Samenvatting onderzoek Favourite Rappers or Favourite Cappers.pdf

Bron afbeelding: rob zs/Shutterstock

Favourite Rappers or Favourite Cappers?

Dit document is een samenvatting van het onderzoek naar symbolen die in de online belevingswereld van Amsterdamse drillrappers en drillconsumenten voorkomen. Het onderzoek is in de periode van februari 2021 tot en met juli 2021 uitgevoerd bij de Universiteit Utrecht en het Actiecentrum Veiligheid en Zorg. Het volledige document is op te vragen via onderstaande contactgegevens. Auteur: Joran de Jong E-mail: joran.de.jong@amsterdam.nl

De titel 'Favourite Rappers or Favourite Cappers?' verwijst naar het doel van drillrappers om zo echt, oftewel 'authentiek', mogelijk over te komen. 'Cappers' zijn personen die liegen of een overdreven voorstelling van de werkelijkheid geven. Uit het onderzoek blijkt dat authenticiteit het ultieme streefdoel is voor drillrappers, mede door de oordelen die het publiek — de drillconsumenten — over hen vellen.

Onderzoeksopzet

Door de context van de muziek en de reacties hierop te vatten wordt beoogd om meer duiding te geven aan het drillfenomeen. Dit is gedaan aan de hand van: 1. Een inhoudsanalyse van 173 muziekvideo’s op basis van zowel beeld als audio. Hierbij ligt de focus op de symbolen: welke zijn er, wat betekenen ze en hoe verschilt het gebruik van deze symbolen tussen drillgroepen en stadsdelen? 2. Netnografisch onderzoek, wat het voor een langere tijd observeren van online gemeenschappen inhoudt. Drillconsumenten zijn tien weken lang geobserveerd op Instagram, Telegram en YouTube. Online sociale interacties zijn hierbij geanalyseerd om zo hun belevingswereld te doorgronden.

Visuele symbolen en betekenissen

Drillmuziek is meer dan alleen muziek; de bijbehorende video's kunnen niet onderbelicht blijven. De muziekvideo's laten misschien wel net zoveel zien als dat er via de tekst verteld wordt. Zo proberen Amsterdamse drillrappers via hun kleren een gevaarlijk en crimineel imago van zichzelf neer te zetten. Dit betekent niet dat ze ook daadwerkelijk gevaarlijk en crimineel zijn; het blijft een muzikale performance. Via verschillende soorten gezichtsbedekkingen meten drillrappers zichzelf een criminele identiteit aan onder het motto 'no face, no case' (geen gezicht, geen vervolging). Verder proberen ze door volledig zwarte outfits te dragen een imago neer te zetten van iemand die vanwege criminaliteit anoniem wilt blijven voor de overheid. In tegenstelling tot de bredere hiphopcultuur – en straatcultuur – zien we zelden dat deze kleren van designermerken (Gucci, Prada, Louis Vuitton) zijn. Binnen de drillcultuur ligt minder de nadruk op materiële welvaart; zo zien we veel merken die lijken te vertellen dat ze tot 'de straat' behoren (Nike, North Face, Adidas).

Drillrappers gebruiken handgebaren om te verwijzen naar de buurt of drillgroep die zij vertegenwoordigen. Dit doen ze door met hun handen kenmerkende letters van de groepsnaam of cijfers van hun buurtpostcode na te bootsen. Ook gebruiken ze hun handen om anderen uit te dagen. Dit doen ze door met de andere hand een echte of nagebootste pistool te richten op het handgebaar van een vijandelijke groep. Dit heet 'een K zetten op [...]' en wordt in de drillcultuur tekstueel aangeduid door de letter 'k te zetten achter de groepsnaam.

Om zo 'straat' mogelijk over te komen tonen drillrappers regelmatig objecten in muziekvideo's die verwijzen naar criminele activiteiten of een criminele levensstijl. Denk hierbij aan koevoeten, pinpassen voor pinpasfraude, een wietkwekerij of een enkelband. Verder worden in drillrapvideo's vaak wapens getoond. Een mes wordt in 31% van de geanalyseerde Amsterdamse muziekvideo's getoond en een vuurwapen in 23% van de video's. In totaal wordt er in 42% van de geanalyseerde muziekvideo's een wapen getoond (dit kan zowel een mes, vuurwapen of beiden zijn). Het tonen van dergelijke objecten draagt bij aan een gewelddadig imago. In de videoclips kunnen echter ook 'dummies' (nepwapens) gebruikt worden.

Audio symbolen en betekenissen

De taal in Amsterdamse drill kan soms moeilijk te begrijpen zijn. De Amsterdamse drillrappers gebruiken termen die afgeleid zijn van Amerikaanse en Britse drill en de Nederlandse straattaal. De teksten zijn er vaak op toegespitst om zo nonchalant en gewelddadig mogelijk over te komen. Ook verwijzen drillrappers vaak naar de door hen beleefde uitsluiting van de maatschappij. Op zichzelf draagt dit weer bij aan het straatimago wat ze proberen te creëren; men hoort pas bij de subcultuur wanneer men geen onderdeel is van de conventionele maatschappij. De uitingen over maatschappelijke uitsluiting hoeven daarom niet altijd de werkelijkheid te zijn. Het kan ook een uitvergroting zijn van hun beleving of simpelweg deel uitmaken van hun online muzikale performances. Door anderen te dissen (kort voor 'disrespecten') proberen drillrappers de authenticiteit en legitimiteit van anderen te betwisten. Via hun teksten doen ze dit echter in 83% van de geanalyseerde muziekvideo's impliciet door enkel te verwijzen naar een persoon die niet bij naam en toenaam genoemd wordt. In 17% van de drillvideo's is dit dus wel gericht naar een expliciet benoemd persoon. Uit het onderzoek blijkt dat er ook een tussencategorie is; sommige 'disses' lijken op het eerste gezicht heel algemeen, maar met de juiste contextuele kennis kunnen deze zeer gericht en expliciet zijn.

Het vergt hier specifieke kennis over de muziek en de subcultuur om zulke 'disses' op te vangen en binnen de juiste context te plaatsen.

Symbolen en dynamieken

In het onderzoek zijn de dynamieken van de symbolen in Amsterdamse drillrap onderzocht. Dit laat ten eerste zien dat drillrap uit verschillende buurten en stadsdelen op thematisch en esthetisch gebied veel van elkaar verschilt. Zo zien we, bijvoorbeeld, dat er in Nieuw-West andere beats gebruikt worden en er gemiddeld gezien meer wapens in muziekvideo's getoond worden dan in Zuid-Oost. Ten tweede blijkt dat het aantal keer dat een Amsterdamse muziekvideo bekeken is positief samenhangt met de gemiddelde hoeveelheid aan gewelddadige symbolen. Ten derde blijkt uit het onderzoek dat muziekvideo's waar wapens in getoond worden significant vaker bekeken worden dan muziekvideo's zonder wapenvertoon. Hierdoor kan gesuggereerd worden dat geweld en wapens in drillvideo's over het algemeen beloond worden met meer weergaven. Dit kan ook eventueel iets zeggen over wat consumenten graag willen zien: geweld en wapens. Groepsdynamieken

In het onderzoek zijn er 17 zelf-benoemde drillgroepen in Amsterdam geïdentificeerd. De groepen en onderlinge vetes zijn aan verandering onderhevig. Desondanks kunnen pagina 197 tot 207 van het volledige onderzoek geraadpleegd worden voor een overzicht ten tijde van juli 2021. Deze is dus niet actueel, maar kan een referentiekader zijn. Omdat de groepsdynamieken kunnen verschillen, is het belangrijk om enige bijzonderheden te vermelden: Lidmaatschap tot een drillgroep is dynamisch: drillrappers kunnen lid zijn van meerdere groepen tegelijk. Lidmaatschap tot drillgroepen is veranderlijk: drillrappers kunnen groepen verlaten en aansluiten bij andere groepen. Het is echter nog nooit gebeurd dat ze 'overlopen' naar rivaliserende groepen; dit zijn vaak 'geallieerde' groepen. Groepen hoeven niet enkel uit 'drillrappers' te bestaan: groepen kunnen ook een combinatie van drillrappers, niet-drillrappers of simpelweg vrienden zijn. 'Drillgroepen' hoeven niet altijd 'groepen' te zijn en kunnen in enkele gevallen ook uit twee personen bestaan. Muziek van drillgroepen kunnen op het eerste gezicht veel op elkaar lijken, maar verschillen op thematisch en esthetisch gebied juist veel van elkaar. Elke drillgroep maakt andere soorten drillmuziek.

Ondersteunend personeel

Ondersteunend personeel zijn degenen die de productie van de muziek rondom de drillrappers heen faciliteren. Vanwege de focus op audio en visuele symbolen worden in dit onderzoek de beatproducenten en videografen besproken. Dit kunnen echter ook hun management, labelbazen, tekstschrijvers of andere potentiële betrokkenen zijn. Omdat zij een faciliterende rol hebben in de productie van de muziek, en daarmee ook deel uitmaken van het sociale netwerk van drillrappers, is het relevant om hen te bespreken. Videografen nemen de videoclip samen met de artiest(en) op en bewerken deze achteraf tot één geheel. Beatproducenten zijn degenen die het instrumentale element van de muziek faciliteren. Beide actoren dragen bij aan het imago van drillrappers door technieken toe te passen die hen gewelddadiger of gevaarlijker over laten komen. Zij behoren echter niet tot drillgroepen zelf en opereren vaak onafhankelijk, waardoor het regelmatig voorkomt dat dezelfde videografen of beatproducenten samenwerken met rivaliserende groepen. Het lijkt zo te zijn dat zij over het algemeen een faciliterende rol hebben, maar afzijdig blijven in onderlinge vetes. Dit kan eventueel iets zeggen over de afhankelijkheid van drillrappers om ondersteunend personeel nodig te hebben voor hun producties. Verder onderzoek hiernaar ontbreekt nog.

De consumenten

In dit onderzoek zijn de consumenten gedefinieerd als 'individuen die zich binnen online drillgemeenschappen uitlaten over drill'. Zij bediscussiëren – en reageren dagelijks op – de muziek en de nieuwste gebeurtenissen. Over het algemeen lijken ze de muziek te beoordelen aan de hand van de mate waarin het 'ongecensureerd', 'echt' en 'rauw' klinkt. Met andere woorden, het moet zo 'straat mogelijk' overkomen en ze moeten dit ook 'voelen'. Echter, de consumenten lijken de persoon achter de muziek belangrijker te vinden binnen hun beoordeling. Drillrap is een identiteitskunst; consumenten lijken voornamelijk de authenticiteit van drillrappers te beoordelen, in plaats van de muziek. Hierbij maken consumenten onderscheid tussen 'drillrappers' als muzikanten en 'drillers' als individuen met een gewelddadige levensstijl. Zij beoordelen dus of het gewelddadige imago wel 'echt' is.

Toch blijken er veel tegenstrijdige opvattingen te bestaan over wat een drillrapper 'authentiek' maakt; er zijn geen eenduidige gedragsregels voor een hogere status. Om de authenticiteit van een drillrapper te bevestigen of te ontkrachten, verwijzen consumenten vaak naar geweldsincidenten waar hij een dader of slachtoffer van geweest zou zijn. Bijvoorbeeld: '[drillrapper A] is een echte driller want hij heeft [drillrapper B] neergestoken, hij rapt echt over wat hij leeft!'. Omdat deze berichten vaak permanent online blijven staan, kunnen dit soort discussies ertoe leiden dat het imago van een drillrapper hem een lange tijd blijft achtervolgen. Binnen- en buitenlandse literatuur stellen dat permanente online imago's een stap weg van de straat kunnen bemoeilijken (Ilan, 2015, 2020; Roks & van den Broek, 2020; Stuart, 2020).

Aanbevelingen

Sommige delen van de onderstaande aanbevelingen komen sterk overeen met de aanbevelingen van een onderzoek naar Rotterdamse drill. Vanwege de vele parallellen is het dus ook aan te raden om dit onderzoek van Robby Roks en Jeroen van den Broek (Erasmus Universiteit), genaamd 'Cappen voor Clout', te lezen. Dit kan helpen bij een meer 'globale' en 'stadsoverstijgende' duiding van de drillcultuur.

1) Begrijp de symbolen door met oprechte interesse te luisteren en te kijken. In het contact met drillrappers is het van belang om drillrap te zien als een onderdeel in hun leven. Er is voor professionals veel aan gelegen om hier interesse in te tonen. Hierdoor kunnen professionals niet alleen volgen wat een individuele jongere doet, maar kunnen zij ook de bredere subcultuur als een persoonlijk levensdomein beter begrijpen. Dit onderzoek kan helpen om de symbolen beter te duiden. 2) Probeer de symbolen niet altijd voor waar aan te nemen. De symbolen maken deel uit van een gewelddadige en criminele performance. Dit maakt een drillrapper echter niet daadwerkelijk gewelddadig of crimineel. Ondanks dat het belangrijk is om niet alles voor waar aan te nemen, is het wel van belang om symbolen serieus te nemen door goed te luisteren en te kijken. Het is dan ook raadzaam om 'machogedrag' te kunnen herkennen en op te treden bij daadwerkelijk illegale elementen (zoals het tonen van illegale wapens). 3) Probeer niet bij te dragen aan het imago die drillrappers construeren. Vele drillrappers proberen een gevaarlijk en gewelddadig imago op te bouwen, waar consumenten actief aan bijdragen. Door mee te gaan in dit gevaarlijke of gewelddadige imago wordt hun zelfbeeld bevestigd.

Drillrappers kunnen gaan handelen naar het imago wat anderen hen toeschrijven, omdat ze in dit gecreëerde zelfbeeld zijn gaan geloven. Omdat online inhoud lang, al dan niet permanent, online blijft kunnen jongeren later ook nog last hebben van hun opgebouwde imago. Door dergelijke imago's actief te deconstrueren (door alternatieve imago's te benadrukken) kan voorkomen worden dat het jongeren later gaat achtervolgen. 4) Blijf op de hoogte van actuele ontwikkelingen door de drillscene te monitoren. Drillgroepen en onderlinge conflicten zijn constant aan verandering onderhevig. Door actuele kennis kunnen professionals inspelen op ontwikkelingen en de juiste interventies inzetten. Het monitoren van nieuwe muziek en ontwikkelingen duidt ook op het tonen van interesse in de belevingswereld van jongeren. Bovendien kunnen zorgwekkende signalen of plotselinge veranderingen in muzikale performances vroeg gesignaleerd worden en aanleiding zijn tot een gesprek. Het is wel van belang om vanuit een juist juridisch kader te monitoren, waarbij rekening wordt gehouden met gevoeligheden omtrent privacy. 5) Overweeg het 'ondersteunend personeel' te betrekken in het contact met drillrappers. In het onderzoek zijn de videografen en beatproducenten besproken, maar het ondersteunend personeel strekt verder tot bijvoorbeeld potentiële labels, managements en eventuele tekstschrijvers.

Aangezien het ondersteunend personeel vaak een bijdrage levert aan het imago van een drillrapper, maar ook onderdeel is van hun sociale netwerk, kunnen zij eventueel als ingang dienen. 6) Benadruk de tegenstijdigheden binnen de straatcultuur om jongeren weerbaarder te maken voor online 'content'. Binnen de straatcultuur zijn veel verschillende en tegenstrijdige opvattingen over wat authentiek, legitiem en 'echt straat' is. Professionals kunnen deze tegenstrijdigheden aangrijpen om jongeren bewust te maken van het feit dat wat zij online zien niet altijd de enige of objectieve werkelijkheid is. Net zoals dat het voor professionals belangrijk is om niet alles voor waar aan te nemen, kunnen zij jongeren aansporen om hetzelfde te doen. De tegenstrijdigheden binnen de drillcultuur en straatcultuur over wat 'echt zijn' definieert kan helpen om jongeren bewust te maken van andere inzichten. Zo kan eventueel voorkomen worden dat zij online performances imiteren die zij als de werkelijkheid ervaren.