Schriftelijke bijdrage mw. Vos inzake inspreekavond DC Programma Windenergie 2030

Onvolledige en soms onjuiste informatie in het planMER m.b.t. het zoekgebied ‘knooppunt Holendrecht’

Geachte raadsleden en commissieleden,

Mijn zorgen gaan over de zoekgebieden in Amsterdam Zuidoost, en met name het zoekgebied ‘knooppunt Holendrecht’. Ik ga niet uitgebreid het gebied beschrijven, want jullie hebben daarover genoeg gelezen in de zienswijzen. Ook is er onlangs een mooi artikel geplaatst op de website van de Partij voor de Dieren Amsterdam over de nadelige gevolgen van een windturbine in dit natuurgebied, wat ik bij deze wil aanraden om te lezen. Waar ik nu over wil schrijven is het planMER. Afgelopen juli hebben we een zienswijze kunnen indienen. Een van de documenten die daarbij ingezien konden worden was het bijbehorende planMER Windenergie voor het Programma Windenergie Amsterdam 2030, opgesteld door Bosch en van Rijn. Mede op basis van dit rapport hebben zowel inwoners als politici een afweging kunnen maken voor wat in hun ogen het beste zoekgebied lijkt. Het gaat hier om een oppervlakkige analyse van de verschillende gebieden, na het planMER volgt eventueel een project MER. De uitkomsten in het planMER kunnen echter wel de keuze voor geschiktheid van een zoekgebied beïnvloeden, aangezien in het planMER de verschillende gebieden worden vergeleken met elkaar. Ik heb wat in het planMER (technische bijlage) staat m.b.t ‘knooppunt Holendrecht bestudeerd en kwam tot de conclusie dat er informatie in staat die soms onvolledig is, en soms ook onjuist.

Ik wil graag puntsgewijs toelichten waardoor ik tot die conclusie kwam. Op pagina 101, in de paragraaf over stadsontwikkelingen ontbreekt volledig de nieuwbouw van de Tafelbergcampus op de Tafelbergweg, woningen voor 290 jongeren van 18 tot 27 jaar, deels met een achtergrond in de jeugdzorg. Deze woningen staan op 800 meter afstand van de zoeklocatie. Vorige week hebben de eerste jongeren hun sleutel in ontvangst genomen. Zij gaan een windturbine op deze plek horen en zien, bovenop de geluiden van de snelweg naast hun woningen. Op pagina 103, bij ‘Effecten op Natura 2000-gebieden’ staat dat de dichtstbijzijnde windturbine ligt op een afstand van ca 2,7 km ligt van Natura 2000- gebied Botshol en binnen 10 km afstand van de voor meervleermuis aangewezen Natura 2000- gebieden, waaronder Botshol. Het zoekgebied ligt op maar 2 km afstand van Botshol, dat is ruim binnen deze 10 km, maar dat wordt hier niet benoemd. De tekst is misleidend, want de afstand van de zoeklocatie tot Botshol wordt hier helemaal niet genoemd. Op pagina 104 wordt terecht gesteld dat het zoekgebied in een NNN-gebied ligt. Wanneer een project leidt tot verlies van natuurwaarden binnen NNN moeten er compensatiemaatregelen genomen worden. Maar wat zijn de gevolgen van het project? Het NNN-gebied wordt hier al doorsneden door een knooppunt van snelwegen. Een windturbine is een extra obstakel in dit gebied.

Op pagina 64 wordt gesteld dat er voor NNN-gebieden een verstoringsafstand van 200 meter wordt aangehouden, omdat de meeste vogels een verstoringsafstand zouden hebben van 75-200 meter.

