TNO 2024 R10444 Haalbaarheid van de geluidflitspaal in Nederland

en radar wordt gehandhaafd. Een overzicht van feitcodes is te vinden in [18]

4.2.4 Meetmiddelen Politie Er gelden kwaliteitseisen aan de meetapparatuur die de politie inzet voor handhaving. Deze staan in de Regeling meetmiddelen Politie (RMP), bijvoorbeeld voor snelheidsmeters, toerentellers, bromfietsrollentestbanken en anderen. Deze dienen gecertificeerd te zijn door het NMi en gecalibreerd. Voor geluid is een type 1 geluidsmeter benodigd.

4.2.5 APV De Algemene plaatselijke verordening is lokale wetgeving, toegespitst op de situatie per gemeente. Het betreft openbare orde en veiligheid en kwaliteit van de leefomgeving. Geluidhinder en -overlast vallen hieronder, bijvoorbeeld burengeluid en evenementen, maar ook wordt onnodig geluid van voertuigen genoemd (bijvoorbeeld APV Amsterdam, met verwijzing naar de Wegenverkeerswet, zie bijlage). De APV wordt gehandhaafd door de politie en door gemeentelijke handhavers. RVV Boetes worden via het CJIB afgewikkeld. Bij de gemeente Rotterdam wordt onderzocht in hoeverre buiten het RVV op basis van overlast in het kader van de APV kan worden gehandhaafd. Dat geeft mogelijkheden voor sancties onder het bestuursrecht zoals bijvoorbeeld last onder dwangsom bij herhaalde overtreding.

4.3

s in de openbare ruimte bijvoorbeeld openbare veiligheid, verkeersveiligheid, handhaving van snelheid, rood licht en gesloten wegen, handhaving van milieuzones en voetgangerszones. Alvorens een camera in de openbare ruimte wordt geplaatst wordt een aanvraagprocedure doorlopen die begint bij de wegbeheerder (bijvoorbeeld de gemeente) en door het CVOM wordt beoordeeld. Hierbij worden de beleidskader flitspalen [19] of beleidskader digitale handhaving geslotenverklaringen en voetgangersgebieden [20] gehanteerd. Daarmee wordt de uniformiteit in de uitvoering van regels en procedures geborgd. De kentekencamera (ANPR) wordt ingezet voor voertuigidentificatie, met weergave van het kenteken en in beperkte mate van de omgeving. De politie mag ANPR camerabeelden en kentekens van voertuigen registreren en 28 dagen bewaren ten behoeve van rechtshandhaving (nieuwe artikel 126jj Wetboek van Strafvordering). Er wordt jaarlijks een ANPR cameraplan van de politie door de overheid gepubliceerd (https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2023-86.html).

gemeentewet mits dit in een gemeentelijke verordening is vastgelegd. In de APV zijn daartoe bepalingen opgenomen. De burge indien de openbare orde in geding is en plaatsing dient een tijdelijk karakter te kennen. Noch de gemeentewet noch de APV staan camera`s toe uitgerust met microfoons en een koppeling met RDW gegevens.

TNO Publiek

36/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

Voor zover bekend zijn er geen beleidskaders voor microfoons in de openbare ruimte, wel voor het opnemen van gesprekken. Dit is mogelijk een toekomstig aandachtspunt. Echter zolang geen persoonsgegevens in het geding zijn, met name stemopnames, zou dit geen issue moeten zijn. Indien worden ingezet voor de geluidflitspaal, dan zouden in principe soortgelijke regels als voor handhaving van milieuzones of geslotenverklaring kunnen gelden. S eid ingezet, en worden gefinancierd door het Rijk. De geluidflitspaal ligt echter in de sfeer van milieu en leefbaarheid waardoor deze door gemeentes zouden moeten worden gefinancierd en beheerd. Eerst moet worden onderbouwd of zij mogen worden ingezet. Vervolgens moet worden voldaan aan de eisen van de privacywetgeving (AVG zie www.autoriteitpersoonsgegevens.nl en Verordening (EU) 2016/679). Enkele belangrijke principes zijn de volgende: rechtmatigheid, behoorlijkheid en transparantie (betrokkenen moeten weten dat hun gegevens worden bewaard); doelbinding (het doel van de gegevensverwerking moet duidelijk zijn); dataminimalisatie; juistheid; opslagbeperking; vertrouwelijkheid en integriteit. Praktisch betekent dit dat er zo min mogelijk persoonsgevoelige data wordt geregistreerd en bewaard, en niet langer dan nodig voor het voorziene doel.

Voor de geluidflitspaal gaat het om de volgende soorten data die aan persoonsgegevens te relateren zijn: kentekens; video- en beeldopname van personen; geluidopname, met name van stemmen. Voor handhaving betekent dit dat kentekens alleen worden bewaard voor de bewijslast bij overtredingen, dat video- en beeldinformatie geen herkenbare personen mag bevatten, en dat geluidopnames met stemmen niet worden bewaard. Afhankelijk van hoe de geluidflitspaal wordt ingevoerd dient met deze regelgeving rekening te worden gehouden.

4.4

Staandehouding voertuigen In principe is voor verkeersovertredingen een staandehouding nodig, tenzij dat niet mogelijk

staandehouding. Volgens de politie heeft staandehouding de voorkeur omdat dit meer impact heeft dan een boete in de brievenbus.

inschatting wordt gemaakt van gevaarzetting, dat wil zeggen het risico op escalatie. In geval van overtreding in relatie tot geluid zijn er enkele mogelijkheden: beboeting wegens onnodig geluid op basis van artikel 57 van het RVV, bij observatie door een agent of BOA.

TNO Publiek

37/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

boete en rijverbod op basis van ondeugdelijke uitlaat, of op basis van een stationaire meting achter de uitlaat bij vast toerental volgens de Regeling Voertuigen. Deze meting wordt door de politie uitgevoerd, maar een BOA kan wel bijvoorbeeld het voertuig aanwijzingen geven en begeleiden naar een controlepunt van de politie. Met name bij controle van de technische staat is staandehouding altijd nodig om het voertuig te kunnen controleren en eventueel geluid te meten. Voor de geluidflitspaal zou moeten worden bepaald hoe automatisch op onnodig geluid en eventueel op technische staat kan worden gehandhaafd. Dit vereist nader onderzoek maar is deels al te baseren op inzichten uit de eerdere metingen van luide voertuigen in de G4 steden. het lopende EU project LENS [7] en andere internationale ervaringen.

4.5

Beboeting onnodig geluid Indien beboeting voor onnodig geluid middels een geluidflitspaal zou worden uitgevoerd, dan is betrouwbare bewijslast nodig in de vorm van: gemeten geluidniveau en eventuele correcties; locatie-specifieke grenswaarde waaraan wordt getoetst; eventueel aanwijzingen voor onnodig rijgedrag of voertuigconditie; juiste identificatie van het voertuig: kenteken, positie, beeld met aanwijzing van de positie van de geluidbron, geluidopname en video-opname. Bij twijfel over de bewijslast is de beoordeling door een bevoegde ambtenaar nog nodig.

4.6

Rijverbod en technische keuring Een verbod voor rijden over de openbare weg wordt geregistreerd op basis van een melding door de bevoegde opsporingsinstantie: de politie, de douane of de RDW. De RDW plaatst na inhoudelijke beoordeling een rijverbod. Als het voertuig is hersteld, moet het voertuig voor keuring worden aangeboden door de eigenaar bij een RDW keuringsstation. Het voertuig mag pas weer de weg op nadat het voertuig goedgekeurd is. De wettelijke basis is het Kentekenregelement Artikel 38. Een rijverbod van een luid voertuig bij controle langs de weg is nu alleen mogelijk op basis van een staandehouding door de politie en een type 1 stationaire geluidmeting, als het voertuig niet aan de permanente eisen voldoet (bijvoorbeeld ten gevolge van aanpassingen of tuning). In hoeverre dit mogelijk zou kunnen zijn op basis van automatische passagemeting met een geluidflitspaal is nog niet duidelijk, aangezien de meting niet onder gecontroleerde condities geschiedt. Uit de opname zou zeer duidelijk moeten zijn dat het voertuig aangepast is. Dit is wel denkbaar op basis van bijvoorbeeld: Uitlaatknallen; zeer hoog geluidniveau; sterke tonen in het geluidspectrum; die eenvoudig te meten zijn. Visueel is ook denkbaar de grootte van de uitlaat automatisch te controleren. Opvallend kleine uitlaten kunnen (te)veel geluid produceren. Deze zijn meestal goed zichtbaar voor

TNO Publiek

38/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

motorfietsen bijvoorbeeld. Dit vereist echter betrouwbare beeldverwerking en goed omschreven criteria. Voorkomen moet worden dat voertuigen onterecht een rijverbod krijgen of dat er een te grote stroom van meldingen uit automatische systemen voortkomt. Daarnaast moet de bewijslast altijd duidelijk zijn. De capaciteit van het rechtssysteem is beperkt. Er wordt altijd een prioritering gemaakt in zaken en soorten overtredingen. In 2023 is door de RDW een uitvoeringstoets uitgevoerd [16] om na te gaan of handhavingsmogelijkheden door agenten op straat uit te breiden zijn en motorfietsen op basis van geluidoverlast, middels een app of bepaalde meetapparatuur. Onderzocht is of dit mogelijk zou zijn binnen bestaande juridische kaders. Hiervoor waren er twee opties benoemd: 1) plaatsen van een verbod tot rijden op de weg of 2) melding maken bij de RDW voor nader onderzoek. Er moet dan gerede twijfel zijn dat het voertuig niet aan de permanente eisen voor geluid voldoet, onderbouwd met omschrijving (welk aspect) en beeld. Dit wordt eerst door de RDW beoordeeld, waarna eventueel een oproep voor inspectie volgt. Als na inspectie gerede twijfel is of het voertuig aan de permanente eisen voldoet of als de eigenaar niet verschijnt voor de inspectie wordt pas dan een rijverbod opgelegd.

Conclusie was dat oproep voor herkeuring op deze wijze door de politie nog niet mogelijk is omdat zij niet beschikt over een geschikte app of meetapparatuur die dit mogelijk maakt. Alleen de RDW kan dit op basis van gerede twijfel over de juistheid van gegevens in het kentekenregister. Daarnaast is de kans aanwezig dat het voertuig vóór de keuring weer in de oorspronkelijke staat wordt gebracht. Een andere issue in dit opzicht is dat de meetmethode volgens de keuring niet alle condities omvat die tot hoge geluidemissie kunnen leiden, tenzij de ASEP procedure (UNECE R51, R41) wordt toegepast. De ASEP (Additional Sound Emission Provisions) beschrijft de toevoeging van meerdere rijcondities aan de passagemeting in de typekeuring (zie UNECE Reg 41 en Reg 51).

