Stand-van-zakenbrief 2023 Programma Zeeburgereiland en IJburg - getekend.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 1 december 2023 Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Ruimtelijke Ordening Wethouder Melanie van der Horst Wethouder Reinier van Dantzig Stephan Steltman, Programmamanager Bereikbaarheid Zeeburgereiland en IJburg, V&OR (s.steltman@amsterdam.nl) Stand van zaken Programma Bereikbaarheid Zeeburgereiland en IJburg

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de stand van zaken van het mobiliteitsprogramma voor Zeeburgereiland en IJburg.

Inleiding Zeeburgereiland en IJburg groeien naar ruim 32.000 woningen in 2043. Om de geplande groei mogelijk te maken, moet de bereikbaarheid te voet, met hoogwaardig openbaar vervoer, fiets en auto nu en in de toekomst op peil blijven. Dit organiseren we met het programma Bereikbaarheid Zeeburgereiland en IJburg. We hebben daarvoor in 2018 een Mobiliteitsplan Zeeburgereiland en IJburg opgesteld met maatregelen voor het OV, de fiets, gedrag, en de doorstroming (of beter: ontvlechting) van het autoverkeer. Duurzame mobiliteit en leefbare eilanden hebben de prioriteit. Bij vaststelling van het mobiliteitsplan in 2018 hebben wij toegezegd u jaarlijks over de voortgang op de hoogte te brengen. Stand-van-zakenbrief Het mobiliteitsprogramma is adaptief en kent een tweejaarlijkse actualisatie van de maatregelen. Dit jaar stond een integrale programma update gepland. Door beleidsontwikkelingen ('Amsterdam maakt ruimte') en de onzekerheid over de financiering (door gemeente en Vervoerregio) van de drie grootste projecten uit het programma op Zeeburgereiland, beperken we ons dit jaar tot een kortere stand-van-zaken brief. We beschouwen de uitgangspunten van Amsterdam maakt ruimte, maar doen nog geen voorstellen tot eventuele wijzigingen van de maatregelen als gevolg van dit aankomend nieuw beleid. Dat zal niet eerder dan in de programma-update van najaar 2024 gebeuren.

De principes van Amsterdam maakt ruimte hebben niet geleid tot wijzigingen in de plannen voor Zeeburgereiland die najaar 2023 voor inspraak zijn aangeboden.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 december 2023 Pagina 2 van 4

Financieel perspectief (bijlage 1 - geheim) Bij deze brief is een financieel perspectief bijgevoegd (geheim) met een overzicht van alle (mogelijke) maatregelen. Het document geeft inzicht in de totale benodigde investeringen1 en een principeverdeling (aangenomen verdeling) over de verschillende dekkingsbronnen van de directies Verkeer en Openbare Ruimte, Grond en Ontwikkeling (VEF) en de Vervoerregio (BDU) en de rijksbijdrage voor de grote infraprojecten op Zeeburgereiland. In het overzicht doen we aannames voor de dekking, maar daarmee is de daadwerkelijke dekking niet geregeld. Dat gebeurt niet op voorhand en niet in één keer, maar in bestuurlijke besluiten over de individuele projecten. In toenemende mate speelt de beperking van beschikbare financiële middelen bij de gemeente en Vervoerregio een rol bij de opgaven van alle zes mobiliteitsplannen (Noord, Havenstad, Zuidoostflank, Zuidflank, West en Zeeburgereiland/IJburg). Er zijn beperkte beschikbare middelen, met name in het domein Openbare Ruimte en Mobiliteit (ORM). Het college van B en W stelt een lange termijnplanning op (ca 15 jaar) voor investeringen in de Groeiende Stad c.q. het ORM-domein. Daar vallen de grote drie infraprojecten van het mobiliteitsplan op Zeeburgereiland vanzelfsprekend ook onder.

Het college van B en W heeft 11 september 2023 ingestemd met de vrijgave voor inspraak van de Nota’s van Uitgangspunten voor de drie grote projecten op Zeeburgereiland. Voorjaar 2024 komen de inhoudelijke besluiten over de plannen voor Zeeburgereiland samen met de financiële besluiten over de lange termijnplanning voor investeringen in de Groeiende Stad.

