Schriftelijke reactie dhr. Eringa inzake de bijbehorende bereikbaarheidsopgave

Geachte leden van de raadscommissie RO, Agendapunten 3 en 10 van de raadscommissievergadering betreffen de ontwikkeling en verdichting van verschillende gebieden in Amsterdam Noord, maar wordt met geen woord gerept over de bereikbaarheidsopgave die deze woningbouw met zich meebrengt. Omdat dit college al eerder, bij het kiezen van mogelijke locaties voor een erotisch centrum, heeft laten zien de huidige bereikbaarheid van de noordelijke IJ-oever goed genoeg te vinden voor grote ontwikkelingsprojecten, breng ik dit punt in bij de vergaderingen van de raadscommissies MOW en RO. De afgelopen weken werd duidelijk hoe onwaarschijnlijk kwetsbaar de infrastructuur van Noord is. Een boomwortel en een gebroken ketting, meer was er niet nodig om dit stadsdeel met 100.000 inwoners slecht bereikbaar te maken vanuit de rest van de stad. Een boomwortel en een ketting, in de rijkste stad van Nederland. En de oplossing voor dit acute probleem, zo meldt de wethouder in reactie op raadsvragen en krantenberichten, komt op zijn vroegst over acht jaar. En dat wordt dan een halve oplossing: de Oostbrug bedient zoals zijn naam al verklapt alleen de oostelijke helft van Noord. Voor bewoners van de westelijke helft van Noord en Zaanstad is er tot 2040 geen gelijkwaardig alternatief voor de auto.

Wanneer de problemen met de bereikbaarheid van Noord op de voorgrond treden vertelt de gemeente ons telkens dat het gaat om een calamiteit/ongeluk/incident en dat er hard wordt gewerkt aan een oplossing, en dat is beide waar. Er is echter ook een ander deel van de realiteit dat zich niet laat toedekken door dit voor de gemeente gunstige verhaal, en dat zich elk jaar nadrukkelijker manifesteert. Ik zet het hier graag uiteen. In de afgelopen 10 jaar waarin Noord zich sterk ontwikkelde, heeft de gemeente het eigen Gemeentelijk Vervoers Bedrijf een monopolie gegund op nieuwe IJ-oeververbindingen. Het Oostveer ging varen in 2014, er kwamen extra ponten (2016-2022), het IJpleinveer werd verbeterd (2023) en de Noord/Zuidlijn ging rijden (2018). Geen van deze maatregelen leidde tot een robuuste verbinding met het centrum, noch tot minder drukte op de centrale veren. Een dokter zou dit een palliatief medicijn noemen: een behandeling die de oorzaak van de ziekte niet wegneemt maar de symptomen iets vermindert. En je hebt er steeds meer van nodig. En ander ongemakkelijk feit is dat dit monopoliebeleid bijwerkingen kent, die nauwkeurig gedocumenteerd zijn door de lokale en landelijke pers (zie weblinks onderaan). Zo leidde maximalisering van pontverkeer tot aanvaringen met binnenvaartschepen (2016, 2017, 2020).

De nieuwe elektrische ponten kunnen mechanische defecten hebben leidend tot botsingen met de kade en gewonde passagiers (2018), onbestuurbaarheid (2018), brandgevaar en uitval (2024, zie onder). Tenslotte maakt het GVB-monopolie de bereikbaarheid van Noord uiterst kwetsbaar voor stakingen van het personeel (2019) en personeelstekort (2023-nu). In 2020-2022 vormde de coronapandemie een nieuwe stresstest voor de veren, met een jarenlange halvering van de capaciteit tot gevolg.

IJpleinveer, 8:31, 23 januari 2024. Er werd opnieuw gevaren met één pont, in plaats van de geplande drie.

Het recentste ongemakkelijke feit, maar zeker niet het laatste, is dat de snelle ontwikkeling van Noord niet eindigt in februari 2024. Op de westelijke IJ-oever verrijst nu de Buiksloterham en de woningbouw in het Hamerkwartier zal dit jaar beginnen. En vanaf juli 2024 bedient het maximaal belaste Buiksloterwegveer ook het congreshotel Maritim Overhoeks voor 5000 bezoekers, zonder extra capaciteit of alternatief vervoer. Beste gemeente, dit beleid is ontoereikend en onverantwoord. Wat Noord nodig heeft is een plan B, geen plan GVB. In de komende paar jaar zijn er maar twee alternatieven voor de huidige verbindingen: noodbruggen en recycling van een buis van de IJtunnel. Beide hebben bewezen snel haalbaar te zijn: een noodbrug werd in 2016 gebouwd in enkele dagen, en fietsen door een buis van de IJtunnel gebeurt jaarlijks tijdens het Dam tot Dam-weekend. Ook in 2019 werd fietsen door de IJtunnel binnen een week gerealiseerd op ons verzoek, tijdens een staking van het pontpersoneel. Verder onderzoek naar fietsen door de IJtunnel werd in 2019 afgewezen door wethouder Sharon Dijksma met een argument dat inmiddels volstrekt achterhaald is: het zou onveilig zijn voor fietsers.

Sinds begin januari weten we dat juist de huidige krappe fietspaden onveilig zijn voor de massa’s fietsers die er overheen geperst worden, slalommend tussen voetgangers en vrachtverkeer; en dat spreiding van die verkeersstroom rust en veiligheid creëert. Ook de bereikbaarheid van het centrum voor logistiek verkeer is nu geborgd, met de heropende Piet Heintunnel. Voor de goede orde: ik pleit hier niet voor de onmiddellijke bouw van noodbruggen of opening van de IJtunnel voor fietsers. Ik vraag u wel om een haalbaarheidsstudie naar maatregelen op de korte termijn, die het systeem zouden kunnen verstevigen in de 8 jaar tot de bouw van de Oost- en Westbrug. Het op voorhand afwijzen van elk alternatief voor het GVB, zoals de afgelopen jaren gebeurde, staat op gespannen voet met de realiteit van 2024. Ik vraag u om de eindeloze herhaling van deze discussie te beëindigen met pragmatisch beleid dat effectief kan zijn op de korte termijn; voordat we geen keus meer hebben. Hoogachtend, Ed Eringa Bewoner Amsterdam-Noord Adviseur IJ-oeververbindingen

Referenties: 2018 https://www.at5.nl/artikelen/178761/pont-vaart-per-ongeluk-achteruit-bakfiets-kukelt-overboord 2018 https://www.at5.nl/artikelen/184573/aanvaring-pont-met-dertien-gewonden-was-fout-schipper 2019 https://www.parool.nl/amsterdam/fietsen-door-ijtunnel-tijdens-ov-staking~b0e8d1f8/ 2016, 2017, 2020 https://nos.nl/artikel/2357429-vier-gewonden-na-aanvaring-tussen-binnenvaartschipen-pont-op-het-ij 2020-22 https://www.parool.nl/amsterdam/corona-maakt-van-het-ij-weer-een-obstakel-pont-en-ovvoldoen-niet~bfc9594bc/ 2023-nu https://www.parool.nl/amsterdam/grote-drukte-bij-pont-centraal-station-ook-gvb-kampt-metpersoneelstekort~b69c04ad/