TKN - 12 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit (40) 1. Raadsbrief bij Verkeersbesluit en Ontheffingenbeleid Milieuzone Amsterdam 2022.pdf

Bezoekadres Amstel 1 1011 PN Amsterdam Postbus 202 1000 AE Amsterdam Telefoon 14 020 amsterdam.nl

Retouradres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam

Aan de leden van de gemeenteraad van Amsterdam

Datum

8 december 2020

Ons kenmerk Behandeld door

Bijlage

Bijlage 1 : Verkeersbesluit Milieuzone Amsterdam 2022 Bijlage 2: Wijzigingsbesluit ‘Ontheffingenbeleid Milieuzone Amsterdam 2020’ Bijlage 3: Rapportage TNO over effecten milieuzone 2022 Bijlage 4: Kamerbrief over afspraken zero emissie stadslogistiek, 5 oktober 2020

Onderwerp

Verkeersbesluit en ontheffingenbeleid milieuzone 2022

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 1 oktober 2019 is het Actieplan Schone Lucht vastgesteld. Hierin is de aanscherping van de milieuzone voor vrachtauto’s in 2022 aangekondigd. Op 8 september 2020 bent u geïnformeerd over de consequenties van het besluit: ‘landelijke harmonisatie milieuzones’1. Daarin is vastgelegd dat per 1 januari 2022 voor de milieuzone voor vrachtauto en autobus de norm ‘diesel emissieklasse 6 of schoner’ dient te gelden. Het college van B&W heeft op 8 december jl. in het verkeersbesluit milieuzone Amsterdam 2022 (zie bijlage 1) de aangescherpte eis ‘diesel emissieklasse 6 of schoner’ vastgesteld. Uit de rapportage van TNO (zie bijlage 3) blijkt dat het enige alternatief voor het invoeren van deze milieuzone, namelijk het intrekken van de milieuzone voor vracht en autobus, een aanzienlijke verslechtering voor de luchtkwaliteit betekent. Deze aanscherping daarentegen, leidt tot vermindering van de concentratie stikstofdioxide (NO2), fijnstof (PM2,5) en roet (EC) in de gehele stad, waarmee de luchtkwaliteit in Amsterdam verbetert. In voorbereiding op het verkeersbesluit heeft een consultatie plaatsgevonden. Hierin is de ‘haalbaarheid en betaalbaarheid’ van de maatregelen besproken met sectorvertegenwoordigers en andere belanghebbenden. Mede op basis van deze gesprekken en adviezen heeft het college

1

Besluit ‘harmonisatie milieuzones’, 29 oktober 2019 https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2019-398.html

Gemeente Amsterdam

Datum 8 december 2020 Kenmerk Pagina 2 van 5

van B&W gelijktijdig het bij deze milieuzone behorende ontheffingenbeleid (zie bijlage 2) vastgesteld. Met deze brief informeer ik u over de conclusies van deze consultatie en de uitwerking hiervan in het ontheffingenbeleid. Daarnaast informeer ik u over de afspraken die zijn gemaakt over de ontwikkeling naar uitstootvrij vervoer tussen het rijk, de gemeenten en het bedrijfsleven in het kader van de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek. Uitkomsten consultatie Met het oog op de aanscherping van de milieuzone voor vrachtauto’s is gesproken met onder meer TLN, Evofenedex, Port of Amsterdam, ORAM en VEBAN. Ook heeft de Commissie Bevoorrading Amsterdam (CBA) advies gegeven. Voor autobussen is afgestemd met de Vervoersregio Amsterdam (VRA), het Gemeentelijk Vervoersbedrijf (GVB), Koninklijk Nederlands Vervoer – Busvervoer Nederland (KNV-BN) en stichting Welkom Amsterdam. Aanvullend is Amsterdam in overleg getreden met andere steden met een milieuzone voor vrachtauto’s en/of autobussen zoals Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven om de ontheffingsmogelijkheden zoveel mogelijk te harmoniseren en daarmee eenduidigheid tussen de steden te maximaliseren. Tenslotte is aan de stadsdeelbesturen advies gevraagd over de maatregelen. Op basis van de conclusies uit de consultatie is, in aanvulling op de landelijke vrijstellingen, het lokale ontheffingenbeleid opgesteld.

Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat voor dezelfde voertuigcategorie binnen verschillende deelsectoren (zoals voor autobussen binnen de OV- en touringcarsector) zoveel mogelijk gelijke ontheffingsmogelijkheden gelden. Ontheffingenbeleid vrachtauto’s Naar aanleiding van gesprekken met sectorvertegenwoordigers is geconstateerd dat de in 2022 gestelde emissie-eis al geruime tijd binnen de sector bekend is en dat veel logistieke bedrijven zich hierop hebben voorbereid. In lijn hiermee heeft de Commissie Bevoorrading Amsterdam (CBA) het advies gegeven de maatregelen in het kader van de milieuzone 2022 uit te voeren volgens de landelijke harmonisatie. Met het oog op de impact van COVID-19 adviseert CBA wel om in het ontheffingenbeleid ruimte te bieden voor bedrijven die kunnen aantonen dat zij als gevolg van COVID-19 niet tijdig kunnen investeren in een schoner wagenpark. Het ontheffingenbeleid voor de milieuzone vracht 2022 zal daarom een voortzetting zijn van de lokale ontheffingsmogelijkheden zoals die al jaren gangbaar zijn in alle Nederlandse steden met een milieuzone vracht (op basis van het landelijke convenant vracht dat afliep in 2018). Het gaat om:     

Dagontheffingen (maximaal 12 x per kalenderjaar op kenteken); Ontheffingen voor bijzondere voertuigen zoals exceptioneel transport, kermis en verhuisauto’s; Ontheffing gemeentelijk wagenpark met het oog op levertijd t.g.v. aanbesteding; Ontheffing met het oog op levertijd vervangend (schoner) voertuig; Ontheffing bijzondere omstandigheden.

Gemeente Amsterdam

Datum 8 december 2020 Kenmerk Pagina 3 van 5

De hardheidsclausule biedt bedrijven, bovendien, de mogelijkheid om aan te tonen dat vervanging onmogelijk en/ of buitenproportioneel is. Bijvoorbeeld als gevolg van de impact van COVID-19 De lokale ontheffingen voor vrachtauto’s vormen hiermee een aanvulling op de bestaande landelijke vrijstellingen voor onder meer 8 typen vrachtauto’s die in het kentekenregister herkenbaar zijn aan een specifieke carrosseriecode of aanduiding voor speciale doeleinden. Het gaat hierbij onder meer om kraanwagens, hoogwerkers en brandweerauto’s. Voertuigen Afval & Grondstoffen A&G beschikt op dit moment niet over een inkoopcontract voor aanschaf van voertuigen. Het vervangen van circa 40 voertuigen die op 1 januari 2022 niet voldoen aan de minimale eis diesel emissieklasse 6 is hiermee op dit moment juridisch ‘onrechtmatig’ en dus niet mogelijk. De verwachting is dat op basis van een nieuw inkoopcontract de vervangende voertuigen voor eind 2022 alsnog in gebruik kunnen worden genomen. Met het oog hierop maakt A&G gebruik van de bestaande ontheffingsmogelijkheid voor voertuigen uit het eigen wagenpark. Deze ontheffingsmogelijkheid is er ook voor bedrijven en dus blijft een gelijk speelveld gegarandeerd. Deze tijdelijke ontheffingsmogelijkheid biedt daarnaast ook de mogelijkheid om voor een beperkt aantal voertuigen mogelijk direct de overstap te maken naar uitstootvrije vrachtauto’s.

Dit sluit aan bij de doelstelling, zoals beschreven in het Transitieplan Verduurzaming Wagenpark, om als gemeente waar mogelijk zo snel mogelijk de overstap te maken naar volledig uitstootvrije voertuigen. Dat deze overstap voor steeds meer voertuigen realistisch is, blijkt uit het feit dat in 2020 door A&G de eerste 6 vrachtauto’s op waterstof zijn besteld. Deze gaan in 2021 de weg op. Ontheffingenbeleid autobus (ov-bussen en touringcars) In aanvulling op de bestaande ontheffingsmogelijkheden voor de Amsterdamse museumbus (voormalige Amsterdamse stads-en streekbussen) en levertijd voor een vervangend schoner voertuig worden een aantal ontheffingsmogelijkheden toegevoegd:  Dagontheffingen touringcars (max. 12 ontheffingen per kenteken per jaar);  Ontheffing voor ov-bussen in verband met aanbesteding nieuw materieel in het kader van concessieverlening (max. 1,5 jaar met verlengingsmogelijkheid);  Ontheffing voor touringcars in verband met bijzondere omstandigheden (max. 1 jaar met verlengingsmogelijkheid);  Hardheidsclausule in geval van onvoorziene en onredelijke gevolgen van beleid. Toelichting OV-bussen Voor het stads- en streekvervoer zijn er al geruime tijd afspraken over de verschoning van het wagenpark.

