TA2020-000579 Raadsinformatiebrief ondertekend.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 6 juli 2021 ICT en Digitale Stad Touria Meliani CTO (directiezaken.cto@amsterdam.nl) Hardwarebezit en digitale vaardigheden Amsterdamse minima, gekoppeld aan evaluatie 'Iedereen Verbonden' (TA2020-000579)

Geachte leden van de gemeenteraad, In de commissievergadering KDD van 27 mei 2020 heb ik toegezegd u nader te informeren over het bezit van hardware en digitale vaardigheden onder Amsterdamse minima, gekoppeld aan de evaluatie van het project 'Iedereen Verbonden'. De coronacrisis heeft de aandacht voor digitale ongelijkheid in een stroomversnelling gebracht. Amsterdammers met een achtergestelde positie lopen nu meer dan ooit kansen mis op economisch, sociaal, cultureel en persoonlijk vlak wanneer zij digitaal niet mee kunnen komen. Door kwantitatief onderzoek (uitgevoerd door OIS) en kwalitatief onderzoek van het Amsterdam UMC kunnen we er niet omheen dat dit een zeer urgente maatschappelijke opgave is. Collectieve actie is nodig om te zorgen dat iedereen kan profiteren van de online wereld en kan deelnemen aan de maatschappij. In deze brief licht ik de belangrijkste informatie en inzichten toe. Iedereen Verbonden Tijdens de eerste coronagolf in 2020 heeft de gemeente Amsterdam in zeer korte tijd 3.500 volwassen Amsterdammers met een grote afstand tot de online wereld van een refurbished laptop voorzien. Ook hebben 2.364 mensen een internetabonnement in de vorm van een dongel ontvangen. De laptops en dongels werden uitgedeeld in samenwerking met bijna zeventig maatschappelijke organisaties, zogenoemde intermediairs.

Evaluatierapport In de bijlage vindt u het rapport, ook uitgevoerd door onderzoekers van het Amsterdam UMC. Gekozen is voor een kwalitatieve responsieve evaluatie, aangevuld met een vragenlijst. In het rapport wordt achtereenvolgens beschreven: 1. het belang van de laptop voor de Amsterdammers en waar zij de laptop voor gebruiken; 2. de succeselementen van de regeling, en; 3. de ervaren uitdagingen in de praktijk. Ten slotte geeft het rapport aan op welke punten de huidige regeling succesvol was, wat behouden moeten blijven bij een toekomstige regeling en waar kansen liggen voor verbetering.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 juli 2021 Pagina 2 van 4

Resultaten De reacties van Amsterdammers en lokale organisaties over ‘Iedereen Verbonden’ zijn zeer positief. ‘Iedereen Verbonden’ heeft tijdens de coronacrisis gezorgd voor toegang tot een computer/internet, toegang tot (online) hulp, de mogelijkheid om deel te nemen aan taal- en inburgeringscursussen en het vergroten van zelfstandigheid van kwetsbare Amsterdammers. Daarnaast droeg de regeling bij aan het verminderen van eenzaamheid en bood het Amsterdammers een kans om digitaal vaardiger te worden. Er was bewust gekozen voor het verspreiden van gebruikte laptops. Die laptops werden eerst gecontroleerd, schoongemaakt en waar nodig opgeknapt. Het werken met refurbished laptops heeft het mogelijk gemaakt dat er veel laptops in korte tijd zijn uitgedeeld. Daarnaast droeg dit project hierdoor niet alleen bij aan sociale verbondenheid, maar ook aan duurzame werkgelegenheid. De samenwerking met de maatschappelijke organisaties was succesvol. Er worden ook diverse verbeterpunten in het rapport genoemd. Zo is lang niet iedereen bereikt doordat bepaalde groepen mensen niet goed in beeld zijn. Het risico van werken met refurbished materiaal is dat de kwaliteit wisselend kan zijn. Goede kwaliteitscontrole vooraf is dan ook essentieel. En daarnaast was de vraag naar laptops groter dan het aantal beschikbare laptops en de behoefte aan nog meer hulp bij het gebruik van de laptop was groot.

Vervolg ‘Iedereen Verbonden’ Het afgelopen jaar werkte de afdeling Armoedebestrijding van WPI aan een verkenning voor een structurele laptopregeling. Helaas blijkt de gewenste permanente regeling op dit moment financieel niet haalbaar. Vanuit Armoedebestrijding en de directie Werk wordt het project in najaar van 2021 eenmalig voortgezet met de distributie van 1250 laptops (zonder internet). Er zijn 500 laptops voor minima (Armoedebestrijding) en 750 laptops voor de directie Werk, waarvan 250 laptops voor jongeren. Deze laptops worden ook allemaal refurbished. Bezit en gebruik digitale middelen en media onder Amsterdamse minima Om meer zicht te krijgen op de situatie in Amsterdam heeft Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) in 2020 onderzoek gedaan naar het bezit en gebruik van digitale (communicatie) middelen en media door verschillende groepen volwassen Amsterdammers, met nadruk op hen met een lager inkomen. Voor u hier meer over leest in bijgesloten factsheet vind ik het belangrijk om naast het overzicht van de belangrijkste cijfers u op een aantal kanttekeningen te wijzen. De belangrijkste cijfers uit het onderzoek van OIS:  Driekwart van ondervraagde Amsterdamse minima heeft een smartphone  86% van Amsterdammers met een lager inkomen heeft thuis een vaste pc, laptop of tablet.

 Bijna een op de tien Amsterdammers met een lager inkomen geeft aan dat er in hun huishouden geen toegang is tot Wi-Fi of internet.  Een kwart van de minima geeft aan dat zij niet (goed) overweg kunnen met digitale apparaten, waar dit voor de gehele Amsterdamse bevolking geldt voor 13%. De

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief





Datum 6 juli 2021 Pagina 3 van 4

voornaamste redenen hiervoor zijn dat zij geen digitale apparatuur in hun bezit hebben en dat de apparatuur die zij bezitten verouderd is. De helft van Amsterdammers met een lager inkomen vraagt weleens om hulp bij het regelen van zaken online, zoals internetbankieren, online belastingaangifte doen of gebruik maken van online dienstverlening van de gemeente of overheid. Amsterdammers met een lager inkomen gebruiken sociale media en streamingdiensten minder dan zij met een hoger inkomen.

Onderzoeksmethode en conclusies factsheet Hoewel deelname voor dit onderzoek schriftelijk en telefonisch mogelijk was, lag de nadruk op internetdeelname. Het is belangrijk om in gedachte te houden dat deze wervingsmethode niet ideaal is bij de beantwoording van vragen omtrent ICT-gebruik en –vaardigheden. Daarnaast wordt de groep deelnemers aan het onderzoek gekenmerkt door relatief meer hoger opgeleiden, mensen zonder migratieachtergrond en met een oudere leeftijd dan gemiddeld. Om een accuratere afspiegeling van de Amsterdamse populatie te vormen is een weging toegepast op de data. Conclusies in deze factsheet dienen ook geïnterpreteerd te worden als een benadering van de werkelijke stand van zaken en hebben een ondersteunende en aanvullende rol op kwalitatieve onderzoeksmethoden. Want om een goed beeld te kunnen schetsen van de problematiek en de cijfers van OIS meer in perspectief te kunnen zien, is ook kwalitatieve data nodig. We werken hiervoor samen met onderzoekers van het UMC, Christine Dedding en Nicole Goedhart. Zij zijn o.a. auteurs van de evaluatie ‘Iedereen Verbonden’, het boekje 'Uit beeld geraakt’ en het rapport ‘Bouwstenen voor digitale inclusie’ (zie bijlagen). In ‘Uit beeld geraakt’ geven ze o.a.

inzicht in waarom het mensen niet lukt om gebruik te maken van online diensten, welke hulp er voor die mensen beschikbaar is en hoe het huidige aanbod aansluit bij hun behoeften en mogelijkheden. In een interview in het magazine Digitale Stad geeft Christine Dedding ook treffend aan; “We denken maar dat iedereen toegang heeft tot internet, maar dat is niet zo. Het feit dat heel Nederland thuis internet heeft, wil nog niet zeggen dat het ook werkt. Sommige mensen kunnen de rekening gewoonweg niet betalen of er is een technisch mankement waarvan ze niet weten hoe ze het moeten oplossen, of ze weten überhaupt nog niet wat er allemaal op het internet speelt. Lang niet iedereen heeft werkzame apparatuur in huis. Of het is sterk verouderd. Veel mensen beschikken over een smartphone, maar dan moet je op zo’n klein schermpje werken, met weinig overzicht. Als je al niet zo vaardig bent, is dat niet handig. En hoe verzend je een sollicitatiebrief via een smartphone?” Vervolg Als u meer gedetailleerde informatie wilt ontvangen over deze groep en een uitgebreidere analyse van de (langetermijn-)impact van de verstrekte laptops op het leven van Amsterdammers is nader onderzoek en een vervolgstudie nodig.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 6 juli 2021 Pagina 4 van 4

Ook kondig ik alvast aan dat ik u graag wil uitnodigen voor een expertsessie in het najaar met Karien Sondervan. Karien Sondervan is directeur van het Amsterdamse Cybersoek, een plek voor digitale zelfredzaamheid (ondersteuning en educatie). Daarnaast laat ik u ook graag kennismaken met Nicole Goedhart van het Amsterdam UMC. Nicole Goedhart lanceerde ook kort geleden haar proefschrift waarmee zij een bijdrage levert aan de ontwikkeling van beleid en praktijk om digitale ongelijkheid te verminderen. Ik ben het eens met de belangrijkste conclusie van haar proefschrift; digitale ongelijkheid is geen individueel probleem. Niet alleen Amsterdammers moeten digitale vaardigheden leren, ook ontwerpers, beleidsmakers en onderzoekers hebben een brede set aan vaardigheden nodig om te zorgen dat beleid en praktijken aansluiten bij de complexe dagelijkse realiteit van mensen met een afstand tot de online wereld. Uiteindelijk gaat het niet om data, maar om mensen. Iets wat ik ook belangrijk vind te blijven benadrukken. In het najaar zal ik u verder informeren over de lessen die wij tot nu toe hebben geleerd en een aantal concrete aanbevelingen die gezamenlijk met Amsterdammers, burgers en professionals, tot stand zijn gekomen. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Touria Meliani Wethouder ICT en Digitale Stad

Bijlagen 1. Factsheet OIS 2. Evaluatie Iedereen Verbonden 3. Interview Christine Dedding in de pdf van het magazine Digitale Stad (pag. 36/37). 4. Boekje 'Uit beeld geraakt’ van Nicole Goedhart en Christine Dedding 5. Promotie onderzoek Nicole Goedhart 6. Rapport bouwstenen voor digitale inclusie

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl