Startnotitie Meerkerkdreef 25 mei 2023 (definitief)

Startnotitie uitbreiding Woonwagenlocatie Meerkerkdreef Bestuurlijke opdracht Maart 2022 heeft B&W de directie Wonen opdracht gegeven om op korte termijn nieuwe standplaatsen voor woonwagens in Amsterdam te realiseren. Dit door op de huidige woonwagenlocaties in te zetten op het in- en uitbreiden van de huidige standplaatsen. Beleidskader Woonwagens en standplaatsen 2023 en nieuwe standplaatsen De gemeente Amsterdam stelt in navolging van het landelijke kader Woonwagenbeleid van BZK (2018) een nieuw beleidskader Woonwagens en standplaatsen 2023 op. Belangrijk onderdeel in dit beleidskader is de behoefteraming aan nieuwe standplaatsen. Duidelijk is dat om een aanzienlijk behoefte gaat en het - gezien de schaarse ruimte in Amsterdam – een zeer complexe opgave betreft. Eén van de manieren om op korte termijn nieuwe standplaatsen te realiseren, is het onderzoeken van ruimte op of om de huidige woonwagenlocaties. Er is een eerste -hoog-over- scan naar de fysieke mogelijkheden op en rond alle huidige woonwagenlocaties uitgevoerd. Dit leverde voor de directie Wonen samen met de teams van R&D in de stadsdelen een schatting op van 25 á 30 nieuwe standplaatsen verdeeld over ca 8 á 10 bestaande woonwagenlocaties in Nieuw West (6), Zuidoost (2) en Oost (1).

Vervolgens heeft B&W aan de directie Wonen de opdracht gegeven om nader te onderzoeken op welke locaties kan worden gestart en middelen ter beschikking gesteld voor de realisatie van de eerste 15 standplaatsen. Deze opdracht loopt naast het verwerken van alle inspraakreactie op het beleidskader en de bestuurlijke vaststelling van het beleidskader in B&W (naar verwachting 4 juli 2023) en de gemeenteraad (september 2023). Voor alle locatie die nader worden onderzocht volgt een startnotitie zoals deze nu ook voor de Meerkerkdreef is opgesteld. Voor de locatie Meerkerkdreef is uit de verkenning één optie voor de uitbreiding met vier standplaatsen naar voren gekomen. Na de vaststelling van de startnotitie in B&W is duidelijk of het college van B&W kiest voor de optie uitbreiding van het aantal standplaatsen op de Meerkerkdreef of dat andere plannen de voorkeur krijgen. Indien positief wordt besloten, zal samen met de bewoners en andere belanghebbenden een concreet plan voor de inbreiding van standplaatsen op de Meerkerdreef worden uitgewerkt. Locatie Meerkerkdreef Opstellers document Rutger Krabbendam (dir.

Wonen) en Jack van der Bent (Projectleider uitbreiding woonwagenlocaties) Overige betrokkenen R&D Erwin van Schagen en Aises Wartes (R&D), Sport Gert-Jan Stroucken (G&O, vanuit ‘Ruimte voor sport’) Stadsdeel Martha Velvis (gebiedsmakelaar), Mathieu Snijders (OOV) en Joan Simons Datum/versie Status en potentie uitbreiding van huidig locatie:

21-02-2023 De Meerkerkdreef is geselecteerd als potentieel uit te breiden locatie omdat:  Er nu al een woonwagenlocatie met 1 standplaats is gevestigd.  Ruimtelijk zijn er mogelijkheden om het aantal standplaatsen uit te breiden  Er is in tegenstelling tot nagenoeg alle andere woonwagenlocaties geen sprake van doorkruising van de hoofdgroenstructuur die de uitbreiding belemmert.  Juridisch planologisch de woonwagenlocatie onderdeel uitmaakt van het bestemmingsplan Gaasperdam (vastgesteld 28-04-2010) en uitbreiding van deze functie kan naar alle waarschijnlijk met klein ontheffing plaatsvinden.  Er is een geluidsonderzoek uitgevoerd en er bestaat geen belemmering bij een-laagse bebouwing.  Het is een geschikte locatie voor een woonwagenlocatie omdat – in tegenstelling tot een sec woonwijk of park – waarin een woonwagenlocatie niet passend of niet te realiseren is, hier meerdere functies bij elkaar komen (wonen, recreatie, bedrijvigheid) en de huidige

