RIB winteropvang 2024-2025 definitief nov 2024

Raadsinformatiebrief

Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 15 novemer 2024 Opvang Wethouder Groot Wassink Jeugd Zorg en Diversiteit(bestuurszaken.ojzd@amsterdam.nl)

Onderwerp

Winteropvang 2024-2025, incl. afdoening motie van het lid Bouhassani (PvdA)

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s):

Geachte leden van de gemeenteraad, In deze brief wordt u geïnformeerd over de Winteropvang 2024-2025 en de manier waarop daarbinnen uitvoering wordt gegeven aan de motie Bouhassani (PvdA) cs.(TA2024-000901, motie nr 324) over het ‘creëren van structurele plekken in de Winteropvang ten behoeve van zieken en mensen die zorg nodig hebben die dakloos zijn’. Winteropvang 2024-2025 Winteropvang is buitenwettelijke opvang die Amsterdam aanvullend op bestaande opvangvoorzieningen organiseert. Als onderdeel van de Versterking aanpak dakloosheid, heeft uw raad de vorm, omvang en toegangseisen van de Winteropvang vastgesteld tot en met 2026. Van 1 december 2024 tot 1 april 2025 stelt Amsterdam 250 plekken Winteropvang beschikbaar. We bieden deze opvang aan kwetsbare mensen die dak-of thuisloos zijn en binding hebben met Amsterdam. In bijlage 1 vindt u een uitwerking van de toegangscriteria zoals deze vorig jaar met u gedeeld zijn in Raadsinformatiebrief 2 november 2023. Hieraan is toegevoegd dat jongvolwassenen van 18 tot 23 jaar altijd toegang krijgen tot de Winteropvang ongeacht kwetsbaarheid en/of binding. Naast deze Winteropvang wordt de Winter Koude Regeling (WKR) uitgevoerd. Dit houdt in dat iedereen die dakloos is in Amsterdam toegang krijgt tot de opvang, wanneer de gevoelstemperatuur -1 is en/of er extreem weer is.

De WKR wordt door de GGD afgeroepen in afstemming met de andere G4 steden. Voor deze opvang hebben we 250 plekken beschikbaar, met een mogelijkheid tot opschaling. Tijdens de WKR zoekt Veldwerk Amsterdam actief mensen op, om hen te motiveren en te begeleiden richting de opvang. Winteropvang en opvang tijdens de WKR vinden op dezelfde locaties plaats en worden vormgegeven door de zorgaanbieders Leger des Heils, HVO Querido en De Regenboog Groep. Net als voorgaande jaren, bedient iedere locatie een andere doelgroep om zo goed als mogelijk aan te sluiten bij behoeften, mogelijkheden en veiligheid. Jongvolwassenen worden bijvoorbeeld niet opgevangen bij mensen met intensieve zorgvraag en/of verslaving, maar wel met vrouwen en economisch dakloze mensen. Op basis van de evaluatie van vorige Winteropvang, is besloten één

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 november 2024 Pagina 2 van 7

inloopvoorziening van De Regenboog Groep uitsluitend in te richten voor de lhbtiq+ gemeenschap. We verwachten hiermee de opvang laagdrempeliger te maken voor de doelgroep. De uitvoerende aanbieder van de opvanglocatie heeft personeel met specifieke expertise betreffende de doelgroep die wordt opgevangen. In figuur 1 wordt de totale verdeling van de capaciteit en het onderscheid in doelgroepen weergegeven. Figuur 1: Locaties, plekken en doelgroepen in de Winteropvang en WKR Locatie en Winteropvang WKR Totaal zorgaanbieder Barndesteeg 90 60 150 Leger des Heils

Inloopvoorzieningen I Regenboog Groep Inloopvoorzieningen II Regenboog Groep Transformatorweg HVO Querido

20

Totaal

Doelgroep • • •

20

•

Vrouwen Jongvolwassenen Economisch dakloze mensen Lhbtiq+

30

70

100

•

Brede doelgroep

130

100

230

• • •

Medisch kwetsbaar EU-burger Ongedocumenteerd

270

230

500

Winteropvang is nachtopvang De opvang betreft nachtopvang en is beschikbaar van 16.30 ’s middags tot de volgende ochtend 9.30 uur. Bezoekers worden overdag verwezen naar de inloopvoorzieningen in de stad en indien mogelijk toegeleid naar dagbesteding en/of ambulante begeleiding. Naast de professionals van zorgaanbieders, is ook gespecialiseerde beveiliging aanwezig die bekend is met de doelgroep en traumasensitief kan werken. Zorgaanbieders staan in nauw contact met handhaving en politie om leefbaarheid en veiligheid in de omgeving goed te monitoren en stimuleren. Bewoners en ondernemers in de omgeving zijn geïnformeerd over de opvang en weten waar zij met vragen en klachten terecht kunnen. Werken aan perspectief Winteropvang is een tijdelijke opschaling van de opvangcapaciteit in de stad. De zorgaanbieders bieden daar in eerste plaats bed, bad en brood. Tegelijkertijd is in de Versterking aanpak dakloosheid vastgesteld dat we deze opschaling graag goed willen benutten om mensen ook een stap verder te brengen richting huisvesting en ondersteuning. Daarom werken onze partners gedurende de Winteropvang samen met bezoekers aan perspectief. Dit doen we door aan iedere bezoeker een passende ambulante zorgaanbieder te koppelen waarmee samen aan een ondersteuningsplan gewerkt wordt. Wanneer een bezoeker al hulpverlening heeft, wordt deze betrokken.

Afhankelijk van de zorgvraag kan dat bijvoorbeeld Veldwerk, HVO Mobielteam, het Buurtteam, de reclassering of een ggz-instelling zijn. Om dit te organiseren voert de zorgaanbieder met iedere bezoeker een ‘Winteropvanggesprek’.

Informatie Winteropvang op www.Amsterdam.nl/dakloos

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 november 2024 Pagina 3 van 7

Hierin bespreken bezoeker, zorgaanbieder van de Winteropvang en ambulante begeleider de mogelijkheden voor ondersteuning en onderdak in Amsterdam en/of Nederland. Afhankelijk van de ondersteuningsvraag kunnen bezoekers bijvoorbeeld in aanmerking komen voor een maatwerkvoorziening beschermd verblijf of begeleid thuis in Amsterdam, een plek in een Wlzinstelling, of worden aangemeld voor een passantenpension, een project als Onder de Pannen of Tijdelijk Onder Dak. Ook kan worden ondersteund richting een ggz-behandeling, huisvesting buiten Amsterdam, terugkeer naar netwerk, werk of naar het land van herkomst bij dakloze Europese arbeidsmigranten. Het is belangrijk hierin een realistisch beeld te schetsen van de mogelijkheden. Veelal hebben bezoekers behoefte aan vervolgopvang. Gedurende de Winteropvang wordt zo goed mogelijk ingezet op het vinden van een vervolgplek, maar ook hierin moeten we ons verhouden tot een realiteit van lange wachtlijsten voor passende zorg en huisvesting. Na afloop van de Winteropvang zal niet voor iedereen direct een plek beschikbaar zijn. Uit de evaluatie van vorige Winteropvang blijkt dat het een aandachtspunt is om deze gesprekken tijdig met bezoekers en betrokken hulpverlener te voeren. De GGD monitort dit jaar de Winteropvanggesprekken en evalueert dit tijdig met aanbieders zodat bijgestuurd kan worden indien nodig.

Doorgevoerde verbeteringen Vorig jaar heeft de Winteropvang voor het eerst in deze vorm plaatsgevonden. De opvang is uitgebreid geëvalueerd met bezoekers, belangenbehartigers, zorgaanbieders van de Winteropvang, ambulante zorgpartijen en de GGD. De evaluatie en daaruit getrokken lessen zijn met u gedeeld in de voortgangsrapportage van de aanpak dakloosheid van 11 juni jl., Daarbij werd met name het belang van goede informatievoorziening voor bezoekers en het tijdig voeren van de Winteropvanggesprekken benadrukt. Op 11 september 2024 heeft u ook uw inzichten over de inrichting van de Winteropvang kunnen meegeven in een gesprek met ambtelijke vertegenwoordiging. Hier zijn vooral verduidelijkingsvragen gesteld over de Winteropvang, die beantwoord zijn.

Naar aanleiding van de evaluatie, wordt dit jaar een aantal verbeteringen doorgevoerd: • jongvolwassenen tot 23 jaar worden altijd toegelaten tot de opvang, ongeacht binding en/of kwetsbaarheid; • zoals hierboven vermeldt, wordt voor mensen uit de lhbtiq+ gemeenschap opvang in daarvoor aangewezen inloopvoorziening verzorgd; • er wordt intensiever gemonitord of bezoekers al een Winteropvanggesprek hebben gevoerd en zijn gekoppeld aan een ambulante hulpverlener; • de informatievoorziening is verbeterd, zodat bezoekers weten wat zij kunnen verwachten binnen de Winteropvang en weten van welke voorzieningen zij in de stad gebruik kunnen maken; • er is meer aandacht en plek voor mensen met een medische zorgvraag, of mensen die beperkt mobiel zijn (zie hieronder voor de behandeling van de motie Bouhassani);

Informatie Winteropvang op www.Amsterdam.nl/dakloos

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

•

Datum 15 november 2024 Pagina 4 van 7

ervaringskennis wordt explicieter ingezet binnen de Winteropvang. De Straatalliantie heeft hiervoor een project opgezet en is met ervaringsdeskundigen aanwezig op de locaties. Dit project heeft als doel: o Het verbeteren van de ondersteuning in de Winteropvang door de inzet van ervaringskennis. o Vroegtijdig signaleren van problemen binnen de Winteropvang locaties. o Bieden van laagdrempelige ondersteuning door middel van peer support, gericht op het toeleiden naar informatie en/of hulpverlening om vervolgstappen te kunnen maken. o Zorgen dat bezoekers sneller weten waar ze terecht kunnen en waar ze aanspraak op kunnen maken vanuit hun situatie.

Zieken en mensen die zorg nodig hebben in de Winteropvang Aanvullend op bovengenoemde geeft het college ook uitvoering aan de motie Bouhassani (PvdA) cs (324), ingediend in de vergadering van de gemeenteraad van 17 juli 2024. Daarin wordt het college gevraagd om 1. Structurele plekken ten behoeve van de Winteropvang in te richten voor zieken en mensen die zorg nodig hebben 2. Indien blijkt, dat die structurele plekken niet voldoen zijn, dient er een plan klaar te liggen over hoe hiermee om te gaan. Winteropvang is nachtopvang, op deze locaties is het niet mogelijk om de gehele dag te verblijven. Binnen de Winteropvang is de locatie Transformatorweg 6 ingericht voor bezoekers met somatische klachten die overdag op straat en/of in een inloopvoorziening kunnen verblijven. Het gaat bijvoorbeeld vaak om een vraag naar wondzorg. Op deze locatie is een verpleegkundige aanwezig, die voor somatische klachten kan zorgdragen. Dr. Valckenier (huisartsenpraktijk GGD specifiek voor de dakloze doelgroep met complexe problematiek) houdt wekelijks spreekuur op deze locatie en bezoekers zonder huisarts kunnen bij hen worden ingeschreven. Zoals de motie verzoekt hebben we dit jaar aanvullend plekken ingekocht voor mensen die ziek zijn en 24-uursopvang nodig hebben.

Het veld geeft aan behoefte te hebben aan zo’n tien plekken voor mensen met ernstigere somatische klachten die buiten de scope van thuiszorg liggen. Deze tien bedden heeft het college ingekocht bij zorgaanbieders en een verpleeghuis. Vanuit het verpleeghuis kan indien nodig eventueel de capaciteit worden opgeschaald. Het gaat hierbij om mensen die uitgebreidere somatische zorg nodig hebben, zoals: • Verpleegtechnische handelingen (o.m. intensieve wondverzorging) welke niet op de Winteropvang locatie kan worden geboden. • Triage medische problemen met vervolgacties die nodig zijn voor de persoon. • Bemoeizorg/proactieve zorg. • Ondersteuning bij zelfzorg en ADL. Het gaat hier ook om mensen die al een Wlz-indicatie hebben, of deze eigenlijk nodig hebben, omdat zij blijvend zijn aangewezen op 24 uur per dag zorg nabij of permanent toezicht nodig hebben. Het is belangrijk dat het zorgkantoor, dat verantwoordelijk is voor deze zorg en mensen,

