruik maakt zal waarschijnlijk hoger zijn.

100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

24 62

WO 23/24 WO 24/25 WO 25/26* (N=732) (N=571) (N=376)

34 25

WO+WKR WO+WKR WO+WKR 23/24 24/25 25/26* (N=1713) (N=1778) (N=1048)

Nieuw Vorig jaar niet in WO/WKR, maar wel eerder bekend in Trajectus Vorig jaar ook in WO/WKR

* t/m 5 januari 2026

Figuur 5: Vergelijking van de bekendheid van bezoekers met Winteropvang en totale groep inclusief Winterkouderegeling over 23/24 -25/26

4.5.2 Duur verblijf in Amsterdam Er is ook gekeken naar hoe lang bezoekers van de Winteropvang in Amsterdam verbleven voorafgaand aan de winterperiode, zie figuur 6. De meeste bezoekers verbleven zowel dit jaar als voorgaande jaren al meer dan een jaar in Amsterdam, dit lijkt over de jaren ook te zijn toegenomen (68% in 23/24 en 82% in 25/26). Voor de Winteropvang geldt dan ook het bindingscriterium.

100%

1 7 5 5

2 5 9 5 10

WO 23/24 (N=558)

WO 24/25 (N=433)

90%

2 4 9

80%

70% 60% 50%

40% 30% 20% 10% 0% Meer dan een jaar

Jaar

Kwartaal

Maand

WO 25/26* (N=175) Week

Dag

* t/m 5 januari 2026

Figuur 6: Vergelijking van verblijfsduur in Amsterdam voorafgaand aan Winteropvang over 23/24 – 25/2613

13 In ‘25/’26 lijkt het aandeel bezoekers van de winteropvang met een screening kleiner.

4.6 Doelgroepen Om bezoekers van de Winteropvang te verdelen over de opvanglocaties, wordt er een indeling gemaakt aan de hand van verschillende doelgroepen, zoals ook te zien was in tabel 2 onder ‘Winterkouderegeling’. Bezoekers die behoren tot de meest kwetsbare doelgroep (met problemen op het gebied van lichamelijke of geestelijke gezondheid of verslaving) worden ingedeeld op de Transformatorweg. Op deze locatie worden ook dakloze EU-burgers en ongedocumenteerden opgevangen. ‘Economisch daklozen’, vrouwen en de jongvolwassenen doelgroep worden ingedeeld op de Barndesteeg. De LHBTQI-groep in de kleinschalige inloopvoorzieningen van De Regenboog Groep. Verder waren de inloophuizen van De Regenboog Groep beschikbaar voor een brede doelgroep.

4.6.1 LHBTIQ+ De LHBTIQ+ doelgroep wordt dit jaar opgevangen in de Princehof en Makom, twee inloopvoorzieningen van De Regenboog Groep. De doelgroep geeft aan dit als prettig te ervaren. Zij geven aan zich veiliger te voelen, minder bang te hoeven zijn voor fysieke en verbale aanvallen door andere bewoners en waarderen het om met mensen uit hun community samen te kunnen zijn. Toch is de doelgroep ook weer erg heterogeen wat alsnog ongemakkelijke situaties kan geven bij het slapen op een zaal. Inmiddels zijn de bedden voor de LHBTIQ+ doelgroep wel volledig bezet en worden voor de doelgroep ook bedden gezocht bij de opvang aan de Barndesteeg.

4.6.2. Gezinnen Tijdens de winterkouderegeling zijn er tot 15 januari 2026 acht gezinnen opgevangen via het team Gezinnen van het Stedelijk Economisch Daklozen Team (STED).