1

 





kleinschalige woonwagenlocatie hierin inpasbaar is. Er in Amsterdam meerdere standplaatsen voor Roma/Sinti zijn gewenst. Het huisvesten van Roma/Sinti gezinnen op ‘reguliere’ woonwagenlocaties in het verleden wegens het niet matchen van levensstijlen tot leefbaarheidskwesties heeft geleid. Op deze locatie de enige bewoner ook tot de Roma/Sinti groep behoort die we met de uitbreiding van het aantal standplaatsen op de Meerkerkdreef willen bedienen. Daarbij zal vooraf worden gescreend op samenstelling van de groep. Dit ter borging van de rust en leefbaarheid op de locatie en in de omgeving. Uitbreiding van de locatie biedt een oplossing voor meerdere gezinnen en actuele vragen die een oplossing behoeven, te weten: Wegens ongeregeldheden in het verleden woont mevrouw er thans alleen. Ze heeft twee volwassen kinderen (elk met een gezin). Deze kinderen staan als starter op de wachtlijst. Conform de toewijzingsregels komen zij als eerste aan de beurt als er op deze locatie een standplaats vrijkomt. Dit is een lang gekoesterde wens van de vrouw en haar kinderen. Handhaving heeft in de afgelopen jaren meermalen moeten ingrijpen om het illegaal bijplaatsen en verwijderen van caravans van genoemde kinderen. De handhavingsjurist heeft eerder in een mail geopperd dat een uitbreiding van het aantal standplaatsen t.b.v. genoemde kinderen een oplossing kan zijn.

er moet voor 1 januari 2025 een Roma/Sinti familie - die nu tijdelijk een standplaats op het Zeeburgereiland heeft gekregen - worden verplaatst. Een eerdere zoektocht vanuit OOV naar een permanente of tijdelijke standplaats voor dit gezin heeft meer dan 3 jaar heeft geduurd. Nu is het verstandig om tijdig op de verplaatsing te anticiperen en op de Meerkerkdreef voor dit gezin een standplaats te realiseren. er staat nog een Roma/Sinti gezin op een gedoogplaats in het westelijk havengebied. Dit gezin staat ook op de wachtlijst. Staat niet bovenaan en kwam zodoende nog niet in aanmerking kwam voor plaatsing op een reguliere standplaats. Een standplaats op deze locatie kan hiervoor mogelijk een oplossing zijn. B&W is bevoegd om middels urgentie de volgorde van toewijzing te beïnvloeden.

De opties voor uitbreiding woonwagenlocatie:

2

Kaartje 1 - 3 nieuwe standplaatsen

Kaartje 2 - 4 nieuwe standplaatsen

3

Op voorwaarden dat deze locatie qua geluidsbelasting de grens niet passeert (en dit lijkt het geval na geluidsonderzoek) zijn we ervan uitgegaan dat er maximaal drie of vier nieuwe standplaatsen kunnen worden gerealiseerd. De omvang van de standplaatsen is ca. 250 m2. Hierop kunnen woonwagens geplaatst worden met een maximale omvang van 7 m max. 8 m breed bij 15 m lang wat resulteert in een bruto oppervlakte van 105-120 m2. De berging is 12 m2. Toets aan ruimtelijke beleid en andere opgaven Haalbaarheidsonderzoek inpassing sportvelden De uitbreiding van de standplaatsen heeft raakvlakken met de sportopgave in Zuidoost. Momenteel werkt de gemeente in opdracht van het gemeentebestuur aan een haalbaarheidsonderzoek naar sportvelden op diverse locaties in Amsterdam en ook in centraal park Gaasperdam. Hoewel het haalbaarheidsonderzoek nog niet is afgerond, kan op basis van voorlopige bevindingen vanuit de sportopgave worden geadviseerd over de uitbreiding van de standplaatsen. De beoogde uitbreiding van de standplaatsen zorgt niet voor grote beperkingen voor de realisatie van de sportvelden in het park. Wel dient er in de directe omgeving nader gezocht te worden naar ruimte voor voldoende parkeerplaatsen. Dienst Wonen wordt gevraagd om de nadere studie naar parkeerplaatsen te borgen binnen haar uitbreidingsplan van de standplaatsen voor woonwagens.