4.7

Overschrijding grenswaarde langs de weg Er zijn geen grenswaarden voor passagegeluid langs de weg van individuele voertuigen in de nationale of Europese wetgeving. Onderzoek naar passende grenswaarden is van belang voor de invoering van de geluidflitspaal. Lokale of nationale wetgeving kan hiervoor een mogelijkheid bieden, zoals in sommige landen plaatsvindt. Internationale regelgeving zou wel helpen, echter is te verwachten dat de keuze voor grenswaarden per regio of situatie verschillend zal zijn. Een mogelijkheid om dit te vereenvoudigen is de relatieve grenswaarde, namelijk een vast aantal dB (bijvoorbeeld 10 dB zoals genoemd in 2.2) boven het gemiddelde LpAFmax Hiermee worden effecten van de specifieke locatie zoals reflecties verkleind. Een meting bij de gevel is lastiger wegens grotere onzekerheid in de meting en de effecten van geluidoverdracht.

4.8

Bestuurder, kennis overschrijding Voor de bestuurder is van belang te weten wanneer hij mogelijk qua geluid in overtreding is. Dit is niet eenduidig aan te geven, maar mogelijkheden zijn bijvoorbeeld:

TNO Publiek

39/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

displays langs de weg met tekst of indicator, waar veel geluidhinder is en/of geluidflitspalen staan; een boordgeluidmeter. Dit bestaat nog niet, maar zou mogelijk voor bestuurders interessant kunnen zijn. Wel zou middels een informatiecampagne en infoborden met een link naar een website bijvoorbeeld kunnen worden vermeld: dat geluid in een woonwijk of stiltegebied een rustige rijstijl vereist is aangezien veel bewoners worden gehinderd of slaapverstoord; dat de kans op te hoge geluidniveaus sterk toeneemt met ontbrekende dB-killer of niet- originele uitlaat of sportuitlaat; dat uitlaatknallen zonder meer een te hoog geluidniveau produceren en niet zijn toegestaan; dat hoge toerentallen en acceleraties tot te hoge geluidniveaus leiden; dat een voertuig dat op meer dan 50 m afstand boven het normale verkeer te horen is, teveel geluid produceert. Dergelijke borden zouden in gevoelige zones kunnen worden geplaatst, en bij aanwezigheid van geluidflitspalen of waarschuwingsborden in een wijk.

4.9

Inpassing in de Nederlandse wetgeving Invoering van de geluidflitspaal in de Nederlandse wetgeving vereist een aantal stappen. Voor inpassing op landelijk niveau voor inzet door de politie is te denken aan: uitbreiding van artikel 57 RVV onnodig geluid, om dit ook automatisch of semiautomatisch (beoordeling door bevoegde BOA) mogelijk te maken middels een geluidflitspaal; zowel op basis van rijgedrag als geluidniveau, als op basis van duidelijke kenmerken in het geluid die wijzen op niet-conforme uitlaat of andere aanpassingen. Indicaties van mogelijke grenswaarden langs de weg zijn nodig voor verschillende situaties zoals onder andere wegtype, maximum snelheid, bebouwing. uitbreiding van de Regeling Meetmiddelen Politie met de geluidflitspaal, na certificering. introductie van een verkeersbord in het RVV als indicatie van de aanwezigheid van een geluidflitspaal en om het gewenste gedrag aan te geven. Certificering van de apparatuur en toetsing aan de eisen van de AVG zijn altijd nodig als de meting als bewijslast wordt gebruikt. De geluidflitspaal kan de controlemeting van een stationair voertuig niet vervangen, maar kan wel mogelijk een indicatie geven of het voertuig aangepast is, en daarom in aanmerking komt voor inspectie of keuring.

Indien de geluidflitspaal wordt ingezet in het kader van een APV onder de noemer geluidoverlast, dient hiervoor een nieuwe paragraaf te worden geformuleerd, die geen overlap heeft met RVV Art 57. Voor de APV ligt voor de hand om één werkwijze voor te stellen, die door iedere gemeente over te nemen is. Beboeting kan worden behandeld door de gemeente als deze onder het bestuursrecht valt (geen RVV). Voor de invoering van de geluidflitspaal zijn ook beleidskaders nodig vanuit het OM om uniformiteit in de toepassing en werkwijze te borgen. Vergeleken met de proeven in Frankrijk en de wettelijke aspecten in het Franse decreet (zie 3.5), dienen ook in Nederland juridische links te worden gemaakt naar wetgeving op andere

TNO Publiek

40/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

raakvlakken waar nodig om inconsistenties te voorkomen. Het betreft bijvoorbeeld de in 4.2 en in bijlage B genoemde wetten. EU wetgeving zou in principe niet behoeven te worden aangepast, maar de invoering van passagenormen voor voertuigen in het verkeer zouden wel de invoering van de geluidsflitspaal in Nederland en de EU helpen mogelijk te maken. Aanpassing van de wetgeving voor toevoeging van automatische handhaving valt onder het Ministerie van Justitie en Veiligheid.

