Schriftelijke bijdrage Cindy Stechweij inzake agendapunt 8

Veiligheid

in de openbare ruimte

en de oplossingen die de BIZ'en graag voorleggen

is m ng u r i nt erk zen e C nw biz tr je me ze Ha sa de de sen s tu

Aangeboden door Hartje Centrum Nieuwendijk - Dam - Damrak - Kalverstraat - Heiligeweg - Rokin Leidsestaat & Koningsplein - NIeuwezijds Voorburgwal - Nes Spuistraat - Spuibuurt - CentrumXL

Inhoud 1 Totstandkoming van dit rapport 2 Samenwerkingen in het gebied 3 Huidige situatie 4

Waar lopen we tegenaan en oplossingen

5 Contactpersonen 1

Totstandkoming van dit rapport Dit rapport is tot stand gekomen om een duidelijk signaal af te geven: het is niet veilig (genoeg) in de openbare ruimte van het kernwinkelgebied, Hartje Centrum. Door middel van interviews, cijfers van meldingen en een enquete op Chainels door de BIZ’en hebben we input voor dit rapport verzameld. De interviews zijn onder andere gehouden met: straatmanagers, ondernemers wijkagenten, handhaving en de beveiligers uit de looppost. In dit rapport onderscheiden we vijf groepen/ thema’s die deze onveiligheid creëren: 1. Dak- en thuislozen 2. (Crimineel georganiseerde groepen) bedelaars 3. Groepen jongeren die voor (veel) overlast zorgen 4. Verwarde personen, zowel Nederlandse als diegene uit het buitenland 5.Criminaliteit op straat & dealers die voor overlast en onveilige situaties zorgen 6. Demonstraties Omdat we het belangrijk vinden om niet alleen aan te geven wat er mis gaat, laten we ook zien wat er goed gaat en welke oplossingen wij zelf voor ogen hebben. Wat we willen bereiken met dit rapport is tweeledig: Een duidelijk en realistisch beeld scheppen van wat er dagelijks in dit gebied gebeurt Een roep om speciaal voor dit gebied oplossingen in te zetten om de veiligheid in de openbare ruimte te vergroten

2

Belangrijk! Wij vinden het belangrijk om nogmaals te zeggen dat we de daken thuislozen een warm hart toedragen. We gunnen hen een warme slaapplek, dagbesteding, goed eten en de zorg die ze nodig hebben. Dit rapport gaat dan ook niet over hen. De overlast komt van andere groepen bedelaars, daar gaat dit rapport en de aangedragen oplossingen over. 2

Samenwerkingen in het gebied In de afgelopen twee jaar zijn er flinke stappen gemaakt in de samenwerking op het gebied van veiligheid. Politie, beveiligers, straatmanagers en gebiedsmakelaars spreken elkaar wekelijks via de inmiddels bekende motorkapbriefing, onder begeleiding van CentrumXL. Twee grote voordelen hiervan zijn dat we de persoon achter de functie leren kennen, waardoor je een relatie opbouwt. Het tweede voordeel is dat we wekelijks met elkaar delen wat er in het gebied gebeurt. Wat we bespreken tijdens dit overleg, gaat verder dan alleen winkeldiefstal. Er wordt juist ook besproken wat er gebeurt in de openbare ruimte, want alle betrokkenen lopen dagelijks in het gebied rond en maken het zelf mee.

Op het moment van schrijven is handhaving voor de tweede keer dit jaar al aangehaakt en daar zijn we heel blij mee. Ze geven aan hier regelmatiger bij te zijn!

Side note: we missen handhavers nog steeds te vaak bij dit overleg en zouden ze er heel graag (twee)wekelijks bij willen hebben. Juist omdat het de samenwerking in het gebied versterkt, wat dus ook de openbare ruimte betreft. Ook de politie geeft aan dat handhaving hierbij zou moeten zijn.

Verder werken de BIZ’en onderling goed samen, zorgt de looppost voor preventie van winkeldiefstal en een veiliger gevoel voor ondernemers in hun zaak en is de samenwerking met de gebiedsmakelaars goed. Alle partners weten elkaar op elk moment goed te vinden (alleen de samenwerking met handhaving kan nog versterkt worden).