Deze aanname berust echter op verouderde onderzoeken. Er zijn recentere onderzoeken die aantonen dat de verstoringsafstand voor veel vogelsoorten veel groter is dan 200 meter. (1,2,3) In het zoekgebied worden veel ganzen en zwanen waargenomen. Op de golfbaan maar liefst acht soorten ganzen en twee soorten zwanen. Daarvan zijn de nijlgans, de grauwe gans en de knobbelzwaan regelmatig waargenomen binnen de 200 meter van de beoogde zoeklocatie. Ook worden er veel eenden waargenomen: zes soorten eenden, waarvan alle soorten ook binnen de 200 meter van de beoogde locatie zijn waargenomen. Dit geldt ook voor de twee soorten reigers: de blauwe reiger en de grote zilverreiger. Andere grote vogels zijn onder andere de torenvalk en de buizerd die waargenomen zijn in het zoekgebied. Windturbines maken vaker slachtoffers onder de grotere soorten vogels. Grotere vogels hebben in de regel een lagere reproductiegraad. De impact onder deze vogels kan dan ook veel groter zijn. Op pagina 104 staat een paragraaf over effecten op weidevogelgebieden. Hier staat dat de zoeklocatie van de windturbine niet is gelegen binnen weidevogelgebied en de locatie niet binnen de verstoringsafstand ligt van 200 m. Weliswaar staat dit gebied niet op de kaart als weidevogelgebied maar worden er wel degelijk weidevogels waargenomen in het zoekgebied.

In 2018 hebben studenten van Wageningen Universiteit een onderzoek uitgevoerd naar de ecologische waarde van drie golfbanen waaronder golfbaan de Hoge Dijk (4). Uit dit onderzoek kwam naar voeren dat er vijf soorten weidevogels werden waargenomen in de voorafgaande jaren die behoren tot het natuurtype ‘weidevogelgrasland in open landschap’. Dit waren vijf van de negen doelsoorten die bij dit natuurtype horen. Van de dertien soorten die doelsoorten zijn voor het natuurtype ‘vochtig weidevogelgrasland’ zijn er in de voorafgaande jaren op de golfbaan acht waargenomen. Doordat de Hoge Dijk grenst aan weidevogelgebied fungeert het gebied als foerageergebied voor weidevogels. Volgens gegevens van de NDFF die ik heb opgevraagd over de afgelopen vijf jaar zijn er eveneens meerdere soorten weidevogels waargenomen, ook in een straal van 200 meter van de beoogde locatie, namelijk slobeenden, wulpen, kieviten, scholeksters en de veldleeuwerik. Twee vogelsoorten wil ik apart benoemen. Ten eerste de scholekster. De staat van instandhouding van de scholekster is in Nederland zowel als broedvogel als niet-broedvogel zeer ongunstig. En scholeksters blijken uitermate kwetsbaar te zijn voor windturbines.

Sovon heeft een rapport opgesteld over de kwetsbaarheid van vogels voor windturbines door een kwetsbaarheidsscore te berekenen aan de hand van de risico score (= maat voor gevoeligheid voor aanvaring en verstoring) op te tellen bij de score voor de mate van bedreiging van de soort (5). De scholekster heeft een score van 9 in dit rapport, en dat is uiterst kwetsbaar. De tweede is de grutto. Deze vogel laat zich ook regelmatig zien op de golfbaan. Binnen een cirkel van 500 meter wordt de grutto vooral waargenomen net aan de andere kant van de snelweg. De staat van de grutto is net als die van de scholekster zeer ongunstig, en eveneens scoort de grutto hoog in het onderzoek naar kwetsbaarheid voor windturbines.

Onderzoek vanuit Wageningen Universiteit laat zien dat de gevolgen van aanvaringen met windturbines voor vogelpopulaties groot kunnen zijn, zelfs wanneer extra sterfte op juridische gronden aanvaardbaar worden geacht. Uit de resultaten blijkt dat een kleine toename van sterfte (tussen de 1 tot 5%) in het ergste geval in slechts 10 jaar zou kunnen leiden tot een populatiedaling van 24 tot 77%, afhankelijk van de soort (6).

Op blz. 69 staat er een opmerking dat voor de verspreiding en aantallen van vogels binnen de gemeente Amsterdam de vogelatlas van de gemeente Amsterdam gebruikt is en dat data vanuit de NDFF geen andere inzichten zou geven en daarom niet gebruikt is. Dit klopt denk ik niet, de plaatsbepaling van de waarnemingen is veel nauwkeurig in data van de NDFF dan van de vogelatlas. Op blz 105 staan enkele rode lijstsoorten genoemd. Het zijn er veel in dit zoekgebied. In 2018 werden er 101 vogelsoorten waargenomen waarvan er 20 op de rode lijst staan. Eveneens op blz. 105 staat dat het zoekgebied is gelegen in een gebied waar een gemiddelde treksterkte plaatsvindt. Dit klopt niet helemaal: Uit een onderzoek naar vogeltrek in zoekgebieden door de Universiteit van Amsterdam (7) bleek dat er ten zuiden van Amsterdam, kop van NoordHolland en West Friesland sprake is van de hoogste vogeldichtheden tijdens de najaarstrek. Het gebied in Amsterdam Zuidoost wat in dit onderzoek op de kaart is gezet is Amstel II. Op mijn vraag aan de onderzoeker of deze vogeldichtheid tijdens de trek ook geldt voor het gebied de Hoge Dijk kreeg ik als antwoord dat ik er vanuit kon gaan dat voor de Hoge Dijk dezelfde getallen gelden. Er is dus sprake van hoge treksterkte, en niet van gemiddelde treksterkte in het gebied. Op blz.

105 staat bij soortenbescherming vleermuizen dat er niets bekend is over waarnemingen of verblijfplaatsen binnen een afstand van 200 meter van de windturbine. Op de golfbaan zijn zes soorten vleermuizen waargenomen: de laatvlieger, de meervleermuis, de gewone dwergvleermuis, de rosse vleermuis, de ruige vleermuis en de watervleermujis. De laatvlieger, gewone dwergvleermuis en rosse vleermuis zijn waargenomen binnen een straal van 500 meter van de zoeklocatie. Op blz 106 staat dat er geen beschermde zoogdieren zijn waargenomen in het gebied. Op waarneming.nl staat in ieder geval 1 waarneming van een haas in een gebied van 200 meter rond de beoogde locatie. Binnen een straal van 400 meter zijn er meerdere hazen en konijnen waargenomen. Af en toe wordt er een hermelijn waargenomen op de golfbaan. Ik hoop dat ik heb kunnen overbrengen dat het gebied de Hoge Dijk, inclusief de zoeklocatie een prachtig gebied is, met een veel hogere natuurwaarde dat dat het planMER doet geloven. Tot slot wil ik nog op een onderzoek wijzen dat uitgevoerd is in China. In dit onderzoek komen de onderzoekers tot de conclusie dat windturbines een grote invloed hebben op de flora in het gebied (8). Zij ontdekten dat planten minder snel groeien en minder koolstofdioxide kunnen opnemen, en dit effect is merkbaar tot 10 km vanaf de windturbine.

Botshol, een Natura 2000-gebied ligt op 2 km afstand van de zoeklocatie. De natuur in dit gebied staat al zwaar onder druk. We hebben problemen met klimaatverandering, maar ook met biodiversiteit en afname van natuur in Nederland. In een periode van amper 10 jaar is de oppervlakte aan natuur in Nederland met 2,5% gedaald, een oppervlakte van 158 km². We verruilen het ene probleem met het andere als we een windturbine in een zo’n mooi recreatie- en natuurgebied willen zetten, wat ook nog eens deel uitmaakt van het NNN.

Met vriendelijke groet, Jacqueline Vos, inwoner van Reigersbos in Amsterdam Zuidoost.

1. https://tethys.pnnl.gov/publications/recommendations-distances-wind-turbines-important2. 3. 4.

5. 6. 7. 8.

areas-birds-well-breeding-sites https://www.researchgate.net/publication/255821935_Impacts_of_wind_farms_on_swans_ and_geese_A_review https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0006320723004834#:~:text=Six%20case s%20of%20waterfowl%20showed,et%20al.%2C%202020). https://www.google.com/search?q=green+naast+de+green+pdf&oq=green+naast+de+green +pdf&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIGCAEQLhhA0gEINjczOGowajGoAgCwAgA&source id=chrome&ie=UTF-8 https://stats.sovon.nl/static/publicaties/rap_2021-09_windenergie-gevoeligheidskaart.pdf https://www.wur.nl/nl/onderzoek-resultaten/onderzoeksinstituten/environmentalresearch/show-wenr/impact-van-windturbines-op-vogelsterfte-vaak-onderschat.htm https://www.uva.nl/content/nieuws/persberichten/2024/07/radars-laten-vogeltrek-enrisico-op-aanvaring-met-windturbines-zien.html The impact of wind energy on plant biomass production in China | Scientific Reports