4.10 Inzetvoorwaarden CVOM en CJIB Het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) zorgt voor de centrale verwerking en inning van boetes met en feitcode (zie [18] ) zoals onder andere verkeersboetes, die administratief kunnen worden afgehandeld onder de Wet Mulder. CJIB is ook de instantie die voor boetes op basis van de geluidflitspaal zou kunnen zorgdragen. In geval van automatische flitspalen, bijvoorbeeld voor snelheid of rood licht, zorgt het CJIB ook voor de beoordeling van de meting en opsporing van de eigenaar, door een BOA van het CJIB. De Centrale Verwerking Openbaar Ministerie (CVOM) beoordeelt alle beroepen tegen beschikkingen voor verkeersovertredingen. Ook geeft het adviezen over wetten en regelgeving op verkeersgebied aan andere onderdelen van het OM, justitie en de politie. De CVOM zal in geval van invoering van de geluidflitspaal ook beroepen behandelen. Hetzelfde geldt echter ook voor gemeentes indien zij zelf de geluidflitspaal gaan inzetten en boetes innen. De procedures voor overtredingen automatisch geconstateerd middels de geluidflitspaal kunnen in principe dezelfde weg volgen als snelheidsboetes, als sprake is van een feitcode. De geluidflitspaal moet betrouwbaar zijn om geen verkeerde boetes te genereren.

Voor beboeting onnodig geluid is bewijs nodig (beeld en meting) en verklaring waarom het geluid onnodig is, op basis van het geluidniveau en eventueel kenmerken in het geluid die het rijgedrag en eventuele voertuigaanpassingen signaleren. Toepassing van de geluidflitspaal voor oproep herkeuring is volgens het CVOM denkbaar indien het systeem voldoende betrouwbaar is. In Figuur 4.1 staat een schema van de mogelijke procespaden bij inzet van de geluidflitspaal voor beboeting.

TNO Publiek

41/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

Figuur 4.1: Schema van procespad beboeting bij toepassing van de geluidflitspaal voor beboeting voor onnodig geluid.

4.11 Vergelijking met snelheidsflitspalen Het ligt voor de hand dat de invoering van automatische handhavingssystemen een pad zou kunnen volgen in analogie met snelheidsflitspalen. Daarvoor worden ook eisen gesteld aan voertuigdetectie en meetnauwkeurigheid, zijn de systemen gecertificeerd en in de wetgeving geïntegreerd. De geluidflitspaal verschilt van de snelheidsflitspaal ten aanzien van: herkenning en toekenning voertuiggeluid; toetsing aan een grenswaarde voor geluid; positiebepaling voertuig bij het maximum geluidniveau; herkenning luid rijgedrag en voertuigaanpassingen; eventueel: link met typekeuringsniveaus. Verdere aspecten van de snelheidsmeting in de RMP zijn in 2.6 beschreven.

4.12 Certificering Meetmiddelen voor handhaving door de politie worden door het NMi goedgekeurd. Het NMi geeft een verklaring van onderzoek dat het meetmiddel voldoet. In het buitenland gebeurt dat ook door een nationale instantie, bijvoorbeeld LNE in Frankrijk of PTI in Duitsland. Er is geen Europese typekeuring voor politie meetmiddelen. Voor de geluidflitspaal moet de microfoon worden gecertificeerd hetgeen al geregeld is bij toepassing van een klasse 1 meetmicrofoon en meetsysteem. Eisen aan geluidmeters staan al in de Regeling Meetmiddelen Politie ten behoeve van de controlemeting (stationare meting achter de uitlaat). Voor richtingsdetectie is geen standaard certificering beschikbaar dit wordt wel nu in Frankrijk opgezet. Volgens de fabrikanten zal dit gerealiseerd worden. Als systemen eenmaal zijn goedgekeurd in Frankrijk en Duitsland, zal dit de certificering in Nederland ook eenvoudiger zijn. Voor een nieuw meetsysteem zal voor de certificering een investering nodig zijn van naar schatting rond de 100 kE. Dit zal ook in overleg met de betrokken ministeries moeten plaatsvinden.

TNO Publiek

42/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

4.13 Informatieborden In geval van toepassing van de geluidflitspaal, zal ook een informatiebord nodig zijn om dit kenbaar te maken aan bestuurders. In Frankrijk worden de borden toegepast zoals weergegeven in Figuur 4.2. Dit is (nog) niet een formeel verkeersbord maar een uitvoering die bijvoorbeeld aan het begin van de bebouwde kom of betreffende wegen zou kunnen staan.

Figuur 4.2: Franse borden met aanduiding van automatische geluidhandhavingssystemen: .

TNO Publiek

43/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

5

Haalbaarheid, conclusies en aanbevelingen De haalbaarheid van de geluidflitspaal in Nederland is onderzocht aan de hand van de functie-eisen, beschikbare technologie en systemen en juridische aspecten. De geluidflitspaal wordt door gemeentes beschouwd als een veelbelovend instrument om de toegenomen geluidhinder door luide voertuigen terug te dringen in een tijd waarin de politie en het rechtssysteem capaciteit tekortkomen. De geluidemissie van luide voertuigen wordt door twee factoren bepaald: rijgedrag, zoals toeren maken, hard optrekken, en hard rijden met hoog toerental, en voertuigaanpassingen zoals onder andere uitlaten, tuning en opvoeren. De huidige handhavingsopties zijn op onnodig geluid onder de verkeerswetgeving RVV Artikel 57, uitgevoerd door politie of BOA, en/of op de technische staat van het voertuig onder de Regeling voertuigen, uitgevoerd door de politie en RDW. Er is gekek bij handhaving, voor datavergaring, en voor waarschuwing van bestuurders. Haalbaarheid De technologie voor de geluidflitspaal is in principe beschikbaar. Voor de inzet van de geluidflitspaal voor beboeting onnodig geluid is inpassing onder de verkeerswetgeving RVV Artikel 57 naar verwachting het eenvoudigst, waarbij (semi-) automatische handhaving mogelijk wordt gemaakt.

