Schriftelijke bijdrage Hans Verbeek inzake agendapunt 14 en 15

Aan de Commissies AZ en FKD Stadhuis per site-mail

29-11-2025

Betreft: bijdrage aan rapport van de Ombudsman en reactie B&W inzake klachten en meldingen, agenda AZ 4-12-2025, punt 14 en 15 https://amsterdam.raadsinformatie.nl/vergadering/1436406/Raadscommissie%20Algemene%20Zaken%2004-12-2025

Geachte Commissieleden, In de stukken van de Ombudsman en B&W over de aanpak van wangedrag op de werkvloer ontbreekt een belangrijk aspect, de regelgeving. In zijn brief dd. 9-10-2025 aan uw Presidium stipt B&W de regelgeving op blz 1 van de bijlage wel even aan - is de Ombudsman bevoegd om klachten over wangedrag op de werkvloer te behandelen ? maar verder ontbreekt de regelgeving en de (on)bevoegdheid van de Ombudsman sinds 2020 tot behandeling van klachten over wangedrag op de werkvloer, zowel in het uiteindelijke rapport van de Ombudsman dd. 6-11-2025 als in de reactie daarop van B&W dd. 27-11-2025. Dit in het midden laten is geen goede zaak. Voor uw behandeling in de commissie AZ van 4-12 en de 2 voorafgaande technische sessies geef ik u graag in overweging om alsnog naar de wel en niet bestaande spelregels voor klachten over wangedrag op de werkvloer en de (on)bevoegdheid van de Ombudsman te kijken en voor zover nodig bestaande onduidelijke of onjuiste spelregels in te trekken en nieuwe spelregels in te voeren:

1. Behandeling van klachten waarover en van wie dan ook staat of valt met klip & klare spelregels voor de 3 partijen: de indiener van de klacht, degene(n) tegen wiens doen & laten de klacht is gericht en B&W of stadsdeel-DB die de klacht na hoor & wederhoor binnen 6 weken deugdelijk gemotiveerd moet beantwoorden en voor zo ver nodig de maatregelen moet nemen die nodig zijn om herhaling te voorkomen. De wetgever heeft het belang van spelregels onderkend en deze op hoofdlijn voorgeschreven in de wet, Awb artikel 9:1 en volgende. https://wetten.overheid.nl/BWBR0005537/2025-11-21/0#Hoofdstuk9_Titeldeel9.1_Afdeling9.1.1_Artikel9:1

B&W heeft de landelijke spelregels aangevuld met de Klachtenregeling Amsterdam dd. 19-11-2019. https://zoek.officielebekendmakingen.nl/resultaten?q=(c.productarea==%22officielepublicaties%22)and((((w.organisatietype==%22gemeente%22)and(dt.creator==%22Amsterdam%22))))and(cql.t extAndIndexes=%22284602%22)&pg=10&svel=Publicatiedatum&svol=Aflopend&zv=284602&col=

2. Echter, ingaande de normalisering van het publieke werkgeverschap in 2020 ( WNRA ) gelden de landelijke en de Amsterdamse klachtregels niet meer voor klachten over wangedrag op de werkvloer. Dergelijke klachten zijn dan ook uitgezonderd in de Klachtenregeling Amsterdam, op blz 2 zegt B&W: “ De regeling heeft derhalve geen betrekking op klachten ten aanzien van ongewenst gedrag volgens artikel 19 van het NRGA of op meldingen Integriteit, of andere verplichte wettelijke klachtenregelingen. “

Dit kan betekenen dat de Ombudsman sindsdien niet meer bevoegd is tot behandeling van klachten over wangedrag op de werkvloer. B&W heeft hierop in zijn brief dd. 9-10-2025 aan uw Presidium dan ook terecht gewezen ( bijlage, blz 1, 2e bolletje ) maar zwijgt hierover in zijn reactie dd. 27-11-2025 op het rapport van de Ombudsman dd. 6-11-2025. Maar hoe het ook zit met (on)bevoegdheid van de Ombudsman, in de stukken die tot nu toe openbaar zijn gemaakt is niet gebleken dat B&W ter vervanging van de in 2020 vervallen spelregels van de Awb en de Klachtenregeling Amsterdam voor de behandeling van klachten over wangedrag op de werkvloer nieuwe spelregels heeft ingevoerd of gaat invoeren. 3. Bovendien is de waarschijnlijk vervallen bevoegdheid van de Ombudsman sinds 2020 niet vervangen door een nieuwe externe bevoegdheid tot 2e-lijns-behandeling van klachten over wangedrag op de werkvloer. Weliswaar wijst B&W in het schema op blz 38 van de huidige Gedragscode ambtenaren gemeente Amsterdam dd. 10-12-2019 nog steeds op een externe klacht-route naar de Ombudsman maar met dit schema is de Ombudsman vast niet rechtsgeldig een bevoegdheid toegekend tot behandeling van klachten over wangedrag op de werkvloer. https://www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/organisatie/overige-organisatieonderdelen/integriteit/

