Rib Voortgang aanpak Sport en duurzaamheid 20240229.pdf

Raadsinformatiebrief Afdoening toezegging Aan: De leden van de gemeenteraad van Amsterdam Datum: 29 februari 2024 Portefeuille(s): Sport en Bewegen Portefeuillehouder(s): Sofyan Mbarki Behandeld door: Sport & Bos, bestuurszaken.seb@amsterdam.nl Onderwerp: Voortgang aanpak Sport en Duurzaamheid en afdoening toezegging TA2023000700 uit de commissievergadering van 21 juni 2023

Geachte leden van de gemeenteraad,

In de visiebrief Sport & Bewegen 2023-2026 hebben we aangegeven het programma Sport & Duurzaamheid te continueren. Met deze brief informeer ik u over de voortgang van deze aanpak waar ook het lid Krom (PvdD) om heeft gevraagd in uw commissie. Inleiding In Onze stad van morgen beschrijft het college hoe we geen tijd te verliezen hebben om de stad en bewoners te beschermen tegen de onvermijdelijke gevolgen van de klimaatcrisis. Ik zie in die transitie een belangrijke rol voor sport en bewegen weggelegd. Met 30 sporthallen, 50 sportparken en 11 zwembaden hebben we een belangrijke maatschappelijke verantwoordelijkheid om ons sportareaal verder te verduurzamen. Dit is niet alleen belangrijk vanwege onze klimaatdoelstellingen uit de aanpak Onze stad van morgen maar ook om onze exploitatiekosten beheersbaar te houden. De energieprijzencrisis van de afgelopen jaren heeft voor de sport financieel grote gevolgen gehad vanwege het energie-intensieve karakter van veel van onze accommodaties zoals zwembaden en sporthallen. Niet alleen onze eigen organisatie maar ook veel sportverenigingen hebben het moeilijk gehad vanwege de gestegen energieprijzen. En ondanks de dalende energieprijzen blijft de energiemarkt nog steeds heel volatiel. Daarom werken we aan het naar benden brengen van ons energiegebruik door energie te besparen en te verduurzamen. We willen ook inspireren.

We zijn een van de grootste sportorganisaties van Europa. Onze sportparken zijn perfecte plekken om innovaties te testen en op te schalen. Dit doen we al door bijvoorbeeld te onderzoeken hoe we de warmte van onze kunstgrasvelden kunnen inzetten om buurten van het gas af te halen, water op te vangen onder de kunstgrasvelden om hittestress te verminderen, en materialen zoveel mogelijk her te gebruiken. En door te onderzoeken hoe we echt impact kunnen maken en bij kunnen dragen aan een toekomstbestendig energienet: sportparken en zwembaden als energieleverancier en energiebuffer. Zodat we het net ontlasten en slimmer met energie kunnen omgaan. Sport draagt zo niet alleen bij aan het bewegen en sporten van de Amsterdammer, maar zet ook de duurzaamheidstransitie verder in beweging. Kortom, innovaties die hier in onze stad werken kunnen op termijn ook elders toegepast worden. De focus ligt op de uitvoering. Dit gebeurt door projecten te initiëren, op te schalen en te versnellen. De afgelopen periode hebben we al belangrijke stappen gezet en besluiten genomen.

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Pagina 2 van 4

Datum 29 februari 2024

In de volgende paragrafen informeer ik u over de resultaten van de verschillende actielijnen en waar we de komende periode verder aan gaan werken. Daarbij onderscheiden we drie pijlers: sportverenigingen, gemeentelijk sportvastgoed en sportparken. 1. Duurzame sportverenigingen Tijdens de coronapandemie hebben we de sportverenigingen ondersteund met de tijdelijke Subsidieregeling noodsteun energiekosten Amsterdamse maatschappelijke voorzieningen 2022. De Subsidieregeling noodsteun energiekosten Amsterdamse Sportaanbieders 2023-2024 is een vervolg hierop. Daarbij hebben we ook gesteld dat verduurzaming de beste remedie is om sportverenigingen in de toekomst zo goed als mogelijk financieel weerbaar te maken. We stimuleren de sportverenigingen in de stad om hun clubhuis te verduurzamen en zo kosten te besparen op de energierekening. Elke vereniging kan een gratis energieadvies aanvragen en gebruikmaken van verschillende subsidies. Met de landelijke stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties (BOSA-subsidie) krijgen verenigingen 40% subsidie op duurzaamheidsmaatregelen. We bekijken altijd hoe we ons aanbod zo goed mogelijk kunnen laten aansluiten op de behoeften van de verenigingen. Op dit moment werken we aan de voorbereidingen van een zonnepaneelproject op de sportverenigingen.

Naast de verduurzaming van het clubhuis, krijgen de verenigingen ook ondersteuning bij vragen over het hergebruik van materiaal, de statiegeldregeling en afvalscheiding.

Innovation Clubhouse In samenwerking met de KNVB en AMS Institute is de gemeente gestart met het project Innovation Clubhouse. Dit is een clubhuis dat als uniek lab in Amsterdam gebouwd gaat worden, waarbij we technologische en sociale innovaties testen en doorontwikkelen. Duurzaamheid heeft daarin een belangrijke plaats: het gebouw wordt van biobased en circulaire materialen gemaakt, en is modulair zodat het kan aangepast worden naar de activiteiten. In het Innovation Clubhouse kunnen we doorlopend innovaties toetsen en in de praktijk informatie vergaren over manieren waarop clubhuizen ook in de toekomst relevant kunnen blijven. Succesvolle voorbeelden kunnen vervolgens worden toegepast in andere Amsterdamse clubhuizen. 2. Verduurzamen gemeentelijk sportvastgoed De sportaccommodaties in de stad behoren tot de grootste energiegebruikers van de gemeentelijke vastgoedportefeuille. Sinds eind 2022 is bij de directie Sport en Bos een energiecoördinator aangesteld die het energiegebruik van de sportpanden analyseert en onderzoekt hoe het energieverbruik naar beneden kan worden gebracht. Afgelopen periode is veel aandacht besteed aan het optimaal inregelen van de installaties. Hierdoor hebben we in 2023 ons energieverbruik kunnen optimaliseren en kunnen terugbrengen met 4% (kWh) en 14% (gas) t.o.v. 2022.

Dit zijn relatief goedkope ingrepen, omdat het gaat om al bestaande installaties. We verduurzamen ons sportvastgoed zo veel mogelijk op de natuurlijke momenten en combineren maatregelen wanneer dat slim is. Zo zijn in de Calandhal in 2023 LED-armaturen geplaatst. Op 19 panden liggen nu zonnepanelen, afgelopen jaren hebben we zonnepanelen neergelegd op Calandhal (982 panelen) en beheerkantoor Sloten (44 panelen). Eén van de grootste energiegebruikers is De Mirandabad. Het bad wordt versneld van het gas gehaald en het buitenbad wordt verduurzaamd. Na de renovatie en verduurzaming, waarvoor uw raad op 14 februari een uitvoeringskrediet beschikbaar heeft gesteld, is het De Mirandabad volledig gasloos en bijna energieneutraal. Het hoofdgebouw wordt geïsoleerd en installaties worden vernieuwd. Zwemmen in de winter in een verwarmd buitenbad doen we alleen als dit Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Pagina 3 van 4

Datum 29 februari 2024

zonder grote milieubelasting kan. Het Zuiderbad (een rijksmonument) is al voorzien van zonnepanelen. We onderzoeken nu hoe we het Zuiderbad op de beste manier kunnen verduurzamen, bijvoorbeeld door de inzet van een biovergister en een luchtwarmtepomp. Het buitenbad van De Mirandabad, Brediusbad en het Flevoparkbad (bij de renovatie) worden voorzien van een afdekdeken, om zo de warmte vast te houden. Voor het Sloterparkbad en Bijlmer Sportcentrum zijn energieadviezen opgesteld en we starten in 2024 met de uitvoering van de aanbevelingen, zoals lichtgewicht zonnepanelen en de laatste verLEDding. Ook in de sporthallen werken we aan verdere verduurzaming. Zo hebben we in 2023 nieuwe en duurzamere schoonmaakkarren in gebruik genomen. En in de aanbesteding binnen- en buitensportmaterialen (2023) was circulariteit een belangrijke pijler. Zo was een van de eisen dat de sportmaterialen modulair moesten zijn, dus makkelijk uit elkaar te halen, zodat ze goed te repareren of te hergebruiken zijn. Daarnaast werden de inschrijvers beoordeeld op basis van een plan van aanpak circulariteit. Hoe groter de bijdrage op onze circulaire doelstellingen, hoe hoger de partijen scoorden. Hieruit kwamen twee ambitieuze circulaire plannen, met bijvoorbeeld modulaire en bijna volledig circulaire dug-outs en een reparatiedienst voor onze binnensportmaterialen. 3.

Verduurzamen gemeentelijke sportparken Op onze sportparken komen veel duurzaamheidsthema’s samen. Het college legt nog voor de zomer de visie ‘Amsterdamse Sportparken: verbonden en gastvrij’ aan u voor waarin vier ambities op duurzaamheid zijn opgenomen. Eén ambitie is om duurzame, natuurinclusieve en klimaatadaptieve sportparken te realiseren. Op het gebied van energie zijn de afgelopen twee jaar rondom 38 gemeentelijke sportvelden en banen LED-sportveldverlichting geplaatst. Daarbij zijn waar nodig meteen de elektrakasten, kabels en lichtmasten vervangen. Hierin is circa € 1,2 miljoen geïnvesteerd. Dit leidt tot een energiebesparing van zo’n 160.000 kg CO² uitstoot per jaar ten opzichte van de oude, conventionele verlichting en tot een aanzienlijk doelgerichter gebruik, bijvoorbeeld door de mogelijkheid van LED om te dimmen, of slechts het gebruikte gedeelte van het veld te verlichten. In 2024 start de aanbesteding voor de laatste 42 velden en volgens planning zijn in 2027 alle sportvelden voorzien van LED-verlichting.