De nodige stappen zijn: vaststellen van grenswaarden voor geluid afhankelijk van de situatie en parameters die indicatief zijn voor rijgedrag en voertuigconditie; technische evaluatie en beproeving van meetsystemen; aanpassing van de wetgeving RVV en RMP; certificering van meetsystemen; invoering in de betreffende organisaties waaronder politie, CJIB, CVOM. Een andere optie is de geluidflitspaal onder de noemer overlast in de APV onder te brengen zodat deze door gemeentes zelf kan worden ingezet. Dit is vooralsnog nog niet mogelijk omdat er geen overlap mag zijn met de verkeerswetgeving RVV en omdat er door de gemeentes geen koppeling kan worden gemaakt met de RDW kentekendatabase. Beide van deze opties nemen enige tijd in beslag en zijn daarom op korte termijn alleen in pilotprojecten in te zetten. De inzet van de geluidflitspaal voor beboeting of rijverbod wegens technische staat van het voertuig is nog niet mogelijk aangezien dit nu alleen op basis van bemande controles en geluidsmeting door de politie plaatsvindt. Wel zou de flitspaal in dit opzicht als hulpmiddel kunnen dienen bij controles, waarbij uit geluidsindicatoren kan worden ingeschat of sprake is van voertuigaanpassingen zoals bijvoorbeeld luide uitlaat, tuning of uitlaatknallen. Eenmaal beschikbaar zou dit het werk van de politie kunnen verlichten en vereenvoudigen, mits het

TNO Publiek

44/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

goed werkt zonder veel verkeerde meldingen of beroepszaken. Er wordt ook door de RDW onderzocht of handhaving te vereenvoudigen is [22]. Systemen voor ondersteuning bij handhaving, datavergaring, en displays voor waarschuwing van bestuurders zijn wel direct inzetbaar omdat aanpassing van de wetgeving niet nodig is. Systemen voor datavergaring zijn al ingezet in de G4 steden om inzicht te krijgen in de aard en oorzaken van luide voertuigen. De mogelijkheden van microfoonarray-systemen en de effectiviteit van bestuurderswaarschuwingsborden voor geluid worden in Amsterdam en Rotterdam geëvalueerd. Indien uit de meting ook duidelijk rijgedrag te herleiden is, zoals hard optrekken, snelheidsovertreding of toeren maken, dan is dat samen met het geluidniveau een extra indicator voor onnodig geluid. Daarvoor zouden ook parameters voor moeten worden vastgesteld, bijvoorbeeld op basis van eerdere metingen van luide voertuigen en de condities zoals pops en bangs, hard optoeren en onnodig hoog toeren maken. Dit vergt nog nadere uitwerking. Functie-eisen, beschikbaarheid en kosten Een overzicht van functie-eisen is opgesteld voor de geluidflitspaal en waarschuwingssystemen voor bestuurders. Aan de essentiële functie-eisen voor de geluidflitspaal beschreven in hoofdstuk 2 kan in principe worden voldaan.

Kritische randvoorwaarden die bij toepassing van geluidflitspalen aandacht verdienen zijn: inzetbaarheid in complexe en drukke omgevingen; detectie van het juiste geluidsoort en geluidniveau; detectie van het juiste voertuig; aanschaf- en beheerskosten; invloed op gedrag bestuurders; voldoende bewijslast bij beboeting. Er zijn enkele systemen op de markt om hiermee in Nederland proefprojecten op te zetten ter evaluatie van de effectiviteit en inzetbaarheid. De systemen verschillen in werkingsprincipe en prestaties. Qua kosten zijn handhavingssystemen die bewijslast kunnen waarschuwingsdisplays. Effectiviteit De effectiviteit dient uit pilotprojecten te worden geëvalueerd, ook in het buitenland. Eerste indicaties voor geluidflitspalen zijn positief, bijvoorbeeld in Zwitserland en Engeland. De inzet op vaste meetposities zou een beperking kunnen zijn doordat de bestuurders tijdelijk hun rijgedrag aanpassen ter plaatse. Mobiele systemen, zoals verplaatsbare

Voorwaarden invoering Indien de geluidflitspaal nationaal wordt geregeld, is de invoering het eenvoudigst en uniform, met duidelijke regels voor toepassing door gemeentes. Voor een succesvolle invoering is ook draagvlak nodig bij de betrokken instanties, waaronder ministeries, politie, CVOM, CJIB, RDW en gemeentes. Dit is het beste te realiseren door inpassing zover mogelijk binnen de huidige werkwijze en wettelijke kaders, beheersing van de stroom meldingen of boetes en beperking van beroepen daarop door betrouwbare meetsystemen.

TNO Publiek

45/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

Aanbevelingen De volgende stappen worden aanbevolen om tot invoering van de geluidflitspaal: i) pilotprojecten met bestaande of nieuwe systemen, waarin evaluatie van de functie-eisen en trefzekerheid plaatsvindt; ii) onderzoek en formulering criteria voor beoordeling geluid middels de geluidflitspaal: situatie-specifieke grenswaarden en indicatoren voor onnodig geluid en voor overschrijding permanente eisen geluid en technische staat; iii) voorbereiding juridisch traject via RVV, RV en/of APV, en beleidskaders OM; iv) ; v) keuze systemen, certificering en toevoeging in RMP; vi) mogelijkheden detectie onnodig geluid en technische staat via geluidflitspaal onderzoeken; vii) Het pad van aanpassing van de wetgeving en voorbereiding kan enkele jaren in beslag nemen, maar pilotprojecten en onderzoek naar grenswaarden zijn eerder te starten.