5. Perspectief Tijdens de Winteropvang vindt er een Winteropvang-gesprek plaats om te kijken naar het perspectief van de bezoekers. Op basis van dit gesprek wordt een advies opgesteld door een ambulante begeleider over het traject waar mensen aan kunnen werken binnen de Winteropvang. Het is de bedoeling dat de Winteropvang mogelijkheden creëert voor professionals om trajecten te starten of voort te zetten bij personen die voorheen moeilijk te bereiken zijn. De GGD heeft, net als vorig jaar, een ‘foto’ gemaakt van de Winteropvang-populatie. Dit betreft een momentopname van de bezoekers die gebruik maakten van de Winteropvang (WKO), gecombineerd met een inventariserend onderzoek. De nationaliteit van de bezoeker geeft een beeld, maar voor de GGD is de verblijfsstatus en verblijfsgeschiedenis van bezoekers belangrijk, zodat het recht op zorg bepaald kan worden. Sommige mensen met een buitenlandse nationaliteit hebben een (duurzame of tijdelijke) verblijfsstatus in Nederland waardoor ze, als er een indicatie voor is, recht hebben op zorg met woonbegeleiding. Tabel 6: Recht op verblijf in Nederland Verblijfstatus in Nederland

Aantal

Nederland/recht op zorg in NL

132

60%

27%

Ongedocumenteerd

13%

Eindtotaal

221

100%

Winteropvanggesprekken De aanbieder bespreekt binnen 10 dagen met de bezoeker zijn situatie, zijn toekomstplannen en zijn mogelijkheden. Hierbij wordt gekeken welke perspectieven zij hebben binnen Amsterdam/Nederland en wordt een perspectief aanbod gedaan. In dit gesprek wordt ook gekeken naar het professionele en informele netwerk van de persoon. Als er nog geen hulpverlener betrokken is, koppelt de aanbieder de bezoeker aan een ambulant begeleider. Als er wel hulpverlening betrokken is, stemt aanbieder af met de betrokken hulpverlener over de taakverdeling. Uit deze inventarisatie bleek dat de meerderheid (71%) van de groep bezoekers die op 5 januari gebruik maakte van de winteropvang dit gesprek al gehad had. Tabel 7: Winteropvanggesprekken met zorgaanbieders Winteropvanggesprek gehad

Aantal

158

71%

Nee

29%

Eindtotaal

221

100%

Dat 29% nog geen gesprek heeft gehad, heeft verschillende oorzaken:  De cliënt verblijft nog geen 10 dagen in de opvang.  Door de winterkouderegeling waren de begeleiders nodig voor andere zaken en hadden minder tijd voor de gesprekken  Beperkte personele bezetting tijdens de feestdagen  Cliënten zijn niet op afspraken verschenen en krijgen een nieuwe kans Voor zo’n 30% van de groep die nog geen gesprek gehad had was in de tweede week van januari een gesprek ingepland. Uit de gesprekken komen verschillende hulpverleningsroutes naar voren, die samen met de cliënt worden opgepakt. Voor (tenminste) 62 bezoekers (41%) geldt dat zij waarschijnlijk in aanmerking komen voor een Begeleid Thuis of Beschermd Verblijf (WMO), een indicatie voor een woonvoorziening binnen de Wet Langdurige Zorg (WLZ) of een opname in de GGZ of een maatwerk (een op de persoon toegesneden vorm van woonbegeleiding). Voor 18% was de uitkomst van het gesprek dat de bezoeker waarschijnlijk in aanmerking zou komen voor vervolg-ondersteuning voor EU-burgers of ongedocumenteerden. Tabel 8: Perspectief van cliënten uit Winteropvanggesprekken Perspectief uit Winteropvanggesprek

Aantal

BTBV (Begeleid Thuis/ Beschermd Verblijf)

37%

Eigen woning

28%

Programma Ongedocumenteerden Amsterdam (POA)

EU-bed (Transformatorweg)

Repatriëring

Tussen Wal en Schip (TWES, Transformatorweg)

Repatriëring/ eigen woning

WLZ (verblijfsindicatie Wet Langdurige Zorg)

EU-tafel

GGZ Opname

1 144 14

1% 100%

Maatwerk Eindtotaal Nog onduidelijk; moet verder uitgezocht worden

Daarnaast werd voor 4 à 5% repatriëring van de groep het meest geschikt geacht. Uit navraag bij Veldwerk bleek dat zij in december 3 andere bezoekers naar hun land van herkomst hadden begeleid. Bij bijna 28-30% werd geconcludeerd dat zij zelfstandig (of met hulp van buurtteam) huisvesting binnen of buiten Amsterdam dienen te regelen. Dit zijn de bezoekers die weliswaar dakloos zijn maar minder kwetsbaar worden geacht.

6. Zorg tijdens de Winteropvang 6.1. Zorgtoeleiding Arkin14 Zorgtoeleiding van Arkin is op één avond op de T6 en één ochtend op de locatie aan de Barndesteeg aanwezig voor de psychiatrische beoordeling en, indien noodzakelijk, verwijzing naar de psychiatrie. Tot half januari 2026 zijn er tijdens de Winteropvang/ Winterkouderegeling 37 personen aangemeld bij zorgtoeleiding. De meerderheid hiervan is ook beoordeeld en enkele zijn voortijdig verdwenen. Vier van hen zijn via een crisismaatregel opgenomen (daarbij was sprake acuut ernstig gevaar voor zichzelf of anderen; waarbij de burgemeester akkoord geeft), twee anderen zijn met een zorgmachtiging opgenomen (een minder acute maar wel ernstige situatie waarbij de rechter een uitspraak doet). Een vrijwillige opname is wegens drukte op noodbedden bijna onmogelijk te regelen.

6.2 Huisartsenzorg/Dr. Valckenier Dit jaar zijn de verpleegkundigen van het HVO/Querido op de T6 het eerste aanspreekpunt bij klachten. Indien nodig kunnen zij de bezoekers daarover zelf adviseren of adviseren het volgende contact op te nemen met de Huisartsen Post (HAP) van het OLVG, Dr. Valckenier (de huisartsenpost van de GGD) of de Kruispost. Daarnaast kunnen ze de bezoekers aanmelden voor het huisartsenspreekuur op locatie. Door een gebrek aan aanmeldingen is het geplande spreekuur van Dr. Valckenier (in de periode tot aan deze tussenevaluatie) niet doorgegaan. Inmiddels is afgesproken dat Dr Valckenier aan zal sluiten bij casuïstiek besprekingen. Verwijzingen ziekenboeg Bij aanmelding voor de Winteropvang wordt er tijdens de screening door de GGD gekeken naar de gezondheidssituatie. Vanuit deze screening zijn er tot 7 januari vier mensen verwezen naar de ziekenboeg (bij de Majoor Bosshardtburgh (Leger des Heils) of de Aak (HvO/Querido)). Van de reguliere verpleeghuizen wordt niet meer doorverwezen. Winterkouderegeling Sinds enkele jaren hoeven de mensen die alleen gebruik maken van de Winterkouderegeling zich niet meer te melden bij de GGD. Om mensen met medische problemen te helpen zijn er GGD’ers op de Winterkouderegeling locaties die mensen kunnen bijstaan.

Incidenten Bij de locatie aan de Transformatorweg is er één medisch incident geweest waarbij een bezoeker na reanimatie is overleden.

