Schriftelijke bijdrage meneer Floris van Hees - inzake agendapunt 1e: groenvoorzieningen en stadslandbouw

Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding (OZA) Schriftelijke bijdrage dhr. F.A. van Hees voor de vergadering van woensdag 2 juli 2025

Geachte leden van de raadscommissie, Graag zou ik u willen aanmoedigen om bij de langetermijnplanning van zowel armoedebestrijding als publieke gezondheid en preventie het volgende mee te nemen in de besluitvorming: de rol van groenvoorzieningen en stadslandbouw bij de bestrijding van armoede en de preventie van gezondheidszorg. Ik zal hierna de mogelijkheden in de Lutkemeerpolder (Nieuw-West) als voorbeeld noemen, maar de uitgangspunten zijn uiteraard ook voor andere gebieden in Amsterdam van toepassing. Directe economische voordelen Groen in de buurt biedt concrete economische kansen voor mensen met lage inkomens. Stadslandbouw en moestuinen in parken of braakliggende terreinen kunnen gezinnen honderden euro's per jaar besparen op boodschappen. Bomen leveren fruit of noten en moestuinen gezonde groenten, die gezinnen niet meer in de winkel hoeven te kopen. Daarnaast ontstaat er werkgelegenheid door het onderhoud van groenvoorzieningen, van tuinieren tot boomverzorging. Voorbeeld Lutkemeerpolder: De Lutkemeerpolder ligt aan de rand van Nieuw-West, een wijk met een laag gemiddeld inkomen. Als daar meer ruimte komt voor groen, waaronder moestuinen en fruitbomen, kan dat voor die wijk heel veel betekenen. De bewoners van dat stadsdeel kunnen dan gezond eten in de buurt zelf telen. Dat scheelt geld en kan banen opleveren voor de organisatie en het onderhoud ervan.

Als de Lutkemeerpolder een bedrijventerrein blijft en er nog meer hallen en distributiecentra komen, zorgen die amper voor banen voor de lokale bevolking, maar enkel voor veel overlast in de vorm van CO2uitstoot, fijnstof, minder wateropvang, meer hitte, meer vrachtauto’s op de weg, meer kans op criminaliteit, etc. De Lutkemeerpolder en Nieuw-West zouden tot een nog grotere “sacrifice zone” worden, dus een gebied waar bewoners en het milieu bewust worden opgeoVerd voor economische activiteiten die elders in de stad als onwenselijk worden beschouwd. Er wordt als het ware misbruik van gemaakt dat de bewoners van Nieuw-West nauwelijks politieke invloed hebben om zich te verzetten, terwijl rijkere buurten wel de macht hebben om dit soort activiteiten weg te houden. Gezondheidsvoordelen betekenen minder medische kosten Toegang tot groen, waaronder stadstuinen, vermindert stress, depressie en angst. Dat zijn problemen die onevenredig veel voorkomen bij mensen in armoede. Natuur en moestuinen 1

nodigen uit tot bewegen, wat obesitas en diabetes helpt voorkomen. Schonere lucht door bomen betekent minder ademhalingsproblemen. Al deze gezondheidsvoordelen leiden tot lagere medische kosten en minder ziekteverzuim, waardoor mensen meer kunnen werken en verdienen. Voorbeeld Lutkemeerpolder: In de Lutkemeerpolder zouden bewoners kunnen recreëren en in de moestuinen werken en even met iets anders bezig zijn dan hun dagelijkse problemen. Nieuw-West heeft dat hard nodig, want 49% van de bewoners van 18 jaar of ouder ervaart zijn of haar gezondheid als slecht (vergeleken met 32% in West, zie https://vitaalgezond.amsterdam/home/feiten-en-cijfers/). Een inrichting als bedrijventerrein zou die situatie zeker niet verbeteren, eerder verslechteren. Sociale cohesie en kansen Groene ruimtes brengen buurtbewoners samen bij gemeenschapstuinen, speelplekken en informele ontmoetingsplekken onder bomen. Deze sociale verbindingen leiden tot uitwisseling van hulpbronnen, kinderopvang, klussen en werkgelegenheid. Sterke gemeenschappen zijn veerkrachtiger tegen economische tegenslagen. Voorbeeld Lutkemeerpolder: Hoe meer grond in de Lutkemeerpolder voor stadslandbouw kan worden ingericht, hoe meer mensen bij elkaar kunnen komen en sociale contacten kunnen leggen. Bij de drie bestaande, kleinschalige initiatieven is al te zijn dat er een enorme sociale cohesie ontstaat.

Het is precies wat in een stad nodig is, waar vervreemding van elkaar altijd op de loer ligt. Een inrichting als bedrijventerrein (meer dan er al staat), zou de buurt alleen maar meer doen beseVen dat zij er niet bij horen. Lagere woonkosten door natuurlijk klimaat Bomen en groen fungeren als natuurlijke airconditioning. Ze koelen buurten in de zomer met wel 2-5 graden, waardoor energierekeningen aanzienlijk lager uitvallen. In de winter bieden bomen en struiken beschutting tegen wind, wat ook helpt bij het verlagen van verwarmingskosten. Daarnaast zorgen bomen voor meer regen en houden ze vocht vast. Juist in tijden van (door mensen gedreven) klimaatverandering, is bijna niets belangrijker dan groen. Voorbeeld Lutkemeerpolder: In de Lutkemeerpolder kan stadslandbouw in combinatie met bomen een bijdrage leveren aan de verwezenlijking van de doelstelling om de opwarming van de aarde binnen grenzen te houden. Het zou voor verkoeling van de buurt zorgen. Dit in tegenstelling tot verdere verstening, die funest is voor de temperatuur in de omliggende wijken, het klimaat en de waterhuishouding. Nieuw-West ligt al vlak bij het punt in Amsterdam waar het gemiddeld het warmst is. Alleen meer groen als natuurlijke airco kan die situatie verbeteren. 2

Waardevermeerdering van de buurt Bomen en parken maken buurten aantrekkelijker, wat vastgoedwaarden verhoogt. Voor huurders betekent dit vaak beter onderhouden woningen. Voor eigenaren biedt een aantrekkelijkere buurt dankzij meer groen vermogensopbouw - vaak de enige manier voor gezinnen met lage inkomens om welvaart op te bouwen voor toekomstige generaties. Voorbeeld Lutkemeerpolder: Waar een bedrijventerrein met alle overlast die daarmee gemoeid is negatieve eVecten zal hebben op de woningwaarde, zal een stadstuin met bomen de buurt juist aantrekkelijker maken. Precies wat Nieuw-West nodig heeft. Voedselzekerheid versterken Lokaal groen vermindert de afhankelijkheid van dure, van ver getransporteerde voeding. Gemeenschapstuinen en voedselbossen bieden verse, gezonde producten direct in de buurt. Conclusie Natuur en bomen zijn geen luxe, maar een noodzaak voor armoedebestrijding en de preventie van zorgkosten. Ze bieden directe financiële voordelen, verlagen kosten, verbeteren gezondheid en creëren kansen. Investeren in groen is investeren in sociale rechtvaardigheid en economische ontwikkeling van kwetsbare gemeenschappen, zoals in Nieuw-West. Ik verzoek u dan ook daarop in heel Amsterdam in te zetten, te beginnen in de Lutkemeerpolder.

Daar kan de gemeente alle beschikbare grond waar zij direct of indirect over beschikt, als landbouwgrond herbestemmen, met als kanttekening dat er biologische, natuurinclusieve en voor de buurt toegankelijke landbouw uitgeoefend dient te worden.

3