Tussenevaluatie Winteropvang 2024-2025

Tussenevaluatie: Winteropvang en Winterkouderegeling in Amsterdam 2024/2025

Auteur(s)

Marcel Buster

Afdeling Gezond Leven GGD Amsterdam

GGD Amsterdam, afdeling Gezond Leven Februari 2025

Deze rapportage beschrijft de uitvoering van de Winteropvang 4 maanden (WO) en winterkouderegeling (WKR) in Amsterdam van november 2024 tot 1 februari 2025 en is tot stand gekomen in opdracht van Directie Jeugd, Zorg en Diversiteit (JZD) van Gemeente AmsterdamAmstelland. Bij deze willen we het Leger des Heils, De Regenbooggroep, HVO Querido, GGD Veldregie, Straatalliantie, MDHG, Veldwerk, HVO mobielteam, Arkin, InGeest, Inloophuizen, Buurtteam, belangenbehartigers en andere belanghebbende uit de dakloze keten bedanken voor de waardevolle input die zij geleverd hebben voor deze evaluatie. Daarnaast willen we ook het datateam van directie JZD bedanken voor de verwerking en analyse van een groot deel van de data die in dit rapport wordt gepresenteerd.

2

Inhoudsopgave 1.

Samenvatting en conclusies ........................................................................................................... 4

2.

Bronnen voor deze evaluatie .......................................................................................................... 6

3.

De Winteropvang en Winterkouderegeling ................................................................................... 7 3.1 Winteropvang ................................................................................................................................ 7 3.2 Winterkouderegeling .................................................................................................................... 9

4. Bezoekers .......................................................................................................................................... 11 4.1 Aantallen Winteropvang en winterkouderegeling. .................................................................... 11 4.2 Demografische kenmerken ........................................................................................................ 13 4.4 Kenmerken bezoekers WO op basis van zelfredzaamheidsmatrix (ZRM) ................................ 15 4.4.1 Financiën .............................................................................................................................. 15 4.4.2 Gezondheid .......................................................................................................................... 16 4.5 Overige kenmerken bezoekers WO en WKR.............................................................................. 18 4.5.1 Nieuwe bezoekers of oude bekenden? ................................................................................ 18 4.5.2 Duur verblijf in Amsterdam.................................................................................................. 19 4.6 Doelgroepen ...............................................................................................................................

19 4.6.1 LHBTIQ+ ................................................................................................................................... 20 4.6.2. jongvolwassenen .................................................................................................................... 20 5. Perspectief ........................................................................................................................................ 21 6. Medische zorg tijdens de Winteropvang .......................................................................................... 23 7. Belangrijkste punten bezoekersoverleggen ..................................................................................... 24 8. Belangrijkste punten aanbieders ...................................................................................................... 26 10. Overzicht schorsingen en klachten ................................................................................................. 27 9. Inventarisatie huisvestingssituatie bezoekers inloophuizen De Regenbooggroep ........................ 28

3

1. Samenvatting en conclusies

Opzet van de Winteropvang 2024-2025 Evenals vorig jaar is er onderscheid tussen de Winteropvang voor de duur van 4 maanden (tussen 1 december en 1 april) en een Winterkouderegeling, een opvang wanneer de gevoelstemperatuur nul graden Celsius of lager is. In de Winteropvang 4 maanden zijn net als vorig jaar dezelfde toegangscriteria van toepassing gebaseerd op kwetsbaar en/of binding met de regio Amsterdam Deze toegangscriteria zijn bedoeld om met name kwetsbare mensen die al langer verbonden zijn aan Amsterdam tijdelijk op te vangen en te kijken of zij vanuit de Winteropvang 4 maanden een vervolgstap kunnen maken. In totaal zijn er 500 plekken beschikbaar waarvan 250 plekken voor de Winteropvang 4 maanden. De 250 plekken voor de Winter Koude Regeling (WKR) kunnen indien nodig met 30 plekken worden uitgebreid. Het doel binnen de Winteropvang 4 maanden is naast bed, bad, brood dat mensen ook gekoppeld worden aan passende ambulante begeleiding zodat zij een vervolgstap kunnen maken vanuit het Winteropvanggesprek dat met hen wordt gevoerd. Evaluatie eerste twee maanden Winteropvang kernpunten Door de GGD is er een tussenevaluatie gedaan over de maanden december 2024, januari 2025 en deel november 2024 waarbij de Winter Koude Regeling van kracht was.

Uit deze evaluatie komen de volgende kernpunten naar voren: Op 1 februari zijn er deze winter 1286 unieke bezoekers die gebruik hebben gemaakt van de Winteropvang/WKR, dit waren vorige winter 1318 unieke bezoekers Dit ondanks de langere periode van WKR en vroegere start in november 2024. Het dagelijks gemiddeld aantal bezoekers in de Winteropvang/WKR ten tijde van de WKR is tot nu met 381 toe iets lager dan voorgaande winterperiode (470). Demografische kenmerken van alle bezoekers, zowel WO als WKR, zijn er zijn geen opvallende verschillen met de demografische kenmerken van de bezoekers vorig jaar. Wel is het aantal jongvolwassenen (18-23 jaar) in de Winteropvang toegenomen van 11% dit jaar ten opzichte van 5% vorig jaar. Dit heeft te maken dat dit jaar direct is gewerkt met het toelaten van deze doelgroep ongeacht kwetsbaarheid en/of binding. Ook is het percentage vrouwen in de Winteropvang hoger (20% t.o.v. 15%). Hoewel de meerderheid van de bezoekers van de WO/WKR (56%) nog nooit eerder gebruik heeft gemaakt van de Winteropvang of anderszins in de Trajectus is geregistreerd voor opvang Is dit percentage lager dan vorig jaar (62%). Binnen de Winteropvang werd 36% voor het eerst geregistreerd (vorig jaar was dat nog 50%). Van de totale groep bezoekers van de WO/WKR heeft 28% de Nederlandse nationaliteit, in de Winteropvang 4 maanden is dat 48%.

Bij de totale groep in de Winteropvang/WKR heeft 45% een EU nationaliteit anders dan de Nederlandse. Bij 115 bezoekers is het perspectief geregistreerd,24% heeft een indicatie voor reguliere zorg/huisvesting binnen WMO of WLZ. Voor 31% geldt dat zij zelfstandig een huis zouden moeten vinden, 10% heeft een indicatie voor een Perspectiefplek of LVV (EU-burgers en Ongedocumenteerden) en 17% heeft repatriëring als perspectief.

4

Doelgroepen op verschillende locaties werkt goed – wordt ook aangegeven in de bezoekers overleggen – zou nog meer gedifferentieerd kunnen zijn (mensen die wel/niet werken, wel/niet gebruiken bijvoorbeeld). Dit kwam vorig jaar ook aan de orde maar blijkt in praktijk en zeker met de WKR moeilijk uitvoerbaar. Ook deze Winteropvang is er extra aandacht geweest voor mensen met somatische klachten. Op de locatie waar zij worden opgevangen is frequent een verpleegkundige aanwezig van dr. Valckenier (huisartspraktijk van de GGD voor mensen die dakloos zijn) die begeleiding en verzorging biedt. Daarnaast is er wekelijks een huisartsen spreekuur gedraaid door dr. Valckenier. De verpleegkundige zorgt dat vervolgafspraken worden uitgezet en opgepakt. De verwijzingen naar de ziekenboegbedden van het Leger des Heils (2 bedden) en HVO Querido (1 bed) lopen goed. Verzorgingshuis Amsta dat voor het eerste jaar ziekenboegbedden voor de Winteropvang biedt (4-6 bedden) heeft moeite met het ad hoc karakter van de Winteropvang en de flexibiliteit die nodig is goed in te bedden in hun eigen processen. Dr. Valckenier is zoveel mogelijk ondersteunend als ook de GGD Veldregie als het gaat om ingewikkeld gedrag van de bezoekers. De LHBTIQ+ doelgroep wordt dit jaar op twee kleinschalige locaties van de RBG Inloopvoorzieningen opgevangen. De doelgroep geeft aan dit als prettig te ervaren.