TNO Publiek

46/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

Referenties [1]

Notitie verkenning aanpak geluidsoverlast motoren, Aanpak en stand van zaken, Ambtelijke G4 werkgroep geluidsoverlast motoren, 6 oktober 2020.

[2]

M.G. Dittrich, P.J.G. van Beek, E. Salomons, Beleidsopties voor de aanpak van geluidhinder door gemotoriseerde tweewielers, TNO rapport TNO 2020 R11995, https://www.tweedekamer.nl/downloads/document?id=2023D11440

[3]

M. Dittrich, P. Wessels, F. Staats, Monitoring luide voertuigen in Amsterdam, TNO rapportnr. TNO 2022 R10053, Den Haag, januari 2022.

[4]

TNO 2023 R10157b, Den Haag, mei 2023.

[5]

M. Dittrich, P. Wessels, F. Staats, Monitoring luide voertuigen in Den Haag, TNO-rapportnr. TNO 2023 R10459, Den Haag, mei 2023.

[6]

M. Dittrich, P. Wessels, F. Staats, Monitoring luide voertuigen in Utrecht, TNO-rapportnr. TNO 2023 R12599, Den Haag, januari 2024.

[7]

EU project LENS: L-vehicles Emissions and Noise mitigation Solutions website www.lens-horizoneurope.eu

[8]

Regeling Meetmiddelen Politie 2022, www.wetten.overheid.nl/BWBR0046949/2022-07-21

[9]

C. Mietlicki, F. Mietlicki, David Bernfeld: Hydra: a noise radar to automatically track down excessively noisy vehicles in real traffic conditions, Proceedings Internoise 2022, Glasgow.

[10] Expérimentation de radars sonores, Ministère de la Transition écologique et de la Cohésion des Terretoires, Ministère de la Transition énergétique, januari 2022. www.ecologie.gouv.fr/experimentation-radars-sonores www.legifrance.gouv.fr/loda/id/LEGITEXT000044941507/2022-0105/#LEGITEXT000044941507 [11] L. Pinel Lamotte, S. Bouley, A. Purier, E. Tiffeneau and F. Lepercque, Acoustic Imaging and Machine Learning for Sources Localization and Identification : Application to In Situ Vehicle Pass-By Noise, pp. 1101-1106 Proceedings Forum Acusticum, Torino 2023. [12] Senate Bill No. 1079, Chapter 449,An act to add Section 27150.4 to the Vehicle Code, relating to vehicles. [13] L. Morris, A. Taddei,S. Wisniewska, T. Potaz, Roadside vehicle noise measurement: phase 1 study report and technology recommendations, Atkins/Jacobs, March 2019. https://www.gov.uk/government/publications/roadside-vehicle-noise-measurementstudy-enforcement-and-technology [14] L. Morris, D. Boote, A. Taddei, A. Rovigatti, K. Mitchell, Roadside Vehicle Noise Measurement, Phase 2 Final Report, Atkins/Jacobs, February 2020. https://www.gov.uk/government/publications/roadside-vehicle-noise-measurementstudy-enforcement-and-technology

TNO Publiek

47/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

[15] M. Abraham, P. van Soomeren: Buitengewoon veilig - Onderzoek naar taken en Groep, 2020. www.wodc.nl/onderwerpen/politie-inspectie-en-toezicht [16] Uitvoeringstoets geluidoverlast voertuigen, RDW, R/02040, 21 december 2023. [17] Evaluatie proef met verplaatsbare flitspalen, Parket CVOM, 13 april 2022. [18] www.om.nl/onderwerpen/feiten-entarieven/documenten/publicaties/mulderbundel/map/map/mulderbundel-2023-0103-2023 [19] Beleidskader Flitspalen, snelheid, rood licht en handhaven gesloten verklaring, OM, Parket CVOM, 4 juni 2015. www.om.nl/documenten/publicaties/verkeer/verkeer/map/beleidskader-flitspalen [20] Beoordelingskader Parket CVOM voor digitale handhaving bij geslotenverklaringen en voetgangersgebieden, Openbare Ministerie Parket CVOM, 2023. www.om.nl/documenten/publicaties/verkeer/verkeer/map/beleidskadergeslotenverklaringen-en-voetgangersgebieden [21] Beleidsregels Buitengewoon Opsporingsambtenaar, www.wetten.overheid.nl/BWBR0039766/2023-07-01#voetnoot14 [22] Onderzoek Geluidoverlast, RDW Nota aan Ministerie Van Infrastructuur en Waterstaat, 22 november 2022. www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/11/21/2022258226-1-bijlage-rdwnota-aanpak-geluidoverlast [23] Public Spaces Protection Orders, Guidance for Councils. Local Government Association, 2018. www.local.gov.uk/sites/default/files/documents/10.21%20PSPO%20guidance_06_1.pdf

TNO Publiek

48/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

Bijlage A

Bijlage A

Vergelijking functie-eisen bestaande systemen In Tabel A.1 worden per bestaand systeem de functie-eisen vergeleken voor zover mogelijk op grond van beschikbare informatie van de producenten. Voor meer actuele gegevens wordt naar de betreffende producenten verwezen.

