Schriftelijke bijdrage Malek Afkari inzake agendapunt 5

Amsterdam, 2 juni 2025 Aan: De voorzitter van de gemeenteraad van Amsterdam T.a.v. de Raadsgriffie Postbus 202 1000 AE Amsterdam Betreft: Schriftelijke inspraakreactie – Masterplan Zuidoost (raadsvergadering 4 juli 2025, raadscommissie stadsonwikkeling) Van: Malek Afkari Bewoner en kernlid Buurtplatform Venserpolder

Geachte voorzitter, geachte raadsleden, Sinds de heroriëntatie van het Masterplan Zuidoost ben ik, zowel als bewoner als via mijn betrokkenheid bij Buurtplatform Venserpolder, actief aanwezig geweest bij bijeenkomsten en gesprekken over de uitvoering van het Masterplan. Wat ik gedurende deze periode heb waargenomen, strookt niet met de belofte van gelijkwaardige en transparante samenwerking zoals verwoord in het Concept rapport heroriëntatie Masterplan Zuidoost en de Blueprint hervorming governance Masterplan Zuidoost vanuit bewonersperspectief. Hoewel deze rapporten belangrijke uitgangspunten formuleren op het gebied van inclusie, transparantie en gedeeld eigenaarschap, zie ik hiervan in de praktijk weinig tot niets terug. 1. Ondoorzichtige regierol van Stichting Vivell en het Social Pact Stichting Vivell vervult binnen het Masterplan Zuidoost een dominante, maar bestuurlijk onduidelijke rol. Het Masterplankantoor is gevestigd in het hoofdkantoor van Vivell aan de Bijlmerdreef, en de directeur/voorzitter van Vivell maakt deel uit van het participatieteam voor Ambitie 1 (Participatie en Inclusie). Daarnaast is Vivell beheerder van het zogenoemde ‘Social Pact’ — een netwerkstructuur die bepaalt welke organisaties kunnen toetreden tot het Masterplannetwerk. De communicatie hierover verloopt uitsluitend via Vivell, wat hen een formele poortwachtersrol geeft.

Als penvoerder beheert Vivell bovendien de subsidiegelden die via dit netwerk beschikbaar worden gesteld. Zij hebben daarmee niet alleen invloed op de toelating van partners, maar ook directe zeggenschap over de verdeling van middelen. Deze combinatie van inhoudelijke, procedurele en financiële regie versterkt hun dominante positie aanzienlijk, terwijl deze constructie niet transparant wordt benoemd in de formele Masterplandocumentatie.

Volgens het Amsterdamse subsidieregister heeft Vivell een meerjarige subsidie ontvangen voor de Sociale Basis, in een omvang die sterk afwijkt van andere organisaties. Daarnaast ontving Vivell ook verschillende substantiële aanvullende subsidies. Tegelijkertijd blijkt uit een bevraging onder buurtbewoners dat velen nauwelijks weten wat Vivell precies doet of waarvoor zij verantwoordelijk is. Vivell is bovendien formeel door de gemeente Amsterdam aangewezen als ondersteuningspunt voor organisaties die subsidie willen aanvragen. Deze dienstverlening is echter niet transparant georganiseerd en wordt niet gelijkwaardig aangeboden aan alle bewoners of initiatieven. Daarmee draagt ook deze taak bij aan de ongelijkheid in toegang en invloed binnen het sociale domein van Zuidoost. 2. Governance en alliantiepartners zijn niet inzichtelijk voor bewoners Op de website zoiszuidoost.nl is slechts globale informatie te vinden over het Masterplan. Veel bewoners weten niet wat het plan inhoudt, welke organisaties betrokken zijn of hoe zij zelf invloed kunnen uitoefenen. Er ontbreekt een publiek toegankelijke beschrijving van besluitvormingsprocessen, bevoegdheden van alliantiepartners en formele participatiestructuren. Daardoor blijft het Masterplan abstract en ontoegankelijk, en ontbreekt daadwerkelijke invloed van bewoners.

Wat deze onduidelijkheid extra zorgelijk maakt, is dat de organisaties en personen die sinds de heroriëntatie zélf plannen hebben opgesteld voor meer transparantie en gedeeld eigenaarschap, deze in de praktijk niet uitvoeren volgens hun eigen uitgangspunten. Tegelijkertijd hoor ik van verschillende betrokkenen binnen het Masterplan dat de gemeentelijke subsidiekaders niet passend zouden zijn voor de aanpak die het plan vereist. Dat mag zo zijn, maar het is des te schrijnender dat juist de partijen die de heroriëntatie vormgaven hun eigen uitgangspunten niet realiseren en daar geen publieke verantwoording over afleggen. Dit ondermijnt de geloofwaardigheid van de governance en het beoogde lerende vermogen van het Masterplan. 3. Participatie is geen structureel of open proces In mijn rol als betrokken bewoner heb ik geen enkel participatieplan of -traject aangetroffen dat afkomstig is van de gemeente, het programmateam of betrokken ambtenaren. De bijeenkomsten die plaatsvinden zijn zelden openbaar of laagdrempelig en vaak besloten — doorgaans gericht op reeds betrokken organisaties of zogenoemde ‘sleutelfiguren’. Participatie blijkt in de praktijk alleen mogelijk zolang bewoners het dominante narratief bevestigen. Kritische inbreng wordt genegeerd of actief ontmoedigd. 4.

Ambtenaren zonder heldere of neutrale rolvervulling De afdeling Democratisering van de gemeente — verantwoordelijk voor het begeleiden en informeren van bewoners — geeft hieraan onvoldoende invulling. Sommige ambtenaren die

participatie moeten ondersteunen, zijn daarnaast lokaal actief als (maatschappelijke) ondernemer of nauw verbonden aan gevestigde netwerken in het sociale domein. Deze dubbelrollen leiden tot belangenverstrengeling en ondermijnen het vertrouwen in een eerlijke en onafhankelijke participatiepraktijk. Daarnaast zie ik duidelijke sporen van institutionele discriminatie en uitsluiting. Er worden technieken toegepast die gericht zijn op het systematisch buitensluiten van kritische bewoners. Hierbij gaat het onder meer om framing, waarbij afwijkende standpunten bewust in een negatief daglicht worden gesteld, en om dossieropbouw, waarin kritische uitingen of signalen worden vastgelegd en geïnterpreteerd als storend of obstakelvormend gedrag. Zulke praktijken scheppen een klimaat waarin tegenstemmen worden ontmoedigd of verdacht gemaakt, en ondermijnen fundamentele democratische waarden zoals inspraak, gelijkwaardigheid en het recht op vrije meningsuiting. 5. Kritiek wordt niet gehoord of serieus genomen Ik heb herhaaldelijk geprobeerd via e-mail en gesprekken bewonerssignalen over te brengen aan ambtenaren en commissieleden van het stadsdeel Zuidoost. Deze signalen zijn niet inhoudelijk beantwoord. Wethouder Moorman heeft slechts summier gereageerd op mijn schrijven. Ondanks meerdere contactpogingen met haar assistent is er nooit een serieus gesprek tot stand gekomen.

Ook een ander lid van het kernteam van Buurtplatform Venserpolder heeft tijdens een stadsdeelvergadering ingesproken over de negatieve machtspositie van een alliantiepartner binnen het Masterplan. Deze partner is bovendien betrokken bij de begeleiding van meerdere onderdelen, waaronder de buurtplatformen. De inbreng leidde niet tot zichtbare ondersteuning en slechts tot minimale of geen opvolging vanuit het Dagelijks Bestuur. Deze bijdragen zijn openbaar terug te vinden via het raadsinformatiesysteem Notubiz (Zuidoost), inclusief de betreffende agendastukken en inspraakmomenten. 6. Bijeenkomsten als vertoning, geen werkelijke participatie Er is sprake van een aanzienlijke mate van show-effect bij bijeenkomsten. Inclusie wordt gepresenteerd als vanzelfsprekend, terwijl de onderliggende structuren gesloten en ondoorzichtig blijven. De bijeenkomsten zijn niet laagdrempelig, bewoners worden zelden actief geïnformeerd of uitgenodigd, en kritische vragen worden vaak niet verwelkomd. Dit is illustratief voor een proces dat wordt gedomineerd door een kleine, vaste groep, zonder breed draagvlak of gedeeld eigenaarschap vanuit de wijk.

Oproep aan de gemeenteraad Op basis van bovenstaande ervaringen doe ik als betrokken bewoner de volgende oproep: 1. Publiceer expliciet de bestuurlijke rol van Stichting Vivell in alle relevante stukken over het Masterplan en toets of één regieorganisatie deze monopoliepositie mag vervullen. Onderzoek of de nauwe verwevenheid met ambtenaren die op hetzelfde kantoor werken bestuurlijk verantwoord is. 2. Laat onafhankelijk onderzoek uitvoeren naar de participatiestructuur, machtsconcentratie en uitsluitingspraktijken binnen het Masterplan. 3. Ontwikkel toegankelijke, democratische en transparante participatiemechanismen waarin bewoners laagdrempelig kunnen deelnemen, terugkoppeling ontvangen en invloed kunnen uitoefenen — in lijn met de Participatieverordening en bijbehorende trajecten. 4. Versterk het financieel en bestuurlijk toezicht, via heldere rapportages over uitvoering en uitgaven, conform de aanbevelingen uit de audit 2021–2023. 5. Zorg voor structurele ruimte voor kritiek: bewoners moeten zich vrij kunnen uitspreken en bezwaar kunnen maken. Hun inbreng moet serieus en zichtbaar worden behandeld, niet terzijde geschoven. 6. Waarborg onpartijdigheid en voorkom belangenverstrengeling: zet onafhankelijke ambtenaren in met duidelijk afgebakende taken. Vermijd langdurige vervlechting met het maatschappelijk veld. Laat deze functies rouleren om cliëntelisme te voorkomen.

Slot Bewoners zoals ik willen constructief bijdragen. Maar dat kan alleen als we worden erkend, betrokken en serieus genomen — en niet systematisch uitgesloten of gemarginaliseerd. Het Masterplan kan alleen toekomstbestendig zijn als het gebouwd wordt op transparantie, vertrouwen en wederkerigheid. Met respect en urgentie, Malek Afkari

Bijlagen: 1. Inspraakbrief heer Afkari – d.d. 14 maart 2025 2. Beantwoording inspraakbrief door wethouder Moorman – d.d. 14 mei 2025