Zij geven aan zich veiliger te voelen, minder bang te hoeven zijn voor fysieke en verbale aanvallen door andere bewoners en waarderen het om met mensen uit hun community samen te kunnen zijn. Deze Winteropvang is er gestart met Project GPS (Gastfunctie, Peer support, Signalering) onder begeleiding van de Straatalliantie. Het gaat om het inzetten van mensen met ervaringskennis binnen de Winteropvang als een laagdrempelig aanspreekpunt en vraagbaak. Ervaringsdeskundige kunnen bezoekers efficiënt doorverwijzen en signalen oppakken en neerleggen bij de aanbieders van de Winteropvang. Bezoekers zullen hierdoor sneller weten waar ze terecht kunnen, waar ze aanspraak op kunnen maken. De samenwerking met de aanbieders loopt goed en knelpunten kunnen direct worden opgepakt. Bij de Inloopvoorzieningen van de Regenboog Groep werd op 13 januari tijdens de WKR aan zoveel mogelijk bezoekers gevraagd waar zij hadden overnacht. Daaruit bleek ruim 50% van de mensen gebruik maakt van de WO/WKR en 8% maakt gebuikt van het Stoelenproject of nachtopvang in zelfbeheer (RBG NOIZ). 21% geeft aan ondanks de WKR in de openbare ruimte te slapen. De meest gehoorde redenen was de negatieve indruk van de Winteropvang/WKR, door drukte en zorg om veiligheid.

Het aantal bezoekers van de inloophuizen was hoger dan voorgaande jaren maar het aantal en percentage bezoekers dat tijdens de WKR buiten had geslapen iets lager (naar schatting 123 personen). Aandachtspunt voor de Winteropvang: De Winteropvang heeft naast het bieden van directe opvang als doel om de mensen door te verwijzen naar een passende voorziening, hulp te bieden bij repatriëring of ze in contact te brengen met buurtteams die kunnen adviseren bij het vinden van huisvesting. De winteropvang gesprekken die aan de basis liggen van deze vervolgstap worden nog onvoldoende gevoerd. Hierdoor mist de persoon de kans om tijdens het verblijf in de Winteropvang aan perspectief te werken. Het vlottrekken van dit proces is cruciaal om te voorkomen dat er aan het einde van de Winteropvang er een grote groep personen verblijft die een vervolgvoorziening nodig heeft. Vanuit de winteropvang zijn er (eind januari) inmiddels 6 Jongvolwassenen (5 jongens en 1 meisje) doorgestroomd naar een reguliere opvang voor Jongvolwassenen (Atlantisplein) en zijn er 13 Volwassenen (4 mannen en 9 vrouwen) doorgestroomd naar Dag/Nachtopvang.

5

2. Bronnen voor deze evaluatie In deze evaluatie worden de aantallen en kenmerken van de bezoekers beschreven. Dit is tot stand gekomen door de analyse van de registratie van de WO/WKR uit het registratiesysteem van Trajectus. Deze analyse is in samenwerking met de GGD, afdeling Gezond Leven, uitgevoerd door het datateam van de dienst Jeugd Zorg en Diversiteit van de Gemeente Amsterdam. De informatie over het perspectief en mogelijke vervolgstappen na de WO was afkomstig van het team Veldregie van de afdeling Maatschappelijke en Geestelijke Gezondheidszorg (MGGZ) van de GGD. Voor de inventarisatie van de buitenslapers is samengewerkt met De Regenboog Groep die op 1 dag aan alle bezoekers van de inloophuizen gevraagd hebben waar zij de voorafgaande nacht geslapen hebben. Voor de stem van de bezoekers zelf is informatie van de bezoekersbijeenkomsten gebruikt. Deze bezoekersbijeenkomsten waren georganiseerd door de straatalliantie. Bovendien waren enkele bezoekers en medewerkers van Straatalliantie en de MDHG betrokken bij de tussentijdse evaluatie van de resultaten. De informatie over de somatische zorg en GGZ is afkomstig van respectievelijk Dr. Valckenier en Arkin Zorgtoeleiding.

Tenslotte is er eind januari 2025 een tussenevaluatie van de Winteropvang gehouden met de aanbieders, GGD, Zorg, Straatalliantie, MDHG en organisaties die betrokken zijn geweest bij de uitvoering van de WO en WKR. Uit deze evaluatie is ook input gehaald voor dit rapport.

6

3. De Winteropvang en Winterkouderegeling In dit hoofdstuk zal uitgelegd worden wat de Winteropvang (WO) en winterkouderegeling (WKR) inhoudt en wie hiervan gebruik mag maken.

3.1 Winteropvang1 De Winteropvang is onderdeel van de ‘Versterking van de aanpak dakloosheid’ van de gemeente Amsterdam. In de periode 1 december tot 1 april zijn er 270 bedden beschikbaar voor kwetsbare dakloze mensen, die kunnen aantonen dat ze minimaal een jaar in Amsterdam verblijven. Als de weersomstandigheden zodanig zijn dat het gevaarlijk is om buiten te slapen, wordt de capaciteit met 230 bedden tot 500 verhoogd. De GGD besluit over de toegang tot de Winteropvang, via screening op de Jan van Galenstraat. Tijdens de Winteropvang doen de aanbieders hun best om niet alleen te voorzien in opvang, maar ook zoveel mogelijk mensen op weg te helpen om na de Winteropvang hun leven beter op de rit te krijgen, door bijvoorbeeld Winteropvang gesprekken te voeren.

Dagelijkse openstelling Winteropvang De Winteropvang is open van 1 december tot 1 april, zeven dagen per week. Mensen kunnen dagelijks tussen 16:30 en 22:00 uur bij de opvanglocatie naar binnen. Overdag verlaten de mensen de opvang uiterlijk om 09.30 uur. De Winteropvang is dit jaar alleen beschikbaar voor dakloze Amsterdammers en voor kwetsbare personen met een niet Nederlandse nationaliteit indien zij tenminste 1 jaar in Amsterdam verblijven, zie tabel 1. Tabel 1: Toegang tot de doorlopende Winteropvang en voorwaarden verblijf 1

Nederlandse burgers

•Kwetsbaar en 1 jaar onafgebroken ingeschreven in Amsterdam en regiogemeenten. •Niet kwetsbaar en 3 jaar onafgebroken ingeschreven Amsterdam en regiogemeenten

EU-burgers

•Kwetsbaar en 1 jaar onafgebroken ingeschreven in Amsterdam of regiogemeenten •Kwetsbaar en 1 jaar bekend bij inloophuizen van de De Regenboog Groep

Ongedocumenteerde mensen

•Kwetsbaar en op wachtlijst Landelijke Vreemdelingen Voorziening •Kwetsbaar en in aanmerking komend voor LVV of Tussen Wal en Schip voorziening van HVO-Querido

De GGD beoordeelt de kwetsbaarheid. Het gaat om mensen die vanuit psychiatrisch-medisch perspectief een complexe zorgbehoefte hebben. Vervolgens wordt iemands binding met Amsterdam onderzocht. Hierbij maken we onderscheid tussen Amsterdamse kwetsbare daklozen, dakloze EU-burgers, dakloze ongedocumenteerde mensen (1 jaar 1

Draaiboek Winteropvang/Winterkouderegeling 2024/2025

7

binding met de Amsterdam) en economische dak- en thuisloze mensen (3 jaar binding met de regio Amsterdam). Cliënten die gedurende 1+ jaren staan ingeschreven bij de regenbooggroep mogen dit middels een bewijs van De Regenboog Groep bij de GGD aantonen. Wanneer iemand kwetsbaar is en binding heeft met een andere Nederlandse gemeente, wordt ingezet op een warme overdracht naar de stad waar diegene vandaan komt. Tot de overdracht naar de andere gemeente kan iemand in de Winteropvang verblijven. Als het gaat om een gemeente waar ook Winteropvang is, dan wordt diegene meteen verwezen. Client dient mee te werken aan een overdracht, anders einde WKO.

De GGD kan op basis van kwetsbaarheid een uitzondering maken op het bindingscriterium. Screening De GGD screent op bovenstaande criteria en besluit over toegang tot de Winteropvang. Indien iemand toegang moet krijgen tot permanentere opvang zoals de dag- en nachtopvang, opvang EU-burgers en ongedocumenteerden op de T6, of de Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV), zal er genoteerd worden of er al een begeleider/verwijzer gekoppeld is, zodat de aanbieder contact met diegene kan opnemen na Winteropvang gesprek. Plan en ondersteuning De aanbieder bespreekt met de cliënt zijn situatie, zijn toekomstplannen en zijn mogelijkheden. In dit gesprek wordt ook gekeken naar het professionele en informele netwerk van de persoon. Als er nog geen hulpverlener betrokken is, gaat de aanbieder met de cliënt aan de slag. Als er wel hulpverlening betrokken is, stemt aanbieder af met de betrokken hulpverlener over de taakverdeling. Trajecten vanuit verdiepende screening kwetsbare doelgroep Binding Amsterdam en kwetsbaar > binnen 10 dagen kijken of er ruimte is in de dag- en nachtopvang en daar plaatsen. Als er geen plek is in de dag- en nachtopvang dan blijft de persoon in de Winteropvang tot er plek is. Binding buiten Amsterdam > mensen worden direct verwezen naar de betreffende gemeente. Mocht er overbrugging nodig zijn dan kan dit kortdurend in de Winteropvang.

 Europese dakloze mensen binding Amsterdam en kwetsbaar > binnen 10 dagen gesprek met aanbieders en/of Veldwerk/Mobiel team dan perspectief zorg (kan gecombineerd met werk) of repatriëring inzetten.  Ongedocumenteerde kwetsbare dakloze mensen > binnen 3 werkdagen gesprek met aanbieders en/of ACO om te kijken of persoon in aanmerking komt voor Tussen Wal en Schip of LVV. 

Trajecten vanuit verdiepende screening economische dakloze mensen Zij kunnen na screening door de GGD toegang krijgen tot de Winteropvang waar dan binnen 10 dagen wordt gekeken door de aanbieders in samenwerking met Buurtteam Amsterdam en Stedelijk team economische daklozen van de Regenboog Groep wat de mogelijkheden zijn. Voor Amsterdammers zal dit het eigen netwerk, Tijdelijk Onderdak, Onder de pannen, Wonen buiten Amsterdam etc. zijn. Mochten hier geen mogelijkheden toe zijn dan zal de tijd in de Winteropvang gebruikt worden om andere mogelijkheden in kaart te brengen.  Mensen (ook arbeidsmigranten binnen deze groep) met een BSN-nummer krijgen maximaal 6 weken de tijd om werk/verblijfplek te zoeken. Met 4 weken wordt gekeken of dit aanbod haalbaar is vanuit de Winteropvang, of dit aanbod aangepast moet worden of dat deze mensen de opvang moeten verlaten. Uitzonderingen worden met de GGD overlegd. 

8



Tenslotte krijgen jongvolwassenen van 18-23 jaar die dakloos zijn direct toegang en wordt in het Winteropvanggesprek (verdiepende screening) gekeken wat hun mogelijkheden zijn in Amsterdam en/of Nederland.

Voor deze Winteropvang zijn 3 locaties ingericht waar per locatie verschillende doelgroepen verblijven:   

Transformatorweg – kwetsbare dakloze mensen en mensen met belastende somatische klachten en EU-burgers en/of ongedocumenteerde dakloze mensen Aanbieder HVO Querido. Barndesteeg – Kwetsbare vrouwen, jongvolwassenen en zelfredzame Amsterdammers. Aanbieder Leger des Heils. Inloophuizen Regenbooggroep – brede doelgroep, vooral mensen die al bekend zijn bij het Inloophuis en kwetsbaar zijn en die in andere opvang willen worden opgenomen. Daarnaast kleinschalige opvang van de LHBTIQ+ doelgroep.

Ten eerste wordt door de GGD gekeken naar kwetsbaarheid. Dit bepaalt of iemand toegang krijgt tot de Winteropvang. Aanbieders weten dat de GGD de opdracht heeft vanuit beleid om kwetsbaarheid te toetsen en hierover een besluit te nemen. Ten tweede wordt iemands binding met Amsterdam onderzocht. Hierbij maken we onderscheid tussen Amsterdamse kwetsbare daklozen, dakloze EU-burgers en dakloze ongedocumenteerde mensen. Dit onderscheid wordt gemaakt, omdat EU-burgers en ongedocumenteerde mensen veelal niet ingeschreven staan in het BRP én omdat zij een ander perspectief krijgen aangeboden dan dakloze Amsterdammers. Uitzondering hierop zijn economische dak- en thuisloze mensen die 3 jaar binding hebben met de regio Amsterdam.

3.2 Winterkouderegeling Als het tijdens de aaneengesloten Winteropvang écht te koud wordt om buiten te slapen, dan treedt de winterkouderegeling (WKR) in werking. Dit is bij een gevoelstemperatuur van -0 of extreem weer.2 Dan heeft iedereen die in Amsterdam dakloos is en geen onderdak kan vinden, toegang tot de Winteropvang om te voorkomen dat mensen letsel oplopen omdat ze buiten slapen. De Politie, Veldwerk en het Mobiel Team halen mensen actief van straat. De GGD Amsterdam bepaalt tegelijk met de GGD ’en in de gemeenten Utrecht, Rotterdam en Den Haag wanneer de winterkouderegeling (WKR) van kracht wordt. Dak- en thuislozen kunnen zich dan ook melden bij de Screeningsbalie Bijzondere Doelgroepen, Jan van Galenstraat 323, ingang B. Openingstijden van 14.00-16.00 uur, doordeweekse dagen. Mocht tijdens de opening van de aaneengesloten Winteropvang aan de criteria van Winterkouderegeling worden voldaan, dan zal Het Mobiel Team (HVO-Querido) en Stedelijk Veldwerk Amsterdam gaan rondrijden om buitenslapers te overreden om naar binnen te gaan.

2

Zie ook de website: Hulp en opvang regelen als u dakloos bent - Gemeente Amsterdam Daarnaast wordt er bij de inloophuizen van De Regenboog Groep sinds vorig jaar een speciale vlag gehesen wanneer de winterkouderegeling actief is.