Als het klopt dat de Ombudsman sinds 2020 niet meer bevoegd is had de Ombudsman de bij hem ingediende klachten over wangedrag op de werkvloer én de klachten over het doen & laten van BI meteen ter behandeling moeten doorsturen naar B&W. En ja, B&W had ingaande 2020 moeten zorgen voor nieuwe spelregels. 4. Sowieso valt al niet goed in te zien dat voor klachten over wangedrag op de werkvloer geen externe 2e lijns-behandeling nodig zou zijn, en al helemaal niet na alle klachten over de wijze van interne behandeling van klachten over wangedrag op de werkvloer door het Bureau Integriteit BI.

5. Hoe de behandeling van klachten over wangedrag op de werkvloer bij BI terecht is gekomen weet ik niet maar het ziet er naar uit dat B&W daarbij het fundamentele verschil tussen de behandeling van klachten van werknemers enerzijds en van vermoedens van integriteits-falen anderzijds ten onrechte uit het oog heeft verloren.

Ten onrechte uit het oog verloren, alleen al omdat er bij klachten over wangedrag op de werkvloer altijd 3 partijen zijn en bij vermoedens van integriteits-falen in beginsel slechts 2 partijen: niet de melder, alleen B&W of DB en degene(n) over wiens doen & laten de melding gaat. Voor alle duidelijkheid, een doen & laten op de werkvloer kan aanleiding geven tot zowel een klacht van een medewerker of leidinggevende als een melding van mogelijk integriteits-falen. Echter, voor deze 2 soorten van processen zijn verschillende spelregels nodig en de processen mogen niet door elkaar gaan lopen. En voor dergelijke klachten moet evident een mogelijkheid tot externe 2e lijnsbehandeling aanwezig zijn, wellicht geldt dit niet voor de behandeling van meldingen van integriteits-falen.

6. In de Klachtenregeling Amsterdam formuleert B&W op blz 3 en 4 tien uitgangspunten voor de behandeling van klachten van bewoners en ondernemers over doen & laten jegens hen, waaronder samenwerken met de Ombudsman.

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/resultaten?q=(c.productarea==%22officielepublicaties%22)and((((w.organisatietype==%22gemeente%22)and(dt.creator==%22Amsterdam%22))))and(cql.t extAndIndexes=%22284602%22)&pg=10&svel=Publicatiedatum&svol=Aflopend&zv=284602&col=

Niet goed valt in te zien dat deze uitgangspunten niet tevens zouden gelden voor klachten over wangedrag op de werkvloer die medewerkers en leidinggevende indienen bij het desbetreffende organisatie-onderdeel.

7. De nu al jaren lange klachten over falen van BI bij de behandeling van klachten over wangedrag op de werkvloer kan ik als buitenstaander niet beoordelen maar alleen al het voor zo ver bekend door B&W sinds 2020 nalaten van spelregels en nalaten van een externe 2e lijns-klachtbehandeling voor dergelijke klachten is vragen om moeilijkheden.

Al met al is de oplossing eenvoudig, trek de behandeling van klachten over wangedrag op de werkvloer en de behandeling van meldingen van integriteits-falen uit elkaar en: A. check 1 t/m 7 bovenstaand bij B&W en Ombudsman, neem afhankelijk daarvan hun adviezen dd. 6-11-2025 en reacties dd. 27-11-2025 over en voeg daaraan toe: B. intrekken van de klacht-route naar de Ombudsman zoals die kennelijk is opengesteld in het schema op blz 38 van de Gedragscode ambtenaren gemeente Amsterdam; C. opstellen van spelregels voor klachten over wangedrag op de werkvloer met daarin tenminste de spelregels van Awb artikel 9:1 en volgende; D. instellen van een externe 2e lijns-behandeling voor klachten over wangedrag op de werkvloer, onder te brengen bij het instituut Ombudsman Amsterdam of elders maar niet bij het Bureau Integriteit BI, dit beperkt zich tot de meldingen van integriteits-falen.

Voor alle duidelijkheid, met A t/m D zeg ik niet dat de 1e lijns- en de 2e lijns-behandeling van klachten van bewoners en ondernemers over doen & laten jegens hen naar behoren verloopt; echter, het falen van die klacht-behandeling komt grotendeels door de op zich prima spelregels voor die klachten niet na te leven en uit de klachtbehandeling niet de lessen te trekken die nodig zijn om herhaling te voorkomen. Dus met A t/m D bent u er nog niet.

Nadere toelichting geef ik desgewenst graag.

Met vriendelijke groet, Hans Verbeek, ervaringsdeskundige bewoners-klachten