3

Huidige situatie Zoals op pagina twee ook genoemd; geven we in dit rapport een totaaloverzicht en maken we een splitsing van de verschillende groepen/ thema’s die voor overlast en onveilige situaties zorgen. Dat doen we omdat de situatie en ook de oplossingen die wij voor ogen hebben, per groep verschilt. Toch kunnen we het niet los van elkaar zien, omdat het allemaal invloed heeft op dezelfde openbare ruimte. Wat zeggen de cijfers in aantal meldingen bij de gemeente van januari t/m oktober 2024:

De algemene problemen die we waarnemen in de openbare ruimte: Toenemen van bedreigingen, agressie en vechtpartijen Aangetast straatbeeld door (georganiseerde) bedelaars, dak- en thuislozen en verwarde personen Aantal bedelaars en dak- en thuislozen neemt toe Grote groepen jongeren (vooral afkomstig uit Syrië) zorgt voor overlast, agressie en onveilige situaties op straat en in de winkels Verdubbeling van het aantal demonstraties in het gebied, wat een te grote impact heeft op de ondernemers, de politie, de bezoekers en het veiligheidsgevoel in dit gebied

“Agressie komt ook regelmatig voor bij de daklozen onderling, vooral bij de Albert Heijn achter het Paleis” Politie

4

Huidige situatie: wat gebeurt er al in het gebied Ondanks dat we er nog niet zijn en het te vaak te onveilig voelt in dit gebied, is het belangrijk om aan te geven wat er al wel behaald is in Hartje Centrum en welke samenwerkingen en initiatieven we als succesvol ervaren. Looppost De beveiligers hebben officieel geen handelingsbevoegdheid in de openbare ruimte. Toch sturen de beveiligers de bedelaars, verwarde personen en slapers meerdere keren per dag weg. Motorkapbriefing Wekelijks bij elkaar komen met alle operationele partijen uit het gebied om te bespreken hoe afgelopen week ging en wat we aankomende week verwachten. Ook delen we informatie uit en wordt er vaak besloten om dezelfde dag nog (door politie of beveiliger) bij een ondernemer langs te gaan om in te spelen op een actuele situatie. Goed contact met wijkagenten De wijkagenten kunnen vrij weinig op het gebied van bedelaars, maar houden goed contact met de straatmanagers en de beveiligers Meldingen worden goed opgevolgd vs geen nut om te melden Van de 10 meldingen zijn er 9 opgevolgd, aldus een straatmanager. Het probleem is alleen dat wanneer een bedelaar of slaper handhaving ziet aankomen, ze zich snel uit de voeten maken, om vervolgens later weer terug te komen. Overigens blijkt uit de enquete met ondernemers dat zij het gevoel hebben dat het geen nut heeft om meldingen te doen.

Zorgstraat De politie organiseert samen met THOR en zorginstellingen tweejaarlijks de zorgstraat. Ze gaan dan mensen aanhouden, bekeuren en proberen in het zorgsysteem te krijgen. Dit gaat om mensen die overlast veroorzaken in de openbare ruimte. Door al onze initiatieven en goede contact met de politie, zijn Nieuwendijk en Dam als hotspot meegenomen in november. Wijkagent speciaal voor demonstraties Sinds januari is er een wijkagent (Johan Schutte) aangesteld die zich gaat focussen op de demonstraties en alles wat daarbij komt kijken. Het aantal demonstraties is verdubbeld naar meer dan 3.000 per jaar. Veel vuilnisbakken weg op de Nieuwendijk Hierdoor is er minder vuil en daardoor ook geen mogelijkheid om te zoeken naar flesjes/blikjes en eten door zwervers/statiegeld zoekers. Dit houdt deze personen weg.

5

Hier zijn we heel blij mee; een mooie en concrete stap!

En wordt er ook iets Wat gebeurt er concreet met en na een melding?

gedaan met personen zonder vaste verblijfplaats?

6

Huidige situatie in foto’s

Als eerste is het belangrijk om

“Wij kunnen lastig optreden

“Vaak komt het voor dat deze mensen

nogmaals te zeggen dat we de

tegen de slapers en bedelaars.

geen legitimatie hebben, daardoor

dak- en thuislozen een warm

Bij wegsturen zien ze dat de

buiten alle regels vallen en dus niet in

hart toedragen. We gunnen hen

mensen zich verplaatsen binnen

aanmerking komen voor opvang. Er is

een warme slaapplek,

het winkelgebied. De daklozen

een ernstig tekort aan

dagbesteding, goed eten en de

die we zien zijn vaak

opvangplekken.”

zorg die ze nodig hebben.

zorgmijdend”

Politie

Politie

“De groep wordt steeds groter.

“Er wordt op verschillende

“Regelmatig wordt de GGD

Vaak dezelfde mensen maar

plekken geslapen, bijvoorbeeld in

ingeschakeld maar daar zijn ook de

deze zijn dan ook ineens

portieken, op bankjes, op

middelen te beperkt. Dit komt vooral

verdwenen/vertrokken en er

roosters, eigenlijk overal waar

doordat dakloze het hier beter heeft

komen steeds nieuwe mensen

warmte is. De AH (achter de

dan in eigen land. Bed, bad, brood

bij. De grootste groep zijn

Dam) is een verzamelplek van

opvang. Geen hulp accepteert en niet

mensen uit oostblok en vooral

veel mensen. Slapen, drinken,

terug wil naar land van herkomst. Hulp

Polen.”

hangen. Hier komen regelmatig

opstarten is vaak lastig omdat dakloze

Handhaving

klachten over van bewoners en

vertrekt/verdwijnt voordat hulp kan

ondernemers”

starten.”

Handhaving

Handhaving

7

Huidige situatie in foto’s

Het aantal demonstraties is meer

Verwarde mensen en bedelaars

De kwaliteit van de Dam en

dan verdubbeld afgelopen jaar

die blijven terug komen en gasten

omgeving van steeds meer en

(naar ruim 3.000). De overlast voor

ook lastig vallen, ze worden

naar demonstreren is zoooo

ondernemers is groot, de

agressief als je ze wegstuurt.

hard achteruit gegaan… De

geluidsoverlast is enorm,

Ondernemer

jarenlange beoogde kwaliteit,

bezoekers blijven weg en speciale

waar een hoop van huurders/

momenten (zoals de poppenkast

Bedelaars en daklozen komen

verhuurders gevraagd werd en

op de Dam) kan soms niet

vooral uit Roemenië. We zijn er erg

teniet gedaan…. Een armzalig

doorgaan omdat het niet veilig

druk mee. Er is een groep

zooitje is het geworden en is er

genoeg is

bedelaars in beeld. Het zijn vaak

geen trots op en voor ons

dezelfde en worden allemaal in

Nationale Plein! A Shame!

kaart gebracht.

Ondernemer

Handhaving Momenteel wordt er vooral gewaarschuwd en gevraagd om te vertrekken als er overlast is. Men weet dat er geen straf staat op buiten slapen of geld vragen. Steeds vaker zijn er problemen bij het verzoek om te vertrekken van een bepaalde plek. Het komt dan tot een woordenwisseling of agressie. Er is geen dwang om mensen “Grootste problemen ervaren wij met

“Het valt mij op dat we meer mensen

daklozen die de portieken/trapportalen

in portieken zien liggen of tegen

van ons gebouw gebruiken om daar te

winkelpanden. Ook het urineren of

verblijven”

poepen op straat valt regelmatig op”

Ondernemer

Ondernemer

weg te sturen. Men weet dat er geen boete volgt. Handhaving

8

Huidige situatie in foto’s MAATbeveiliging Er zijn bepaalde winkels die veel overlast hebben van grote groepen jongens. Deze jongens komen meestal uit een asielzoekerscentrum (vermoeden is uit: studentenhotel en opvang in West). De groep zit regelmatig op de trappen bij het Paleis op de Dam. Deze groep is ook vaak te vinden rond het CS (achterzijde). De winkels die ze bezoeken zitten op de Nieuwendijk en de Kalverstraat. Winkels (Nike, Adidas, JD, Snipes en Peek)

Politie De groepen jongeren uit de AZC komen hier met de trein en hangen rond in het gebied. Ze kunnen zich vaak alleen maar

De truc die veel wordt gebruikt is dat ze met

legitimeren met een pasje van het AZC. Soms zijn dit niet

veel mensen binnenkomen. De groep zorgt

hun eigen pasjes.

voor de afleiding in de winkel en er is er eentje die iets steelt. Deze gaat er snel

Straatroof van deze groep jongeren kwam aan het begin van

vandoor. De groep vraagt zoveel aandacht

2024 veel voor. Dit lijkt af te nemen. Politie weet niet of dit

zodat de dief makkelijk en snel weg kan

komt omdat het minder voorkomt of dat er minder aangifte

gaan. De hele groep ontkent diefstal en zegt

wordt gedaan.

dat ze de dief ook niet kennen.

De bedreiging en agressie op

Het is duidelijk zichtbaar dat er

Het aantal criminele handelingen op

straat (en in de winkels) neemt

groepen bedelaars worden

straat neemt enorm toe en wordt

toe. Zowel door verwarde

aangestuurd. We vermoeden dat

steeds zichtbaarder doordat we

personen, daklozen en bedelaars

hier criminele groepen achter

ervaringen met elkaar delen. Van inzet

als je ze wegstuurt, als door

zitten. Ze worden ‘s ochtends

vals geld, tot het verkopen van

‘gewone’ mensen die worden

afgezet en ‘s avonds weer

nepproducten zoals ipods. Ook wordt

aangesproken of ergens op zijn

opgehaald met busjes. Het

er veel drugs aangeboden aan

betrapt. MAATbeveiliging is sinds

vermoeden is dat ze al het geld

bezoekers en winkelpersoneel (ook in

kort ook met anti-steekvesten

moeten afstaan dat ze ophalen.

winkels). En er is ook een groep die

gaan lopen i.v.m. de toegenomen

bezoekers lastigvalt met briefjes. Het

agressie en vechtpartijen.

geeft een onveilig gevoel op straat.

9

Waar lopen we tegenaan De oplossingen op de volgende pagina worden door de partners uit het gebied genoemd. We willen deze graag allemaal benoemen om te laten zien dat er actief over na- en meegedacht is. Op de pagina daaropvolgend benoemen we zeven oplossingen waar wij prioriteit aan willen geven en waarvan we verwachten dat deze het meeste gaan opleveren. Waar lopen we tegenaan: Politie en handhaving kunnen lastig optreden tegen de slapers en bedelaars, omdat ze hiertoe geen opdracht hebben en er is geen duidelijk opvolgings- of boetekader Bij het wegsturen van personen zien we dat ze zich verplaatsen binnen het winkelgebied en een paar meter verderop of in een andere straat gaan zitten Waterbedeffect vanuit Centraal Station, als ze daar worden weggestuurd, komen ze naar het winkelgebied Handhaving is te weinig in het gebied en het zijn geen vaste gezichten Geen middelen om bedelaars (blijvend) weg te sturen; er is geen juridisch kader Aandacht en handelingsgerichtheid ontbreekt op overlastgevende jongeren Samenwerking ontbreekt met gebieden waar dit ook erg is, zoals op Centraal Station Dealers op straat, vooral bij de Etos op de Nieuwendijk. Politie is op de hoogte, maar ze vluchten de stegen in zodra de politie komt De groepen bedelaars waarvan we grote vermoedens hebben dat ze crimineel georganiseerd zijn, hebben vrij spel in dit gebied en staan niet op de radar

10

De oplossingen die worden genoemd Politie Regelmatig weer een koppel (2 agenten) in de “koopgoot” Nieuwendijk/ Kalverstraat laten loopt; zichtbaarheid in uniform Idee voor de groepen bedelaars is dat een boete voor deze groep kan helpen, omdat ze dan waarschijnlijk zullen vertrekken. Het vermoeden is wel dat de groep dan naar een andere stad of gebied gaat Het aanspreken van klanten is belangrijk, dit kan vaak diefstal voorkomen De politie gaat regelmatig samen met hulpverleners (GGD) op/ rond CS de daklozen in kaart brengen/ aanspreken en kijken welke hulp/zorg er nodig is. Dit is misschien een goed voor Hartje Centrum Meer mogelijkheden voor de opvang van ongedocumenteerden daklozen zoals het Koffiehuis. Misschien is er dan ook meer mogelijkheid om zorg te bieden of werk in de vorm van zwerfvuil opruimen Politie geeft aan blij te zijn met de kerstverlichting in de winkelstraten. Er zijn plekken waar de verlichting op straat beter kan. Dit kan ook het gevoel van veiligheid vergroten voor bezoekers en ondernemers Inzet van hosts zoals ze ook aanwezig zijn in de Leidsebuurt, Rembrandtplein en op de Wallen. Voor dit gebied bijvoorbeeld op zaterdagmiddag en tijdens drukke winkelmomenten Handhaving Oplossing zou kunnen zijn om toch te beboeten, maar dan in de vorm van niet meer op straat zijn.

Vanuit hier kan dan hulp geboden worden, bijvoorbeeld psychische hulp, hulp om niet meer op straat te hoeven zijn of terugkeer naar eigen land Er is al een samenwerking met de vreemdelingenpolitie. Ze hebben een lijst voor overlast door (illegale) veelplegers. Deze kunnen dan land uitgezet worden MAATbeveiliging Kijk waarom de jongeren hangen op straat. Sommigen hebben misschien dagbesteding nodig, zoals werk, sport en scholing. Zorg dat ze geen tijd meer hebben om rond te hangen met deze groep. Tip aan ondernemers: laat zien dat je ze ziet en zit ze op de huid want dan is het minder aantrekkelijk om rond te hangen in een winkel Voor sommige jongeren zijn straatcoaches misschien een idee Gebiedsverbod voor groepen Straatmanagers en ondernemers Meer toezicht op straat Hogere straffen, ook voor kleinere vergrijpen Bezoekers informeren geen geld te geven aan bedelaars (communicatie en voorlichting) Groepsverbod in winkels en in het gebied Wijkhandhaving Handelingsbereidheid om bedelaars weg te sturen Interventiemedewerker zoals de NS inzet op Utrecht Centraal Meer toiletvoorzieningen

11

De acht oplossingen waar wij op willen inzetten 1.Wijkhandhaving We zouden heel graag een vast team handhavers hebben in het gebied, zodat zij het gebied en ook de mensen leren kennen. Het hoeft niet elke dag, maar x-aantal wisselende dagen per week zouden al heel blij mee zijn. 2. Bolhoedjes Uit een recente pilot op de Nieuwendijk is gebleken dat het inhuren van de zogenoemde Bolhoedjes goed werkt om overlast van de bedelaars tegen te gaan. Wij stellen voor om deze Bolhoedjes in te huren en op vaste dagen en tijden door het gebied te laten lopen. 3. Interventiemedewerker(s) voor verwarde personen Deze persoon is/ personen zijn gespecialiseerd in het gesprek voeren met verwarde (onbegrepen) personen. Vaak wordt handhaving en/ of de politie gebeld, terwijl dat niet perse nodig is en vaak de situatie ook nog escaleert. Deze persoon praat proactief met verwarde personen en probeert ze met een goed gesprek op weg te helpen. 4. Groepsverbod in het gebied Dit zou een oplossing zijn om beter op te treden tegen de groepen jongeren die zich door het gebied heen verspreiden. 5. Collectief winkelverbod in het hele gebied Dit zijn we aan het onderzoeken samen met Platform Veilig Ondernemen, waarbij de ervaringen van Rotterdam Centrum volgen.

Het waterbedeffect kan tegen gegaan worden, doordat aanliggende straten (ook in een later stadium) ook kunnen aansluiten bij het gebied waar het verbod geldt. 6. Handelingsbereidheid en juridisch kader maken om bedelaars weg te sturen 7. Inzetten op communicatie richting bezoekers Flyers uitdelen aan het begin van de straat, posters ophangen en ondernemers ook flyers laten uitdelen. Hier staat informatie op hoe om te gaan met bedelaars 8. Demonstraties Aantal verminderen, geluidsoverlast tegengaan en met deze BIZ’en uit het gebied tot oplossingen komen om de overlast te verminderen

Steeds vaker zijn er problemen bij het verzoek om te vertrekken van een bepaalde plek. Het komt dan tot een woordenwisseling of agressie. Er is geen dwang om mensen weg te sturen. Men weet dat er geen boete volgt. Handhaving

12

En nu? Nu dit rapport af is, willen we graag in actie komen. We bespreken dit rapport binnen de gemeente en met het Dagelijks Bestuur. We bepalen samen op welke prioriteiten we willen inzetten. Hebben we dat gedaan, dan volgt er per prioriteit een actieplan om deze daadwerkelijk te kunnen uitvoeren. Ook krijgt elke betrokkenen uit het gebied dit rapport en wordt deze gedeeld met ondernemers. Voor hen is het ook belangrijk om te weten wat er wordt gedaan met hun zorgen.

13

contactpersonen Maak gebruik van de praktijkervaringen en denkkracht vanuit de straat

Op naar een veilige openbare ruimte in Hartje Centrum!

14