9

Tabel 2: capaciteit Winteropvang en winterkouderegeling (draaiboek, 2024/2025)* Locatie + aanbieder Barndesteeg

Aantal plekken WO

Aantal plekken WKR

Totaal

Vrouwen, Jongvolwassenen Economisch daklozen EU, ongedocumenteerd 230 Somatisch/Medisch kwetsbaar

90

60

130

100

50

70

120

270

230

500*

Leger des heils Transformatorweg HVO

Doelgroep 150

Inloophuizen RBG Regenboog Totaal

LHBTQ Brede doelgroep

10

4. Bezoekers 4.1 Aantallen Winteropvang en winterkouderegeling3. Figuur 1 geeft een overzicht van de bezoekers van de Winteropvang en WKR 2023/24 en 2024/25 (tot 1 februari 2025) met daarin het aantal bezoekers per dag (staaf) en het cumulatief aantal unieke bezoekers. 1800 1600 1400 1200 1000 800 600 400 200

11-19 11-23 11-27 12-01 12-05 12-09 12-13 12-17 12-21 12-25 12-29 01-02 01-06 01-10 01-14 01-18 01-22 01-26 01-30 02-03 02-07 02-11 02-15 02-19 02-23 02-27 03-02 03-06 03-10 03-14 03-18 03-22 03-26 03-30

0

WO+WKR per dag 23/24

WO+WKR per dag 24/25

Bezoekers cumulatief 23/24

Bezoekers cumulatief 24/25

Figuur 1: cumulatieve aantal bezoekers WO/WKR 2023/24 en 2024/25 t/m 31 jan.

Evenals vorig jaar is er een groot verschil tussen periode met Winterkouderegeling en enkel Winteropvang. Tijdens de WKR staat de opvang open voor een grotere groep en zijn er geen toegangscriteria anders dan dakloosheid Het cumulatieve aantal bezoekers op 1 februari 2025 is deze winter 1286 en was de vorige winter 1318. Dit ondanks het vroege begin van de WKR dit jaar op 19 november en lange periodes van WKR. In januari 2025 nam het aantal bezoekers tijdens een lange periode van WO/WKR gestaag toe tot een maximum van 491 op 21 januari en dreigde de maximum capaciteit van 500 plekken overschreden te worden.

3 WKR was van kracht in de volgende periodes: 27 nov t/m 8 dec, 5 jan t/m 22 jan, 26 jan t/m 29 jan, 7 feb t/m 12 feb, 22 feb (storm ‘Louis’), 26 feb t/m 29 feb, 7 mrt t/m 11 mrt, 22 apr t/m 24 apr (buiten periode winteropvang; niet meegenomen in deze analyse)

11

Tabel 3: Kerncijfers Winteropvang en winterkouderegeling voorgaande jaren Aantal bezoekers Winter #perioden #nachten gem. per nacht maximum cumulatief 2014/2015† 1 87 176 263 785 2015/2016 1 122 215 274 932 2016/2017 1 124 272 362 1190 2017/2018 1 125 278 386 1316 2018/2019 2 133 206 338 1415 2019/2020# 3 249 283 379 1912 2020/2021# 3 192 354 560 1694 2021/2022# 7 86 244 316 1208 2022/2023 2 129 390 538 2146 2023/2024 2 130 331 551 1713 2024/25 tot 1 feb 2 72 338 491 1286

# Deels opvang in kader van Corona.

Tot nu toe is het gemiddeld aantal bezoekers en het maximum aantal bezoekers zowel bij de Winteropvang als in totaal tijdens de WKR-periode lager dan het vorige jaar. (tabel 4)

Tabel 4: Gemiddeld, minimum en maximum aantal bezoekers uitgesplitst naar WO, WKR en combinatie ‘23/’24 WO + WKR*

WO 2023/2024 2024/1 feb. ‘25

Gem. 219 172

Max 282 227

Gem. 470 381

Max 551 491

* Gemiddelde WKR, WO/WKR alleen de nachten meegenomen waarin WKR van kracht was.

12

4.2 Demografische kenmerken In dit hoofdstuk worden de demografische kenmerken van het totaal aantal bezoekers en de bezoekers van de Winteropvang 4 maanden vergeleken. Tabel 5: demografische kenmerken totaal WO en WKR vergelijking ‘23/’24 en ‘24/’25 *.

Unieke bezoekers (n) Man Vrouw Gem. leeftijd Leeftijd 18 tot 23 Leeftijd 23 tot 27 Leeftijd 28 tot 65 Leeftijd 65+ Nationaliteit4 Nederlandse nationaliteit EU (lidstaten) Buiten EU Nationaliteit nr.2 Nationaliteit nr.3 Nationaliteit nr.4 Nationaliteit nr.5 Nationaliteit nr.6

WO en WKR WO en WKR 2024/2025 2023/2024 (T/m 5 /2/2025) 1712 1316 90% 87% 10% 12% 39 jaar 39 jaar 6% 6% 11% 9% 80% 83% 3% 2% 27% 43% 30% Poolse: 14% Roemeense: 8% Marokkaanse: 6% Algerijnse: 4% Hongaarse: 4%

28% 45% 28% Poolse 13% Roemeense: 13% Hongaarse 5% Marokkaanse: 4% Spaanse: 3%

*:t/m 4 februari.

De demografische kenmerken van de gehele groep verschilt slechts weinig van die van voorgaand jaar. Het aandeel vrouwen en het aandeel bezoekers met een niet Nederlandse EU nationaliteit is iets hoger dan vorige winter. Qua specifieke nationaliteit zijn is het percentage met een Marokkaanse en Algerijnse nationaliteit afgenomen en een Hongaarse iets toegenomen.

4 De percentages zijn gecorrigeerd voor het percentage waarvan de nationaliteit onbekend is.

Nationaliteit onbekend WO en WKR 2023/2024 = 23%, WO en WKR 2024/2025 = 24%, Dit blijft een punt van aandacht.

13

Tabel 5: demografische kenmerken WO vergelijking ‘23/’24 en ‘24/’25 WO 2023/2024 Unieke bezoekers (n) Man Vrouw Gem. leeftijd Leeftijd 18 tot 23 Leeftijd 23 tot 27 Leeftijd 28 tot 65 Leeftijd 65+ Nationaliteit5 Nederlandse nationaliteit EU (lidstaten) Buiten EU

732 84 % 15 % 42 jaar 5% 6% 85% 4%

WO 2024/2025 t/m 5 februari

406 80 % 20 % 42 jaar 11 % 6% 78% 5%

43% 30% 28%

48% 24% 28%

De kenmerken van de bezoekers die gebruik maken van de Winteropvang verschilt van die van de gehele groep die gebruik maakt van Winteropvang en Winterkouderegeling. De mensen in de Winteropvang 4 maanden zijn vaker van Nederlandse nationaliteit en ze zijn gemiddeld ouder. Het percentage jong volwassenen is dit jaar beduidend hoger dan vorig jaar, zij hadden altijd toegang. Inmiddels wordt er wel kritischer gekeken naar het feit of iemand werkelijk dakloos is. Daarnaast is dit jaar het aandeel vrouwen groter. Mogelijk heeft het te maken met de locatie aan de Barndesteeg waar vrouwen meer privacy ervaren door het gebruik van zogenaamde pods (eigen mini kamertje in stapelbed). De kenmerken zijn in lijn met de doelstellingen van de Winteropvang om opvang te bieden aan de mensen met Nederlandse nationaliteit en de meer kwetsbare groepen.

5 De percentages zijn gecorrigeerd voor het percentage waarvan de nationaliteit onbekend is.

Nationaliteit onbekend WO en WKR 2023/2024 = 23%, WO en WKR 2024/2025 = 24%,

14

4.4 Kenmerken bezoekers WO op basis van zelfredzaamheidsmatrix (ZRM)6 Tijdens de aanmelding voor de Winteropvang 4 maanden werd er op basis van de zelfredzaamheidsmatrix (ZRM) gekeken naar de financiën, huisvesting en gezondheid (lichamelijke gezondheid, geestelijke gezondheid en verslaving/middelengebruik) van bezoekers. Medewerkers van de GGD stelden tijdens de aanmelding een paar vragen aan bezoekers en vulden aan de hand van de antwoorden de bovenstaande selectie van domeinen van ZRM in. Wanneer de WKR van kracht was, konden bezoekers zonder aanmelding toegang tot de opvang krijgen. Hierdoor betreft deze registratie voornamelijk de groep die gebruikmaakte van de Winteropvang 4 maanden en is bij de vergelijking met vorig jaar de groep ook beperkt tot deze Winteropvang.