14 Bezoekers kunnen ook door de crisisdienst beoordeeld en doorverwezen worden.

7. Bezoekersoverleggen Tijdens de Winteropvang/Winterkouderegeling worden er bezoekersbijeenkomsten georganiseerd door de Straatalliantie. Project GPS De Straatalliantie begeleidt tijdens de Winteropvang ook het Project GPS (Gastfunctie, Peer support, Signalering). Het gaat hierom het inzetten van mensen met ervaringskennis binnen de Winteropvang als een laagdrempelig aanspreekpunt en vraagbaak. Ervaringsdeskundigen kunnen bezoekers efficiënt doorverwijzen, signalen oppakken en neerleggen bij de aanbieders van de Winteropvang. Bezoekers weten hierdoor sneller waar ze terecht kunnen en waar ze aanspraak op kunnen maken. De samenwerking met de aanbieders loopt goed en knelpunten kunnen direct worden opgepakt. Opkomst bezoekersoverleggen De bezoekersoverleggen zijn in december afgenomen. Onderwerpen die ter sprake zijn gekomen tijdens de bezoekersoverleggen zijn vertaald naar aandachtspunten voor de locaties Barndesteeg en Transformatorweg. Tijdens het bezoekersoverleg op de Barndesteeg waren vertegenwoordigers van Veldwerk, GPS, MDHG en LdH aanwezig, samen met 26 mensen die dagelijks gebruikmaken van de winteropvang. Op de Transformatorweg waren MDHG, HVO, GPS en de beveiliging van No Kidding vertegenwoordigd, evenals 24 bezoekers die dagelijks gebruikmaken van de winteropvang.

Aandachtspunten Hoewel er overeenkomsten zijn tussen de locaties, zijn er ook aandachtspunten die locatie specifiek zijn, zie tabel 9. De bezoekers van zowel de Barndesteeg als de Transformatorweg geven aan behoefte te hebben aan meer rust, vooral ’s nachts en in de ochtend. Ze willen soepelere wektijden en minder verstoring door medebezoekers. Daarnaast is er op beide locaties vraag naar gezamenlijke activiteiten zoals filmavonden, omdat dit ontspanning en verbinding biedt. Ook hygiëne en sanitair vormen een gedeeld aandachtspunt: douches functioneren niet altijd goed en schoonmaak laat soms te wensen over. Tot slot zijn er op beide plekken opmerkingen over de kwaliteit en variatie van de maaltijden en over praktische voorzieningen voor persoonlijke verzorging.

Tabel 9: Aandachtspunten in voorzieningen uit bezoekersoverleggen Barndesteeg

Transformatorweg

Geluidsoverlast

Bezoekers geven aan dat sommigen te laat gaan slapen, wat anderen kan storen; men kan vaak pas tot rust komen wanneer de laatste persoon in bed ligt.

Dag/ nachtbesteding

Ook op de Transformatorweg is er behoefte aan een filmavond of aan het gezamenlijk kijken van voetbal.

Tijden

Bezoekers geven aan dat zij ’s nachts hinder ervaren van geluiden, zoals geruzie, nachtbraken, telefoongebruik en het dichtslaan van deuren. Er wordt van bezoekers verwacht dat zij elkaar hier onderling op aanspreken. Er is gevraagd of er ’s avonds gezamenlijk een film kan worden gekeken; naar aanleiding hiervan zal een filmavond worden georganiseerd. De eerste wekronde vindt plaats om 07.30 uur. Er is gevraagd of deze later kan worden ingepland, omdat veel mensen aangeven slecht te slapen. Daarnaast is de vraag gesteld of men op zaterdag of zondag een uurtje later naar buiten mag. Op de Barndesteeg maakt de verwarming lawaai. Een aantal verwarmingen moet worden vervangen; hier wordt aan gewerkt. Ook is er gevraagd om een prikbord. Deze zal worden geplaatst en wordt verzorgd door de eigenaar van het pand

Bezoekers ervaren dat er veel haast zit in het wekken en in het naar buiten moeten om 09.30 uur. Er is gevraagd of dit in het weekend een uur later kan.

Er is meerdere keren in de badkamer gerookt, wat niet is toegestaan. Roken mag tot nu toe alleen buiten tot 22.00 uur. Er is voorgesteld om het roken buiten te verlengen tot 12.00 uur ’s nachts zonder te praten. Het is nog niet zeker of dit mogelijk is vanwege de buren en risico op geluidsoverlast. Asbakken zijn nog niet aanwezig, maar deze zijn wel aangevraagd. Bezoekers geven aan dat zij soms niet met respect worden behandeld door medewerkers. Als voorbeeld werd genoemd dat iemand die vóór 22.00 uur nog om een maaltijd vraagt, deze niet meer krijgt, terwijl er officieel tot 22.00 uur gegeten kan worden. Het is voorgesteld om dit onderwerp met het team op de Barndesteeg te bespreken. Een bezoeker gaf aan bang te zijn dat klachten kunnen leiden tot ontruiming en op straat belanden. De boodschap is: klachten indienen mag zonder dat dit gevolgen heeft.

Op de Transformatorweg ontbreken momenteel kluisjes; hier wordt aan gewerkt. Daarnaast is gevraagd om tafeltjes buiten, zodat men daar rustig kan opstarten. Ook waren er ’s nachts problemen met de afzuigkap. Tot slot geven bezoekers aan dat er behoefte is aan meer elektrische muggenvangers, aangezien deze momenteel ontbreken in de slaapruimtes. Op de Transformatorweg ligt er rommel in de rookruimte. Daarnaast is er gevraagd om een paar stoelen in de rookruimte te plaatsen.

Gebouw

Rookruimte

Bejegening

Tabel 9 (vervolg): Aandachtspunten in voorzieningen uit bezoekersoverleggen Maaltijden

Hygiëne

Barndesteeg Sommige bezoekers gaven aan na bepaalde maaltijden last van buikpijn te ervaren. Over het algemeen wordt het eten als wisselend van kwaliteit beoordeeld.

Sanitair

Benodigdheden

Over het algemeen wordt de schoonmaak als goed ervaren. Bezoekers moeten elkaar oproepen om samen de ruimtes schoon te houden en elkaar op een respectvolle manier aan te spreken, of anders een medewerker te betrekken. Wel ligt er buiten bij de Barndesteeg soms veel rommel.

Er is gevraagd om schoonmaakproducten en badslippers vanwege de vieze vloeren. Daarnaast is er gevraagd om raamfolie bij de douches op de Barndesteeg; er wordt onderzocht wanneer dit geplaatst wordt. Ook merken bezoekers op dat de temperatuur van de douches vaak moet worden bijgesteld, waarschijnlijk door de werking van de boiler. Er is gevraagd om kaartjes voor de bagage die bezoekers meenemen.

Transformatorweg Het ontbijt wordt over het algemeen als goed ervaren, al ontbreekt het aan eieren. Het avondeten valt niet bij iedereen in de smaak: er zitten veel groenten in, maar weinig koolhydraten en fruit. Bezoekers geven aan behoefte te hebben aan meer variatie en vinden dat de plastic bakjes te heet worden. Het sanitair wordt over het algemeen niet vaak genoeg schoongemaakt; toiletten en douches lijken niet dagelijks te worden schoongemaakt en stinken. Bezoekers laten douches soms vies achter. Er is voorgesteld om schoonmaakmateriaal beschikbaar te stellen, zodat bezoekers tussendoor zelf kunnen schoonmaken. Handdoeken zijn vaak ook niet schoon en worden verkeerd gebruikt, ze worden op de grond gelegd en er wordt op gelopen. Als oplossing is voorgesteld bezoekers hierop aan te spreken en meer toezicht te houden door medewerkers op gedrag in toiletten en douches. Bij de Transformatorweg functioneren de douches beneden slecht: het water spuit alle kanten op en warm water valt vaak weg. De douches in de buitenunit zijn erg koud en tochtig, omdat de ramen niet dicht kunnen zonder dat het alarm afgaat. Daarnaast zijn sommige toiletten kapot. Ook is gevraagd of er slippers kunnen worden uitgedeeld. Bezoekers geven aan dat het verbod om eigen producten mee naar binnen te nemen erg vervelend is, omdat zij daardoor niet voldoende voor zichzelf kunnen zorgen.

HVO stelt dat deze punten besproken zullen worden, maar dat dit langer kan duren vanwege veiligheidsoverwegingen.

8. Schorsingen en klachten Schorsingen In enkele gevallen (7 tijdelijk, 3 permanent) zijn bezoekers geschorst wegens aanhoudende verbale of fysieke agressie richting begeleiding of beveiliging; tijdens de winterkouderegeling wordt voor deze groep een alternatieve opvangplek gerealiseerd. Dit benadrukt het uitgangspunt dat ook bij complexe situaties opvang beschikbaar blijft om gezondheidsrisico’s te voorkomen. Overlast/klachten De voetbalvereniging SDZ, gelegen naast de opvanglocatie aan de Transformatorweg 6, ervaart overlast in relatie tot de opvanglocatie. Het gaat daarbij om verschillende vormen van hinder en schade in en rond het terrein, tijdens de winteropvang en vooral wanneer de winterkouderegeling van kracht is. De gemeente staat hierover in contact met SDZ, vergoedt geleden schade en monitort de situatie actief. Alles gericht om de opvang aan de Transformatorweg 6 verantwoord en beheersbaar te blijven uitvoeren, met oog voor zowel de bezoekers van de opvang als de directe omgeving.

9. Inventarisatie huisvesting inloophuizen De Regenboog Groep Jaarlijks wordt tijdens de Winterkouderegeling aan de bezoekers van de inloophuizen van De Regenboog Groep gevraagd waar zij de afgelopen nacht hebben doorgebracht. Dit jaar was aandeel buitenslapers vergelijkbaar met voorgaande jaren (23%), evenals het deel dat gebruik maakte van de Winteropvang/ Winterkouderegeling (52%). De hogere bezetting van de Winteropvang/ Winterkouderegeling ten opzichte van de teldag van voorgaande jaren betekent dus niet dat het bereik van deze vorm van opvang onder de bezoekers van de inloopvoorzieningen groter is geworden. Op 9 januari is aan iedereen die gebruik maakt van de Inloopvoorzieningen van De Regenboog Groep enkele vragen gesteld over waar zij de afgelopen nacht verbleven en waarom ze, als ze op straat hadden geslapen, geen gebruik hadden gemaakt van de Winteropvang of winterkouderegeling. Die nacht werden de inloopvoorzieningen door 666 personen bezocht. Daarvan hebben 491 bezoekers enkele vragen beantwoord. Meer dan de helft (52%) van de bezoekers gaf aan gebruik te maken van de Winteropvang of winterkouderegeling, 10% van een andere vorm van opvang die beperkt is tot een verblijf voor de nacht (Stoelenproject of nachtopvang voor economische dakloze EU-burgers op de T6).

Ondanks dat tijdens de Winterkouderegeling iedereen gebruik kan maken van de opvang bleek nog 23% van de bezoekers ‘buiten’ te slapen. zelfstandige ontoereikende woonruimte; 3% bij vriend/kennis/familie woonruimte; 2% ; 3% hostel/hotel; 1%

Instelling (GGZ/VZ/PI); 2%

overig; 0%

24-uurs voorziening/ opvangketen; 4%

nachtopvang; 10%

‘Buiten’ (straat, tent, bootje, publieke ruimte, auto etc.); 23%

winteropvang; 52%

Figuur 7: Vorm van huisvesting in de nacht van 8 op 9 januari van bezoekers van de inloopcentra van De Regenboog Groep

Dit zijn naar schatting 155 bezoekers van de inloophuizen van De Regenboog Groep. Aangezien niet iedereen die op 9 januari buiten heeft geslapen op die dag ook gebruik maakt van deze inloophuizen zal het werkelijk aantal mensen dat buiten heeft geslapen hoger zijn.15