Toelichting: Voor de (huidige) stadsdeelwerf liggen vergevorderde plannen vanuit de directie Afval & Grondstoffen om de werf uit te breiden, in elk geval tot 2028 maar waarschijnlijk voor onbepaalde tijd te gebruiken als afvaloverslagstation. Daarmee valt deze locatie, in combinatie met het afvalpunt, in elk geval voorlopig af als

4

sportlocatie. Een sportpark met twee velden in het naastgelegen gebied, daar waar nu de kinderboerderij zit, lijkt wel haalbaar met behoud van deze functie in het gebied. De verwachting is dat het sportpark op middellange termijn nodig is en kan worden gerealiseerd. Tot op heden is de gedachte geweest dat op het bedrijventerrein – i.c.m. de vrije ruimte rondom het gebouw van de scouting - de parkeervoorziening voor het sportpark zou moeten komen. In de huidige situatie is hiervoor (precies) voldoende ruimte beschikbaar. Door de beoogde uitbreiding van het aantal standplaatsen voor woonwagen dreigt echter een knelsituatie. Volgens een quick-scan parkeerbalans berekeningen zouden we dan ca. 13 parkeerplekken tekortkomen. Wanneer niet voldoende extra parkeerplaatsen kunnen worden gerealiseerd, is de realisatie van het sportpark niet haalbaar. Een (uiterste) optie is de verplaatsing van het clubgebouw van de scouting naar een andere locatie in centraal park. De ruimte die bij verplaatsing van het scoutinggebouw vrijkomt is voldoende om de extra parkeerplekken te realiseren die we door uitbreiding van het aantal woonwagenstandplaatsen te kort komen, om op de locatie van het huidige clubgebouw ruimte te maken voor extra parkeerplekken. Verplaatsing van het scoutinggebouw is ruimtelijk goed op te lossen.

Het risico is beperkt tot de bereidheid van de scouting om hieraan mee te werken. Een andere optie is een nader onderzoek naar dubbel gebruik parkeerplaatsen in de directe omgeving waaronder ook het parkeren in de avonden en weekend op de (her)in te richten stadswerf. Omgevingsvisie Het bedrijventerrein, waar onder andere de huidige standplaats, gemeentewerf en het afvaldepot zich bevinden, staat in de omgevingsvisie als gemengde stadsbuurt aangegeven en de Meerkerkdreef als stadslaan. Los van het feit of de bedrijvenfuncties op termijn daadwerkelijk verplaatst kunnen worden, beoogd de omgevingsvisie op deze locatie aan het rand van het park een woonbuurt. De omgevingsvisie geeft niet aan op welke termijn die gemengde stadsbuurt er moet komen, maar verwacht mag worden dat eventuele ontwikkeling pas op de lange termijn van circa 20 jaar of later in beeld komt. De functie van wonen past binnen de omgevingsvisie. De omgevingsvisie spreekt zich niet uit over deze bijzondere woonvorm. Echter, ook bijzondere woonvormen, zoals standplaatsen voor woonwagens, passen binnen de omgevingsvisie. Wel is het zo dat in een gemengde stadsbuurt woningen hoofdzakelijk als appartementen worden gebouwd, om een zekere dichtheid (aantal woningen per m2 gebied) na te streven. Bij standplaatsen wordt een lage woningdichtheid gerealiseerd.

Hoewel de omgevingsvisie zich er niet over uitspreekt, zou het voor de realisatie van standplaatsen in de stad een uitkomst zijn als bij woningbouwlocaties in Amsterdam een klein deel van het woonareaal wordt ingezet voor bijzondere woonvormen. De uitbreiding met vier standplaatsen betreft een kleinschalige ontwikkeling aan de rand van het gebied. Daardoor vormt het geen echte belemmering om het bedrijventerrein in de toekomst te transformeren naar een gemengde stadsbuurt. Ook staat expliciet in de tekst van de omgevingsvisie: ‘’Ook kan aan de zuidzijde van de Gaasperplas woningbouw worden toegevoegd. Niet om grote aantallen te halen, maar wel om de Gaasperplas beter te verbinden met de wijk.’’. Hoewel het bedrijventerrein niet aan de zuidzijde van de Gaasperplas is gelegen, ligt deze wel in het verlengde van de strook waar met de omgevingsvisie woningbouw wordt beoogd. Aangenomen kan worden dat ook bij herontwikkeling van het bedrijventerrein geen grote aantallen worden beoogd. Daarnaast wordt in de omgevingsvisie beoogd dat de Meerkerkdreef wordt getransformeerd naar een stadslaan. Stadslanen hebben een stevige groene inrichting en een sterke bomenstructuur. Ruimte voor voorzieningen is er vooral rondom de kruispunten. Stadslanen vormen aantrekkelijke woonplekken.

Met de uitbreiding van de standplaatsen wordt geen bijdrage geleverd aan het maken van een stadslaan, vooral vanwege het gebrek aan begeleidende bebouwing in combinatie met een aanzienlijk hoogteverschil met de dreef. Echter, ook hier geldt dat vanwege de kleinschalige omvang, de uitbreiding van de standplaatsen geen echte belemmering vormt om bij toekomstige ontwikkelingen van de beoogde woonbuurt de dreef als stadslaan vorm te geven. Voor de langere termijn heeft het wel de voorkeur om deze locatie langs het fietspad te ontwikkelen als

5

reguliere woningbouwlocatie. Het is belangrijk dat hier een sociaal veilige omgeving ontstaat, ook gezien de functies in de directe omgeving en de fietsroute erlangs. Een hogere dichtheid van woningen langs het fietspad is daarbij ideaal. Het advies is om de mogelijkheid open te houden om bij toekomstige gebiedsontwikkeling op termijn de standplaatsen te verhuizen. Door bijvoorbeeld afspraken te maken dat in een toekomstig stedenbouwkundige totaalplan een klein deel van het woonareaal ingezet kan worden voor deze bijzondere woonvorm, maar niet persé op de huidige plek naast het fietspad. Bij alle ruimtelijke plannen moet in de gaten worden gehouden dat de huidige woonwagenstandplaats niet zomaar kan worden opgeheven. Uitsterfbeleid is niet meer toegestaan. Afval en reiniging Vanuit de directie Afval & Grondstoffen is aangegeven dat besluitvorming in voorbereiding is om op de locatie Meerkerkdreef een definitieve werf met overslagpunt voor A&G in te richten. Het naastgelegen afvalpunt staat daar los van en heeft een bestemming. Openbare orde en veiligheid Indertijd is de separate woonwagenlocatie aan de Meerkerkdreef gecreëerd als uiterste maatregel omdat de situatie op de woonwagenlocatie aan de Brentanostraat onhoudbaar was geworden. Tevens heeft Amsterdam altijd vastgehouden aan één wagen op de standplaats.

Dit ondanks verzoeken vanuit de Roma/Sinti doelgroep tot uitbreiding op deze locatie. Ook zijn hierover rechtzaken gevoerd en is Amsterdam in het gelijk gesteld. Als gemeente zijn we niet verplicht om de Roma/Sint doelgroep bij elkaar te plaatsen. Dit mede omdat de huidige toewijzingssystematiek voldoende voorziet in het bij elkaar plaatsen van familie indien de vrijgekomen standplaatsen dit mogelijk maken. Verder ging het om één standplaats met een ‘tijdelijk’ karakter die – zo was voorzien - in de tijd zou verdwijnen. Met de voorgestelde stappen in deze startnotitie wordt teruggekomen op het voor één persoon beschikbaar stellen van een standplaats op deze locatie en het verdwijnen van deze standplaats na overlijden of vrijwillig vertrek huurder. Daarnaast is de gemeente Amsterdam niet verplicht tot uitbreiding, maar doet dit om eigen moverende redenen. Namelijk de dringende noodzaak om nieuwe standplaatsen te realiseren in Amsterdam. Conclusie Na de verkenningsfase en bij de start van de haalbaarheidsfase staat vast dat:  Het een kansrijke locatie is voor de bijzondere woonvorm woonwagens. Er is op dit moment al een standplaats gevestigd met een dubbele woonwagen en deze is niet zomaar op te heffen (uitsterfbeleid is niet meer toegestaan). De locatie draagt stedelijk en op stadsdeelniveau bij aan het (her)huisvesten van de Roma/Sinti gezinnen.

 Gezien de kleinschalige omvang vormt de uitbreiding van de standplaatsen geen echte belemmering vormt bij toekomstige ontwikkelingen van de beoogde woonbuurt en het op langere termijn vormgeven van de dreef als stadslaan (in de omgevingsvisie spreekt men van 20 jaar of later). Dit onder de voorwaarde dat de standplaatsen dan ook naar een alternatieve locatie verhuizen. In een toekomstig stedenbouwkundige totaalplan zal dan een klein deel van het woonareaal ingezet moeten worden voor deze bijzondere woonvorm.  De parkeerplaatsen die benodigd zijn voor de nieuw te realiseren sportvelden dienen gerealiseerd te worden op de locatie naast de huidige standplaats. Het besluit voor realisatie van een sportpark moet nog wel worden genomen. Nadere studie naar parkeren moet verder plaatsvinden – naast het maken van het ontwerp voor de uitbreiding van de standplaatsen - en hoeft realisatie uitbreiding van de woonwagenlocatie voor korte en middellange termijn niet in de weg te zitten.  Vanuit het perspectief van veiligheid en openbare orde moet er een intensieve samenwerking zijn die zorgdraagt voor het toezien op de staat van de woonwagens, het voorkomen van bijplaatsen van woonwagens of caravans, de kwaliteit van de openbare ruimte en het sociaal beheer op de standplaatsen. Directie Wonen zal als verhuurder van de standplaatsen initiatiefnemer zijn van deze samenwerking zijn.

Ook de politie (wijkagent), OOV en OJZ zullen hierbij worden aangehaakt. Er zal een plan worden gemaakt waarin het fysiek en sociaal beheer is geregeld.  Er nog nader onderzoek zal moeten plaatsvinden hoe binnen de bestaande regelgeving de uitbreiding kan worden gerealiseerd of mogelijk gemaakt. Zoals bijvoorbeeld aanpassen bestemmingsplan of aanvraag van kruimelvergunningen. Projectteam – uitbreiding Meerkerkdreef

6

Het projectteam zal in de haalbaarheidsfase naast de stedenbouwkundige worden uitgebreid met technisch projectleider die uitwerking/coördinatie herinrichting openbare ruimte en aanleg standplaatsen voorbereidt. De projectleider uitbreiding standplaatsen van de Directie Wonen is verantwoordelijk voor het participatietraject en doet dit in samenwerking met medewerkers die zich binnen het stadsdeel bezighouden met gebiedsmanagement. Opdrachtgever Directie Wonen Projectleider Projectleider Directie Wonen: Jack van de Bent Stedenbouwkundige Erwin van Schagen Technisch projectleider Extern Participatie en Jack van der Bent i.s.m. gebiedsmakelaar omgevingsmanagement Participatie en omgevingsmanagement Participatie en communicatie richting bewoners en belanghebbenden in de omgeving zal actief worden ingezet nadat B&W heeft uitgesproken de locatie als potentieel kansrijk te zien en de haalbaarheidsfase te starten. In de haalbaarheidsfase zal de projectleider woonwagens gezamenlijk met het gebiedsmanagement en de gebiedsmakelaar optrekken richting woonwagenbewoners en de buurt. De startnotitie en resultaten van de verkenning zijn in samenwerking met de stadsdelen tot stand gekomen en de startnotitie is binnen het DB van het stadsdeel besproken. Zie advies aan het einde van deze notitie.

Proceskosten en kostenverdeling  Voor de herinrichting van de woonwagenlocatie is – op basis van een eerste grove raming - naar verwachting ca. € 100.000,- per standplaats nodig.  Dit past binnen het bedrag dat nu per standplaats voor de uitbreiding van standplaatsen op de huidige woonwagenlocaties is gereserveerd op de begroting van Wonen.  De proceskosten voor het opstellen van een ontwerp zijn €20.000,- en worden gedekt uit de begroting van Wonen. Besluiten B&W B&W besluit: 1. In te stemmen met de startnotitie Meerkerkdreef waarin de locatie als kansrijk wordt gezien voor een uitbreiding van de woonwagenlocatie en het realiseren van ca. 4 nieuwe standplaatsen. Dit onder de voorwaarde dat verplaatsing van de standplaatsen op de langere termijn tot de mogelijkheden behoort indien er een alternatieve locaties voorhanden is. 2. In te stemmen met het in de haalbaarheidsfase doen van nader juridisch planologisch onderzoek, hoe de uitbreiding binnen de bestaande regelgeving past of met afwijking c.q. aanpassing van bestaande regelgeving mogelijk passend te maken is. 3. In te stemmen om met de woonwagenbewoners en andere belanghebbenden tot een of meerdere ontwerp(en) te komen, waarbij ook aandacht is voor het parkeren indien tot de te realiseren sportvelden in Gaasperpark wordt besloten. 4.

In te stemmen met de opdracht aan de directie Wonen om deze opdracht ter hand te nemen en de uitkomsten voor te leggen aan B&W en gemeenteraad waarna het besluit genomen kan worden over de daadwerkelijke realisatie.

Advies stadsdeel (zie bijlage): Het stadsdeel heeft op 15 februari 2023 aan directie Wonen een reactie op de startnotities gezonden. De opmerkingen van het stadsdeel zijn gericht op:

7

-

-

-

Uitleg van de keuze voor uitbreiding van standplaatsen op beide locaties in Zuidoost en dit in relatie tot andere woonwagenlocaties in Amsterdam. Pleidooi voor een meerjarig visie op de ruimtelijke inpassing van nieuwe woonwagenlocaties in Amsterdam. Het stellen van randvoorwaarden voor de toewijzing van de (eventuele) nieuwe standplaatsen aan nieuwe huurders en het maken van afspraken over fysiek en sociaal beheer op de locatie, waarbij gezien de historie ook het onderwerp veiligheid en het advies van de politie een plek krijgt. Het in de breedte afwegen van de eventuele uitbreiding van de standplaatsen op de locatie Meerkerkdreef gezien de verschillende belangen die bij elkaar komen.

De meeste opmerkingen zijn in de startnotitie verwerkt, hebben een plek gekregen in een afzonderlijk schrijven van directie Wonen aan het stadsdeel Zuidoost (zie bijlage) of worden procesmatig opgepakt zoals bespreking van de startnotitie Meerkerkdreef in het BT Fysieke Leefomgeving.

8