4.4.1 Financiën In figuur 4 is te zien dat het merendeel van de dak- en thuislozen kampt met financiële problemen. Dit jaar lijkt het aandeel personen in de WO dat niet zelfredzaam is lager is dan vorig jaar. Het aandeel mensen dat beperkt zelfredzaam is (in de praktijk; een uitkering heeft) is juist groter geworden.

Figuur 4: financiën ZRM7 100% 90% 80%

2,5 9,5

4,3 12,1

25,1

70%

29,0

60% 50%

24,6

15,8

40% 30% 20%

38,3

38,8

WO 23/24 (n=569)

WO 24/25 (n=348)

10% 0% 1 Acute problematiek

2 Niet zelfredzaam

4 Voldoende zelfredzaam

5 Volledig zelfredzaam

3 Beperkt zelfredzaam

6 Voor meer informatie over zelfredzaamheidmatrix (https://www.zelfredzaamheidmatrix.nl/ )

7 Slechts een klein deel van de mensen uit de WKR groep heeft een screening door de GGD gehad, dit zijn mensen die toch

niet in aanmerking kwamen voor de winterkouderegeling of er ondanks dat ze er wel voor in aanmerking kwamen er geen gebruik van hebben gemaakt.

15

4.4.2 Gezondheid Figuur 5 laat de algemene gezondheidsbeoordeling te zien en tevens de gezondheidsbeoordeling bij de Winteropvang per nationaliteit. Hierin is zowel de lichamelijke gezondheid, geestelijke gezondheid als middelengebruik meegenomen. Opvallend is dat het percentage van 33% dat als niet zelfredzaam wordt gezien op het gebied van gezondheid (GGZ, verslaving of lichamelijke gezondheid) vergelijkbaar is met dat van vorig jaar (35%). Het percentage zonder gezondheidsproblemen lijkt iets groter (24% t.o.v. 20% vorig jaar). Bij de gezondheid is de groep met de Nederlandse nationaliteit vaker zonder beperkingen. Dit heeft waarschijnlijk met de inclusiecriteria te maken omdat bij de ‘Nederlanders’8 ook de ‘economisch daklozen’ gebruik kunnen maken van de Winteropvang.

Figuur 5: gezondheid ZRM bij doorlopende Winteropvang, vergelijking met vorig jaar en per nationaliteit9 100% 80% 60%

20,1

24,0

45,02

42,9

34,9

33,1

WO 23/24

WO 24/25

28,6

23,7

18,9

35,5

51,1

40% 20% 0%

100% 80% 60% 40% 20%

40,0

31,4

40,8

Nederlands 24/25

EU 24/25

30,0

0% buiten EU 24/25

Alle domeinen zelfredzaam Tenminste 1 domein beperkt zelfredzaam Tenminste 1 domein niet zelfredzaam

Gezondheid kan verder onderverdeeld worden in lichamelijke gezondheid, geestelijke gezondheid en middelengebruik, zie figuur 6. Hierin is te zien dat ook dit jaar in de Winteropvang 4 maanden, een groot aandeel bezoekers niet of beperkt zelfredzaam wordt bevonden. Dit geldt vooral voor lichamelijke- en geestelijke gezondheid. Dit jaar wordt de lichamelijke gezondheid bij een groter deel van de Winteropvang-groep als goed ingeschat dan vorig jaar. Voor Geestelijke gezondheid en middelengebruik is er weinig verschil.

8 Het gaat hier niet zozeer om nationaliteit maar om de officiële verblijfsgeschiedenis 9 Slechts een klein deel van de mensen uit de WKR groep heeft een screening door de GGD gehad, dit bemoeilijkt de

vergelijking tussen WKR en WO en de vergelijking met vorige winter.

16

Figuur 6: lichamelijke gezondheid, geestelijke gezondheid en middelengebruik10 Lichamelijke Gezondheid 100%

14,5

21,0

25,3

38,5

38,7

28,7

26,8

12,6

8,6 3,2

7,3 1,8

WO 23/24

WO 24/25

WO+WKR 24/25

80% 60% 40% 20% 0%

36,1

33,7 3,1

Geestelijke Gezondheid 100%

7,5

11,8

80%

30,0

28,9

18,0 35,9

60% 40% 20% 0%

43,5 16,1 2,8 WO 23/24

42,1

34,2

14,3 2,9 WO 24/25

10,2 1,7 WO+WKR 24/25

Middelengebruik 100% 80% 60% 40% 20% 0%

30,4 29,7 24,1 11,2 4,7 WO 23/24

37,5

37,4

28,3

30,4

17,4 10,6 6,2

18,6 9,4 4,1 WO+WKR 24/25

WO 24/25

1 Acute problematiek

2 Niet zelfredzaam

3 Beperkt zelfredzaam

4 Voldoende zelfredzaam

5 Volledig zelfredzaam

Binnen de Winteropvang-groep wordt er bij meer mensen GGZ problemen gesignaleerd dan in de totale groep die opgevangen wordt tijdens de Winteropvang en WKR. Dit is te verklaren doordat juist de groep met GGZ problemen toegang krijgen tot de Winteropvang. Hier moeten we rekening houden met het feit dat er tussen deze groepen (WKR en WO) een grote overlap is. Het verschil met de groep die enkel WKR heeft gehad is groter.

10 Slechts een klein deel van de mensen uit de WKR groep heeft een screening door de GGD gehad, dit bemoeilijkt de

vergelijking tussen WKR en WO en de vergelijking met vorige winter.

17

4.5 Overige kenmerken bezoekers WO en WKR 4.5.1 Nieuwe bezoekers of oude bekenden? In figuur 7 is te zien of mensen eerder gebruik hebben gemaakt van de WO en/of WKR. De meeste bezoekers in de WKR (56%) hebben vorig jaar geen gebruik gemaakt van de WO of WKR en komen ook niet voor in Trajectus (de gemeentelijke registratie voor Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW)). Dit is iets lager dan vorig jaar toen 62% nog niet bekend was. Binnen de WO is het aandeel nieuwe bezoekers met 36% veel kleiner dan binnen de Winterkouderegeling (58%).

Figuur 7: bekendheid van de bezoekers en gebruik WO/WKR vorig jaar 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

35,7

49,7

62,3

55,8

18,4

23,5

19,2

20,7

35,7

26,5 23,8

28,6

WO 23/24 (m=732)

WO 24/25 (n=406)

WO+WKR 23/24 WO+WKR 24/25 (n=1713) (n=1316)

Nieuw in registratie Vorig jaar niet in WO/WKR, maar wel bekend in Trajectus Vorig jaar ook in WO/WKR

18

4.5.2 Duur verblijf in Amsterdam Er is ook gekeken naar hoe lang bezoekers van de Winteropvang 4 maanden in Amsterdam verbleven voorafgaand aan de winterperiode, zie figuur 8. Het percentage bezoekers van de Winteropvang dat tenminste een jaar in Amsterdam verblijft, was dit jaar vrijwel gelijk aan vorig jaar (78%). Voor de Winteropvang is dan ook bedoeld voor mensen die al langer in Amsterdam verblijven.

Figuur 8: Verblijfsduur in Amsterdam voorafgaand aan Winteropvang11 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% WO 23/24 Meer dan een jaar

WO 24/25 Jaar

Kwartaal

Maand

Week

Dag

4.6 Doelgroepen In dit hoofdstuk zal de verdeling van de verschillende doelgroepen over de Winteropvang-plekken beschreven worden. Tevens wordt ingezoomd op de LHBTIQ+-doelgroep en de jongvolwassenen. Informatie die besproken wordt in dit hoofdstuk is afkomstig uit de data maar ook uit overleggen met bezoekers en evaluatieve gesprekken met de aanbieders. Om bezoekers van de Winteropvang te verdelen over de opvanglocaties, werd er een indeling gemaakt aan de hand van verschillende doelgroepen, zoals ook te zien was in tabel 2 onder ‘Winterkouderegeling’. Bezoekers die behoorden tot de meest kwetsbare doelgroep (met problemen op het gebied van lichamelijke of geestelijke gezondheid of verslaving) werden ingedeeld op de Transformatorweg. Op deze locatie worden ook EU-burgers en ongedocumenteerde dakloze mensen opgevangen. Economische daklozen, vrouwen en de jongvolwassenen doelgroep werden ingedeeld op de Barndesteeg. De LHBTQI groep in de Princehof een kleinschalige inloopvoorziening van De Regenboog Groep. Verder waren er de inloophuizen van de Regenboog beschikbaar voor een brede doelgroep.

11 Slechts een klein deel van de mensen uit de WKR groep heeft een screening door de GGD gehad, dit bemoeilijkt de

vergelijking tussen WKR en WO.

19

4.6.1 LHBTIQ+ De LHBTIQ+ doelgroep wordt dit jaar op twee kleinschalige locaties van de RBG Inloopvoorzieningen opgevangen. De doelgroep geeft aan dit als prettig te ervaren. Zij geven aan zich veiliger te voelen, minder bang te hoeven zijn voor fysieke en verbale aanvallen door andere bewoners en waarderen het om met mensen uit hun community samen te kunnen zijn.

4.6.2. jongvolwassenen Jongvolwassenen van 18 tot 27 jaar konden volgens de kwetsbaarheid- en bindingscriteria in aanmerking komen voor de Winteropvang. Voor jongeren tussen 18 en 23 jaar zijn er geen toegangscriteria en wordt er in de Winteropvang 4 maanden gekeken welke mogelijkheden zij hebben in Amsterdam en/of Nederland. Voor de hele groep jongvolwassenen (dus tot 27 jaar) is het kwetsbaarheidscriterium verruimd, omdat jongvolwassenen een extra kwetsbare doelgroep is indien zij op straat zouden moeten blijven. Het aantal Jongvolwassenen dat toegang kreeg tot de Winteropvang is hoger dan vorig jaar (11% t.o.v. 5% vorig jaar). Er leken ook niet-dakloze jongeren (rugzak toeristen uit Europa) gebruik van te maken van de Winteropvang waardoor er inmiddels toch weer kritischer gekeken wordt op werkelijke dakloosheid.

20

5. Perspectief Tijdens de Winteropvang vond er een Winteropvang-gesprek plaats om te kijken naar het perspectief van bezoekers. Op basis van dit gesprek werd een advies opgesteld door een ambulante begeleider over het traject waar mensen aan konden werken binnen de Winteropvang. Het is de bedoeling dat de Winteropvang mogelijkheden creëert voor professionals om trajecten te starten of voort te zetten bij personen die voorheen moeilijk te bereiken zijn. Afgesproken is dat deze gesprekken binnen twee weken (of tien werkdagen) van het verblijf worden gevoerd. In deze eerste 2 maanden zijn er, volgens de registratie van de GGD, 139 Winteropvanggesprekken gevoerd.12 In de eerste 2 maanden van de Winteropvang zijn er 400 bezoekers geweest waarvan er 244 (61%) tenminste 14 dagen aaneengesloten in een voorziening verbleven. Het aantal Winteropvang-gesprekken blijft daarmee achter bij de verwachting. De mate waarin de gesprekken zijn uitgevoerd verschilt per locatie. De drukte en hectiek door de bijna aaneengesloten periodes van WKR wordt als voornaamste reden genoemd bij het achterblijven van de Winteropvang-gesprekken.

Figuur 9: Aantal bezoekers per voorziening naar (aaneengesloten) duur van verblijf en aantal Winteropvanggesprekken.

250

200

150

79

69 10

27

100 68 50 46

30 9 17 23

70

0

Barndesteeg Leger des Heils

51 45

38

Inloophuizen Regenboog

31

Transformatorweg HVO Querido

Tenminste 30 dagen (aaneengesloten) Tenminste 14 dagen aaneengesloten (< 1 maand) Tenminste 14 dagen (niet aaneengesloten) Minder dan 14 dagen Aantal winteropvanggesprekken

12

Het perspectief zou ook in Trajectus moeten worden geregistreerd, in de praktijk is dit onvolledig.

21

Tabel 7: perspectief n.a.v. Winteropvang-gesprek Aantal Zorg regulier (BTBV, MOJ, MOG, DNO, WLZ, VZ) Perspectiefopvang T6 (EU) Zorg/verblijf ongedocumenteerde mensen Zelfstandig verder Repatriëring Subtotaal Geen advies

34 8 5 44 24 115 24

Percentage 30% 7% 4% 38% 21% 100%

Figuur 10: geboden perspectief n.a.v. Winteropvanggesprek

CT BTBV (Wmo); 28; 25%

Zelfstandig woning/werk zoeken; 44; 38%

Beschermd Verblijf (IFZO, WLZ); 6; 5%

Repatriering; 24; 21%

T6EU/Perspecti efplek; 8; 7% LVV ; 5; 4%

Niet iedereen heeft vervolgzorg nodig. Bij ongeveer een derde van de mensen was duidelijk dat er een vervolg nodig is. Bij een kwart via de reguliere keten (Wmo, WLZ of IFZO) en zo’n 10% via de speciale voorzieningen voor EU burgers of ongedocumenteerden. Daarnaast werd repatriëring voor 17% van de groep het meest geschikt geacht. Bij ruim een derde (38%) werd geconcludeerd dat zij zelfstandig (of met hulp van buurtteam) naar een woning en dagbesteding als werk/opleiding kunnen zoeken.

Vanuit de winteropvang zijn er (eind januari) inmiddels 6 Jongvolwassenen (5 jongens en 1 meisje) doorgestroomd naar een reguliere opvang voor Jongvolwassenen (Atlantisplein) en zijn er 13 Volwassenen (4 mannen en 9 vrouwen) doorgestroomd naar Dag/Nachtopvang.

22

6. Medische zorg tijdens de Winteropvang

Zorgtoeleiding Arkin Aansluiting GGZ en Winteropvang Leger des Heils en HVO bij het DNO-overleg loopt beter dan vorig jaar. Beide locaties liggen nu in het werkgebied van Arkin waardoor overdracht naar GGZ aanbieder Ingeest niet nodig is, dat vergemakkelijkt de zorgtoeleiding. Zorgtoeleiding heeft ongeveer 40 bezoekers gezien, mix tussen T6 en Barndesteeg. Voor zover bij Zorgtoeleiding bekend zijn er 5 bezoekers met Crisismelding opgenomen in een kliniek.

Dr. Valckenier Ook deze Winteropvang is er extra aandacht geweest voor mensen met somatische klachten. Op de locatie waar zij worden opgevangen is frequent een verpleegkundige aanwezig van dr. Valckenier (huisartspraktijk van de GGD voor mensen die dakloos zijn) die begeleiding en verzorging biedt. Daarnaast is er wekelijks een huisartsen spreekuur gedraaid door dr. Valckenier. De verpleegkundige zorgt dat vervolgafspraken worden uitgezet en opgepakt. De verwijzingen naar de ziekenboegbedden van het Leger des Heils (2 bedden) en HVO Querido (1 bed) lopen goed. Verzorgingshuis Amsta dat voor het eerste jaar ziekenboegbedden voor de Winteropvang biedt (4-6 bedden) heeft moeite met het ad hoc karakter van de Winteropvang en de flexibiliteit die nodig is goed in te bedden in hun eigen processen. Daarnaast zou een betere ondersteuning van het personeel van de voorziening het spreekuur efficiënter kunnen laten verlopen (bijvoorbeeld het begeleiding van bezoekers met wie een afspraak is gemaakt naar het spreekuur)

23

7. Belangrijkste punten bezoekersoverleggen Tijdens de winteropvang/WKR worden er bezoekersbijeenkomsten georganiseerd door de Straatalliantie. Deze Winteropvang begeleid de Straatalliantie tevens het Project GPS (Gastfunctie, Peer support, Signalering) onder begeleiding van de Straatalliantie. Het gaat hierom het inzetten van mensen met ervaringskennis binnen de Winteropvang als een laagdrempelig aanspreekpunt en vraagbaak. Ervaringsdeskundigen kunnen bezoekers efficiënt doorverwijzen, signalen oppakken en neerleggen bij de aanbieders van de Winteropvang. Bezoekers weten hierdoor sneller waar ze terecht kunnen, waar ze aanspraak op kunnen maken. De samenwerking met de aanbieders loopt goed en knelpunten kunnen direct worden opgepakt. Differentiatie van doelgroepen op verschillende locaties werkt goed – wordt ook aangegeven in de bezoekers overleggen – zou nog meer gedifferentieerd kunnen zijn (mensen die wel/niet werken, wel/geen drugsgebruiken bijvoorbeeld). Dit kwam vorig jaar ook aan de orde maar blijkt in praktijk en zeker met de WKR moeilijk uitvoerbaar. Met de volgende zaken die ter sprake zijn gekomen tijdens de bewoners-overleggen zijn vertaald in actiepunten voor de voorzieningen Barndesteeg en T6. Op de Inloophuizen is gewerkt met het afnemen van een enquête door ervaringsdeskundigen.

Sommige zaken zijn in beide voorzieningen ter sprake gekomen zoals kluisjes voor het opbergen van waardevolle spullen, de vraag om dagbesteding bij de voorziening en informatievoorziening in de vorm van het Blauwe Boekje13.

Veiligheid o

Vraag naar slotjes voor kluisjes voor het tijdelijk opbergen van kleine zaken zoals telefoon, IDbewijs, portemonnee (bijvoorbeeld tijdens het douchen). Veel conflicten zouden vermeden kunnen worden en het gevoel van veiligheid zou hierdoor bevorderd kunnen worden.

Dagbesteding o

Vraag naar mogelijkheden voor dagbesteding bij de voorziening zelf.

Informatie: o o

Informatieboekjes (blauwe boekjes) zijn er te weinig. Behoefte aan informatie waar mensen overdag kunnen een maaltijd kunnen krijgen.

Het gebouw o o o o

Deuren die lawaai maken als ze dichtslaan. (Barndesteeg) Benedenkamer is koud (geen verwarming), geen gordijnen. (Barndesteeg) Ventilatieproblemen, benauwde kamers. T6: lange wachttijd bij de ingang tijdens WKR.

Rookruimte o o

13

Vraag om kannen met water voor ’s nachts in de rookruimte. Vraag om tweede rookruimte wegens drukte.

Het blauwe boekje

24

Bejegening o o o

Aandacht voor consequente hantering van de regels door het personeel. Onduidelijkheid over meenemen van toiletartikelen (wat toegestaan is) Er moet duidelijker gecommuniceerd worden over de beleidsregels rondom persoonlijke spullen.

Maaltijden o o o

Vraag naar maaltijden voor specifieke diëten. Meer fruit en mogelijkheid voor grotere porties. Inmiddels wordt extra soep, fruit en chips aangeboden op de locaties, dit wordt gewaardeerd.

Douche/toilet: o Vraag om douchegordijnen bij de douches (T6) (inmiddels verholpen) Begeleiding o Buurteam direct betrekken bij winteropvang-gesprekken met economische daklozen zodat er geen tussenstap nodig is. o Personeel in de beide winter opvanglocaties worden ervaren als betrokken en goede sfeerbeheersers. o Er is behoefte aan inloophuizen voor Jong Volwassenen voor verblijf overdag (nu noodoplossing Zeeburg inloophuis en Wereldhuis). Dit is zo opgelost omdat Per Mens geen inloophuis in het weekend kan regelen en het huidige inloophuis enkel bedoeld is voor jongeren die extra kwetsbaar zijn.

25

8. Belangrijkste punten aanbieders Tijdens de tussenevaluatie op 30 januari met alle betrokken organisaties zijn de volgende onderwerpen (voor zover deze nog niet aan bod zijn gekomen in deze rapportage) besproken.

Beveiliging en Veiligheid De beveiliging in opvanglocaties vormt een uitdaging, vooral door de verschuiving in de doelgroep, waarbij agressie vaak voortkomt uit middelengebruik (alcohol en drugs). Dit maakt het moeilijker om overlast op straat en in de omgeving te voorkomen. De Barndesteeg probeert opvang te combineren met inloophuizen om deze problemen te verminderen. In sommige opvanglocaties leidt de lange duur van de WKR echter tot onderbezetting van beveiliging, wat de veiligheid in gevaar kan brengen. Er wordt gewerkt aan een oplossing voor verbeterde beveiliging en bezetting. WKR-aankondiging en Afsluiting Er zijn verschillende signalen over de communicatie rond de aankondiging en afsluiting van de WKR: o Er wordt aangegeven dat de communicatie bij de vorige afsluiting niet optimaal was, omdat het bericht pas in de middag binnenkwam. Dit is maar 1x voorgekomen, de andere keren was het in orde. Idealiter wordt er minimaal 24 uur van tevoren gecommuniceerd, maar dit lukt niet altijd, vooral als weersvoorspellingen op de grens van de 0 graden zijn. De GGD wacht dan zo lang mogelijk met een besluit nemen om een zo accuraat mogelijk beeld van de temperatuur te hebben. De GGD geeft aan dat ze zorgvuldig probeert te handelen, maar de afstemming binnen de samenwerking van G4 vertragingen kan veroorzaken.

Jan van Galenstraat o De algehele indruk van de screeningslocatie Jan van Galenstraat is positief. Er zijn slechts enkele verkeerde plaatsingen geweest, die snel werden gecorrigeerd. Ook zijn er mensen doorgestuurd die bij het Winteropvanggesprek geen binding bleken te hebben. Dit vraagt om extra aandacht bij de eerste screening JVG maar deze is te kort waardoor binding niet altijd tot in detail kan worden uitgezocht. Bij de Jan van Galenstraat is een extra wachtruimte gemaakt waardoor mensen niet buiten hoeven te wachten. Winteropvang en Veldwerk o Veldwerk werkt goed samen met het Leger des Heils, maar ervaart knelpunten bij de uitvoering van de Winteropvanggesprekken bij HVO. De opkomst bij de gesprekken is laag, wat gedeeltelijk te maken heeft met het feit dat cliënten niet altijd blijven wachten op hun gesprek. o Er is een gebrek aan tijd en middelen om alle perspectieven vanuit de Winteropvanggesprekken effectief op te pakken, wat als consequentie kan hebben dat mensen bij sluiting van de Winteropvang nog niet zijn doorgestroomd en er mogelijk net als het voorafgaande jaar overbruggingsplekken moeten worden gecreëerd. Overige Verbeterpunten o De buurtteams zouden Winteropvang gesprekken uitvoeren met economisch daklozen, echter loopt dit in de praktijk nog niet goed. LdH gaat hierover met de buurtteams communiceren en kijken op welke manier dit kan worden gerealiseerd.