Onbekendheid; 10,3 Te laat of geschorst; 8,2

Positief over buitenslapen; 16,5

Negatief over de opvang; 52,6

Neutraal; 12,4

Figuur 8: Reden van buitenslapen

Ondanks de inspanningen om de mensen die op straat verblijven op de hoogte te stellen van de winterkouderegeling16 blijken niet alle buitenslapers bekend met de (mogelijkheden om gebruik te maken van de) Winteropvang/ Winterkouderegeling (10%). Een kleine deel (8%) was wel bekend met de opvang maar gaf aan dat ze te laat waren om van de opvang gebruik te maken of dat ze geschorst waren (n=2). Meer dan de helft van de buitenslapers (53%) is op de hoogte van de Winteropvang/ Winterkouderegeling maar is hier negatief over. Gebrek aan privacy, een onveilig gevoel, te veel regels (o.a. geen drank of druggebruik, als partners gescheiden te moeten slapen), te ver, gebrekkige hygiëne, lange wachttijd bij de poort, zijn redenen om geen gebruik van de opvang te maken. Een ander deel (12%) noemde geen duidelijke reden en gaf soms aan er de komende nacht wel gebruik van te maken. Een klein gedeelte van de mensen (16%) is juist positief over het buiten slapen. Ze prefereren de buitenlucht en geven aan een goede plek, tent of slaapzak te hebben.

15 Hoeveel groter is afhankelijk van de mate waarin de Inloophuizen van De Regenboog Groep de buitenslapers op 1 dag bereiken. Indien we

aannemen dat het bereik onder de buitenslapers net zo groot is als het bereik onder de groep die gebruik maakt van de Winteropvang/ Winterkouderegeling (52,6*666= … is 59% van 594 bezoekers van WKO/WKR). Dan zouden er op 9 januari ondanks Winteropvang/ Winterkouderegeling nog (155/0,59=) ±260 buitenslapers in Amsterdam zijn. 16 Waarschuwingen via Streeft life applicatie, winterkoudevlag bij inloophuizen, inspanningen veldwerk, politie en handhaving.

Vergelijking met eerdere jaren Tabel 10: Aantal buitenslapers onder bezoekers van de inloophuizen van De Regenboog Groep

Feb '21 (tijdens WKR) Feb '22 (tijdens WKR) Jan '23 (tijdens WKR) Jan '24 (tijdens WKR) Jan ’25 (tijdens WKR) Jan ’26 (tijdens WKR)

Bezoekers inloophuizen Aantal1 388* 473 515 538 588 666

Buitenslapers onder bezoekers Regenboog Aantal2 % 97 25 113 24 125 24 152 28 123 21 155 23

Aantal bezoekers WO/WKR n3 350 199 457 493 452 594

1 Dit is het aantal unieke bezoekers dat is ingecheckt in de inloophuizen; hier zitten dus ook de personen bij die geen antwoord hebben gegeven op de vragen tijdens de inventarisatie. 2 Met correctie voor non-respons (op grond van percentage exclusief non-respons). 3 Op de nacht voorafgaand aan de inventarisatie. * lager aantal door corona-maatregelen.

Het aandeel buitenslapers onder de bezoekers van de inloophuizen van De Regenboog Groep is met 23% iets hoger dan vorig jaar. Doordat ook het aantal bezoekers van de inloophuizen op de teldag hoger is, is ook het aantal buitenslapers dat in beeld is bij De Regenboog Groep hoger dan voorgaande jaren (namelijk naar schatting 155). Het hoger aantal bezoekers van de inloophuizen heeft mogelijk wel te maken met een uitbreiding van het aantal inloopvoorzieningen. Ook vorig jaar bleek 52% van de bezoekers van de inloopvoorzieningen gebruik te maken van de Winteropvang/ Winterkouderegeling. Onder deze groep is het bereik van de Winteropvang/ Winterkouderegeling niet hoger dan vorig jaar. Dit is een aanwijzing dat de niet zozeer het bereik van de opvang maar het aantal mensen dat ervan afhankelijk is groter is dan voorgaande jaren.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16557162/1