Functie Output Meting geluiddrukniveau

A. Datavergaring B. Inlichting handhaving C. Terugroep of beboeting functie-eis Bewijs voor brief Beeld met voertuig, geluidniveau, naar eigenaar (C) positie geluidbron, kenteken essentieel

Signaal naar verkeersdeelnemer optie Voertuigpositiebepaling bij max geluidniveau essentieel (B,C) Kentekenmeting essentieel Beeld/video essentieel Data privacy Drempelniveau Bevestiging, b.v. passend op lantaarnpaal

Stabiel meetsysteem Bord met tekst en symbool voor geluidflitspaal

essentieel essentieel

Positiebepaling ANPR, ook tweewielers Opslag voor luide event Anonymisering voor gezichten, stemmen en kentekens Instelbaar drempelniveau

essentieel

Montage-opties voor palen

Omvang, afmetingen, zichtbaarheid essentieel Bescherming persoonsgegevens en databeveiliging essentieel Certificering essentieel Stroomvoorziening essentieel Mobiele inzet (eenvoudig te verplaatsen) optie Mobiele inzet vanaf politieauto of trailer optie Meerdere rijstroken mogelijk essentieel Reikwijdte essentieel Luide omgeving, inzet in de stad essentieel Onderdrukking overig geluid en claxons, detectie voertuiggeluid essentieel

Specs

+/- 2 dB nauwkeurigheid

+/- 2 m

Viginoiz/ Hydra

dBFlash

Acoem Noise camera

✓

✓

✓

Sorama L642/Axis Acoustic Monitor Soundvue Beeld en ✓ geluidniveau

✓

✓

✓

✓

✓

x

x

x

x

x

✓ ✓ ✓

✓ ✓ ✓

? ✓ ✓

✓ ✓ ✓

x x ✓

? ✓

✓ ? ✓ ✓ ✓ Min. 4 m hoge paal ✓ 1,3 m lineaire antenne, 4m hoogte, apparatuur doos 600x400x 300mm

? ✓

? ✓

✓

✓

✓ loopt ✓

? x

? ?

? ?

✓

maximale afmetingen Data-encryptie Gecertificeerd Accu of extern

? loopt

Eenvoudige en tijdelijke installatie

x

✓

x

+/-

+/-

Rijdend of stationair Maximaal aantal rijstroken tegelijk Minimaal meetbereik Detectiedrempel boven achtergrondniveau

x

x

x

?

?

x

x

x

2

2

+/- 10 m > 5 dB

3 dB x

✓

✓

✓

essentieel

Minimaal geluidniveau, beeld, kenteken,bewijs van eenduidige identificatie

✓

✓

✓

✓

✓

essentieel

Kwaliteitscijfer scheiding

✓

✓

?

?

?

optie

Terugrekening naar voertuiglimiet

x

x

x

x

x

wens

Conditieherkenning

x

x

x

x

x

wens wens optie

Rijgedragherkenning Automatische ijking Bronbepaling/afstandscorrectie

x x ✓

x x ✓

x x ?

x x ?

x x ?

n.t.b.

Maximaal aantal

Personele inzet: Installatie

wens

✓

✓

✓

✓

Personele inzet: Beheer Personele inzet: Verwerking Kosten

wens wens wens

Installatietijd en personeel functie- en calibratiecheck; online controlemogelijkheid Eenvoudige en snelle verwerking Beheersbare kosten

2 binnen 1 uur, 1-2 personen ✓

6 maanden ✓

? ✓

? ✓

? ✓

Dataoverdracht en -opslag Datasoort: geluidsignaal, geluidniveau, beeld met richtingsinformatie, video, kenteken, bewijs van eenduidige identificatie Scheiding bij overlapping en druk verkeer Link met APK en typekeuringseisen Herkenning voertuigaanpassingen: knaluitlaten, opgevoerd toerental Herkenning rijgedrag zoals hard optrekken, toerenmaken e.d. Ijking Terugrekening naar bronniveau Aantal flitspalen nodig per situatie

essentieel

Identificatie voertuiggeluid lokaal of op server via beveiligde dataverbinding

TNO Publiek

minstens jaarlijks ? max 1 persoon ✓ max xx Euro

✓

49/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

Bijlage B

Bijlage B

Lijst wetgeving en tekstdelen De wet- en regelgeving met relevantie voor voertuiggeluid en handhaving omvat de onderstaande lijst. Nederlandse wet- en regelgeving Wegenverkeerswet (wetten.overheid.nl/BWBR0006622/2024-01-01). Regeling voertuigen (RV: Regeling tot uitvoering de hoofdstukken III en VI van de Wegenverkeerswet, wetten.overheid.nl/BWBR0025798/2020-01-01/). Kentekenreglement (Artikel 38 rijverbod). wetten.nl - Regeling - Kentekenreglement - BWBR0006951 (overheid.nl). Regelement verkeersregels en verkeerstekens (RVV: wetten.overheid.nl/BWBR0004825/2023-07-01). Regeling meetmiddelen Politie (RMP: wetten.overheid.nl/BWBR0046949/2022-07-21). Wet Mulder - Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften (WAHV: wetten.overheid.nl/BWBR0004581/2024-01-01) vereenvoudiging afhandeling lichte verkeersovertredingen. APV wetgeving (www.infomil.nl/onderwerpen/geluid/regelgeving/lokaleregelgeving/algemene/) vng.nl/nieuws/geactualiseerde-model-apv-beschikbaar-najaar-2023 APV Amsterdam Art. 5.7. APV Rotterdam Art. 4.6 -1. Kentekenreglement, wetten.overheid.nl/BWBR0006951. Wet Milieubeheer (wetten.overheid.nl/BWBR0003245/2024-01-01), of Omgevingswet (wetten.overheid.nl/BWBR0037885). Europese regelgeving, deels opgenomen in de Nederlandse: EU Verordening 2016/679 voor verwerking van persoonsgegevens (AVG).

EU Verordening 2016/680 voor gegevensbescherming bij rechtshandhaving (AVG Strafrecht). EU Verordening 540/2014 - geluidlimieten wegvoertuigen voor typekeuring. EU Verordening 169/2013 - geluidlimieten 2-wielers e.d. voor typekeuring. EU Richtlijn 2014/47/EU - technische controle langs de weg van bedrijfsvoertuigen. EU Richtlijn 2014/45/EU - periodieke technische controle van motorvoertuigen (APK) (voertuigtypes L3e,L4e,L5e,L7e vanaf 2022). EU Richtlijn 2014/46/EU - kentekenbewijzen van motorvoertuigen. UNECE regelgeving, opgenomen in de Nederlandse voor grenswaarden en meetmethodes voor passagegeluid van motorvoertuigen voor de typekeuring; en stationaire meetmethode geluid voor controle langs de weg van de permanente geluideisen, meting bij vast toerental achter de uitlaat. UN R41: motorfietsen; UN R63: brom- en snorfietsen en lichte scooters;

TNO Publiek

50/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

Bijlage B

UN R9: driewielige voertuigen; UN R51: persone . UN R92 voor de test- en keuringsmethode voor niet-originele uitlaten voor twee- en driewielige voertuigen (motorfietsen, trikes, brommers en scooters). Tekstdelen uit wetgeving met betrekking tot voertuiggeluid en handhaving De Regeling voertuigen beschrijft de keuringseisen voor geluid van voertuigen: Artikelen 5.2.11 , 5.4.11 (motorfietsen), 5.5.11 (driewielers) en 5.6.11 (bromfietsen). Bijlage VIII artikelen 30-39 beschrijven de meetmethode en grenswaardes voor geluid voor het stilstaand voertuig bij vast toerental, gemeten bij de uitlaat. Deze meetmethode wordt uitgevoerd door de RDW bij (her)keuring en door de politie bij controles langs de weg. Deze methode is dus niet geschikt voor de geluidflitspaal omdat een specifieke meetconditie en -opstelling nodig is. Algemene bepalingen voor meetmiddelen en keuring staan in hoofdstuk 8 van het RV. De feitcode voor een onvoldoende dempende uitlaat is N 110 e/n/p.

TNO Publiek

51/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

TNO Publiek

Bijlage B

52/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

Bijlage B

RV bijlage VIII, Artikel 33-34 (meetmethode motorfietsen en driewielige motorrijtuigen) (artikelen 30-31) en bromfietsen (artikelen 36-37) hebben een vergelijkbare methode en eigen grenswaarden.

TNO Publiek

53/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

TNO Publiek

Bijlage B

54/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

TNO Publiek

Bijlage B

55/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

Bijlage B

Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV 1990), Artikel 57 Feitcode R 522.

RVV Artikel 28: geluidsignalen alleen voor afwending van dreigend gevaar

TNO Publiek

56/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

Bijlage B

Regeling meetmiddelen Politie Artikel 13.

(voor tabel zie RMP)

(voor tabel zie RMP)

TNO Publiek

57/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

Bijlage B

Kentekenregelement artikel 38.

TNO Publiek

58/59

TNO Rapport TNO 2024 R10444

Bijlage B

APV Amsterdam Artikel 5.7 Hinder door motorvoertuigen en bromfietsen 1. Het is verboden zonder noodzaak met een motorvoertuig of een bromfiets hinder te veroorzaken. 2. Het is verboden zonder noodzaak de motor van een motorvoertuig in werking te hebben. 3. Het is verboden een motorvoertuig op zodanige wijze te laden of te lossen dat daardoor zonder noodzaak hinder wordt veroorzaakt. 4. De verboden gelden niet voorzover in het daarin geregelde onderwerp wordt voorzien bij of krachtens de Wet milieubeheer of de Wegenverkeerswet 1994. APV Rotterdam Artikel 4:6 Overige geluidhinder 1. Het is verboden buiten een inrichting in de zin van de Wet milieubeheer, zoals die wet luidde direct voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Omgevingswet, op een zodanige wijze toestellen of geluidsapparaten in werking te hebben of handelingen, al dan niet met een voer- of vaartuig te verrichten dat voor een omwonende of voor de omgeving geluidhinder wordt veroorzaakt. 2. Het college kan van het verbod een ontheffing verlenen. 3. Het verbod geldt niet voor zover hierin wordt voorzien bij of krachtens de Omgevingswet, de Zondagswet, de Wet openbare manifestaties, het Vuurwerkbesluit, of de provinciale omgevingsverordening. 4. Op de aanvraag om een ontheffing is paragraaf 4.1.3.3 van de Algemene wet bestuursrecht (positieve fictieve beschikking bij niet tijdig beslissen) niet van toepassing.

TNO Publiek

59/59

Defence, Safety & Security Oude Waalsdorperweg 63 2597 AK Den Haag www.tno.nl