Ruimtelijk kader Singelgracht_2024.pdf

F. verkeer Het verkeersareaal op de buitenring bestaat uit een rijweg voor auto’s - soms met trambanen, een fietspad, een voorzieningenstrook en een voetpad. Rijweg (met of zonder bus-/trambaan) Binnen de A10 mag men sinds december 2023 op bijna alle ontsluitingswegen maximaal 30km/h rijden. Hierdoor kunnen veel rijbanen smaller worden en ontstaat ruimte voor ander gebruik. De (nieuwe) maatvoering is gebaseerd op het nieuwe straatprofiel van de CROW30: een rechte rijbaan is 3,10m breed (was 3,50m). Waar de rijweg bochtig is wordt de norm 3,50m per rijbaan. De buitenring van de Singelgrachtzone (S100) is een zogenaamde gebiedsontsluitingsweg (GOW). De rijbanen van alle GOW30 in de stad zijn verhard met asfalt en opgesloten door een dertig centimeter brede band afgewerkt met de Amsterdamse deklaag.

fietspad minimaal 2.10m

voetpad beleidkader ruimte voor voetganger: minimaal 2m liefst minimaal 3m

fietspad rijweg minimaal 2.10m minimaal 6.20m(rechtdoor) minimaal 7.00m (in bocht)

voorzieningen zone met groen of parkeer minimaal 3.25m

wandelboulevard beleidskader ruimte voor de voetganger: minimaal 2m liefst minimaal 3m

groenestrook langs de rijweg minimaal 2.50m

groenestrook langs het water 1m

Gewenste maatvoering variant 1: vrijliggende fietspaden aan beide kanten

7.10 - 8.50m

6.20-7.00m fietspad minimaal 3.6m liefst 4.05m

Bestaande situatie (50km/h rijweg)

rijweg minimaal 6.20m (rechtdoor) minimaal 7.00m (in bocht)

wandelboulevard beleidskader ruimte voor de voetganger: minimaal 2m liefst minimaal 3m

Toekomstige situatie (30km/h rijweg)

Fietspad De belangrijkste fietsroute in de Singelgrachtzone ligt in de binnenring. De wegen en fietspaden zijn hier samengesmolten tot comfortabele fietsstraten waar de auto te gast is. Ook de doorstroming van het OV is hier geoptimaliseerd. De fietspaden in de buitenring vallen niet onder Hoofd- en Plusnet fiets. Het fietspad wordt 2,5 m, behalve op plekken waar hiervoor onvoldoende ruimte is (niettemin minimaal 1,95m). Langs de rijweg zijn 2 varianten mogelijk: 1. Twee vrijliggende fietspaden aan weerszijden van de rijweg. Aan de waterzijde ligt dit fietspad tussen de rijweg en de brede groenstrook – soms tussen de bomen. Omdat er 53 zijstraten (exclusief de 21 bruggen) aan de gevelzijde zijn, zullen fietsers vaak de drukke autoweg over moeten steken. Naast het verhoogde risico op ongelukken vraagt dit ook extra ruimte voor de oversteken. 2. Tweerichtingenfietspad aan de gevelzijde. Bij deze variant zijn er 53 minder fietsoversteken nodig, wat bijdraagt aan de verkeersveiligheid. Aan de waterkant wordt veel ruimte vrijgespeeld. De breedte van het tweerichtingenfietspad is 4,05 m, tenzij het even niet anders kant. In dat geval wordt tenminste een breedte van 3,60 m aangehouden. Het tweerichtingenfietspad is de voorkeursvariant. Dit vergt nog het nodige verkeerstechnisch onderzoek en ontwerp.

Dit profiel zal altijd vanuit een deel waar het al ligt verder uitgerold moeten worden en niet plotseling bij de ene kruising moeten beginnen en de volgende eindigen. Met het tweerichtingenfietspad ontstaat gemiddeld 1 meter extra ruimte voor vergroening of andere voorzieningen ten opzichte van het profiel

voetpad beleidkader ruimte voor voetganger: minimaal 2m liefst minimaal 3m

voorzieningen zone met groen of parkeer minimaal 3.25m

groenestrook langs de rijweg minimaal 2m

groenestrook langs het water 1m

Gewenste maatvoering variant 2: tweerichtingenfietspad

met de 2 aparte fietspaden aan beide zijden van de rijweg. In totaal kan het verschil oplopen tot bijna een kleine hectare extra groen (ca 1,5 voetbalveld). De fietspaden worden in principe uitgevoerd in het gebruikelijke roodasfalt). Elementverharding vergemakkelijkt de bereikbaarheid van eventuele kabels en leidingen onder het fietspad. Omwille van . Het fietspad is minimaal 7 tegels breed. Als het fietspad over boomwortels loopt is de toepassing met drukverdelende constructies wenselijk.

36 | Ontwerpprincipes

Ruimtelijk Kader Singelgrachtzone | 37

Voorzieningsstrook Aan de zijde van de gevels ligt langs rijweg de voorzieningsstrook voor autoparkeren, fietsparkeren, laden & lossen, afvalcontainers en eventueel bomen. De minimale breedte van deze voorzieningsstrook is 3.25m (inclusief banden) als er alleen met auto’s geparkeerd wordt. Met een laad- & losplek is de minimale breedte 3,75m. De parkeerplekken zijn volgens het Puccini Handboek Rood als het type ‘parkeren modern’ ingericht.

Optie 1: ontwerpprincipe fietsparkeer op het trottoir

variant 1: parkeer met voorzieningszone

variant 2: voorzieningsstrook met afvalcontainers

variant 2: parkeer met voorzieningszone

Optie 1: ontwerpprincipe laad en los plek

Materiaalgebruik Conform Puccini Handboek Rood worden in stadsstraten luxere betontegels (30x30) met toeslag van natuursteen toegepast. Die worden hier ook toegepast omdat de Singelgrachtzone zich duidelijk onderscheid van de woonstraten. In de inritconstructies worden de tegels in 30x15 tegels bestraat. De laad & los en de parkeervakken wijken wat af en worden bestraat met egaal grijze tegels van 15x30 cm in elleboogverband.

G. gevels, traptreden en geveltuinen De gevelwand is als ruimtelijke begrenzing een belangrijk onderdeel van het singelgrachtgebied. Het gebied houdt niet op bij het maaiveld. Ook de plinten van de aangrenzende bebouwing zijn van belang voor het eindresultaat. De gevels langs de Singelgracht zijn vaak rijk geaccidenteerd met traptreden, balkons en stoepjes. Ze dragen nadrukkelijk bij aan het karakter en de positieve beleving van de openbare ruimte. Bij de inrichting van het publieke domein moet steeds de wisselwerking met de gevelrij in ogenschouw worden genomen. Functies zoals hotels, musea en winkels vragen extra ruimte. Deze is gerechtvaardigd mits de minimale vrije doorloopruimte niet in het gedrang komt. Geveltuinen dragen bij aan de vergroening en positieve beleving van de openbare ruimte. Ze mogen maximaal 45 cm breed zijn mits de vrije doorloop niet beperkt wordt.

2.65m

Indien nieuwe bomen in de voorzieningsstrook geplant worden, komen ze kruislings met de bomenrij aan de andere kant van de rijweg te staan.

0.45m

Plantverband nieuwe bomen gevelkant

Stoep De vrije doorloopruimte langs de gevels is in beginsel 3m. Als er geen ruimte voor een voorzieningsstrook is, moet het fietsparkeren zoveel mogelijk een plek in deze zone vinden. (zie ontwerpprincipes voor fietsparkeren)

Optie 2: ontwerpprincipe fietsparkeer op het trottoir

Materialisering en afmetingen van geveltuinen. Doorloopruimte van voetpaden langs de gevel

De monumentale blauwe regen aan de Amstel. © Lilian Voshaar (bron: https://www. ad.nl/amsterdam/defraaiste-amsterdamsegroene-gevels-van2018~a5efd23b/) De vrije doorloopruimte mag niet door klimplanten belemmerd worden. Ze moeten in de volle grond groeien en niet tegen monumenten of andere, waardevolle architectuur klimmen.

38 | Ontwerpprincipes

Ruimtelijk Kader Singelgrachtzone | 39

Kleine parels: bruggen en kruisingen

Over de Singelgracht gaan 21 bruggen. Het zijn vaak prachtig gedetailleerde parels die de buitenring en binnering verbinden. Ze zijn nauw verbonden met de kruisingen. In de loop der tijd zijn veel van deze plekken verrommeld met soms wonderlijke obstakels en barrières. Langs de buitering is bij sommige bruggen geen mogelijkheid om over te steken, zodat de gewenste wandelboulevard niet doorloopt. Voorbeelden hiervan: Rozengracht, Koekjesbrug, Leidsebosje en Weesperpoort. Omdat het verhardingsmateriaal aan de binnenring regelmatig afwisselt wordt op de brug de gele klinker vanaf de wandelboulevard doorgezet. De Singelgracht is na aanleg historisch gezien de primaire stedenbouwkundige structuur. Op de watergangen van de vaarten en rivieren na zijn de meeste radialen veel later ontstaan. De samenhang van de parallelle lijnen langs de Singelgracht worden daarom benadrukt. Afhankelijk van de type straat, erftoegangsweg (ETW30) of gebiedsontsluitingsweg (GOW30) is er passende oplossing. Het verkeer op de binnen- en buitenring heeft meestal voorrang. Het doortrekken van de wandelboulevard als inritconstructie heeft de voorkeur op het doortrekken van de zijstraat.

De parels

4.3 De Parels Aan het ‘snoer’ van de Singelgrachtzone hangen de ‘parels’: de bijzondere plekken en gebouwen. Ze maken weliswaar deel uit van de ketting maar hebben ook een eigen karakter en identiteit. Grote parels zijn tenminste het Haarlemmerplein, het Frederik Hendrikplantsoen, het Leidsebosje, het Leidseplein, het Frederiksplein, het Weesper- en Rijnspoorplein. Kleinere parels zijn de bruggen en landhoofden, kruisingen, kleinere pleintjes en plantsoenen, iconische gebouwen en paviljoens, kunstwerken en bijzondere objecten. Een derde groep parels wordt gevormd door locaties die niet in, maar aan of vlakbij de Singelgrachtzone liggen en er een sterke wisselwerking mee hebben: het Westerpark, het Vondelpark, het Museumplein, het Oosterpark en Artis. Voor de parels geldt dat ze enerzijds bijdragen aan de samenhang binnen de Singelgracht, maar anderzijds hun eigen karakter behouden - een precair evenwicht. Hiertoe gelden de volgende uitgangspunten: • De identiteit van elke parel wordt behouden en versterkt. • De ruimtelijke eenheid van het snoer is leidend in alle verhardingen, muren en meubilair. Met name het kleurgebruik moet consequent doorgezet worden. • Bijna elke parel functioneert als een herkenbare verbinding tussen de binnen –en buitenring. • De parels bieden ruimte om voorzieningen te herbergen, die niet in de lijnen ondergebracht kunnen worden.

• In de parels kunnen andere boomsoorten en bijzonder groen toegepast worden.

Op de bruggen wordt de gele klinker vanaf de wandelboulevard doorgezet tot de verhardingsmateriaal aan binnenring

Detail materialen, kader

variant 2: ontwerpprincipe kruising bij brug GOW

variant 2: ontwerpprincipe kruising bij brug ETW30

40 | Ontwerpprincipes

Ruimtelijk Kader Singelgrachtzone | 41

Rotterdammerbrug en op de achtergrond het Eerste Marnixplantsoen en de Marnixkade. ANWU01721000005

Kleine Parel: Eerste Marnixplantsoen

Het Palm- of Noorderkerkhof op Bolwerk Haarlem, gezien over de Singelgracht. 010094001683

Als voorbeeld van een kleine parel is geschetst aan deze laatste herkenbare getuige van de voormalige vestingwerken. Na het middeleeuwse centrum aan van de oudste structuren van de stad. Het plantsoen heeft een succesvolle hedendaagse programmering en er gaat een druk gebruikte fietsroute over. Er zijn mooie uitzichten over de Singelgracht en de Kattensloot, maar veel van deze unieke plek komt niet meer goed uit de verf. In de schets zijn een aantal generieke kwaliteitsimpulsen aangegeven waardoor dergelijke plekken ruimtelijk opgewaardeerd worden.

Beperkte ruimte voor voetgangers aan deoostelijke kant van de Eerste Marnixplantsoen

Privatisering van de openbare ruimte. Geblokkeerd zicht op het water.

42 | Ontwerpprincipes

Ruimtelijk Kader Singelgrachtzone | 43

Stadhouderskade, Leidsebosje en rechts het American hotel. ANWU01813000001

Het Leidsebosje met wandelaars bij avond. ANWE00061000001

1. Geen verbinding tussen oostelijk en westelijk deel van Leidsebosje (oostelijke kant)

2. Geen verbinding tussen oostelijk en westelijk deel van Leidsebosje (westelijke kant)

3. Ingewikkelde kruispunt voor voetgangers. Onheldere wandelverbinding, moeilijk georienteerd te worden als je het gebied niet kent.

4. Geen ruimte voor voetgangers. Overheersing van de fiets.

Grote Parel: Leidsebosje

Het Leidsebosje is nauw verbonden met het Leidseplein, de Leidsestraat, het Max Euweplein en het Vondelpark. Het is een knooppunt voor het openbaar vervoer, auto’s, taxi’s, fietsers en voetgangers. Meer ruimte voor de voetgangers ter hoogte van het Vondelpark en de Overtoom is zeer wenselijk. Restruimtes die niet noodzakelijk zijn voor het verkeer worden zo groen mogelijk ingericht, waardoor een sterkere verbinding ontstaat met het groen van het Vondelpark. Zo wordt het ook een overstappunt voor de natuur in de stad.

Bestaande situatie

2 3

1

4

44 | Ontwerpprincipes

Bestaande situatie

Sfeerbeeld voor de toekomst

Ruimtelijk Kader Singelgrachtzone | 45

46 | Ontwerpprincipes

Ruimtelijk Kader Singelgrachtzone | 47

Het halssnoer en de parels

bestaand smal fietspad met parkeerplaatsen Nassaukade t.h.v. Elandsgracht

omgevormd tot groene wandelboulevard

Colofon

48 | Colofon

Project Ruimtelijk Kader Singelgracht 2025-2050

Publicatiedatum November 2024

Bestuurlijke Opdrachtgever Melanie van der Horst

Ambtelijk Opdrachtgever Fjodor Molenaar (V&OR)

Opstellers Angeliki Anagnostou, Erik Mattie en Quirijn Verhoog (R&D)

Redactie Koos van Zanen (R&D)

In samenwerking met Projectmanagment: Donald Nutbey en Roderik Ottevanger Openbare Ruimte: Marianne Griffioen, Jan Stigter, Lyanne van Diepen Historie en Stedenbouw: Hester Aardse en Herman Zonderland Groen: Jim Jaspar, Hans Kaljee, Ton Muller, Anne Nieuwenhuijs, Florinda Nieuwenhuis, Jorine Noordman, Blanca Schwarz, Geert Timmermans, Klimaatadaptatie: Ruben de Gauw, Govert ter Mors Verkeer & Mobiliteit: Michiel Beers, Johannes Beuckens, Ruben de Bruijne, Govert de With

Afgestemd met Assetmanagement: Rogier Licher, Jozef Naorniakowski, Mathijs Opheikens, Martijn Prins, Michiel Stam, Tim Witte, Joost Wittenborg Opdrachtgevers: Reindert Bant, Ronald Kramer, Winfried Pieroelie, Jeroen van Straten Stadsdeel Centrum: Arjen Hogeveen, Harm Klaas Naaijer, Dick van Veen Stadsdeel Oost: Rodine Oldewaris, Manon van de Fange, Joep van Amelsfoort, Floris Grontman, Stadsdeel West: Roel de Jong, Ronald Hendriks, Luc Sour, Stadsdeel Zuid: Bilge Evin, Leninn Hernandez Toloza, Banu Kabadayi, Ron van Soest, Ingeborg Wannags, Programma Varen: Thomas Vernooij

Behandeld in: Intergrale Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Planvormingsoverleg Expertiseteam Openbare Ruimte en Mobiliteit Bestuurdersoverleg Singelgrachtringen Micha Mos (centrum), Rick Vermin (oost), Esther Fabriek (west) en Rocco Piers (zuid).