Informatie Winteropvang op www.Amsterdam.nl/dakloos

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 november 2024 Pagina 5 van 7

zo snel als mogelijk wordt betrokken om deze mensen naar een passende plek toe te leiden. Hierover zijn samenwerkingsafspraken gemaakt. De motie vraagt om een plan wanneer de ingekochte bedden niet voldoende blijken. Zoals hierboven vermeld heeft het betrokken verpleeghuis aangegeven ruimte te hebben om capaciteit op te schalen. Aanvullend zijn crisisbedden in de stad uitgebreid tot zes plekken. Over deze plekken voert de GGD de regie en kan deze inzetten voor een breed doeleinde. Bijvoorbeeld om snel uit te zoeken welke mogelijkheden er voor iemand zijn, om te repatriëren. Wanneer de GGD gedurende de Winteropvang de inschatting maakt dat iemand vanwege gezondheidsredenen direct 24-uursopvang moet krijgen, kan hiervoor een crisisbed worden benut. Hiermee verwacht het college een dekkend aanbod te bieden deze winter. Raadsinformatie Gedurende de Winteropvang wordt intensief contact onderhouden met zorgaanbieders, GGD en cliëntvertegenwoordiging. De GGD levert in februari 2025 een tussenevaluatie welke met u gedeeld wordt, gevolgd door een eindevaluatie voor de zomer 2025.

Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Rutger Groot Wassink Wethouder Opvang

Informatie Winteropvang op www.Amsterdam.nl/dakloos

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 november 2024 Pagina 6 van 7

Bijlage 1 – criteria Winteropvang Toegang tot de Winteropvang 4 maanden en voorwaarden verblijf

Nederlandse burgers

•Kwetsbaar en 1 jaar onafgebroken ingeschreven in Amsterdam en regiogemeenten. Een deel van deze mensen heeft al begeleiding of is zorgmijdend (deze groep is al bekend). Een deel komt nieuw in beeld •Niet kwetsbaar en 3 jaar onafgebroken ingeschreven Amsterdam en regiogemeenten •Jongeren 18-23 jaar hebben direct toegang

EU-burgers

•Kwetsbaar en 1 jaar onafgebroken ingeschreven in Amsterdam of regiogemeenten •Kwetsbaar en 1 jaar bekend bij inloophuizen van de Regenbooggroep •Jongeren 18-23 jaar hebben direct toegang.

Ongedocumenteerde mensen

•Kwetsbaar en op wachtlijst Landelijke Vreemdelingen Voorziening •Kwetsbaar en in aanmerking komend voor LVV of Tussen Wal en Schip voorziening van HVO-Querido •Jongeren 18-23 jaar hebben direct toegang.

•

Ten eerste wordt door de GGD gekeken naar kwetsbaarheid: dit bepaalt of iemand toegang krijgt tot de Winteropvang. Het gaat dan om mensen die vanuit psychiatrisch-medisch perspectief een complexe zorgbehoefte hebben en enigszins open staan voor begeleiding of waar bemoeizorg nodig is.

•

Vervolgens wordt iemands binding met Amsterdam onderzocht. Hierbij maken we onderscheid tussen Amsterdamse kwetsbare daklozen, dakloze EU-burgers en dakloze ongedocumenteerde mensen. Dit onderscheid wordt gemaakt, omdat EU burgers en ongedocumenteerde mensen veelal niet ingeschreven staan in het BRP én omdat zij een ander perspectief krijgen aangeboden dan dakloze Amsterdammers. Uitzondering hierop zijn economische dak- en thuisloze mensen die 3 jaar binding hebben met de regio Amsterdam. We werken met deze bindingscriteria, omdat we meer begeleiding willen bieden tijdens de opvang en uit voorgaande jaren weten dat een grote groep mensen die de winteropvang bezocht, pas zeer recent in Amsterdam was aangekomen. We kunnen als stad helaas niet de problematiek van een groter deel van Nederland oplossen. Wanneer iemand kwetsbaar is en binding heeft met een andere Nederlandse gemeente, wordt ingezet op een warme overdracht naar de stad waar diegene perspectief heeft. Als deze persoon kwetsbaar is kan hij/zij kortdurende tot de warme overdracht in de winteropvang verblijven. Als het gaat om een gemeente waar ook winteropvang is, dan wordt diegene meteen verwezen.

Informatie Winteropvang op www.Amsterdam.nl/dakloos

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 15 november 2024 Pagina 7 van 7

•

Voor alle kwetsbare mensen geldt dat de GGD een uitzondering kan maken op het bindingscriterium indien zij risico ziet voor potentiële medische gezondheidsschade bij verblijf op straat gedurende de winter. Perspectief zal voor deze personen vaak buiten de regio Amsterdam of buiten Nederland zijn.

•

Jongeren 18-23 jaar krijgen direct toegang. Jongeren in deze leeftijd zijn extra kwetsbaar op straat. Na toegang tot de Winteropvang wordt gekeken in een gesprek wat de mogelijkheden zijn binnen Amsterdam en/of Nederland.

Informatie Winteropvang op www.Amsterdam.nl/dakloos