Toekomstige Verbeteringen: o Er wordt voorgesteld dat Veldwerk en HVO onderling afspraken maken om de uitvoering van de Winteropvang gesprekken te verbeteren. Ook wordt er nagedacht over een "Train de Trainer"aanpak voor het gebruik van Trajectus volgend jaar, zodat medewerkers beter getraind kunnen worden in het gebruik van dit systeem.

26

10. Overzicht schorsingen en klachten Bij ernstige overschrijding van huisregels kan een bezoeker van de Winteropvang voor een kortere of langere periode geschorst worden. Hierbij gaat het veelal om fysiek en/of verbaal geweld jegens medebezoekers/medewerkers of alcohol en/of drugsgebruik. Schorsingen Binnen T6 en de Barndesteeg zijn er verschillende incidenten geweest die hebben geleid tot schorsingen van bezoekers. Dit varieert in tijdelijke tot langdurige schorsingen. Bij tijdelijke schorsingen wordt een bezoeker op een andere locatie opgevangen en kan de bezoekers als deze zich aan de afspraken en regels houdt weer terugkeren naar de oorspronkelijke locatie. Dit heeft echter niet altijd het gewenste effect, omdat sommige cliënten overal (ook in de Inloophuizen) overlast veroorzaken. In dergelijke gevallen is het belangrijk om deze situaties goed te bespreken en gezamenlijk naar mogelijke oplossingen te zoeken. Er is afgesproken wordt geadviseerd om personen die uit beeld raken op de uitkijklijst van het mobiele team en Veldwerk te plaatsen.

Tabel 8: Aantal schorsingen (eind januari ’25)

Locatie T6 (HVO) De Regenboog Groep Barndesteeg (LdH)

Winteropvang 5 1 1

Winterkouderegeling 3 3

Time out 3 1 2

Omgekeerd komt het voor dat mensen die geschorst zijn door zorgpartijen vanuit de MOBW keten door worden verwezen naar de Winteropvang, terwijl zorgaanbieders dit binnen de eigen keten zouden moeten oplossen.

27

9. Inventarisatie huisvestingssituatie bezoekers inloophuizen De Regenbooggroep Op 13 januari is aan iedereen die gebruik maakt van de Inloopvoorzieningen van De Regenboog Groep enkele vragen gesteld over waar zij de afgelopen nacht verbleven en waarom ze, indien ze op straat hadden geslapen, geen gebruik hadden gemaakt van de Winteropvang of winterkouderegeling. Die nacht werden de inloopvoorzieningen door 588 personen bezocht. Daarvan hebben 483 bezoekers vragen beantwoord. Iets meer dan de helft van de bezoekers gaf aan gebruik te maken van de Winteropvang of winterkouderegeling, 8% van een andere vorm van opvang die beperkt is tot een verblijf voor de nacht (Stoelenproject of NOIZ). Ondanks dat de Winterkouderegeling voor iedereen geldt bleek nog 21% van de bezoekers hier geen gebruik van te maken. Dit zijn naar schatting 123 bezoekers van de inloophuizen van De Regenboog Groep. Aangezien niet iedereen die buiten slaapt gebruik maakt van deze inloophuizen zal het werkelijk aantal mensen dat op die nacht buiten heeft geslapen hoger zijn.14

Instabiele huisvesting 7%

Stabiele huisvesting 6%

Overig 1%

MOBW/Inrichting 5%

Nachtopvang 8%

Straat, publieke ruimte 21%

Winteropvang/WKR 52%

Figuur 11: vorm van huisvesting in de nacht voor 13 januari. Gevraagd naar de reden dat mensen geen gebruik maakte van de Winteropvang/WKR werd de drukte (n=23) en gevoel van onveiligheid (n=13) het meest genoemd. Met name het delen van een kamer met anderen wordt als negatief ervaren. Daarnaast was de afstand naar de locatie (Transformatorweg) (n=4), de onmogelijkheid samen met je partner een kamer te delen (n=4) of een hond bij je te houden (n=1)

14 Hoeveel groter is afhankelijk van de mate waarin de Inloophuizen van de Regenboog Groep de buitenslapers op 1 dag

bereiken, een schatting van 50% maakt dat we met een dubbel zo hoog aantal buitenslapers dan geteld rekening moet worden gehouden (n=250). Ook zouden we kunnen beredeneren dat het aantal mensen in de winteropvang/WKR 2,5x hoger is dan het aantal mensen op straat. Dat resulteert in naar schatting 200 personen op straat. Hoewel niet iedereen die van de WKR gebruik maakt buiten zal slapen op het moment dat deze stopt. Indien dit bij de helft van de mensen het geval is kan de schatting van het aantal buitenslapers oplopen tot zo’n vier tot vijfhonderd personen.

28

genoemd als reden om er geen gebruik van te maken. Honden kunnen inderdaad ’s nachts niet op de locatie blijven maar krijgen een plekje voor de nacht in de Dierenopvang Amsterdam. Verder zijn er mensen die moeite hebben met de beveiliging (n=2) of vinden dat er te veel regels zijn (n=2) of hebben er moeite mee dat er geen alcohol of drugs gebruikt mag worden (n=4). Een enkeling (n=3) maakt er geen gebruik van omdat zij geschorst zijn of eerder uit de voorziening gestuurd zijn. Slechts drie personen gaven aan dat zij niet wisten dat er WKR bestond of waar dat was. De communicatie over de WKR periode is verbeterd met, onder andere, de Street-app en de vlag bij de voorzieningen bij de Regenboog Groep die gehesen wordt als de WKR geldt. Een enkeling geeft de korte duur van de WKR als reden, mogelijk doordat ze een relatief goede plek buiten hebben die ze niet op het spel willen zetten. Een minderheid (n=15) van de buitenslapers benoemt de keuze positief, slapen in de buitenlucht geeft een gevoel van vrijheid met frisse lucht en de mogelijkheid om alcohol en drugs te gebruiken. Mensen die nog nooit van de WKR gebruik hebben gemaakt benoemen de reden om buiten te slapen vaker positief. Klachten over drukte en veiligheid zijn de thema’s worden veelal genoemd door mensen die eerder gebruik hebben gemaakt van de WKR. Voorgaande jaren is eenzelfde inventarisatie gehouden, zie tabel 9.

Ten opzichte van voorgaande jaren is het percentage buitenslapers lager. Het aantal mensen dat op de inventarisatiedatum van de inloophuizen gebruik had gemaakt is hoger. Tabel 9: aantal buitenslapers onder bezoekers van de inloophuizen van De Regenboog

Feb '21 (tijdens WKR) Feb '22 (tijdens WKR) Jan '23 (tijdens WKR) Jan '24 (tijdens WKR) Jan ’25 (tijdens WKR

Bezoekers inloophuizen Aantal1 388 473 515 538 588

Buitenslapers onder bezoekers Regenboog Aantal2 % 97 25 113 24 125 24 152 28 123 21

Aantal bezoekers WO/WKR n3 350 199 457 493 452

1 Dit is het aantal unieke bezoekers dat is ingecheckt in de inloophuizen; hier zitten dus ook de personen bij die geen antwoord hebben gegeven op de vragen tijdens de inventarisatie. 2 Met correctie voor non-respons (op grond van percentage exclusief non-respons). 3 Op de nacht voorafgaand aan de inventarisatie.

Het aandeel buitenslapers onder de bezoekers van de inloophuizen van de Regenboog is iets lager dan voorgaande jaren. Toch zijn er vanuit organisaties als Veldwerk en Mobiel Team juist signalen dat het aantal buitenslapers stijgt en er meer mensen in tentjes worden gesignaleerd. Mogelijk is dit een groep die in mindere mate bereikt wordt door de inloophuizen.

29

30