RIB Wijziging Verordening Winkeltijden voor Avondverkoop.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan: Datum Portefeuille(s) Portefeuillehouder(s): Behandeld door

Onderwerp

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 21 juni 2023 Economische Zaken Wethouder Economische Zaken Theo van Schaik, Directie Economische Zaken en Cultuur, 06 2026 5334, theo.van.schaik@amsterdam.nl Wijziging Verordening Winkeltijden voor Avondverkoop

Geachte leden van de gemeenteraad, Eerder heb ik u geïnformeerd over de voorgenomen aanpassing van de Verordening Winkeltijden met betrekking tot de verstrekking van ontheffingen voor avondverkoop in verband met de Europese Dienstenrichtlijn en de communicatie hierover met de huidige ontheffingshouders. Hierbij was, en is, het uitgangspunt voor de regulering van avondwinkels te komen tot een uniforme stedelijke regeling, vastgelegd in de Verordening Winkeltijden. In de brief van 28 maart heb ik u ook geschreven dat de insteek van het college is dat huidige ondernemers hun zaak zo goed mogelijk voort kunnen zetten. Schaarse ontheffing Nu is er in de Verordening sprake van een spreiding op stadsdeelniveau van ontheffingshouders voor avondwinkels, gebaseerd op het inwonerscriterium: maximaal één avondwinkel per 15.000 inwoners. Hiermee is de ontheffing een schaarse ontheffing, in de zin van de Europese Dienstenrichtlijn, waaraan de Verordening niet is aangepast. Bij een schaarse ontheffing heeft iedereen het recht mee te dingen naar een ontheffing en kan de ontheffing alleen voor bepaalde tijd worden verleend. Hierop is gezocht naar een systematiek waarbij iedereen, binnen redelijke voorwaarden, in aanmerking kon komen voor de beschikbare ontheffingen.

Deze leek te worden gevonden in een verloting van de ontheffingen door een notaris wanneer er in een stadsdeel meer gegadigden die aan de vereisten voldeden dan er beschikbare ontheffingen waren. Voor deze potentiële verloting zou in de Verordening Winkeltijden een termijn moeten worden vastgesteld. Het idee daarbij was dat ondernemers minimaal de gelegenheid moet worden geboden hun investeringen terug te verdienen. Onderzoek Ontheffingsduur Daarom is aan Bureau Economische Argumentatie (BEA) de opdracht verstrekt uit te zoeken wat een redelijke termijn voor de duur van een ontheffing zou zijn en wat een redelijke overgangstermijn zou zijn voor de huidige houders van een ontheffing. Hierop heeft BEA een onderzoek gestart naar het economisch functioneren van de branche van avondwinkels. Aan ondernemers is gevraagd mee te werken aan dit onderzoek. Hieraan is gehoor gegeven en een aantal van hen heeft inzicht gegeven in hun bedrijfsvoering. Dat is erg belangrijk geweest voor het onderzoek en daarmee is het ook een gezamenlijk product geworden.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 juni 2023 Pagina 2 van 4

Voorlopige onderzoeksresultaten en bevindingen In de resultaten van het onderzoek van BEA wordt het beeld geschetst van een branche waarbij het verdienmodel onder druk staat. De belangrijkste resultaten en bevindingen tot nu toe, in willekeurige volgorde, zijn: 1. De afgelopen decennia is de concurrentie voor avondwinkels toegenomen. Sinds 1996 mogen winkels, waaronder supermarkten, tot 22 uur geopend blijven. Ook is er recent concurrentie bij gekomen van flitsbezorgers en zijn er veel nachtelijke verkooppunten in openbaar vervoer stations bijgekomen (deze stations vallen niet onder de Winkeltijdenwet). Hierdoor wordt het steeds moeilijker om een avondwinkel rendabel te exploiteren. In feite moet binnen deze marktverhoudingen in de zeer beperkte tijdspanne tussen 22.00 en 02.00 of 03.00 uur de omzet gerealiseerd worden om het bedrijf levensvatbaar te houden en loonvormend te kunnen zijn. Buiten deze uren is de concurrentie met supermarkten vanwege de grote prijsverschillen zwaar. 2. Er is geen interesse van andere bedrijven in de levensmiddelenbranche in verlenging van hun openingstijden. Een eerdere proef met het volledig vrijgeven van de openingstijden van winkels in de stadsdelen Zuid en Zuidoost heeft geresulteerd in een volledige negering van deze verruimingsmogelijkheid, in alle branches en zowel bij grote als kleine detailhandelsvestigingen. 3.

