Schriftelijke reactie mw. Barenbrug

Amsterdam, 7 juni 2022

Betreft: Geluidsnorm/Afstandsnorm voor volkstuinparken t.b.v. afwegingskader windturbines

Geachte raadsleden,

Bij deze enige achtergrondinformatie bij de mondelinge inspraak van Els Timmerman voor uw vergadering van 9 juni 2022. Zij stelt de effecten van geluid van windturbines op volkstuinparken aan de orde. Hieronder zijn enkele gegevens op een rij gezet, die onderdeel moeten zijn van de afwegingen voor een geluidsnorm of afstandsnorm voor mensen die op volkstuinen werken en wonen.

Tuinders lopen verhoogd risico op gezondheidseffecten De gemeente Amsterdam heeft zoekgebieden vastgesteld op zeer korte afstand van volkstuinen waar mensen in het seizoen overnachten en waar overdag veel mensen buiten zijn om te tuinieren, een moestuin te onderhouden, samen te werken, elkaar te ontmoeten, te recreëeren, kinderen veilig buiten te laten spelen, etc. Al deze mensen lopen een hoger risico op gezondheidseffecten dan waar in het RIVM-rapport van wordt uitgegaan. Tuinders en hun familie verblijven immers in houten behuizing en zijn doorgaans de hele dag in de buitenlucht. Windturbines op korte afstand betekent dat er 24 uur per dag grote overlast zal zijn en daardoor afbreuk van het welzijn van grote groepen mensen in meerdere zoekgebieden (zie tabellen met aantallen achteraan deze brief). De expertgroep gezondheid heeft de gezondheidseffecten van geluidshinder op volkstuinparken niet expliciet in kaart gebracht maar heeft wel in haar advies genoemd dat er een hogere geluidsbelasting is (dan bij woningen) en dat er gezondheidseffecten kunnen optreden: Er leven in de stad veel zorgen dat windturbines mogelijk worden geplaatst nabij volkstuinen. Een behoorlijk aantal inwoners van Amsterdam met een volkstuin zou een aanzienlijk deel van het jaar in en rond hun tuinhuisjes verblijven.

In de normering voor windturbines worden volkstuinen niet meegenomen als geluidsgevoelige objecten. Deze volkstuinen kunnen te maken krijgen met een hogere geluidbelasting. Daardoor kunnen bij deze bewoners gezondheidseffecten optreden.

Percentages (ernstig) gehinderden ‘buiten’ In het MER addendum van de Provincie staan tabellen met gehinderden in een strook van 600 meter rond de zoekgebieden (p.28). Bij deze aantallen gehinderden zijn de bewoners van volkstuinparken (tuinders en hun families) NIET meegenomen. Volkstuinparken zijn wettelijk geen geluidsgevoelige bestemmingen, zoals woningen. Echter, de algemene beschermingsnorm van de Europese Strategische Milieu Beoordelingsrichtlijn is technisch niet gebonden aan woningen, de 1

Europese normering geldt voor alle mensen en objecten waar mensen verblijven dus ook voor een volkstuinpark. Te meer omdat nachtverblijf wettelijk is toegestaan en hinder en overlast vooral tijdens de nachtelijke uren optreedt. De huidige wettelijke normen die de gemeente Amsterdam hanteert gaan uit van een maximaal toelaatbaar jaargemiddelde geluidsniveau Lden van 47 dB (gemeten op de gevel van een woning). Daarnaast geldt een maximaal toelaatbare waarde voor het jaargemiddelde geluidsniveau in de nachtperiode Lnight van 41 dB. Deze geluidsnorm is omgerekend door Amsterdam naar een afstandsnorm van 350 meter voor omwonenden (vuistregel). Figuur 3.1a uit het MER Addendum (p. 26) laat zien dat een geluidsnorm van 47 dB overdag buitenshuis ongeveer 37% gehinderden en 21% ernstig gehinderden betekent. ‘s Nachts zijn deze percentages nog hoger. Ook als de geluidsnorm bijgesteld zou worden naar de voorgestelde WHOnorm van 45Lden, betekent dat volgens deze grafiek buitenshuis nog steeds ongeveer 28% gehinderden en 15% ernstig gehinderden overdag (en nog hogere percentages ‘s nachts). Het is niet duidelijk of buitenshuis in het TNO-onderzoek van 2008 betekent dat men de hele dag buiten is en ook ‘buiten’ slaapt. Waarschijnlijk zullen de hinderpercentages op volkstuinparken in werkelijkheid nog hoger uitvallen1.

Figuur 3.1a: Hinder door windturbines: relatie tussen geluidniveau en percentage (ernstige) gehinderden (Janssen, et al., 2008).

Als er bij een geluidsnorm van 45 dB naar verschillende afstanden wordt gekeken laat figuur 3.1b zien dat bij kleinere afstanden de percentages (ernstig) gehinderden buitenshuis heel snel oplopen (MER addendum p. 26). De grafiek begint pas bij een afstand van 200 meter (dat zegt al veel,

1 Deze grafieken zijn gebaseerd op veel kleinere windmolens. Wat de geluidseffecten zijn van de huidige industriële turbines moet nog onderzocht worden. Ook het begrip ‘hinder’ is discutabel omdat dit niet gebaseerd is op gezondheidsonderzoek. Toch wordt met dit begrip als sinds 2008 gewerkt in plaats van dat er goed onderzoek wordt gedaan naar de echte effecten op de gezondheid.

2

kennelijk komen kleinere afstanden niet voor). Toch liggen de zeven volkstuinparken in Amsterdam Noord (A10), Oost (Sciencepark) en ZuidOost IN de voorkeursgebieden! Plaatsing van windturbines bij volkstuinen op dergelijke afstanden, zoals nu in de voorkeurszoekgebieden mogelijk wordt geacht, is volstrekt onwenselijk. Maar ook als wordt uitgeweken naar de reservegebieden en de afstanden groter kunnen zijn , blijft de hinder op de volkstuinparken verhoudinsggewijs erg groot, vanwege het buitenleven en de ongeisoleerde tuinhuizen.

Aangezien de hinder buitenshuis zoveel groter is zou de afstand van windturbines tot volkstuinen eerder groter dan kleiner moeten zijn dan tot woningen. Het is dus een enorme omissie geweest geen rekening te houden met recreatie en bewoning van volkstuinen bij het bepalen van de zoekgebieden en ervan uit te gaan dat plaatsing van windturbines pal naast volktuinen geen problemen zou opleveren.

Conclusie Wij zijn van mening dat bovenstaande gegevens uit het MER addendum, de uitspraak van de Raad van State en de moties van Erkens en Leijten (zie achtergrondinformatie) meegenomen moeten worden in de besluitvorming over een geluidsnorm of afstandsnorm voor inwoners van Amsterdam, waaronder volkstuinders. Ondanks de extreme hinder gelden volkstuinparken wettelijk niet als geluidsgevoelige bestemmingen. De kaarten van de zoekgebieden zijn niet aangepast en de zoekgebieden liggen nog steeds op onacceptabele afstanden van volkstuinparken. De Europese normen gaan hier verandering in brengen. Aangezien de geluidsnorm ter discussie staat is nu het moment aangebroken om de situatie van volkstuinparken in de zoekgebieden in de discussie mee te nemen. Wij verwachten dat op de eerste plaats de extra geluidgevoeligheid van volkstuinparken erkend 3

wordt en vervolgens dat dit resulteert in een extra strenge toepassing van de geluidsnorm/afstandsnorm, zodat recht wordt gedaan aan de situatie van de duizenden tuinders en recreanten in de zoekgebieden. Landelijk wordt aan de hand van wetenschappelijk onderzoek toegewerkt naar een geluidsnorm/afstandsnorm die ervoor moet zorgen dat het percentage ernstig gehinderden voor ‘zowel binnen- als buiten-wonenden’ niet groter is dan 1%. Afgaand op bovenstaande grafieken 3.1a en 3.1b betekent dit een geluidsnorm van op zijn hoogst 35 dB, oftewel een afstand van minimaal 1500 meter tot volkstuinparken. Amsterdam kan hierin voorop lopen door nu rekening te houden met het welzijn van duizenden burgers.

Met vriendelijke groet, Koko Barenbrug, volkstuinpark Buikslotermeer (Amsterdam Noord)

4

Achtergrondinformatie: Moties Erkens en Leijten Op 15 juni 2021 is in het kader van de RES (Regionale Energie Strategie) motie 32813-731 van de leden Erkens en Leijten door de Tweede Kamer der Staten-Generaal aangenomen. In deze motie wordt de regering verzocht op korte termijn een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de effecten van verschillende afstandsnormen op de gezondheid en leefkwaliteit van omwonenden bij het plaatsen van windturbines op land. Tevens wordt de regering verzocht de resultaten van dit onderzoek mee te nemen in het verder concretiseren van de 30 Regionale Energie Strategieën. Op 23 februari 2022 hebben de leden Erkens en Leijten een nieuwe motie ingediend (motie 32813 985) adviseert om voor projecten waar nog geen plan MER voor is afgerond de Deense afstandsnorm aan te houden tot de nieuwe landelijke normen bekend zijn. De Deense afstandsnorm houdt in dat windturbines op een afstand van 4x de totale hoogte van de turbine tot woningen staan. Dit komt voor de Amsterdamse turbines neer op een afstand van ongeveer 1000 meter.

Uitspraak Raad van State In dit kader wijzen wij ook op de uitspraak d.d. 30 juni 2021 van de Afdeling bestuursrecht van de Raad van State inzake Delfzijl (ECLI:NL:RVS:2021:1395) en inzake Goyerbrug (gemeente Houten) van 28 juli 2021 (ECLI:NL:RVS:2021:1679), die zijn gebaseerd op het Nevele-arrest van het Hof van Justitie te Luxemburg (ECLi:EU:C:2020:503). Daarin is aangegeven dat voor 'plannen' en 'programma's' in de zin van de Strategische Milieu Beoordelings Richtlijn (SMB-richtlijn) een voorafgaande plan-MER is vereist. De ratio daarvan is gelegen in het feit dat daarmee het hoge beschermingsniveau van de gezondheid van de mens en diens leefomgeving (het milieu) kan worden behouden of verbeterd. Verslechteren is in geen geval toegestaan. De norm die uit de Strategische Milieubeoordelingsrichtlijn volgt is dat een plan of programma met aanzienlijke milieugevolgen slechts dan mag worden vergund als vooraf met wetenschappelijke zekerheid is vastgesteld dat de gezondheid van de mens en diens leefomgeving wordt beschermd of verbeterd. Dit slaat zowel op de volksgezondheid als op de persoonlijke gezondheid van individuele omwonenden. Met mogelijke aantasting van de gezondheid van omwonenden wordt inbreuk gedaan op de grondrechten van zowel burgers als tuinders van Amsterdam.

5

Overzicht aantallen bewoners van volkstuinen in de zoekgebieden Naast de bewoners en directe gebruikers in onderstaande tabellen zijn er duizenden bezoekers die gebruik maken van de tuinen en van de parken als geheel, zoals familieleden, vrienden en recreanten. Volkstuinparken in of naast voorkeurszoekgebied volkstuinpark

aantal huisjes/ tuinen

aantal bewoners x 2,5

afstand tot zoekgebied

Kweeklust Noord zoekgebied 3

103

huisjes

257

0 - 150

Tuinwijck Noord zoekgebied 3

229

huisjes

572

0 - 150

De Molen Noord zoekgebied 3

152

huisjes

380

0 - 150

Buikslotermeer Noord zoekgebied 3

247

huisjes

617

0 - 150

Nieuwe Levenskracht Science Park Oost zoekgebied 4A

151

huisjes

377

0 - 150

Hof van Eden zoekgebied 4A

90

tuinen

225

0 - 150

Wijkergouw Noord zoekgebied 3

226

huisjes

565

< 350

Rust en vreugd Noord zoekgebied 3

115

huisjes

287

< 350

Frankendael Driemond zoekgebied 5 A

90

huisjes

225

0 - 150

Linnaeus Driemond zoekgebied 5 A

317

huisjes

792

0 - 150

De vijf slagen nutstuin Zuid-Oost zoekgebied 5A

154

tuinen

385

< 350

totaal

1874 tuinen 1630 huisjes

6

4685

Volkstuinparken dichtbij reserve- of extra zoekgebied volkstuinpark

aantal huisjes/tuinen

Aantal bewoners x 2,5

Grote Braak overlap reservegebied

408 huisjes

1020

0 - 100

De Bretten overlap met reservegebied

203 huisjes

507

0 - 100

137 huisjes 48 moestuinen

462

< 350

Zonnehoek dagrecreatie vlakbij reservegebied

70 huisjes

175

< 100

Oase nutstuin vlakbij reservegebied

45 tuinen

112

< 150

Amstelglorie vlakbij extra reservegebied

438 huisjes

1095

< 100

Dijkzicht vlakbij reservegebied

205 huisjes

512

< 150

Ons Lustoord vlakbij extra reservegebied

314 huisjes

785

< 350

Nieuw Vredelust vlakbij extra reservegebied

103 huisjes

257

350

Federatie Amsterdamse amateur tuinders vlakbij extra reservegebied

160 tuinen

400

< 350

De Bongerd vlakbij reservegebied

Nieuwe Diep vlakbij reservegebied Reigersbos nutstuin vlakbij reservegebied totaal

7

2131 tuinen 1878 huisjes

5327

afstand tot zoekgebied