Afgelopen jaren is hard gewerkt aan de verdere opzet van het project ‘Scale up | Toekomstbestendige sportvelden’. Dit is een innovatieve aanbesteding, waarbij we als gemeente de markt uitdagen om met duurzame innovaties te komen op de thema’s circulair, slimmer bouwen, klimaatadaptatie en energie-opwek. Bij succes schalen we de oplossingen op. We kopen samen met gemeente Haarlem in en hebben voor dit project een Europese subsidie toegekend gekregen. In het tweede kwartaal van 2024 gaat de aanbesteding open. De eerste proefveldjes worden begin 2025 gebouwd. U wordt later in 2024 hier verder over geïnformeerd. Ook afgelopen jaren hebben we innovaties getest, waaronder het verlengen van de levensduur van natuurgras en een biodegradeerbare kunstgrasvezel. Verder hadden we vorig jaar een wereldprimeur, met de aanleg van het eerste waterloze hockeyveld in Weesp. Door niet te besproeien, besparen we meer dan 3,5 miljoen liter water per jaar. Op het Zeeburgereiland hebben we een veld aangelegd met kratjes eronder om regenwater op te vangen. Na een succesvolle pilot op Laan van Spartaan, passen we dit nu toe op plekken waar dat nodig is. Kunstgras is nog niet circulair en om de afvalberg van kunstgras, die wij als stad mede creëren, te verkleinen, kopen we benodigde producten in van gerecycled kunstgras. Dit zijn producten die we Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl

Gemeente Amsterdam, raadsinformatiebrief Pagina 4 van 4

Datum 29 februari 2024

nodig hebben op onze sportparken, zoals beschoeiingen, brugdekdelen en open groentegels. Zo komt ons oude kunstgras weer terug in de stad en behouden we de grondstof. Ook buiten de sportvelden werken we aan verduurzaming. We hebben nu 30 sportparken voorzien van een nulmeting op het gebied van duurzaamheid met behulp van NL Green Label. In de nulmeting komen verschillende duurzaamheidsaspecten aan bod, waaronder de mate van circulariteit, hittestress en ecologie. Op dit moment worden voor deze sportparken ecologische adviezen opgesteld, om zo gericht aan de slag te kunnen met de verbeterpunten. We hebben al een aantal maatregelen genomen; eind 2023 zijn er drie klimaatpoelen aangelegd op sportpark Papelaan, Vechtoever en Middenmeer, om regenwater op te vangen, hittestress te verminderen en flora en fauna te verbeteren. Daarnaast zijn er onder meer: een aanpassing in het maaibeleid gedaan en zijn er bloemenlinten aangebracht en bijenhotels en ijsvogelwanden geplaatst. In samenwerking met NOC*NSF zijn we in 2023 gestart met een living lab natuurinclusieve sport op Bijlmer Sportpark. We laten hier een nulmeting uitvoeren, waarna een plan van aanpak komt met mogelijkheden om te verduurzamen. Onze eigen stadsecologen zijn hierbij betrokken en de learnings gebruiken we voor een stadsbrede aanpak voor de komende jaren. U wordt hierover later dit jaar geïnformeerd.

Eén van de grote uitdagingen voor de komende jaren is een toekomstbestendig energienet. Ook op onze sportparken is er sprake van congestieproblematiek. Tegelijkertijd bieden de sportparken enorme kansen voor de opwek en opslag van energie. De potentie van het gebruik van warmte van de kunstgrasvelden is groot, parkeerplaatsen bieden mogelijkheden voor solar carports en er is ruimte voor opslag van energie. Een sportpark kan daarmee dienen als energieleverancier voor de buurt, en het net balanceren met vraag en aanbod. De infrastructuur op de sportparken is verouderd en moet binnenkort vervangen worden. Daarom zijn we samen met AMS Institute en de WUR een onderzoekstraject gestart in 2023. In dit onderzoek worden de variabelen zoals vraag en aanbod, energie opwek en opslag meegenomen, met als doel om tot een model te komen waarmee we een optimaal investeringsbesluit kunnen maken om een sportpark in te zetten als energiehub. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en beschouw de toezegging hiermee als afgedaan. Met vriendelijke groet, Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Amsterdam,

Sofyan Mbarki Wethouder Sport en Bewegen

Een routebeschrijving vindt u op amsterdam.nl