De sluitingen van avondwinkels in het recente verleden en, meer recent, de vergeefse pogingen van de eigenaar van de Avondmarkt op de De Wittenkade een geschikte opvolger te vinden voor zijn gezonde bedrijf, gevoegd bij de vele uitingen in de media van deze ondernemer, schetsen een beeld van een branche waarin groei van het aantal vestigingen niet waarschijnlijk is. 4. In veel avondwinkels wordt minimaal geïnvesteerd in duurzame bedrijfsgoederen. Slechts enkelen hebben de afgelopen decennia het bedrijfsconcept van een avondwinkel grondig weten te vernieuwen om zo een nieuwe klantenkring aan te trekken. 5. Veel van de ondernemingen met een avondverkoop ontheffing bevinden zich in zwaar weer door de gevolgen van de coronajaren, de hoge energieprijzen en de hoge inkoopprijzen. 6. Het voeren van een avondwinkel, zeker als eenmanszaak, trekt een zware wissel op het privéleven van de ondernemer. Het is vaak zeven dagen per week werken op tijdstippen waarop veel sociale contacten plaatsvinden. Dit maakt het voor nieuwe ondernemers onaantrekkelijk een carrière in deze branche te overwegen. 7. Sigaretten, zwak alcoholische dranken en snacks vormen de hoofdmoot van de omzet van de meeste avondwinkels. De verkoop van sigaretten vormt niet zelden meer dan 50% van de omzet van avondwinkels. De verkoop van tabak genereert daarnaast ook verkoop van andere producten.

De Tabakswet verbiedt per 1 juli 2024 de verkoop van tabak in o.a. avondwinkels. De vrees is reëel dat door deze maatregel veel avondwinkeliers nog onvoldoende omzet kunnen genereren en hun bedrijf beëindigen. Toekomstverwachting In mijn eigen bezoeken aan avondwinkels en gesprekken met ondernemers herken ik veel van de onderzoeksresultaten. Dit leidt op dit moment bij mij tot de verwachting dat de vraag naar nieuwe ontheffingen voor avondverkoop gering zal zijn en dat de komende jaren het aantal

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 juni 2023 Pagina 3 van 4

bedrijfsbeëindigingen mogelijk zal toenemen. Dit zal per saldo leiden tot een verdere afname van het aantal avondwinkels in de stad. Daarmee vervalt de noodzaak om het aantal ontheffingen te koppelen aan het inwoneraantal van een stadsdeel om daarmee de druk op het woon- en leefklimaat te reguleren. Aangepaste wijziging Verordening Winkeltijden Op basis van de nu beschikbare informatie, kom ik met het voorstel om in de Verordening Winkeltijden het inwonerscriterium voor het aantal ontheffingen voor avondverkoop los te laten en daarmee de mogelijkheden voor het verkrijgen van een ontheffing niet langer te maximeren. Hiermee wordt het voor elke ondernemer in principe mogelijk een avondwinkel te exploiteren. Ook is het niet langer nodig de duur van een ontheffing te beperken. Hiermee is de ontheffing ook niet langer een schaarse ontheffing in de zin van de Europese Dienstenrichtlijn. Mocht het toch zo zijn – tegen de huidige verwachtingen in – dat het aantal avondwinkels toeneemt en dit negatieve gevolgen heeft voor de leefbaarheid in buurten, dan is het op dat moment wellicht nodig dit besluit te heroverwegen en alsnog over te gaan op een vergunningensysteem met loting.

Voorwaarden nieuwe ontheffingen Naast het loslaten van het maximum op basis van het aantal inwoners, stel ik voor een aantal voorwaarden te verbinden aan het verkrijgen van een ontheffing voor avondverkoop, vastgelegd in de Verordening Winkeltijden, die moeten waarborgen dat avondwinkels een goede plek in de buurten en wijken krijgen en behouden: 1. Nieuwe avondwinkels kunnen zich, met het oog op de bescherming van het woon- en leefklimaat, nog uitsluitend in winkelgebieden vestigen. De ontheffingen van avondwinkels die nu buiten een winkelgebied liggen, blijven van kracht tot het moment dat de ontheffinghouder de bedrijfsvoering beëindigt. De overdracht van de ontheffing is in deze gevallen niet mogelijk. 2. Een minimum vloeroppervlak voor avondwinkels van 50m2 om wachtende klanten op straat op piekmomenten, en daarmee nachtelijke overlast, te voorkomen 3. Een maximum vloeroppervlak van 300 m2 om te voorkomen dat zeer grote bedrijven een ontheffing kunnen krijgen waardoor de nachtelijke rust in en rond winkelgebieden te zeer verstoord kan worden. 4. Stadsdelen kunnen gemotiveerd (winkel-)gebieden aanwijzen waar de komst van avondverkoop ongewenst is wanneer gevreesd wordt dat de komst van een avondwinkel leidt tot een niet toelaatbare verstoring van het woon- en leefklimaat.

Zo kan worden voorkomen dat op en nabij plekken waar het aannemelijk is dat de komst van een avondwinkel zal leiden tot verstoring van het woon- en leefklimaat, zoals bij uitgaanspleinen, toeristengebieden en plekken waar jongeren ‘s nachts plegen samen te komen. 5. Uniforme openingstijden voor avondverkoop, zondagnacht tot en met donderdagnacht tot maximaal 02.00 uur, de nacht van vrijdag op zaterdag en zaterdag op zondag tot 03.00 uur.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Datum 21 juni 2023 Pagina 4 van 4

Tot slot Voor de huidige ondernemers is een bijeenkomst georganiseerd waarin ik de inhoud van deze brief ook heb toegelicht. De volgende stap in het proces is dat ik zo spoedig mogelijk met een uitgewerkt voorstel voor de wijziging van de Verordening Winkeltijden Amsterdam kom en deze vrijgeef voor inspraak. Hier wordt het eindrapport van BEA bijgevoegd. Ik meen u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Economische Zaken

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl