RIB Voortgangsrapportage Smart Mobility 2024.pdf

Raadsinformatiebrief

Aan

Portefeuillehouder(s): Behandeld door

De leden van de gemeenteraad van Amsterdam 28 maart 2025 Verkeer en Vervoer Melanie van der Horst Digitalisering en Innovatie, Bestuurszaken.dii@amsterdam.nl

Onderwerp

Voortgang projecten en financiën programma Smart Mobility 2019 - 2025

Datum Portefeuille(s)

Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeert het college u over de jaarlijkse voortgang van het programma Smart Mobility 2019-2025. In de brief vindt u een overzicht van en de belangrijkste inzichten en resultaten van het afgelopen jaar, inclusief een overzicht van de financiën in het jaar 2024. In de bijlage vindt u daarnaast een gedetailleerde voortgang per project met een beschrijving, resultaat, een vooruitblik en link naar gepubliceerde resultaten. De innovatiestrategie van dit programma is leren door te doen. In de projectenbijlage zijn de belangrijkste onderzoeks- of innovatievragen per project opgenomen. Het programma werkt samen met verschillende partners aan het Amsterdamse mobiliteitssysteem van de toekomst. Met de publicatie van Amsterdam Maakt Ruimte in oktober 2023 heeft ook het programma Smart Mobility een andere richting gekozen. Waar eerdere jaren de technologie centraal stond, richt het programma Smart Mobility zich nu meer op hoe technologie én sociale innovaties een bijdrage kunnen leveren aan de doelstellingen van de stad, zoals inclusiviteit, duurzaamheid en toekomstbestendigheid. Het programma brengt zowel de potentie als mogelijke bedreigingen van nieuwe (sociale) innovaties, modaliteiten en technieken in kaart, zodat we als stad kunnen anticiperen op deze ontwikkelingen.

Alle projecten binnen het programma Smart Mobility dragen zo elk op hun eigen manier bij aan een toekomstbestendig mobiliteitssysteem. Op deze manier werken we aan oplossingen voor de problemen van nu en morgen en bouwen we aan een Amsterdam dat klaar is voor de toekomst. Duurzaamheid Duurzamer reisgedrag is een essentieel onderdeel van een toekomstbestendige stad. Duurzaamheid is daarom één van de belangrijkste pijlers van het programma Smart Mobility. Met het Actieplan Schone Lucht en de Agenda Autoluw hebben we als stad de afgelopen jaren stappen gezet om duurzamer reisgedrag te stimuleren. Het programma Smart Mobility werkt aan concrete instrumenten en alternatieven die het beleid ondersteunen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

28 maart 2025 Pagina 2 van 6

E-lympic Naast het Stadionplein komt een innovatieve mobiliteitshub als 'tankstation van de toekomst'. Naast (snel)laadstation voor voer- en vaartuigen, doet het dienst als centrum voor deelmobiliteit, energiemanagement met lokale opwek en opslag, en aanvullende diensten. Het ontwikkelen van het “Tankstation van de Toekomst” bij het Olympisch stadion heeft ons lessen opgeleverd die direct kunnen worden toegepast in de strategie voor het transformeren van andere tankstations. Na een succesvolle aanbesteding van de bouwteamfase voor de ontwikkeling van het eerste tankstation van de toekomst, werken we samen met TotalEnergies en PON toe naar een definitief ontwerp. Naar verwachting wordt in de zomer van dit jaar de concessieovereenkomst getekend en kan begin 2026 gestart worden met de bouw. Het AMS-Institute voert onderzoek uit naar het functioneren van de verschillende onderdelen van E-lympic: deelmobiliteit, laadinfra en energiemanagement. Dit project toont aan dat we, in samenwerking met marktpartijen en onderzoeksinstellingen, in staat zijn om nieuwe concepten in de openbare ruimte te realiseren. Hiermee ontwikkelen we kennis voor de transformatie naar een 0-emissie stad in 2030. Modal shift Monitor Met verschillende mobiliteitsdata brengen we de modal shift in kaart. De modal shift verwijst naar de verandering van vervoerswijze per modaliteit.

Zo krijgen we inzicht in de effectiviteit van de maatregelen die we inzetten om duurzaam mobiliteitsgedrag te stimuleren. Beleid kan daarmee effectiever worden ingezet om beleidsdoelen als het STOMP principe te realiseren zoals minder autogebruik, meer fietsen en OV. De monitor kan zowel worden ingezet voor de evaluatie van beleidsmaatregelen, als bij het formuleren van nieuwe beleidsmaatregelen. Waardegedreven Verkeersmanagementsysteem In het huidige verkeersmanagementsysteem ligt de focus vooral op veiligheid en doorstroming. Andere publieke waarden, zoals geluidshinder, luchtkwaliteit en duurzaamheid, zijn ook belangrijk om mee te nemen bij het aansturen van het verkeer. In deze verkenning onderzoeken we wat er nodig is om deze waarden onderdeel te maken van het verkeersmanagementsysteem en hoe een dergelijk systeem eruit zou kunnen zien. We ontwikkelen een proof of concept waarin we de vooren nadelen van verschillende oplossingen evalueren. We onderzoeken hoe de opgedane inzichten gebruikt kunnen worden door het Nationaal Dataportaal Wegverkeer (NDW) als input voor een aanbesteding van een nieuw verkeersmanagementsysteem. Inclusiviteit We vinden het belangrijk dat iedereen in stad mee kan doen. Mobiliteit speelt daar een belangrijke rol in.

We willen dat mobiliteit fysiek en digitaal toegankelijk is voor iedereen, zodat ook mensen voor wie bewegen in de openbare ruimte minder vanzelfsprekend is of mensen die digitaal minder vaardig zijn, toegang hebben tot mobiliteit. Ook de beschikbare financiële middelen en de dekking van OV en deelvervoer bepalen in hoeverre mensen toegang hebben tot verschillende mobiliteitsopties. Het programma Smart Mobility onderzoekt een aantal toepassingen die bijdragen aan het vergroten van de toegankelijkheid van mobiliteit

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

28 maart 2025 Pagina 3 van 6

Autodelen met een groep - Mobility as a Commons Met de proef 'autodelen met een groep' onderzoeken we een alternatieve vorm van autodelen in aanvulling op het huidige commerciële deelvervoeraanbod. Hierover bent u op 31 mei 2024 per brief over geïnformeerd. We onderzoeken in hoeverre dit concept een waardige aanvulling op het commerciële deelvervoersaanbod biedt, juist ook op de plekken in Amsterdam waar er weinig of geen deelvervoeraanbod is. Binnen dit project wordt onderzoek gedaan naar de bestuursstructuur, de toegevoegde maatschappelijke waarde en de passende beleidskaders. In 2024 heeft het college ingestemd met een de uitgave van 150 autodeelvergunningen voor bewonerscoöperaties. Momenteel zijn er vier actieve autodeelcoöperaties in Amsterdam en drie initiatieven bevinden zich in de opstartfase. Middels informatieavonden, communicatiematerialen en andere hulpmiddelen worden geïnteresseerde bewoners gestimuleerd mee te doen aan de proef. Ook op nationaal niveau begint de aandacht voor bewonersinitiatieven in deelmobiliteit toe te nemen. Amsterdam heeft een voortrekkersrol op dit gebied en deelt de lessen actief in het nationaal programma Natuurlijk!Deelmobliteit. Inclusieve Routeplanner Voor steeds meer Amsterdammers is het een grote uitdaging om zich door te stad te bewegen.

Samen met Cliëntenbelang, Vrije Universiteit Brussel en de TU Eindhoven werken we aan een routeplanner die op basis van persoonlijke behoeftes een routeadvies geeft. Hierbij kan je als gebruiker bijvoorbeeld een minimale stoepbreedte aangeven of vragen naar een routeadvies met de minste oversteekplekken. Ook onderzoeken we of we andere databronnen kunnen ontsluiten zodat kapotte liften en andere obstakels meegenomen kunnen worden in het routeadvies. iMaaS In het iMaas-project ontwikkelen we een app voor gebruikers van het aanvullend openbaar vervoer (AOV). Dit project is onderdeel van het transitieplan uit de in 2022 gegunde concessie, waarin innovatieve oplossingen zijn opgenomen om het gebruik van AOV te beheersen en het gebruik van OV te stimuleren. In samenwerking met de Rotterdamse Mobiliteitscentrale (RMC) werken we in Europees verband aan waardevolle OV, deelvervoer en vrijwilligersvervoer alternatieven. Naast RMC zijn GVB, Vrije Universiteit, Vervoerregio Amsterdam en Cliëntenbelang de belangrijkste partners. De alternatieven voor het AOV kan het RMC via de app en helpdesk aanbieden. Bij het plannen en boeken krijgen AOV-gebruikers naast hun AOV rit ook het OV-alternatief getoond. Dit alternatief is soms sneller dan de AOV-rit en biedt de AOV-er meer vrijheid. De helpdesk biedt ondersteuning aan AOV'ers die minder digitaal vaardig zijn.

In Q3 2025 wordt de dienstverlening stapsgewijs geïntroduceerd bij de klanten van RMC. Veiligheid Steeds meer Amsterdammers voelen zich kwetsbaar en minder veilig als verkeersdeelnemer. Als gevolg kiezen ze er bijvoorbeeld voor om hun kinderen niet met de fiets naar school te brengen.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

28 maart 2025 Pagina 4 van 6

Het programma Smart Mobility onderzoekt een aantal oplossingen die de fietservaring en fietsveiligheid helpen te verbeteren. Adaptieve snelheidsregulering e-bikes Op 12 september van het vorige jaar bent u per brief geïnformeerd over het onderzoek naar adaptieve snelheidsregulering voor e-bikes. Er is in Europees verband vervolg gegeven aan dit onderzoek. Het onderzoek richt zich op snelheidswaarschuwingen op basis van tijd en plaats. Een schoolzone kent in het weekend bijvoorbeeld een ander snelheidsadvies dan op een schooldag tussen 08:00 en 09:00 uur ‘s ochtends. Op verzoek van de raad wordt er in het vervolgonderzoek niet ingezet op het uitschakelen van de trapondersteuning, zoals in het eerste onderzoek het geval was. Vanuit andere steden, zoals Gemeente Utrecht, en het Ministerie van I&W wordt met grote belangstelling naar het onderzoek gekeken. Fietslogistiek Samen met onder andere de TU Delft en Thuisbezorgd onderzoeken we hoe we door middel van het aanpassen van bijvoorbeeld beloningsmechanismen en het routeadvies in het platform van Thuisbezorgd de veiligheid voor zowel fietskoeriers als andere weggebruikers kunnen vergroten. Samenwerking Het programma Smart Mobility werkt veel in Europees verband. Dit levert het programma over de duur van drie tot zes jaar in totaal ruim 4,5 miljoen euro op.

Naast het feit dat extra middelen welkom zijn, hebben dergelijke projecten als bijkomend voordeel dat ze worden ontwikkeld in samenwerking met andere steden, kennisinstellingen, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bewoners(groepen). Deze samenwerkingsverbanden weerspiegelen de essentie van innovatie in Amsterdam. We richten ons op een benadering van binnen naar buiten. (Inter)nationaal wordt Amsterdam beschouwd als de bakermat van mobiliteitsinnovatie. Door gezamenlijk te werken, leren we van elkaar en worden innovaties in diverse contexten getest. Dit resulteert in een snellere opschaling van succesvolle ideeën en prototypes. Financiën Het programma wordt gefinancierd uit gelden van het Stadsverbeteringsfonds (SV). Uitgaven zijn gekoppeld aan de projecten en ambities uit het vastgestelde programmaplan. In totaal is in 2024 €2.581.000 vanuit het SV uitgeven aan Smart Mobility. Daarnaast is €531.000 aan subsidieinkomsten uitgegeven binnen subsidieprojecten. 2024 is hiermee met een positief eindsaldo afgesloten.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Kostenplaats

Projecten en activiteiten

28 maart 2025 Pagina 5 van 6

Uitgaven 2024

*sommige projecten dragen bij aan meerdere doelstellingen en staan daarom dubbel

Smart Mobility Algemeen / Smart Mobility stad 1

Van bezit naar gebruik – alle Amsterdammers reizen schoon en slim Totale uitgaven Gemeente Amsterdam Inkomsten uit subsidies

Partnerschappen, verkenningen, trendanalyse, communicatie, Drones, Roboat, algemene zaken en personeelskosten MaaC, Dit4tram, ASG, ELympic, iMaaS, Roboat en, Data-innovatie, ontwikkelen van data en prototypes

€ 1.545.000

€ 1.036.000

€2.581.000 MaaC, Inclusieve Routeplanner, IMaas, space4cities, ASG voor ebikes

Totaal

€531.000

€3.112.000

Einde programma Smart Mobility Het programma Smart Mobility loopt eind 2025 af. Begin 2026 ontvangt u de eindevaluatie. Innovatie is en blijft belangrijk. Niet alleen omdat de opgaven van de stad groot zijn, maar ook omdat we niet weten wat er nog op ons pad komt. Daarom blijft de afdeling Innovatie ook na 2025 werken aan de opgaven in het ruimtelijk domein. Ik hoop u met deze brief voldoende te hebben geïnformeerd over de voortgang. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Melanie van der Horst Wethouder Verkeer en Vervoer

Bijlagen 1. Overzicht voortgang van de projecten uit het programma Smart Mobility.

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

28 maart 2025 Pagina 6 van 6