Beleidsontwikkeling: Amsterdam maakt ruimte in relatie tot de mobiliteitsplannen Tot 2050 komen er in Amsterdam 250.000 inwoners en 200.000 banen bij. De druk op de openbare ruimte wordt daarmee steeds groter, ook al omdat er meer ruimte nodig is voor klimaatadaptatie, de energietransitie en groenvoorzieningen. Om de openbare ruimte en de mobiliteit in de stad toekomstbestendig te maken, start de gemeente dit najaar gesprekken met de Amsterdammers, ondernemers en andere belanghebbenden. In het koersdocument Amsterdam maakt ruimte zijn drie grenzen geschetst: de sociale grens, de ecologische grens en de uitvoerbaarheidsgrens. Dat document daagt uit om op een andere manier na te denken over de openbare ruimte en mobiliteit in de stad. De Vervoerregio heeft ook een nieuw Beleidskader Mobiliteit vastgesteld, waarin eveneens de bijdrage van mobiliteit aan brede welvaart centraal staat. Het koersdocument is de start voor een bredere blik op de stad. Bereikbaarheid en doorstroming blijven weliswaar belangrijke elementen voor een aantrekkelijke stad, maar veroorzaken ook problemen met verkeersveiligheid en gezondheid. Minder kinderen en ouderen durven zelfstandig aan het verkeer deel te nemen. Bovendien is mobiliteit niet voor iedereen vanzelfsprekend.

Het Adviesteam Amsterdam maakt ruimte zal projecten in een vroege fase (of nog niet gestarte maatregelen) globaal toetsen aan de genoemde drie grenzen. In de volgende programma-update van het mobiliteitsplan Zeeburgereiland en IJburg (najaar 2024) zullen we eventuele voorstellen doen voor aanpassingen van maatregelen. Een voorbeeld is het onderzoek of de busstroken aan de oostelijke ontsluiting van IJburg behouden kunnen blijven (nu is voorzien dat ze zullen verdwijnen als het autoverkeer toeneemt). Ook onderzoeken we of één van de rijstroken in de Piet Heintunnel op lange termijn een HOVbusstrook kan worden.

Maatregelen mobiliteitsplan Zeeburgereiland en IJburg (bijlage 2) Er is een actualisatie gemaakt van een geselecteerd aantal maatregelen binnen het mobiliteitsplan Zeeburgereiland en IJburg. Dit overzicht is bij deze stand-van-zakenbrief bijgevoegd (bijlage 2). 1 investeringskosten SSK-raming, bestuurlijk gecommuniceerde bedragen of deskundige schatting

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 december 2023 Pagina 3 van 4

Monitoring mobiliteitsprogramma Zeeburgereiland en IJburg (bijlage 3) Het programma houdt jaarlijks bij hoe de bereikbaarheid en mobiliteit veranderen. Afgelopen jaar (2023) hebben we een reguliere monitoring uitgevoerd. Bijlage 3 omvat de resultaten van de monitoring. Risicomanagement Het mobiliteitsprogramma valt onder de Regeling Grote Projecten2. De uitvoering van grote projecten legt een aanzienlijk financieel beslag op de gemeentelijke financiën. Dit betreft zowel de investeringsaanvragen als de structurele meerkosten (exploitatie, handhaving, beheer en onderhoud). Ook doen we een aanzienlijk beroep op de Vervoerregio, terwijl de beschikbare middelen ook daar onder druk staan. Risicomanagement als onderdeel van het projectmanagement vindt plaats in de afzonderlijke projecten in het programma. Vanuit programmasturing vindt periodiek actualisatie plaats van de projectrisico’s die het programmadoel in gevaar kunnen brengen, dat wil zeggen dat de bereikbaarheid van Zeeburgereiland en IJburg níet op tijd op orde zou zijn. Het is onze kerntaak om die risico’s steeds in samenhang te beschouwen en de maatregelen daarop aan te passen, zodanig dat de gebiedsontwikkeling en woningbouwplannen niet in gevaar komen. Op programmaniveau vindt najaar 2023 externe tegenspraak plaats in een “Let Opsessie”.

In de afgelopen periode is een aantal eerder benoemde risico’s vervallen of is de kans van optreden afgenomen. De belangrijkste actuele risico’s op programmaniveau c.q. generiek geldend voor de projecten zijn nu: a) Gemeente en Vervoerregio hebben niet voldoende geld beschikbaar, waardoor verdere fasering, uitstel of afstel van maatregelen de bereikbaarheid van ZBE en IJburg onder druk zet; b) Onzekerheid over totale kosten van toekomstige projecten en de grote prijsstijgingen in de afgelopen jaren leiden tot een groter totaal benodigd budget voor de projecten; c) Bewoners en bezoekers reizen niet op de door de gemeente gewenste manier (groter aandeel auto, kleiner aandeel fiets en OV, ondanks het beleid “Ruimte voor de Stad”); d) Als gevolg daarvan kan GVB genoodzaakt te zijn te snijden in de exploitatie vanwege lagere inkomsten; e) Als we niet kunnen voldoen aan de subsidie-eisen van het Rijk voor het tijdig opleveren van de grote projecten op Zeeburgereiland vervalt de grondslag voor de Rijksbijdrage; f) Tot aan de uitvoering van maatregelen leidt de toename van inwoners en bezoekers tot onveilige situaties, zoals op de halte Zuiderzeeweg na ingebruikname Hogeschool Inholland; g) Spanning tussen het moment waarop budgetten beschikbaar komen en aanbestedingstermijnen leidt tot langere doorlooptijden van het plan- en ontwerpproces; h) Wet natuurbescherming-vergunning stikstof

wordt niet verleend voor de aanlegfase van de drie grote projecten op Zeeburgereiland; i) Personele bezetting van projectteams is niet op orde (te houden), door schaarste op de arbeidsmarkt en spanning tussen beschikbare capaciteit en budget voor de volgende projectfase vooruitlopend op formele besluitvorming. De eerste voortgangsrapportage in het kader van de Regeling Grote Projecten volgt bij de raadsbesluiten over de planproducten van de drie grote projecten op Zeeburgereiland (PBI-2 besluiten voorjaar 2024).

2 Voorheen de regeling risicovolle projecten (RRP)

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 1 december 2023 Pagina 4 van 4

Doorkijk 2024 Wij voorzien voor eind 2023 en 2024 de volgende bestuurlijke planningsmomenten. Q4 2023  Uitvoeringsbesluit HOV bussen Strandeiland (naar Bijlmer Arena en naar Weesp)  Inspraak en advies stadsdelen Nota van Uitgangspunten Cruciale Mijl IJburglaan  Inspraak en advies stadsdelen Nota van Uitgangspunten Definitieve Tramstalling Zeeburgereiland  Inspraak en advies stadsdelen Voorkeursalternatief Verbinding Zeeburgereiland  Inspraak en advies Ruimtelijk Kader Zeeburgereiland  Uitkomsten van het onderzoek vervangen van P+R Zeeburg I Q1 2024  Uitvoeringsbesluit nieuwe voorlopige bushalte en verlenging bestaande bushalte Sluisbuurt Q2 2024 Onder voorbehoud van de uitkomst van de lange termijnplanning Investeringen Groeiende Stad, waaruit duidelijkheid moet komen of de plannen voor Zeeburgereiland financieel prioriteit krijgen, of er voldoende zicht op dekking is, of ze al dan niet gefaseerd door kunnen, of dat ze in de pauzestand moeten of in het uiterste geval zelfs geheel moeten worden stopgezet:  Voorkeursbesluit raad Nota van Uitgangspunten Cruciale Mijl IJburglaan  Voorkeursbesluit raad Nota van Uitgangspunten Definitieve Tramstalling Zeeburgereiland  Voorkeursbesluit raad Nota van Uitgangspunten Verbinding Zeeburgereiland  Besluit raad Ruimtelijk Kader Zeeburgereiland  Uitvoeringsbesluit verbeteren voetgangersoversteek en capaciteit tramhalte

Zuiderzeeweg Q4 van 2024  Volgens huidige inzichten start de exploitatie van de HOV Bus Strandeiland – Bijlmer Arena. Hopend u voor nu voldoende te hebben geïnformeerd.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Reinier van Dantzig Wethouder Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit Wethouder Woningbouw en Stedelijke Ontwikkeling

Bijlagen 1. Financieel Perspectief (geheim) 2. Maatregelen mobiliteitsplan 3. Monitoring mobiliteitsprogramma

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl