Schriftelijke bijdrage - Mevrouw Oosterheerd inzake Kunstwerk met levende koeien

Agendapunt 2B, onderwerp: Kunstwerk met levende koeien in Oosterpark – Inspraak/schriftelijke bijdrage buurtbewoner Oud-Oost, Amsterdam, 3 september 2025 Geachte Raadscommissie Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire economie, Mijn naam is Ingrid Oosterheerd, ik woon in Oud-Oost, westelijk van het Oosterpark, op 7 minuten lopen afstand. Tot eind 2023 liep ik er dagelijks een ronde met mijn hond. Na haar overlijden minder frequent, maar ik kom er nog steeds vaak. Ik las over het kunstwerk ‘Pasture with cows’ van Captain Boomer Collective in een huis-aan-huis brief. Deze vond ik 27 augustus op mijn deurmat. De volgende dag ben ik naar de plek gelopen waar het gaat gebeuren. Ik had de weken daarvoor had ik al gezien dat op het kleinere hondenveld een groot vierkant stuk grasveld met hekwerk was afgezet. Op de website van de makers zag ik dat het project al eerder is georganiseerd: in 2019 in zowel Antwerpen als Londen. Op website-foto’s zie ik levende koeien lopen in een grasveld omheind met een grote houten schilderijlijst, dat tevens zitbank is. Ik lees in de brief: Een enorm, idyllisch schilderij met koeien komt tot leven in de stad. Het vervaagt de grenzen tussen kunst en werkelijkheid, tussen stad en land. (…) Het majestueuze ritme van de koeien brengt je tot rust en zet je aan het denken. Stap binnen in een wereld van pastorale zaligheid.

Bij het lezen van de huis-aan-huis brief sprongen gelijk enkele gedachten op: Koeien in mijn park, heeft men wel goed nagedacht over de omstandigheden daar? Want de harde werkelijkheid is: het Oosterpark is vies en onveilig! Voor de mens, maar ook voor viervoetige dieren. Er is steeds meer overlast in het Oosterpark, zeker de laatste twee-drie jaar: 1. Elke zomer wordt in het park intensief ge-BBQ’d, in het gras blijft veel klein afval achter: kroonkurken, glasscherven, lipjes van blikjes maar ook veel plastic eet- en verpakkingsmateriaal. 2. Naast vies is het park ook zeer onveilig. In het park worden serieuze harddrugs verhandeld. • Het Oosterpark wordt tegenwoordig ook wel crack-alley genoemd, hier kun je de beste drugs van Nederland scoren, landelijke en gemeentelijke kranten/media *) schrijven er regelmatig over. De politie en gemeente hebben hun handen er vol aan. • De dealers vernietigen niet alleen de beplanting, (zo zijn al hele stukken struikgewas vertrapt, plus twee bijzondere stukken met kievitsbloemen, toch even genoemd), nee, de dealers laten ook hun afval slingeren op hun hang- en dealplekken. Je vindt het terug tussen de bomen en struiken, maar ook op het grasveld. Je vindt er spuiten, ander drugs- en restafval maar ook mensenpoep.

Door de jaren heen zijn er genoeg gevallen geweest van honden die na het eten van drugspoep of met een spuit in hun poten met spoed naar de dierenkliniek moesten. Soms met fatale gevolgen. • Om die redenen lijkt het me dan ook gevaarlijk om koeien in het Oosterpark te laten grazen, wat als ze iets van die zooi opeten of oplikken, of een spuit in hun tong, bil of poot krijgen? • Daarnaast is de kwaliteit van het gras ook slecht. Al jaar en dag is het gras van de speelvelden een zorgenkind. Ondanks allerlei ecologische maatregelen blijft de grasmat van slechte kwaliteit en bestaat het deels uit pover gras en deels uit harde bulten van gedroogde aarde. Ik vraag me af of de koeien hier wat aan hebben? Na 1 dag grazen is het waarschijnlijk al op, ondanks de wekenlange afzetting om het gras wat te laten aansterken. Ik vraag me tevens af of met dit kunstwerk het welzijn van de koeien voorop staat? Het klinkt leuk, koeien in het park en zo een idyllisch schilderij met koeien in de stad tot leven te brengen, om zo de grenzen tussen kunst en werkelijkheid, tussen stad en land te laten vervagen. Maar wat betekent dit voor de koe? Ze overnachten niet in het park, ze worden 6x in een vrachtwagen tussen park en stal gereden. De stal is net buiten Amsterdam, begrijp ik, maar toch, die ritten leveren veel stress op, dat is bekend.

Zijn deze koeien zwanger? Want dan zou het verplaatsen nog meer stress opleveren. Hebben deze koeien kalveren, of is het juist jongvee, dat onwennig op onbekend terrein wordt gezet, maar niet gemolken hoeft te worden? Zijn de koeien wel gewend aan zoveel mensen en andere (huis)dieren? Stadshonden zullen blaffen, onbekende geuren laat elke hond anders reageren. Is er een plan van aanpak gemaakt hoe te handelen bij calamiteiten? En is er genoeg begeleiding om de koeien op hun gemak te stellen en te beschermen?

Maar mijn grootste zorg is dat de verstilling en het tot rust komen voor de mensen geldt, niet voor de koeien. De mens mag verstillen door het kijken naar grazende koeien, maar voor de koe is het anders: zij staat daar heel hard te werken. Ze graast om melk te produceren. Dat mag idyllisch lijken, maar het feit is dat de koe hier topsport levert. En dat in een tijdelijke, onbekende setting, die behoorlijk onveilig is en waar veel mensen en honden zullen langskomen, allemaal factoren die de nodige stress opleveren. Zo zouden wij als mens niet kunnen of willen werken. Waarom doen we dit dan de koeien aan? Ik lees in de brief: Het majestueuze ritme van de koeien brengt je tot rust en zet je aan het denken **). Te denken aan wat? Haar ritme is melk produceren, voor haar geen rust. Haar melk is voor de mens en niet voor haar kalf, die vaak al lang bij haar is weggehaald. En zodra het kan wordt ze weer zwanger gemaakt, om de melkproductie veilig te stellen. Tot ze op is (vanwege verminderde vruchtbaarheid, lagere melkproductie en toenemende gezondheidsproblemen) en ze naar het slachthuis moet. Hier is toch niets majestueus aan.

*) NRC, 19 augustus 2025, ‘Crack, de verslavende en verwoestende drug, wordt weer populair in Nederland. ‘Ik wil het elke vijf minuten roken’. Drugs Crack is weer aan een opmars bezig. De straatprijs is gedaald en nieuwe groepen gebruikers, zoals arbeidsmigranten, raken verslaafd. In de ‘crack-alley’ in het Amsterdamse Oosterpark wordt volop gedeald en gebruikt. „Crack is de duivel.” https://www.nrc.nl/nieuws/2025/08/19/crack-de-verslavende-en-verwoestende-drug-wordt-weer-populair-innederland-ik-wil-het-elke-vijf-minuten-roken-a4903476 AT5, 7 augustus 2025, ‘Ondanks gebiedsverboden en gebruikersbus blijft drugsoverlast Oosterpark groeien en verplaatsen’. Gebiedsverboden, een gebruikersbus en extra cameratoezicht. De drugsoverlast in het Oosterpark moet afnemen, maar toch stijgt het aantal meldingen van mensen die vooral meer overlast ervaren rondom het park. Het probleem lijkt zich dus vooral te verplaatsen in plaats van dat het afneemt. https://www.at5.nl/artikelen/233850/overlast-drugsgebruikers-oosterparkgroeien-en-verplaatsen Parool, 1 augustus 2025, ‘Ruim tweehonderd gebiedsverboden drugsgebruikers Oosterpark’, De politie heeft de afgelopen maand 202 gebiedsverboden opgelegd aan drugsgebruikers en overlastgevers in en rondom het Oosterpark in AmsterdamOost.

https://www.parool.nl/amsterdam/ruim-tweehonderd-gebiedsverboden-drugsgebruikers-oosterpark~bc653d94/ POW, 22 april 2024, ‘Crackjunks terroriseren park: 'Tijd om ze op te jagen!' Het ooit zo mooie Oosterpark in Amsterdam is veranderd in een speeltuin voor crackjunks. Steeds meer bewoners durven het park, waar openlijk gebruikt wordt en junks regelmatig agressief worden, niet meer in. https://www.powned.tv/video/crackjunks-terroriseren-park-tijd-om-ze-op-tejagen~5785/ Oost-online, 29 juni 2024, ‘In de schaduw van het Oosterpark’. Wijkagent Dolf vertelt Zeeger Ernsting over de problemen in het Oosterpark. https://oost-online.nl/in-de-schaduw-van-het-oosterpark/ DeBrug, 19 december 2024, ‘Overlast in het Oosterpark: bewoners zijn het zat’. https://debrugkrant.nl/overlast-in-hetoosterpark-bewoners-zijn-het-zat/ **) Enkele opmerkingen uit interview makers in Gazet van Antwerpen (juli 2019): ‘Bij wijze van tableau trachten we een landelijk schilderij tot leven te brengen met echte koeien. Voor je ogen ontvouwt zich een schilderij met eenvoudige scenes uit het boerenleven. Je ziet boeren ruziën, eten, vrijen. De besloten setting zet een hele gedachtenmolen in gang. Je voelt de tegenstelling tussen mens en beest, stad en platteland of heden en verleden. Vergelijk deze ervaring als het kijken naar een schilderij. En kijken naar kunst doet de tijd vertragen.

Zittend kun je als toeschouwer het samenspel tussen acteurs en koeien gadeslaan. Je wordt uitgenodigd om op de lijst plaats te nemen en je eigen aannames in twijfel te trekken. En de koebeesten, houden die zich koest? De koeien lieten het decor niet ongemoeid, tot groot jolijt van het publiek. Een beest blijft een beest’.