Schriftelijke vragen Taimounti opdoeken van het meldpunt voor bijstandsfraude.pdf

Gemeente Amsterdam Gemeenteraad Gemeenteblad

R

Schriftelijke vragen Jaar

2019

Afdeling

1

Nummer

1853

Datum indiening

7 oktober 2019

Datum akkoord

college b&w van 5 november 2019

Publicatiedatum

6 november 2019

Onderwerp

Beantwoording schriftelijke vragen van het lid Taimounti inzake het opdoeken van het meldpunt voor bijstandsfraude. Aan de gemeenteraad

Toelichting door vragensteller: De Volkskrant bericht dat ‘Nederlanders elkaar steeds meer verklikken bij de overheid’1. De meeste tips betreffen een vermoeden dat een buurtgenoot of andere bekende samenwoont of zwart werkt naast de uitkering. De gemeente Amsterdam heeft een dergelijk meldpunt. De fractie van DENK acht een meldpunt bijstandsfraude onwenselijk. Het faciliteert en bevordert wantrouwen tussen burgers en ondergraaft daarmee de verbonden en gezonde samenleving die wij voor ogen hebben. Daarnaast is de fractie van DENK van mening dat de opsporing van bijstandsfraude een taak is die belegd is bij de gemeente. Juist omdat het hier gaat om bijstandsgerechtigden is voorzichtigheid geboden. Zoals bestuurskundige Paul Frissen het in het artikel in de Volkskrant verwoordt: het gaat hier om kwetsbare burgers. “Een melding is zo gedaan en je bezorgt degene over wie het gaat veel last”, aldus Frissen. Gezien het vorenstaande heeft het lid Taimounti, namens de fractie van DENK, op grond van artikel 45 van het Reglement van orde voor de raad van Amsterdam, de volgende schriftelijke vragen aan het college van burgemeester en wethouders gesteld: 1. In het coalitieakkoord is het volgende streven vastgelegd: “wij blijven vertrouwen in mensen centraal stellen in plaats van uit te gaan van wantrouwen en controledwang”.

De fractie van DENK is van mening dat een meldpunt om één van de meest kwetsbare groepen in onze stad te verklikken haaks staat op dit streven. Hoe rijmt het college het meldpunt bijstandsfraude met het coalitieakkoord?

1

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nederlanders-verklikken-elkaar-vaker-bijde-overheid-aantal-meldpunten-bijstandsfraude-verdrievoudigd~b910f378/

1

Jaar Afdeling Nummer Datum

2019 Gemeente Amsterdam 1 Gemeenteblad 1853 Schriftelijke vragen, maandag 7 oktober 2019 6 november 2019

R

2. Ook hebben wij afgesproken een ‘verbonden stad’ te creëren. Een meldpunt versterkt juist gevoelens van wantrouwen en achterdocht van burgers naar elkaar toe. Hoe rijmt het college het in stand houden van een meldpunt bijstandsfraude met het creëren van een verbonden stad? Deelt het college niet de mening dat dit meldpunt de verbonden stad ondermijnt? Antwoord vragen 1 en 2: De door het college in het in het collegeakkoord neergelegde uitgangspunten dat het vertrouwen in de mensen centraal staat in plaats van uit te gaan van wantrouwen en controledwang, zijn belangrijke uitgangspunten. Het college sluit er de ogen echter niet voor dat er een kleine groep Amsterdammers is dat misbruikt maakt van voorzieningen in de stad. Het college vindt het belangrijk dat iedereen die in het dagelijks leven behoefte heeft aan ondersteuning, passende hulp krijgt. Het vergroten van de zelfredzaamheid en het bieden van bestaanszekerheid zijn daarbij belangrijke aspecten. Misbruik van voorzieningen ondermijnt het draagvlak in de maatschappij voor sociale en maatschappelijke voorzieningen. Om de solidariteit in de samenleving te behouden, is het nodig dat de verdeling van voorzieningen, zoals uitkeringen in het kader van de Participatiewet, rechtmatig en rechtvaardig gebeurt. Het behoud van deze solidariteit draagt bij aan de verbondenheid in de stad. 3.

Wat is de noodzaak voor een meldpunt bijstandsfraude? Is het college van mening dat de Participatiewet niet voldoende mogelijkheden biedt om bijstandsfraude aan te pakken? Is het college niet van mening dat meldingen van bijstandsfraude opgevangen kunnen worden door 14020? Is een speciaal meldpunt überhaupt nodig? Antwoord vraag 3: Het voorkomen van onrechtmatige bijstandsverlening en de opsporing van fraude gebeurt in Amsterdam signaal gestuurd. Dat wil zeggen dat alleen signalen van burgers, andere organisaties en professionals in de keten van Werk, Inkomen en Participatie de gemeente in de gelegenheid stellen om wanneer nodig te handhaven. Al deze signalen samen geven de gemeente een beeld van de rechtmatigheid van de bijstandsverlening en het soort regelovertredingen in de stad. Op basis hiervan kunnen preventieve maatregelen worden ontwikkeld zodat naleving wordt bevorderd en handhaving kan worden voorkomen. Voor een adequate behandeling van een signaal en het waarborgen van de privacy van de betrokkenen, is het van belang dat zo min mogelijk mensen weet hebben van het signaal of het feit dat iemand een uitkering heeft. Daarom is er voor gekozen de signalen rechtstreeks bij de afdeling Handhaving Werk en Inkomen te ontvangen.

De gemeente wil voorkomen dat het meldpunt laagdrempelig de gelegenheid biedt om bijvoorbeeld buren of familieleden te belasteren en lastig te vallen. Daarom wordt niet actief over het meldpunt gecommuniceerd. Bij organisaties als de belastingdienst of de politie, is het meldpunt bekend.

2

Jaar Afdeling Nummer Datum

2019 Gemeente Amsterdam 1 Gemeenteblad 1853 Schriftelijke vragen, maandag 7 oktober 2019 6 november 2019

R

Een via het meldpunt ontvangen signaal over een uitkering die onrechtmatig wordt verstrekt, is op zichzelf geen reden om een onderzoek in te stellen. Iedere melding wordt eerst door professionals gescreend op geloof- en onderzoekswaardigheid. Wanneer uit bestanden zoals de uitkeringsadministratie blijkt dat er aan de rechtmatigheid van de bijstandsuitkering getwijfeld kan worden, wordt het signaal in onderzoek genomen. Bij het onderzoeken van de rechtmatigheid hanteert de gemeente het uitgangspunt dat proportionaliteit voorop staat. Dit houdt in dat de gemeente altijd kiest voor een voor de Amsterdammers minst belastende handhavingsmethode, tenzij uit concrete feiten of omstandigheden blijkt dat registraties niet in overeenstemming zijn met de in de uitkeringsadministratie bekende gegevens (bijvoorbeeld een niet gemelde wijziging in de Basisregistratie Personen). Een signaal op zichzelf leidt niet tot een zware repressieve interventie. 4. Wat is de (in)effectiviteit van het meldpunt? Met andere woorden, hoeveel meldingen komen binnen die leiden tot concrete fraude en hoeveel niet? Antwoord vraag 4: In 2018 zijn er door het meldpunt 597 signalen over bijstandsgerechtigden ontvangen waarvan er 315 in onderzoek zijn genomen. In 124 gevallen (39%) heeft dit geleid tot geconstateerde onrechtmatigheid, 72 uitkeringen (22%) zijn beëindigd. 5.

De fractie van DENK acht een meldpunt bijstandsfraude niet nodig en vindt het niet passen in onze stad. Is het college bereid om het meldpunt op te doeken? Graag een gemotiveerd antwoord van het college. Antwoord vraag 5: Nee zie het antwoord op vraag 3. Burgemeester en wethouders van Amsterdam

Femke Halsema, burgemeester

Peter Teesink, secretaris

3