Zo streeft het GVB (concessiehouder stadsvervoer) naar volledig uitstootvrij vervoer vanaf 2025 en zal voor het streekvervoer vanaf 2025 nog uitsluitend worden geïnvesteerd in uitstootvrije bussen. Binnen deze duurzame investeringsstrategie is een tussentijdse investering in diesel emissieklasse 6 financieel onwenselijk en is het aanbieden van ruimhartige ontheffingsmogelijkheden

Gemeente Amsterdam

Datum 8 december 2020 Kenmerk Pagina 4 van 5

noodzakelijk om de operationele betrouwbaarheid van het stads- en streekvervoer te kunnen garanderen. Het gaat hierbij om een tijdelijke ontheffing in verband met de aanschaf van emissievrije bussen voor maximaal 1,5 jaar (tot medio 2023). Op basis van huidige vervangingsplanning lijkt het voor zowel stads- als streekvervoer mogelijk om medio 2023 volledig te voldoen aan de eisen van de milieuzone 2022. Het dagelijks bestuur van de VRA heeft op 28 september jl. voorgesteld om de komende jaren 235 miljoen euro extra te investeren in onder meer de versnelde verduurzaming naar een uitstootvrij wagenpark voor het stads- en streekvervoer. Deze investeringen kunnen er mogelijk voor zorgen dat het aantal noodzakelijke ontheffingen in aantal en duur kan worden beperkt. Toelichting besloten busvervoer/ touringcars De impact van COVID-19 op de touringcarsector is groot. De sector ligt momenteel grotendeels stil en verwacht minimaal 2 á 3 jaar nodig te hebben om weer winstgevend te worden. Daardoor is investeren in een schoner wagenpark voor deze sector problematisch. Ongeveer de helft van het (Nederlandse) touringcarwagenpark voldeed begin 2020 (voorafgaand aan uitbraak COVID-19) nog niet aan de eisen voor de milieuzone 2022. Vanuit deze constatering geeft de gemeente, in lijn met de ontheffingen voor vrachtauto’s, een ontheffingsmogelijkheid vanwege ‘bijzondere omstandigheden’.

In dit kader kan per kenteken een ontheffing worden verleend voor maximaal 1 jaar aan bedrijven die kunnen aantonen geen alternatieven te hebben voor de betreffende touringcar en door omstandigheden niet te kunnen investeren in een schoner wagenpark. Indien noodzakelijk is verlenging van de afgegeven ontheffing met twee keer 1 jaar mogelijk. Dus tot uiterlijk eind 1 januari 2025. Door de tijdelijkheid van de ontheffingen is er een stok achter de deur om, zodra dat economisch weer mogelijk is, de sector te stimuleren de bussen die niet voldoen alsnog te vervangen. Voor touringcarbedrijven die incidenteel in Amsterdam werken is er (ook in lijn met de milieuzone voor vrachtauto’s) de mogelijkheid voor maximaal 12 dagontheffingen per jaar (op kenteken) Uitvoeringsagenda Stadslogistiek 2025: belangrijke tussenstap richting uitstootvrij vervoer In het kader van het Klimaatakkoord 2019 zijn tussen rijk, gemeenten en bedrijfsleven aanvullende afspraken gemaakt over een overgangsregelingen voor vrachtauto’s en bestelauto’s met het oog op de in het klimaatakkoord overeengekomen uitstootvrij zones vanaf 2025. In de “Kamerbrief over afspraken zero emissie stadslogistiek” van 5 oktober jl. (zie bijlage 4) zijn de hoofdlijnen van deze afspraken weergegeven.

Voor vrachtauto’s is de volgende overgangsregeling afgesproken: vrachtwagens diesel emissieklasse 6 die op 1 januari 2025 respectievelijk maximaal 5 jaar oud zijn (bakwagens) of maximaal 8 jaar oud zijn (trekker-opleggercombinatie) mogen tot uiterlijk 1 januari 2030 in de emissievrije zone rijden. Voor bestelauto’s is het volgende afgesproken: bestelauto’s met minimaal euroklasse 5 hebben tot en met 31 december 2026 toegang tot de uitstootvrije zone; bestelauto’s met minimaal euroklasse 6 hebben tot en met 31 december 2027 toegang. Voor zowel vracht- als bestelauto’s

Gemeente Amsterdam

Datum 8 december 2020 Kenmerk Pagina 5 van 5

geldt dat voertuigen die na 1 januari 2025 op kenteken worden gezet uitstootvrij moeten zijn om de zone in te mogen. Bovenstaande afspraken zullen worden vastgelegd in de nog af te ronden “Nationale Uitvoeringsagenda Stadslogistiek”. Hierover wordt u begin 2021 geïnformeerd. Vervolgstappen De reguliere bezwaar- en beroepsprocedure biedt belanghebbenden de mogelijkheid om binnen zes weken na bekendmaking van het verkeersbesluit bezwaar te maken. Het ontheffingenbeleid wordt op korte termijn gepubliceerd. Rond de zomer van 2021 kunnen bedrijven een ontheffing aanvragen. Deze ontheffingen zullen op 1 januari 2022 van kracht worden. In samenwerking met de betrokken sectoren en andere gemeenten wordt een informatiecampagne voorbereid waarin bedrijven worden geïnformeerd over de maatregelen, de consequenties voor het gebruik van hun voertuig en het handelingsperspectief dat zij hebben. Hoogachtend, Namens het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam,

Sharon A.M. Dijksma Wethouder Verkeer en Vervoer, Water en Luchtkwaliteit